لطفاً توجه داشته باشید که حاشیه‌ها برای ثبت نظرات شما راجع به همین شعر در نظر گرفته شده‌اند. در صورتی که در متن ثبت شده‌ی شعر در گنجور غلط املایی مشاهده کردید، یا با مقابله با نسخه‌ی چاپی در دسترستان اشتباهاتی یافتید، در مورد این شعر نظر یا احساس خاصی دارید یا مطلب خاصی در مورد آن می‌دانید یا دوست دارید درباره‌ی آن از دیگران چیزی بپرسید یک حاشیه برای آن بنویسید. لطفاً از درج مطالب غیرمرتبط با متن این شعر خاص خودداری فرمایید و حتی‌الامکان سعی کنید متن حاشیه‌ی خود را با حروف فارسی درج کنید (حاشیه‌ها بازبینی خواهند شد و موارد غیرمرتبط و ناقض این نکات حذف می‌شوند).

بحثهای مذهبی و اعتقادی و ارجاع توهین‌آمیز نسبت به بزرگان ادیان و همینطور بحثهای قومیتی و توهین به فرهنگها و قومیتها و زبانها از مصادیق حاشیه‌های نامناسب محسوب می‌شوند.

لطفاً در صورتی که اشتباهات را با استناد به نسخه‌های چاپی گزارش می‌کنید این مسئله را (حتی‌الامکان با ذکر نام مصحح) ذکر نمایید تا بتوانیم بین پیشنهادهای تصحیحی حدسی حاشیه‌گذاران و پیشنهادهای مستند تمایز قایل شویم.

حاشیه بگذارید

* ورود نام و پست الکترونیکی اجباری است، پست الکترونیکی نشان داده نمی‌شود.

  1. گر تو فارغی از حال دوستان یارا
    فراقت از تو میسر نمی‌شود ما را
    ادبی ترباید باشد

    Comment by جهانگیر — دی ۹, ۱۳۹۱ @ ۶:۰۰ ق.ظ

  2. با تشکر از جناب جهانگیر، لطفا توجه داشته باشید که در صورتی که بجای “اگر” کلمه”گر” نوشته شود وزن شعر خراب میشود. سعدی شاخص زیبایی در شعر فارسی است و بیهوده به این عنوان شناخته نمی شود.

    Comment by مسعود جمالی — بهمن ۸, ۱۳۹۱ @ ۱۱:۴۸ ق.ظ

  3. در مورد ترکیب اضافی_حسن ترکیب-
    در خط و خوشنویسی از اصول و ملاک های اعتبار خط خوشنویس حسن ترکیب است یعنی چگونه کلمات را نسبت به هم رو یا در کنار یا زیر یکدیگر بنوسیم و نوشته ررا زیبا کنیم این هم همان است که سعدی(ره)گفته که گویا زیبا شناسی است که در مقام مقایسه سخن می گوید نه مقایسه ای که چیزی با آن مقایسه شود بلکه مقایسه ای بین ظهور زیبایی و آنچه باید ظهور کند

    Comment by علیرضا پیشگو — خرداد ۲۴, ۱۳۹۲ @ ۱۰:۰۵ ق.ظ

  4. زهر را مانند حلوا از دست یار به ذوق ارادت!خوردن واقعا زیباست زهی سعدی شیرین سخن

    Comment by شکوه — تیر ۴, ۱۳۹۲ @ ۱۱:۴۴ ب.ظ

  5. به نظر بنده وامق و عذرا اثری مهجور است ومورد بی مهری قرار گرفته .امروزه کمتر کسی سراغ داریم که لیلی و مجنون را نشناسد ویا شیرین و فرهاد را ولی وامق و عذرا چطور؟

    Comment by شکوه — تیر ۴, ۱۳۹۲ @ ۱۱:۵۶ ب.ظ

  6. البته خوانده ام که در زمان طاهریان وقتی کتاب وامق و عذرا را به عبدالله بن طاهر هدیه کردند آنرا به آب انداخت!!!!وبر آشفت و گفت بهکتابی که مجوسان نوشته اندنیاز ندارد ..

    Comment by شکوه — تیر ۵, ۱۳۹۲ @ ۱۲:۰۰ ق.ظ

  7. تنها عبدالله طاهر نبوده است، از این کاسه های داغتر ازآش بسیار داشته ایم و شوربختانه داریم می گویند صاحب عباد در آیینه نمی نگریست مبادا روی عجمی ببیند!!

