1. بک . [ ب َ ] (ترکی ، اِ) مخفف بیک است بمعنی بزرگ ، نظیر بیک و بیوک که بمعنی بزرگ باشد و در آخر اسماء ترکی درآید بجهت تعظیم و تکریم وردیف خان باشد. (یادداشت مؤلف ). این کلمه را که بعضی بخطا بیک نویسند لقب کسانی بوده است که پایه ٔ آنان پایین مرتبه ٔ پاشا بوده است و کلمه ٔ اتابک نیز ترکیبی است از اتا بمعنی پدر و بک بمعنی بزرگ یا بزرگتر. اصل این کلمه ٔ بک مخفف بیوک است بمعنی بزرگ و کبیر. (از النقود ص ۱۳۶). و رجوع به بیگ شود.
    فرهنگ دهخدا

    Comment by محسن خادمی — خرداد ۱۶, ۱۳۹۲ @ ۱۲:۲۸ ب.ظ

  2. بک درست است در ترکی کاربرد دارد اما همان بغ است یعنی خداوند و فارسی است البته کاربرد ترکی ان بیشتر از فارسی است

    Comment by امین کیخا — خرداد ۱۶, ۱۳۹۲ @ ۱۱:۳۶ ب.ظ

  3. بدرگ به معنی بد طینت و بدسرشت وپست است و نا بکار

    Comment by مینا جمعه زاده — خرداد ۱۶, ۱۳۹۲ @ ۱۱:۵۴ ب.ظ

  4. تا اونجا که من خوندم، بک ینی «قورباغه»
    اینجام همون قورباغه میتونه معنی بده:
    ( بعضی وقتا این محمد ( خود شاعر ) مثل غورباغه میشه ( ینی تو لجنزاره)، بعضی وقتام مثل پلنگ و سگ عصبی میشه… -البته این از فروتنیه مولاناست - )

    Comment by محمد رضا — اسفند ۱۳, ۱۳۹۳ @ ۱۱:۱۶ ب.ظ

  5. با درود
    از جناب کیخا که همیشه مشکل گشا هستند ممنونم
    از ابن سینا غزلی به جا مانده که همین لغت بغ یا بق را به عنوان قورباغه و یا پشه آورده : بسیار زیباست بد نیست که یکبار دیگر مرور کنیم:

    غذای روح بود باده رحیق الحق
    که رنگ و بوش کند رنگ و بوی گل را دق
    به رنگ زنگ زداید ز جان اندوهگین
    همای گردد اگر جرعه‌ای بنوشد بق
    به طعم، تلخ چوپند پدر و لیک مفید
    به پیش مبطل، باطل به نزد دانا، حق
    می‌از جهالت جهال شد به شرع حرام
    چو مه که از سبب منکران دین شد شق
    حلال گشته به فتوای عقل بر دانا
    حرام گشته به احکام شرع بر احمق
    شراب را چه گنه زان که ابلهی نوشد
    زبان به هرزه گشاید، دهد ز دست ورق
    حلال بر عقلا و حرام بر جهال
    که می‌محک بود وخیرو شر از او مشتق
    غلام آن می‌صافم کزو رخ خوبان
    به یک دو جرعه برآرد هزار گونه عرق
    چو بوعلی می‌ناب ار خوری حکیمان
    به حق حق که وجودت شود به حق ملحق
    به نظر می رسد منظور مولانا از لغت بک همان قورباغه یا پشه باشد که با حیوانات دیگر یکجا آورده
    ولی بیک ترکی را شک دارم ، اللهُ اعلم
    باادای احترام
    مرسده

    Comment by merce — اسفند ۱۴, ۱۳۹۳ @ ۱:۳۰ ق.ظ

  6. سلام
    پلنگ و سگ به نمایندگی حیوان امده که مقابل اشرف مخلوقات است یعنی طبقه ی پست خلق خدا ویعنی دقیقا مقابل محمد بگ که بگ همان کوچک شده بزرگ است..با سپاس

    Comment by صانع — تیر ۱۴, ۱۳۹۴ @ ۵:۲۴ ب.ظ

  7. من هم گمان میکنم بک در این جا در معنی دیرین خود ، قورباغه است . دهخدا این بیت خسروانی را شاهد آورده که بیانگر کاربرد ان در زبان و ادبیات است :
    ای هم چو «بک» پلید و چنو دیده ها برون
    مانند آن کسی که کند چشم خویش کژ .

