1. جالب است بدانیم این غزل در برنامه دوقدم مانده به صبح شبکه چهار سیما توسط میهمان برنامه جناب آقای دکتر ولایتی تاریخدان و دانشمند معاصر خوانده و تبیین شد

    Comment by mahmood — اردیبهشت ۱۵, ۱۳۸۸ @ ۱۲:۵۸ ب.ظ

  2. فی الوکرات صحیح است

    Comment by محمد — بهمن ۱۶, ۱۳۹۰ @ ۳:۱۰ ب.ظ

  3. سلام خسته نباشید وتشکر
    اشکالات املایی زیاد است
    دیده ها=دیده ام
    عشیتی وغداتی
    آتی=آتٍ(درگویش عربی تنوین جر درآخرکلمه به ای تلفظ می شود واگربنویسیم آتی غلط است وکلمه آت اسم فاعل است ودرناقص یاءحذف شده مانند قاضی=قاضٍ
    ارجوا =ارجو

    Comment by عباسی — فروردین ۲۷, ۱۳۹۱ @ ۱۲:۰۷ ق.ظ

  4. سلامی به بلندای آفتاب.

    “سل المصانع رکبا تهیم فی الفلواتی”
    صحیح می باشد.
    با تشکر و قدر دانی از زحمات بی دریغتان

    Comment by علی — آبان ۲۲, ۱۳۹۱ @ ۱۱:۲۷ ق.ظ

  5. عشیتی غداتی = عشیتی و غداتی
    آتی = آت
    ارجوا = ارجو
    لطفا تصحیح فرمایید.

    Comment by امیدی — آبان ۲۶, ۱۳۹۱ @ ۹:۰۹ ب.ظ

  6. به عنوان کسی که عربی خوانده نکته‌های آقایان عباسی و امیدی درست است.
    لطفا تصحیح بفرمایید و اگر جای شکی هست،‌ از اهل ادب سؤال بفرمایید.
    ضمنا نکته علی آقا درست نیست و در عربی می‌نویسند الفلوات نه الفلوانی و در تلفظ آن طور می‌خوانند که قافیه درست باشد. اینکه می‌گویم در عربی این طور است، در فارسی هم همین طور می‌نویسند که عرض شد.

    Comment by رضا — آذر ۶, ۱۳۹۱ @ ۸:۲۴ ق.ظ

  7. من می‌خواهم معنای عبارات عربی این شعر بسیار زیبا رو بنویسم که خوانندگانی که عربی نمی‌دانند، معنای شعر رو بهتر متوجه بشن:
    از مسؤولان سایت خواهش می‌کنم این متن رو کار کنن چون براش زحمت کشیده شده.
    سل المصانع رکبا تهیم فی الفلوات= درباره چشمه‌ها از سوارانی که در بیابان‌ها سرگردانند، بپرس
    و ان هجرت سواء عشیتی و غدات= اگر از پیشم بروی شب و روزم یکسان می‌شود
    مضی الزمان و قلبی یقول انک آت= زمان گذشت ولی قلبم می‌گوید که تو می‌آیی
    و قد تفتش عین الحیوة فی الظلمات= که همانا چشمه حیات [همان که حضرت خضر از آن نوشید و جاودانه شد] در تاریکی‌ها جستجو می‌شود.
    فکم تمرر عیشی و انت حامل شهد= پس چقدر زندگی‌ام را تلخ می‌کنی در حالی که تو حامل شهد هستی.
    وجدت رائحة الود ان شممت رفات= بوی عشق را خواهی شنید اکر کفنم را بو کنی
    وصفت کل ملیح کما یحب و یرضی= هر نمکینی را آنچنانکه پسند افتد، توصیف کردم.
    اخاف منک و ارجو و استغیث و ادنو= هم از تو می‌ترسم و هم به تو امید دارم. هم از تو به دیگری پناه می‌برم و هم به تو نزدیک می‌شوم.
    احبتی هجرونی کما تشاء عداتی= دوستانم ترکم کردند همان طور که دشمناتم می‌خواستند.
    و ان شکوت الی الطیر نحن فی الوکنات= که اگر به پرندگان شکایت می‌بردم، در آشیانه خود نوحه سر می‌دادند.