    Comment by دکتر ترابی — بهمن ۱۲, ۱۳۹۲ @ ۵:۰۷ ق.ظ

  8. اشکان کمانگری این غزل شیخ سعدی را در آلبوم باداباد به زیبایی خوانده است… به دوستان پیشنهاد می کنم حتما بشنوند…

    Comment by اشوان — شهریور ۳۰, ۱۳۹۳ @ ۱:۱۶ ق.ظ

  9. که گفت در رخ زیبا نظر خطا باشد
    خطا بود که نبینند روی زیبا را

    این بیت من رو بیاد این بیت زیبای دیگر سعدی انداخت:
    گفتی نظر خطاست/تو دل میبری رواست….؟

    شاعر بی همتای ایران…

    Comment by دکتر خدیجه شریفی — آذر ۱۵, ۱۳۹۳ @ ۱۰:۱۶ ب.ظ

  10. “دوست ناشناسم
    جهانگیر عزیز
    فراق به معنای دوری و هجران و “فراغ” به معنای آسودگی خاطر است
    فراقت از یار همواره میسر است
    این فراغت و آسودگی خاطر از معشوق است که عاشق را مقدور نیست
    بنابراین جایگزینی “فراقت” به جای “فراغت” نه تنها بار ادبی بیت را بیشتر نمی کند که از مفهوم عمیق آن می کاهد .

    Comment by نیما — بهمن ۳, ۱۳۹۳ @ ۴:۳۷ ق.ظ

  11. هنگامه اخوان و محمدرضا لطفی در گل های تازه شماره ۲۰۰

    Comment by ... — اسفند ۲۲, ۱۳۹۳ @ ۷:۳۲ ق.ظ

  12. باسلام سعدی به مقامی رسیده که نمی تواند به یاد دوست نباشد بر خلاف ما که شاید بزور وبا مشقت بتوانیم اندکی بیاد خدا باشیم او دنیا وعقبی را بدیگران سبرده وفقط دوست را میخواهد دوست ما را و همه نعمت فردوس شما را واز طرفی زهر از دست دوست را عسل و حلوا میداند باز بر خلاف ما که اگر کوچکترین مشکلی داشته باشیم بانک وفریاد بر اریم وبه زمین وزمان ناسزا میگویم که چرا من اما یکی مثل حضرت زینب در جواب یزید که به او گفت خدا شما را ضلیل کرد گفت ما رایت الا جمیلا من چیزی جز زیبایی ندیدم این همه مصیبت در کربلا برای او زیبا بود این زهری است که حلواست هر وقت بتوانیم از دنیا بگذریم انوقت همه چیز شیرین و زیبا جلوه می کند وگله وشکایت رخت بر می بندد

    Comment by شایق — خرداد ۱۶, ۱۳۹۴ @ ۴:۴۰ ب.ظ

  13. برای لذت بیشتر از این غزل گلهای تازه ۴۲ باصدای استادشجریان وتار شهناز و ویلن پرویز یاحقی در بیات ترک را هم بشنوید

    Comment by اصغر ایلات — تیر ۲, ۱۳۹۴ @ ۴:۳۲ ب.ظ

  14. سلام خدمت دوستان گرامی
    معنی بیت دوم این غزل چیست؟
    اصلا چطور خوانده میشود؟

    تو را در آینه دیدن جمال طلعت خویش
    بیان کند که چه بودست ناشکیبا را

    Comment by امین — مهر ۲۷, ۱۳۹۴ @ ۱:۲۷ ق.ظ

  15. امین جان
    تو را در آینه دیدن ، جمال طلعت خویش
    بیان کند که چه بودست ناشکیبا را
    فکر میکنم یعنی: جمال زیبای خود را در آیینه نگاه کن تا
    دلیل بی صبری و بیقراری ما را بدانی
    یا جمال تو دلیل و بیان کننده ی ناشکیبایی است
    جمال طلعت خویش ، بر میگردد به بیان کند
    با احترام

    Comment by ناباور — مهر ۲۸, ۱۳۹۴ @ ۷:۵۷ ب.ظ

  16. با تقدیم احترام دربرخی نسخ کلمه یغما درمصرع(( نگفتمت که به یغما دلت رود سعدی))بصورت ((یغمی)) مکتوب گردیده است. متشکرم

    Comment by مهدی.ر — آبان ۲۱, ۱۳۹۴ @ ۳:۵۷ ق.ظ

  17. با سلام
    ابیاتی از این غزل زیبا را استاد محمدرضا شجریان در آلبوم گلبانگ ۱، به همراه تار استاد هوشنگ ظریف، در گوشه راک دستگاه ماهور اجرا کرده اند، که بسیار دلنشین و شنیدنیست.

