1. در بیت ۱۷ برای بهتر خواندن متن پیشه ها درست است. در ضمن الفغدن به معنای اندوختن و گردآوردن و ایدری یعنی این جهانی و در بیت بعد آن سری یعنی آن جهانی.

    پاسخ: با تشکر، «پیشها» را با «پیشه‌ها» جایگزین کردیم.

    Comment by یعقوب خاوری — اسفند ۲۲, ۱۳۸۸ @ ۱۱:۰۱ ق.ظ

  2. بیت بیستم، در هر دو نیم بیت: به نظر باید کبک باشد.

    Comment by جواد — مرداد ۱۱, ۱۳۹۱ @ ۵:۵۵ ق.ظ

  3. نکوهش مکن چرخ نیلوفری را
    برون کن ز سر باد و خیره‌سری را

    Comment by Anonymous — مرداد ۱۲, ۱۳۹۱ @ ۱۲:۰۵ ق.ظ

  4. ممنون از سایت خوبتون به عرضتون برسونم که بنده مداه هستو و خیلی علاقه دارم اشهار نصر حسرو را بخوانم ولی خیلی از ابات را نمی فهمم ایکاش شرح تفسیر و معنی هم داشت اگر هست لطفا راهنمائی بفرمائید

    Comment by hamid — مهر ۱۳, ۱۳۹۱ @ ۸:۵۰ ق.ظ

  5. سلام خسته نباشید من معنی این بیت رو می خواستم

    به هارون ما داد موسی قرآن را

    نبوده‌است دستی بران سامری را

    منظور رو هم اگه میشه بنویسید ممنون

    Comment by حبیب — آبان ۲۷, ۱۳۹۱ @ ۴:۴۸ ب.ظ

  6. معنی بیت ۲۲ اشاره به داستان موسی و خانشین او هارون است ناصر خسرو که شیعهٔ اسماعیلی است اعتقاد داشت که علی خانشین بر حق پیامبر اسلام است هم چنان که هارون جانشین بر حق موسی بود. همین مطلب را در بیت های بعدی بیشتر پروانده است و در بیت ۳۶ با صراخت بیشتری به همین مطلب می پردازد.

    Comment by رسته — آبان ۲۷, ۱۳۹۱ @ ۸:۵۹ ب.ظ

  7. درود بر شما اگر مهر ورزیده بگویید که: هدف شاعر از خوکان کی ها هستند. برداشت من این است که ناصر خسرو بالای عنصری انتقاد میکند و سلطان محمود را خوک خطاب میکند.

    Comment by بهزاد — اسفند ۱۵, ۱۳۹۱ @ ۸:۱۹ ق.ظ

  8. اشاره‌ی حکیم به موسا و هارون ، گویا ریشه در این حدیث نبوی دارد که در باره‌ی حضرت امیر میفرماید
    انت منی به منزلت هارون من موسا الا انه لا نبی من بعدی ( انشاالله عربی آنرادرست نوشته باشم، خیلی سال از عربی خوانی من گذشته است) حاصل آینکه ُییامبر به داماد و پسر عمو میگوید :: تو همانند هارون برای موسایی مگر که پس از من پیامبری نیست.

    Comment by دکتر ترابی — بهمن ۲۱, ۱۳۹۲ @ ۱۰:۱۳ ب.ظ

  9. من آنم که در پای ترکان نریزم
    ترکان درسته نه خوکان.منظور اینه که میگه من با شعر فارسی سلطان ترک(غزنوی)را مدح نمیکنم.

    Comment by آرش — مرداد ۱۹, ۱۳۹۳ @ ۳:۳۵ ب.ظ

  10. با سلام. لطفا معنی شعر هم بزارید

    Comment by Anonymous — بهمن ۱, ۱۳۹۳ @ ۱:۵۷ ب.ظ

  11. اینجاست که حقیر عرض میکند گنجور دو یا بیشتر ناشناس دارد و این ناشناس هرگز آن ناشناسی که نثری دلپذیر و محکم دارد نیست و مرقوم نمی فرماید بزارید !!