    Comment by رضا — آذر ۶, ۱۳۹۱ @ ۸:۳۵ ق.ظ

  8. با سلام و درود فراوان بر مسئولان و اولیاء گنجور، بنده که مدتی است در وادی غربت و دور از وطن به سر می برم مدتی بود که [مصرع] “سل المصانع رکبا تهیم فی الفلواتی” را فراموش کرده بودم و شدیدا ذهنم را آزار می داد و دسترسی هم به کلیات و غزلیات شیخ علیه الرحمه نداشتم تا اینکه در این پیرانه سری سرانجام یادم افتاد از اینترنت که خدایش برکت دهاد استفاده نمایم و از اقبال خوش به گنجینه گنجور دسترسی پیدا کردم و غزل عزیز آن عزیز را یافتم. با تشکر و دعای خیر و آرزوی توفیقات فراوان و بیشتر برای گنجور مایلم این یک توضیح را در باره کلمه “المصانع” تقدیم نمایم؛ و این توضیح را مدیون دیوان غزلیات شیخ به همت استاد حسین استاد ولی هستم.
    مصانع به معنی آب‌انبار است و چون شاید بسیاری از جوانان ندانند آب‌انبار چیست به عرضشان می رسانم که در قدیم که آب لوله کشی شده وجود نداشت، و به ویژه در نقاط بیابانی، مخازن بزرگ آب معمولا زیر سطح زمین می ساختند که هنوز هم بسیاری از آن ابنیه خیر موجود است. معمولا آبٍ این آب‌انبارها طعم و مزه ای گوارا نداشت. اما برای سوارانی که در بادیه‌ها هامون نوردی (تهیم فی الفلواتی) می‌کرده‌اند همین آب ناگوارای آب‌انبار نعمتی بزرگ بوده است و ارزش آن را می‌دانسته‌اند ولی آبٍ آب‌انبار برای کسانی که در کنار چشمه‌سارهای آب زلال و رودهای پرآب زندگی می‌کرده‌اند طعم نداشته است و قدر آب را نمی‌دانسته اند.
    با تشکر و دعای خیر برای شما، ابوالفضل

    Comment by ابوالفضل — اسفند ۲۳, ۱۳۹۱ @ ۹:۰۲ ق.ظ

  9. سلام. این شعر فوق العاده زیباست. ممنون از سایت بسیار مفید و خوبتون. اجرتون با خدا.

    Comment by Anonymous — مهر ۲۱, ۱۳۹۳ @ ۶:۵۵ ق.ظ

  10. المصانع، مصانع : آبگیرها . مصانع در نزد عرب آبگیرهایی هستند در پهنه بیکران کویرهای لم یزرع که فقط دلیل راه از وجود آن باخبر است . و نبود آن عبور از کویر را ناممکن می سازد.به همین دلیل وجود مصانع در کویر بسیار حائز اهمیت است.

    Comment by محمد مهذب رحیم زاده — مهر ۲۲, ۱۳۹۳ @ ۱:۱۷ ب.ظ

  11. دست آقارضا درد نکنه که به داد ما عربی ندان ها هم رسید

    Comment by سحر — مهر ۲۴, ۱۳۹۳ @ ۹:۱۳ ق.ظ

  12. مصانع جمع مصنع ومصنعه است : به معنی برکه وگودالی که اب باران دران جمع شده است

    Comment by فاطیما — آبان ۱۳, ۱۳۹۴ @ ۱۰:۳۶ ب.ظ

  13. در خوانش آقای آقاجری اشکالاتی هست ؛ سواء باید با تنوین رفع خوانده شود ؛ سواءٌ ، عین الحیات نیز نایب فاعل و مرفوع است ؛ عینُ الحیاتِ ، یَرضی’ درست است ، در مصراع ” جواب تلخ بدیع است از آن دهان نباتی ” همزه در اوّل واژه ی ” از ” باید در خواندن حذف شود.

    Comment by محسن حیدرزاده — خرداد ۶, ۱۳۹۵ @ ۸:۳۷ ق.ظ

  14. یا تشکر از گذاشتن معنی بیت های عربی ولی بهتر بود معنی بیت های فارسی را هم میزاشتین

    Comment by ملیکا — اردیبهشت ۷, ۱۳۹۶ @ ۲:۲۵ ق.ظ

  15. خیلی ممنون که معنی بیت‌های عربی را گذاشتید

    Comment by رومینا — خرداد ۲۳, ۱۳۹۶ @ ۹:۲۰ ب.ظ

  16. خیلی خوشحام که سعدی رو داریم
    و نیز علاقه مندانش را.
    سعدی رو فقط با شعراش میشه شناخت.
    همه شعراش.

    Comment by مهران — مرداد ۱۸, ۱۳۹۶ @ ۸:۴۰ ق.ظ

  17. در خوانش آقای آقا جری ایرادات زیاد وجود دارد برخی ابیات اعرابش درست نیست.
    ضمنا از کی تا بحال آقای دکتر ولایتی دانشمند شده اند؟ چنانکه محمود میگوید. دانشمند معاصر؟؟؟!!