    Comment by پویان — آذر ۲۳, ۱۳۹۴ @ ۸:۲۸ ق.ظ

  18. «چنان به ذوق ارادت خورم که حلوارا»:
    به حلاوت بخورم زهر که شاهد ساقی است/به ارادت بکشم درد که درمان هم از اوست»الحق که سعدی استاد سخن است!

    Comment by الهه — آذر ۲۴, ۱۳۹۴ @ ۴:۴۱ ب.ظ

  19. البته این اول بار توسط بانو فمرالمولک وزیری با تار موسی نی داود به زیبایی یخن سعدی در دشتی خونده شد،، یکی از چیزهایی ک آدم ایرانی قبل از مرگ باید گوش بدهد، صدای قمر و شعر سعدی و تار. نی داود،،، هست

    Comment by قادر — آذر ۲۸, ۱۳۹۴ @ ۷:۴۰ ق.ظ

  20. این غزل با صدا استاد آواز ایران بانو قمرالمولک وزیر ی و تار استاد نی داود، به زیبایی سخن سعدی خونده شده،،، ک هر ایرانی قبل از مرگ باید گوش بده ک حسرت دنیا را با خود ب گور نبره

    Comment by قادر — آذر ۲۸, ۱۳۹۴ @ ۷:۴۵ ق.ظ

  21. بیا که فصل بهار است ، علت است و نتیجه ای متناسب با بهار باید داشته باشد . بویژه که حرف ” تا ” هم آمده است. یعنی ، به دیگران نگذاریم باغ و صحرا را. سرو بلند ایستاده بر لب جوی هم که در خانۀ خلوت موضوعیت ندارد. افزون که سعدی بشدت طالب باغ و صحرا و گردش است. صوفی و کنج خلوت سعدی و طرف صحرا. چقدر نا متناسب است اگر بگوئیم : بیا که فصل بهار است تا من و تو پشت به بهار و باغ و صحرا بکنیم. یا عجب چیز نکوئی است بیا دور بیاندازیم.

    Comment by عبدالمجید توحیدی بستامی — دی ۸, ۱۳۹۴ @ ۶:۴۱ ق.ظ

  22. دومین یغما در بیت
    نگفتمت که به یغما رود دلت سعدی
    چو دل به عشق دهی دلبران یغما را
    شهری است در ترکستان ظاهراً هم‌جوار خلخ، که زنان‌اش به حسن جمال معروف بودند.

    بیتی از خاقانی است در وصف برآمدن خورشید:
    چو خاتون یغما به خلخال زر
    زخرگاه خلخ برآورد سر

    Comment by شش‌جوانی — دی ۲۲, ۱۳۹۴ @ ۲:۵۶ ب.ظ

  23. این غزل زیبا را بجز دوباری که پویان و اصغر گرامی اشاره کردند یکبار هم استاد شجریان به همراه زخمه های جاودانه لطفی در مایه ابوعطا خواندند. البته قادر عزیز هم اشاره بجایی داشتند. چون اجرای بانو قمر هم یکی از اجراهای درخشان این شعر جاودانه بود.

    Comment by خداوندگار آواز: سیاوش — بهمن ۱۱, ۱۳۹۴ @ ۹:۰۰ ق.ظ

  24. با سلام غزلهای سعدی یکی از دیگری زیباترند ولی گویا
    این زیباترین و عاشقانه ترین غزلی است که تا به حال شنیده ام.

    Comment by محبوبه ذوالقدر — اسفند ۶, ۱۳۹۴ @ ۸:۳۳ ب.ظ

  25. ساغ اول منیم یولداشیم. گؤزه ل سس ایله بو بینظیر اثری، سعدی حضرتلرین ده ن اوخوموسان.

    Comment by صابیر — فروردین ۲۲, ۱۳۹۵ @ ۷:۴۴ ب.ظ

  26. سلام
    در جواب سعدی و تقدیم به خلوت دل دوست:
    کسی که ناز تو را می کشد منم ای دوست
    بیا و مشکن از این بیشتر دل ما را

    Comment by محبوبه ذوالقدر — اردیبهشت ۳, ۱۳۹۵ @ ۱۰:۰۱ ق.ظ

  27. سلام چرا تک بیتی که در جواب غزل شماره ۴سعدی
    سرودم درج نمی کنید. دوستان عزیزفی البداهه
    بودو امکان ندارد در دیوان هیچ شاعری بیابید.