    Comment by شمس الحق — بهمن ۸, ۱۳۹۳ @ ۸:۲۱ ق.ظ

  12. پری در بیت پنج دلالت دارد بر دو پری که ناصرخسرو میگوید افریده دو قسم بود یا انسان یا پری پری نیز دو قسم بود یا فرشته یا دیو فرشته ان است که اطاعت کرد دیو انست که اطاعت نکرد

    Comment by نرگس — خرداد ۲۲, ۱۳۹۴ @ ۶:۳۰ ق.ظ

  13. بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین
    سرآغاز قصیده تاکیدی است بر «اعتماد به نفس» . شاعر از کسانی که ناکامی هایِ خود را از فلک و ستاره می دانند ، به سختی انتقاد می کند {البته خودِ او در اشعار مربوط به سال های اقامت در درۀ یمگان از جهان و فلک شکایت ها دارد . «دهر ستمکاره» ، «زمانۀ بدخو»} آنگاه می گوید: تو باید از اشخاص نیک نام و نکو محضر پیروی کنی و برای مردم سودمند گردی ، نه آن که مانند درخت تبریزی بی ثمر باشی . باید دانش بیاموزی تا بر فلک سلطه یابی . دبیری و شاعری پیشه های خوبی است ، اما آسایش در جهانِ دیگر راهی دیگر است . کالایِ شاعرانِ ستایش گر دروغ و گزافه است ، از این رو است که من مرواریدِ سخن را به پای خوکان {امیران و شاهان} نمی ریزم و آنان را نمی ستایم ، تو نباید در برابر آنان پشت خم کنی . آدم دانا بر کسی کرنش و تعظیم می کند که خداوند او را به رهبری برگزیده باشد . عدل کند ، ستم را از روی زمین بزداید ، و او کسی نیست جز مستنصر خلیفۀ فاطمی {که به زعم شاعر} امامِ زمانه است .
    به هارون ما داد موسی قرآن را/نبوده‌است دستی بران سامری را
    هارون: برادر حضرت موسی علیه السلام ، دست: در اینجا استعاره از غلبه و تصرف است ، سامری: نام مردی که گوساله ای از طلا و نقره ساخته بود ، و این گوساله صدا در
    می آورد و به سبب آن ، گروهی از بنی اسرائیل گمراه شدند ؛ پیامبر (ص) قرآن را به علی (ع) سپرد و نیرنگ باز بر آن دست نیافت . هارون کنایه از علی (ع) است بنا بر حدیث: «علی منی بمنزلة هارون من موسى الا انه لانبی بعدی» یعنی پیامبر (ص) فرمود: علی از من به منزلۀ هارون از موسی است جز این که پس از من پیامبری نخواهد آمد. و موسی کنایه از محمد (ص) است ، و سامری مرد نیرنگ بازی که در غیاب موسی (ع) قوم بنی اسرائیل را فریب داد . مراد شاعر این است که چنان که موسی (ع) سرپرستی و هدایت بنی اسرائیل را به هنگام رفتن به طور به برادرش هارون سپرد ، محمد (ص) نیز قرآن را به علی (ع) سپرد تا نگهبانش باشد ، اما نیرنگ باز نتوانست بر قرآن دست یابد ، بر خلاف داستان موسی (ع) ، که سامری بنی اسرائیل را گمراه کرد .
    پسنده ست با زهد عمار و بوذر/کند مدحِ محمود مر عنصری را
    عمار و بوذر: دو تن از صحابۀ حضرت رسول (ص) بودند. آیا با وجود عمار و بوذر ، که هر دو به زهد معروف بودند ، شایسته است که عنصری ، محمود غزنوی را بستاید ؟ در این بیت تعقید لفظی است و ترتیب طبیعی عبارت چنین است: پسنده است مر عنصری را (که) با زهد…
    بمنه و کرمه