    با سپاس چمن زار

    Comment by Anonymous — بهمن ۲۴, ۱۳۹۴ @ ۸:۵۵ ق.ظ

  8. بنده تصور میکنم منظور حضرت از آوردن واژه ی “بک” بعد از نام خود و با توجه به مصرع بعدی آن،قیاس و مقایسه ی جایگاه بشر است که میتواند در لحظه،جنبه ی خدایی و گاه جنبه ی حیوانی خود را نشان دهد.
    هر دو ذات قدرتمند هستند،اما ذات الهی و بزرگ که به بک تعبیر شده،هدفمند و درپی کسب معنویات است.و روی حیوانی تنها آمال دنیایی را جستجو میکند

    Comment by دلارام — شهریور ۲۶, ۱۳۹۵ @ ۲:۴۳ ب.ظ

  9. بگ بگمانم چیزی شبیه بیگ است دوستان
    مثل اینکه بگوییم جان یا روح روزی جناب مستطاب محمد آقا میشود روزی پلنگ و سگ!
    از احوال متغیر روح سخن میگوید.
    جایی دیگر مولانا می گوید :
    آدمی کو علم الاسماء بگست
    در تگ چون برق این سگ بی تکست
    در مقام مقایسه حجت آوری آدم و فتنه شیطان میگوید :
    آدمی که جناب مستطاب علم الاسماء است و خداوند همه اسماء و از جمله اسم اعظم را بدو آموخت ، در این مسابقه با شیطان بازنده است!

    Comment by روفیا — شهریور ۲۶, ۱۳۹۵ @ ۱۱:۱۷ ب.ظ

  10. محض مزید اطلاع دوستانم
    در استان فارس به قورباغه « بَک» هم می گویند.

    Comment by شمشاد کشتکار — شهریور ۷, ۱۳۹۶ @ ۳:۴۱ ب.ظ

  11. این غزل بو و رنگ و حال و هوی پیش از ملاقات با شمس را دارد و نشان می‌‌دهد کسانی که اصرار دارند که جلال دین پیش از شمس شعر نمی گفته است در گفته خود صادق نیستند و از روی غرضی بر این نکته اصرار می‌‌ورزند، چرا که شاعری که بجز قرایت قرآن، تنها هنر نیمه مجاز در دین اسلام است نمی تواند بدون تمرین و ممارست ناگهان در شخصی‌ به اوج و زیبائی برسد آنگونه که در جلال دین سراغ داریم

    Comment by همایون — آذر ۸, ۱۳۹۷ @ ۱:۰۸ ق.ظ

لطفاً توجه داشته باشید که حاشیه‌ها برای ثبت نظرات شما راجع به همین شعر در نظر گرفته شده‌اند. در صورتی که در متن ثبت شده‌ی شعر در گنجور غلط املایی مشاهده کردید، یا با مقابله با نسخه‌ی چاپی در دسترستان اشتباهاتی یافتید، در مورد این شعر نظر یا احساس خاصی دارید یا مطلب خاصی در مورد آن می‌دانید یا دوست دارید درباره‌ی آن از دیگران چیزی بپرسید یک حاشیه برای آن بنویسید. لطفاً از درج مطالب غیرمرتبط با متن این شعر خاص خودداری فرمایید و حتی‌الامکان سعی کنید متن حاشیه‌ی خود را با حروف فارسی درج کنید (حاشیه‌ها بازبینی خواهند شد و موارد غیرمرتبط و ناقض این نکات حذف می‌شوند).

لطفاً در صورتی که اشتباهات را با استناد به نسخه‌های چاپی گزارش می‌کنید این مسئله را (حتی‌الامکان با ذکر نام مصحح) ذکر نمایید تا بتوانیم بین پیشنهادهای تصحیحی حدسی حاشیه‌گذاران و پیشنهادهای مستند تمایز قایل شویم.

حاشیه بنویسید

* ورود نام و پست الکترونیکی اجباری است، پست الکترونیکی نشان داده نمی‌شود.

خوراک حاشیه‌های این شعر را با این نشانی به خبرخوان خود اضافه کنید.

بستن پنجره