    Comment by محبوبه ذوالقدر — اردیبهشت ۳, ۱۳۹۵ @ ۱۱:۳۵ ق.ظ

  28. چرا اینقدر تند تند شعر خوانده میشه؟!

    لطفا آرام تر و و شاعرانه تر خوانده شود.

    Comment by آرشاویر — مرداد ۸, ۱۳۹۵ @ ۹:۱۱ ب.ظ

  29. استاد شجریان این غزل رو در غالب آواز ددر دستگاه ماهور اجرا کردند که شنیدنش خالی از لطف نیست

    Comment by عامی — مرداد ۹, ۱۳۹۵ @ ۸:۴۱ ق.ظ

  30. که گفت بر رخ خوبان نظر خطا باشد
    نگفتمت که به یغما دلت رود سعدی لطفا تصحیح گردد

    Comment by عامی — مرداد ۹, ۱۳۹۵ @ ۸:۵۰ ب.ظ

  31. البته استاد شجریان سه جای دیگه هم این شعر رو خوندند

    مثل گلهای تازه ۴۲

    Comment by رها — دی ۲۴, ۱۳۹۵ @ ۱۱:۴۸ ق.ظ

  32. البته استاد شجریان
    سه جای دیگه هم این شعر رو خوندند

    از جمله گلهای تازه ۴۲

    باسپاس

    Comment by حسین آزاد — دی ۲۴, ۱۳۹۵ @ ۱۱:۵۲ ق.ظ

  33. گنجور سرشک شوق چشمم را
    چه بی پایان
    شکیبایی و امید است …

    Comment by نادر.. — بهمن ۴, ۱۳۹۵ @ ۱۰:۴۰ ب.ظ

  34. بیت اول را به‌صورت:
    تو فارغی ز خیال دوستان یارا / فراغت از تو میسر نمی‌شود مارا
    نیز شنیده و خوانده‌ام.
    در پاسخ دوستی که معنای بیت دوم شعر را می‌خواستند بدانند، باید گفت که بیت دوم را با این مکث باید خواند:
    تو را در آینه دیدن، جمال طلعت خویش / بیان کند که چه بودست، ناشکیبا را
    و سوی خطاب آن به یار و معشوق است، به این معنا که اگر زیبایی(جمال) روی(طلعت) خود را در آینه بنگری؛ در می‌یابی که بر عاشق تو در اوج ناشکیبایی چه گذشته‌است.

    Comment by محسن — فروردین ۹, ۱۳۹۶ @ ۵:۳۴ ق.ظ

  35. سلام
    قمرالملوک وزیری هم در آواز دشتی این غزل زیبا را خوانده اند

    Comment by عبدالله — مرداد ۱۵, ۱۳۹۶ @ ۶:۳۶ ب.ظ

  36. وزن شعر مفاعلن فعلاتن مفاعلن مع لن بحر مجتث مثمن مخبون اصلم است

    Comment by علی — آذر ۱۳, ۱۳۹۶ @ ۲:۰۲ ق.ظ

  37. باسلام خدمت دوستان، به نظر من اولا تصحیح کردن اشعار خداوندگار شعر عاشقانه درست نیست. بهترین شکل ممکن همون کلمات و وزن وقافیه ایست که خالقش سروده، ثانیا وقتی شعر از سعدی و مولوی و حافظ ودیگر بزرگان باشد و موسیقی هم موسیقی سنتی، همه اش دلنشین است. اما آواز استاد شجریان با تار استاد لطفی این شعر سعدی را انگار جان بخشی کرده… با سپاس

    Comment by بهروز — آذر ۳۰, ۱۳۹۶ @ ۳:۰۲ ق.ظ

  38. بر طبق نسخه زنده یاد فروغی

    به دیگران نگذاریم باغ و صحرا را

    درست است که از نظر وحدت معنایی هم خوانی بهتری با مصرع اول دارد.

    Comment by مجید — آذر ۱۶, ۱۳۹۷ @ ۱۰:۲۲ ب.ظ

  39. درباره بیت دوم
    پاسخی به امین

    شاید اینطوری خونده بشه:
    تو را در آینه دیدن، جمال طلعت خویش
    بیان کند که چه بودست ناشکیبا را

    به گمانم بیت دوم موقوف المعانی مطلع شعر است که این معانی را بدهد:

    وقتی در آینه نگاه می کنم، تو را با چهره زیبای خود اشتباهی می گیرم! (دچار خودپسندی می شوم) این خود نشانه ایست که ناشکیبایی چه بر سر من آورده است.