    Comment by محمد — مهر ۱۱, ۱۳۹۶ @ ۱۱:۳۷ ق.ظ

  18. مصانع به معنای اب انبار است نه به آن شکلی که مااز آب انبار های خودمان در ذهن داریم/ مصانع جمع مصنع از ریشه صنع..به معنی دست ساخته است… و وجود او در بیابان ۲ امید به بیابان گردها می دهد اول اینکه از تشنگی هلاک نمی شوند دوم راه را درست آمده اند چرا که مصانع را در کناره ی خطوط اصلی جاده های بیابان و در مسیر رفت و آمد ها درست می کردند…فرق اش با غدیر این است که غدیر به گودال های طبیعی در پهنه ی بیابان گفته می شود /اما مصانع ساخته دست است

    Comment by انا الساجد — آبان ۲۱, ۱۳۹۶ @ ۷:۰۹ ب.ظ

  19. دکتر الهی قمشه ای در باغهای بی خزان سعدی/ سی دی اول، این غزل را بسیار زیبا می خوانند و تفسیر می کنند. توصیه میکنم حتما دوستان این غزل را با صدای شیرین ایشان گوش کنند.

    Comment by صادقیان — آذر ۱۴, ۱۳۹۶ @ ۱۱:۰۸ ب.ظ

  20. قلبم می خواهد ایست کند از زیبایی ماورایی و غیرقابل تحمل این شعر! نفسم حبس می شود!… خدایا، این سعدی نابغه است، نابغه!…

    Comment by بیگانه — اردیبهشت ۱, ۱۳۹۷ @ ۱۱:۵۱ ب.ظ

  21. چنانکه دوستانی فرمودند، نگارش برخی ابیات اشتباه دارد(مثلا آتی درست نیست و “آت” درست است که اسم فاعل ثلاثی مزید است و آتِِ نوشته می شود و آتی خوانده می شود) از این رومناسب است آقای گنجور این غزل ناب سعدی را تصحیح نماید. همچنین اگر زیر و زبر عبارات عربی بیاید بهتر است، چون سعدی گاهی فعل متکلم وحده به کار برده(مثل وجدتُ، وصفتُ، شکوتُ) و گاهی فعل خطابی(مثل هجرتَ یا شممتَ). با سپاس ویژه.

    Comment by علی — اردیبهشت ۲, ۱۳۹۷ @ ۲:۵۵ ق.ظ

  22. حواسم نبود.ثلاثی مجرد صحیح است. آت، (حروف اصلش اش اتی. اسم فاعل و مفعولش: آت، ماتی)

    Comment by علی — اردیبهشت ۲, ۱۳۹۷ @ ۳:۰۱ ق.ظ

  23. جزاکم الله خیرًا، وأحسن الله إلیکم. خیلی ممنونم … موفق باشید.

    Comment by محمد عبد الرحیم — تیر ۲۸, ۱۳۹۷ @ ۱۲:۴۹ ق.ظ

  24. این غزل خداوندگار بلامنازع مُلک سخن را با حرکت گذاری دقیق تقدیم می کنم. در متن گنجور چند مورد ایراد بود که در این متن اصلاح شده است (دیده ها بشود دیده ام/آتی بشود آتٍ /ارجوا بشود ارجو) که قبلا هم تذکر داده ام
    ضمنا در عربی حرف ی با ی فرق دارد در جاهایی مثل عشیتی که «ی» صدای «ای» دارد باید از شکل نوشتاری «ی» استفاده شود)
    سَلِ المَصانِعَ رَکباً تَهیمُ فِی الْفَلَواتِ
    تو قدر آب چه دانی که در کنار فراتی
    شبم به روی تو روز است و دیده ام به تو روشن
    وَ إِنْ هَجَرْتَ سَواءٌ عَشِیَّتی وَ غَداتی
    اگر چه دیر بماندم امید برنگرفتم
    مَضَی الزَّمانُ و قَلبی یَقولُ إِنَّک آتٍ
    من آدمی به جمالت نه دیدم و نه شنیدم
    اگر گلی به حقیقت عجین آب حیاتی
    شبان تیره امیدم به صبح روی تو باشد
    وَ قَدْ تُفَتَّشُ عَیْنُ الْحَیوة فی الظُّلُماتِ
    فَکمْ تُمَرِّرُ عَیْشی و أَنتَ حاملُ شَهْدٍ
    جواب تلخ بدیع است از آن دهان نباتی
    نه پنج روزهٔ عمر است عشق روی تو ما را
    وَجَدتَ رائحةَ الوُدِّ إِنْ شَمَمْتَ رُفاتی
    وَصَفْتُ کلَّ مَلیحٍ کما یُحِبُّ وَ یَرضَی
    محامد تو چه گویم که ماورای صفاتی
    أَخافُ مِنْکَ وَ أَرْجُو وَ أَسْتَغیثُ وَ أَدْنُو
    که هم کمند بلایی و هم کلید نجاتی
    ز چشم دوست فتادم به کامهٔ دل دشمن
    أَحِبَّتی هَجَرُونی کَما تَشاءُ عُداتی
    فراقنامهٔ سعدی عجب که در تو نگیرد
    وَ إِنْ شَکَوتُ إِلی الطَّیْرِ نُحْنَ فی الْوَکَناتِ

