1. […] * اولین مصرع از اولین غزل دیوان بیدل این چنین است: آیینه بر خاک زد صنع یکتا […]

    Pingback by تازه‌های گنجور » بایگانی وبلاگ » گنجور — بهمن ۲۷, ۱۳۸۸ @ ۹:۰۲ ب.ظ

  2. رکن بندی این غزل (آینه بر خاک زد صنع یکتا ) به صورت مستفعلن فع مستفعلن فع اشکال دارد و باید فعلن فعولن فعلن فعولن باشد تا مطابقت کند با رکن بندی کتابهای عروضی در باب وزن متقارب مثمن اثلم . مستفعلن فع (یا مستفعلاتن ) را در بعضی ازمنابع عروضی رجز مرفل گفته اند نه متقارب اثلم. ( وا لله اعلم با لصواب ) .

    Comment by حمید سلطان — بهمن ۲۰, ۱۳۸۹ @ ۹:۱۶ ق.ظ

  3. احسنت به آقای حمید سلطان که رکن بندی فعلن فعولن را به میان آورده اند . حتما حمید رضا هم تقطیع مستفعلن فع را بدون پشتوانه نیاورده اند. بنده شعر ی در اسقبال از این غزل سروده ام که در گنجور درج شده است و لینک آن در پای همین غزل هست. در آن موقع وزن گذاری این غزل انجام نشده بود و من آن را دنبال نکردم بلکه در حال و هوای غزل بودم و موسیقی غزل را از حالت انفعالی به حالت فعالتر در آوردم و اولین مصرع غزل را وارو کردم
    زد صنع بکتا، آیینه بر خاک ….
    در این خوانش تکیه ها می افتد روی هجای اول فعلن و هجای اول فعولن که مطابق تقطیع حمید سلطان است. و این مطابقت دارد با انزژی فعالی که در بحر متقارب داریم.
    از طرف دیگر حال و هوای موسیقی غزل بیدل با تقطیع مستفعلن فع بهتر می خواندُ وگرنه نمی توانست آن همه حالت های هنری شاهکاری انفعالی را در این بحر فعال بکنجاند. جالب است که در نظر داشته باشیم که بیدل در ابتدای کار افسر ارتش بوده است و به علاوه اصل ونسب ترکی جعتایی داشته است ولی در زیر نظر صوفیان تربیت یافته بوده است ، در سرزمین هند نشو و نما یافته، مترجم و ناشر آثار این عربی بوده است، زبان خانوادگی اش ترکی بوده است. و این نقطه ی آمیزش چندین فرهنگ در یک غزل است در اوج شکوفایی هنری یک شاعر.

    Comment by رسته — بهمن ۲۱, ۱۳۸۹ @ ۶:۰۰ ق.ظ

  4. با سلام به شما
    در اول باید از زحمات شما برای ایجاد چنین سایت پرمحتوا و زیبایی تشکر کنم.
    نمی دانم چرا همه غزلیات بیدل دهلوی را نمی شود مشاهده کرد, به نظر می رسد که مشکلی وجود داشته باشد اگر رفع فرمایی خیلی خوب خواهد شد.
    من به دنبال این بیت می گشتم که ببینم آیا از بیدل هست یا نه اگر کسی می داند لطفا رهنمایی کند.
    ” روز وصلت از خجالت آب باید شد که ما **** در فراقت زندگی کردیم و جانی داشتیم”
    با تشکر

    Comment by حامد صدیقیان — آبان ۱۰, ۱۳۹۰ @ ۴:۲۲ ب.ظ

  5. در پاسخ حامد صدیقیان

    روز وصلش باید از شرم آب ‌گردیدن ‌که ما

    در فراقش زندگی ‌کردیم و جانی داشتیم

    اگر تا کنون این بیت را پیدا نکرده اید غزل ۲۳۴۴ را ببینید .