    یا این که برعکس:

    وقتی در آینه نگاه می کنم، زیبایی چهره ام را تو می بینم. (به توحید میرسم) این نشانه ایست که ناشکیبایی در فراغ تو مرا به چه جایگاهی رسانده است.

    شخصیت شیخ اجل بر معنای دوم منطبق است.

    المعنى فی بطن الشاعر

    Comment by فرهود — آذر ۲۸, ۱۳۹۷ @ ۱۰:۴۵ ق.ظ

  40. دوستان بیت پایانی با مختصری اشتباه خوانده شده .یعنی در مصرع دوم هر دو کلمه(آخر)به یک شکل یعنی با فتحه بر روی (خ) بیان شده که کاملا غلط است. (آخر) دوم با کسره بر (خ) بمعنای (دیگر) ادا می شود. باسپاس

    Comment by مهدی — بهمن ۲۴, ۱۳۹۷ @ ۴:۳۰ ق.ظ

  41. زنده یاد رهی معیری غزلسرای توانای معاصر مضمونی شبیه به بیت دوم دارد :

    من از دلبستگیهای تو با آیینه دانستم * که بر دیدار طاقت سوز خود عاشق‌تر از مایی.

    Comment by ایرانی — فروردین ۳۰, ۱۳۹۸ @ ۶:۰۹ ب.ظ

  42. 《به جای سرو بلند، ایستاده بر لب جوی》درسته یا 《به جای سرو بلند ایستاده بر لب جوی》؟ یعنی ایستاده صفته یا قید؟

    Comment by کاردینال — آبان ۹, ۱۳۹۸ @ ۱:۰۶ ب.ظ

  43. سلام و ادب خدمت دوست داران ادبیات
    در پاسخ به عزیزی که فرمودند نکو تر است که گفته شود ” به دیگران نگذاریم باغ و ….”
    با توجه به بیت بعدی به نظر میاد
    منظور سعدی بزرگوار اینست که دیگران به باغ و صحرا بروند و سرو را تماشا کنند من بجای سرو قد و بالای تو را میبینیم و لذت میبرم

    Comment by مهدی — آبان ۲۱, ۱۳۹۸ @ ۲:۲۰ ق.ظ

  44. در مورد دو واژه آخر مطروحه در آخرین مصرع:
    که آخری بود آخر شبان یلدا را

    وهمچنین در جواب آقا مهدی عزیز گفتنی ام که در لغتنامه دهخدا در معنی واژه های آخر با فتحه دار وکسره دار بودن حرف خ آمده است:
    آخر. [ خ َ ] (ع ص ) دیگر. دگر. دیگری. یکی از دو چیز یا دو کس. غیر. مؤنث : اُخْری ̍. ج ، آخَرین.
    آخر. [ خ ِ ] (ع ص ، ق ، اِ) عاقبت. باَنجام. سرانجام. انجام. بازپسین. اخیر. واپسین. پسین. اَفدُم. آفدم. در آخر. به آفدم. پایان. فرجام. بفرجام. فرجامین. خاتمه. کرانه. کران. غایت. نهایت. خاتمت. پس کار. (زمخشری ). مقابل اوّل. مؤنث : آخِره. ج ، آخِرین ، و اواخر نیز بجای آن گفته می شود و به فارسی آخرها :
    معنا ومفهوم مصرع : که آخری بود آخر شبان یلدا را

    این است که : نهایتا شبهای یلدا به پایان خواهد رسید وآخر اولی به معنی پایان وآخردومی به معنی در نهایت می باشد. اگر این معنی برا این مصرع درست باشد حرف خ هر دواژه آخر باید مکسر باشد. در این حالت هم گوینده محترم شعر هر دو واژه را صحیح تلفظ نکرده اند و هم نظر آقا مهدی در مورد فتحه دار بودن حرف خ یکی آخرها نا درست است.

    Comment by محبت — آبان ۲۳, ۱۳۹۸ @ ۹:۱۰ ق.ظ

  45. با سلام خدمت دوستان عزیز
    درخصوص معنای مصرع شش نظر بنده این است که با توجه به معنای بیت چهارم به دیگران بگذاریم باغ صحرا را صحیح است چراکه زیبایی معشوق را فراتر میبیند و همچنین چرا نظر نکنی یار سروبالا را

    Comment by رسول مرادی — فروردین ۲, ۱۳۹۹ @ ۱۱:۵۷ ب.ظ

خوراک حاشیه‌های این شعر را با این نشانی به خبرخوان خود اضافه کنید.

بستن پنجره