    ایام به کامتان شیرین چون سخن سعدی باد

    Comment by عباسی - فسا — مرداد ۱۷, ۱۳۹۷ @ ۱:۳۷ ق.ظ

  25. مثل اینکه حرف ی که زیرش دو نقطه دارد در رسم الخط گنجور نوشته نمی شود
    با این وصف بخشی از توضیح بالا بلااثر می شود

    Comment by عباسی - فسا — مرداد ۱۷, ۱۳۹۷ @ ۱:۳۹ ق.ظ

  26. فی الوکنات که گفته شده صحیح هستش.
    وکنات,جمع سالمِ کلمه ی وکنت به معنای لانه هستش.

    سعدی در بیت آخر میگه که اگر این فراقنامه رو برای پرندگان هم بخونم اونها در لانه هایشان, شیون و زاری میکنن!

    Comment by Jahad100z — خرداد ۲, ۱۳۹۸ @ ۱۰:۵۵ ب.ظ

  27. شاید سعدی اینجا که می گوید: اخاف منک و ارجوا و استغیث و ادنو؛ نظر به انتهای دعای ۵۲ صحیفه سجادیه انداخته که امام سجاد(ع) می فرماید: الهی … منک اخاف و بک استغیث و ایاک ارجو و لک ادعو!

    Comment by سینا — شهریور ۳۱, ۱۳۹۸ @ ۸:۰۰ ب.ظ

  28. با تشکر از آقای عباسی از فسا تمام گفته های ایشون و متن تصحیح از ایشون کاملا صحیحه

    Comment by یوسف‌ گمگشته — آبان ۷, ۱۳۹۸ @ ۶:۱۳ ب.ظ

  29. سلام علیکم
    تصحیح استاد بزرگوارم جناب عباسی بجز یک مورد صحیح است
    آن مورد که صحیح نمینماید:
    وصفت کل ملیح کما یحب و یرضی =این دو فل یحب و یرضی باید بصورت مجهول خوانده شوند چون اگر بمعنی توجه شود مجهول معنا میدهند : هر ملیحی را آنگونه که به حب اوفتد و مورد پسند واقع شود وصف کردم.

    Comment by یزدانی فسا — آبان ۲۷, ۱۳۹۸ @ ۴:۴۵ ب.ظ

  30. سلام . در بیت آخر به نظر میرسه وکرات باید جایگزین وکنات بشه. وکر: لانه پرنده

    Comment by الهام — دی ۹, ۱۳۹۸ @ ۱:۴۱ ب.ظ

لطفاً توجه داشته باشید که حاشیه‌ها برای ثبت نظرات شما راجع به همین شعر در نظر گرفته شده‌اند. در صورتی که در متن ثبت شده‌ی شعر در گنجور غلط املایی مشاهده کردید، یا با مقابله با نسخه‌ی چاپی در دسترستان اشتباهاتی یافتید، در مورد این شعر نظر یا احساس خاصی دارید یا مطلب خاصی در مورد آن می‌دانید یا دوست دارید درباره‌ی آن از دیگران چیزی بپرسید یک حاشیه برای آن بنویسید. لطفاً از درج مطالب غیرمرتبط با متن این شعر خاص خودداری فرمایید و حتی‌الامکان سعی کنید متن حاشیه‌ی خود را با حروف فارسی درج کنید (حاشیه‌ها بازبینی خواهند شد و موارد غیرمرتبط و ناقض این نکات حذف می‌شوند).

لطفاً در صورتی که اشتباهات را با استناد به نسخه‌های چاپی گزارش می‌کنید این مسئله را (حتی‌الامکان با ذکر نام مصحح) ذکر نمایید تا بتوانیم بین پیشنهادهای تصحیحی حدسی حاشیه‌گذاران و پیشنهادهای مستند تمایز قایل شویم.

حاشیه بنویسید

* ورود نام و پست الکترونیکی اجباری است، پست الکترونیکی نشان داده نمی‌شود.

خوراک حاشیه‌های این شعر را با این نشانی به خبرخوان خود اضافه کنید.

بستن پنجره