گنجور

 
ساغر کنگاوری

میرزاجعفر کنگاوری متخلص به ساغر از عالمان و شاعران بزرگ مکتب ادبی کرمانشاه در قرن سیزدهم، هم‌زمان با حکومت سلسله قاجاریان در ایران است. وی از شاعران برجسته دوره بازگشت و نیز از تاثیرگذاران شکل‌گیری این مکتب در دیار کرمانشاه است. وی اهل کنگاور بود (برخی ولادت وی را در قصر شیرین دانسته اند) وی تا پایان نوجوانی در کنگاور ماند و تحصیلات مقدماتی را در همین شهر فرا گرفت سپس مدتی در کربلا و نجف به تحصیل فقه و اصول پرداخت پس از آن مدتی در اصفهان زندگی کرد. چونکه در نوشتن خط شکسته توانا بود به دربار شاهزادگان قاجار راه یافت. میرزا جعفر در سرودن شعر به ویژه غزل توانا بود محمود میرزای قاجار گزارش می کند که دفتری به اندازه هفت هزار بیت شعر دارد.

این آمار از میان ۱٬۸۱۸ بیت شعر موجود در گنجور از اشعار این بخش استخراج شده است.

توجه فرمایید که این آمار به دلایلی از قبیل وجود چند نسخه از آثار شعرا در سایت (مثل آثار خیام) و همینطور یک بیت محسوب شدن مصرع‌های بند قالبهای ترکیبی مثل مخمس‌ها تقریبی و حدودی است و افزونگی دارد.

آمار همهٔ شعرهای گنجور را اینجا ببینید.

وزن‌یابی دستی در بیشتر موارد با ملاحظهٔ تنها یک مصرع از شعر صورت گرفته و امکان وجود اشکال در آن (مخصوصاً اشتباه در تشخیص وزنهای قابل تبدیل از قبیل وزن مثنوی مولوی به جای وزن عروضی سریع مطوی مکشوف) وجود دارد. وزن‌یابی ماشینی نیز که جدیداً با استفاده از امکانات تارنمای سرود اضافه شده بعضاً خطا دارد. برخی از بخشها شامل اشعاری با بیش از یک وزن هستند که در این صورت عمدتاً وزن ابیات آغازین و برای بعضی منظومه‌ها وزن غالب منظومه به عنوان وزن آن بخش منظور شده است.

ردیف وزن تعداد ابیات درصد از کل
۱ وزن‌یابی نشده ۸۸۷ ۴۸٫۷۹
۲ مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف) ۳۹۳ ۲۱٫۶۲
۳ مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف) ۱۶۰ ۸٫۸۰
۴ فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون) ۷۴ ۴٫۰۷
۵ مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم) ۶۰ ۳٫۳۰
۶ مفتعلن فاعلات مفتعلن فع (منسرح مثمن مطوی منحور) ۵۷ ۳٫۱۴
۷ مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلاتن (مجتث مثمن مخبون) ۴۹ ۲٫۷۰
۸ مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف) ۴۸ ۲٫۶۴
۹ مفتعلن مفاعلن مفتعلن مفاعلن (رجز مثمن مطوی مخبون) ۳۵ ۱٫۹۳
۱۰ مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلن (هزج مثمن اخرب) ۲۰ ۱٫۱۰
۱۱ مفعول مفاعلن فعولن (هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف) ۱۸ ۰٫۹۹
۱۲ مستفعلن مستفعلن مستفعلن مستفعلن (رجز مثمن سالم) ۱۲ ۰٫۶۶
۱۳ فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مسدس مخبون محذوف) ۵ ۰٫۲۸

آمار ابیات برچسب‌گذاری شدهٔ این بخش با قالب شعری در گنجور به شرح زیر است:

ردیف قالب شعری تعداد ابیات درصد از کل
۱ غزل ۱٬۶۵۲ ۹۰٫۸۷
۲ قصیده ۱۶۶ ۹٫۱۳

آمار فراوانی تعداد ابیات اشعار این بخش به شرح زیر است (بلندترین شعر شامل ۵۰ بیت و کوتاه‌ترین شامل ۵ بیت شعر است):

ردیف تعداد ابیات شعر فراوانی درصد از ۱۷۱ شعر
۱ ۹ ۳۲ ۱۸٫۷۱
۲ ۱۱ ۲۸ ۱۶٫۳۷
۳ ۱۰ ۲۵ ۱۴٫۶۲
۴ ۱۲ ۲۳ ۱۳٫۴۵
۵ ۷ ۲۰ ۱۱٫۷۰
۶ ۸ ۱۴ ۸٫۱۹
۷ ۱۳ ۱۱ ۶٫۴۳
۸ ۱۴ ۵ ۲٫۹۲
۹ ۶ ۴ ۲٫۳۴
۱۰ ۱۵ ۳ ۱٫۷۵
۱۱ ۱۶ ۲ ۱٫۱۷
۱۲ ۳۱ ۱ ۰٫۵۸
۱۳ ۵۰ ۱ ۰٫۵۸
۱۴ ۵ ۱ ۰٫۵۸
۱۵ ۴۴ ۱ ۰٫۵۸

آمار ابیات به تفکیک زیربخش‌های این قسمت به شرح زیر است (بخش‌هایی که در این جدول نیامده‌اند فاقد شعر بوده‌اند):

ردیف بخش تعداد ابیات درصد از کل
۱ غزلیات ۱٬۶۵۲ ۹۰٫۸۷
۲ قصاید ۱۶۶ ۹٫۱۳