    Comment by رسته — مهر ۱۲, ۱۳۹۱ @ ۵:۲۶ ق.ظ

  6. با سلام , چنانیکه از نسخ متعد چاپی( ازجمله چاپ کابل) ابوالمعانی بیدل برایم مشهود بوده , که با اولین ورق گردانی دیوان اشعار بیدل همیشه با غزل مشهور ( به اوج کبریا کز پهلوی عجزا ست راه آنجا ) مواجه شدم, اما نرم ابزار گنجور در ردیف اول, غزل ( آیینه برخاک زد صنع یکتا ) را آورده است.درحالیکه نظر به نسخه ی شما ( گنجور) ترتیب تسلسل به اساس حروف آخر ابیات است, نه اساس آخر مصراع , که اگر چنین باشد , پس این غزل ( آیینه بر خاک زد صنع یکتا ) در اول این نسخه نباید قرار بگیرد. سپاس

    Comment by انجینر فرهاد ایثار — اسفند ۱۳, ۱۳۹۲ @ ۱۰:۲۳ ق.ظ

  7. ایین دنیا به نظر درست تر میاد تا ایینه دنیا

    Comment by mohammad — تیر ۳۰, ۱۳۹۴ @ ۳:۴۰ ب.ظ

  8. آقای محمد گرامی. من فکر می‌کنم “آیینه” درست است. به دلیل دو کلمه “حیرت” و مخصوصا کلمه “تمثال”. می‌گوید؛ زندگی برای ما حیرت‌طراز و نیرنگ‌ساز است؛ زیرا تمثال‌هایی که در آیینه دنیا دیده می‌شوند، اوهامی بیش نیستند.
    حیرت‌طرازی است، نیرنگ‌سازی است
    تمثال، اوهام؛ آیینه، دنیا
    اگر “آیینه دنیا” در ادامه مصراع اول می‌بود و کمله “تمثال”، به‌کار نرفته بود، “آیین دنیا” درست بود.

    Comment by بشیر رحیمی — مرداد ۲۱, ۱۳۹۴ @ ۲:۵۱ ق.ظ

  9. سلام بر جناب بیدل

    Comment by Safarisli — اردیبهشت ۵, ۱۳۹۷ @ ۴:۰۱ ب.ظ

  10. بنیاد اظهار بر رنگ چیدیم . 『بیدل دهلوی』

    چون ابر به نوروز رخ لاله بشست … صدای شاملو بود که می آمد . داشتم پرونده های آبی بیماران روانی را می خواندم . سرخی غروب توی دلم ریخته بود . گرمک ها توی حوض بالا و پایین می شدند … نام : سَبو …  کنار سقاخانه ها می ایستد و تصنیف های جنسی می خواند . عاشق چراغانی است . اصرار دارد که از یک مگسِ سبز به دنیا آمده است …
    ساعت ۱ صبح است . دوست دارم با ماژیک فسفری روی کلمه «سبو» خط بکشم . خط کشیدم . می روم که چراغ را خاموش کنم .
    احمد آذرکمان . فشافویه ـ آبان ۹۷

    Comment by احمد آذرکمان — آذر ۱, ۱۳۹۷ @ ۹:۳۳ ب.ظ

  11. سال ۱۰۵۳ برای بیدل و قدسی مشهدی در نسخ خطی آمده لطفا تصحیح شود

    Comment by شاملو — آذر ۱۹, ۱۳۹۸ @ ۱۲:۲۳ ق.ظ

لطفاً توجه داشته باشید که حاشیه‌ها برای ثبت نظرات شما راجع به همین شعر در نظر گرفته شده‌اند. در صورتی که در متن ثبت شده‌ی شعر در گنجور غلط املایی مشاهده کردید، یا با مقابله با نسخه‌ی چاپی در دسترستان اشتباهاتی یافتید، در مورد این شعر نظر یا احساس خاصی دارید یا مطلب خاصی در مورد آن می‌دانید یا دوست دارید درباره‌ی آن از دیگران چیزی بپرسید یک حاشیه برای آن بنویسید. لطفاً از درج مطالب غیرمرتبط با متن این شعر خاص خودداری فرمایید و حتی‌الامکان سعی کنید متن حاشیه‌ی خود را با حروف فارسی درج کنید (حاشیه‌ها بازبینی خواهند شد و موارد غیرمرتبط و ناقض این نکات حذف می‌شوند).

لطفاً در صورتی که اشتباهات را با استناد به نسخه‌های چاپی گزارش می‌کنید این مسئله را (حتی‌الامکان با ذکر نام مصحح) ذکر نمایید تا بتوانیم بین پیشنهادهای تصحیحی حدسی حاشیه‌گذاران و پیشنهادهای مستند تمایز قایل شویم.

حاشیه بنویسید

* ورود نام و پست الکترونیکی اجباری است، پست الکترونیکی نشان داده نمی‌شود.

خوراک حاشیه‌های این شعر را با این نشانی به خبرخوان خود اضافه کنید.

بستن پنجره