    Comment by مجتبی خراسانی — تیر ۲۸, ۱۳۹۴ @ ۱۲:۴۰ ب.ظ

  14. سلام می شود این بیت را من معنی کند امام زمانه که هرگز نه راده ست به شریعتش سامری ساحری را

    Comment by احمد سیر — مرداد ۶, ۱۳۹۴ @ ۸:۴۳ ق.ظ

  15. با درود! در ابتدای شعر فرموده است: نکوهش مکن! یعنی از چرخ بد مگو و گله نکن! در اینجا ناصرخسرو گله از چرخ و زمانه را به عنوان علت سیاه بختی نهی میکند و در ابیات بعد میزان آگاهی و آموختن دانش را دلیل خوشبختی و یا شوربختی میداند اما دانش از نظر او علم شعر و موسقی یا علوم دیگر نیست. از نگاه او دانش معرفت دین است و شناخت کسی که دین را رهبری میکند و معرفتی که به درد آخرت بخورد. نکوهش = بدگویی و گله. امید که سودمند بوده باشه!
    با تشکر از سایت خوب و مفید گنجور! توانتان افزون است، افزونتر باد

    Comment by parvaresh — فروردین ۲۰, ۱۳۹۵ @ ۱۲:۱۷ ق.ظ

  16. بیت بیست و دوم مصرع اول، کلمه ی “را” باید از آخر مصرع حذف شود تا وزن درست دربیاید.

    Comment by محمد — بهمن ۲۱, ۱۳۹۵ @ ۱۲:۰۷ ق.ظ

  17. شاعر در ابیات نخستین می خواهد بگوید حوادث بد نتیجه اعمال انسان استنه روزگار بی گناه و میگوید زمانی که تو سرنوشت خود را بد رقم می زنی، از روزگار انتظار نیک اختری نداشته باش و از ما می خواهد به دنبال علم و دانش باشیم زیرا انسان دانا جایگاهش بالاتر از آسمان است
    مرالفغدن : ذخیره کردن

    Comment by نجمه برناس — فروردین ۴, ۱۳۹۶ @ ۷:۳۷ ب.ظ

  18. بیت پانزدهم این شعر با ایه ی ۳۳ سوره ی الرحمن ارتباط معنایی دارد

    Comment by مریم عصار — آبان ۱۷, ۱۳۹۶ @ ۱۱:۱۶ ق.ظ

  19. گمان میکنم بیت دوم:
    بری دان از افعال چرخ برین را
    بدینگونه باشد:
    بری دان ز افعال چرخ برین را
    با سپاس بسیار

    Comment by کاظم مروتی — اسفند ۶, ۱۳۹۶ @ ۹:۱۱ ق.ظ

  20. از دیدگاه من بهترین نظر از خانم/آقای “پرورش” بود ……….قصیده ی واقعا زیبا و بی نظیری از (حجت) ناصر خسرو بود و من بسیار لذت بردم…خیلی ممنون بابت سایت خوبتون :)

    Comment by مهسا — اردیبهشت ۶, ۱۳۹۷ @ ۱۰:۱۲ ق.ظ

  21. از دیدگاه من بهترین نظر از خانم/آقای “پرورش” بود ……….قصیده ی واقعا زیبا و بی نظیری از (حجت) ناصر خسرو بود و من بسیار لذت بردم…خیلی ممنون برای سایت خوبتون

    Comment by مهسا — اردیبهشت ۶, ۱۳۹۷ @ ۱۰:۱۳ ق.ظ

  22. دربیت پنجم/ صائبیان می گفتند خیرات وشرور ونیکی وبدیها وابسته به سعد ونحس ستارگان است و این از آن جهت بود که آنان اجرام آسمانی را ” احیا ونطقا: زندگان و سخنگویان” می دانستند.

    Comment by موسی روستایی — خرداد ۱۲, ۱۳۹۷ @ ۶:۱۴ ب.ظ

  23. با سلام
    مصراع دوم از بیت دوم به شکل زیر رایج تر و روان تر است
    نشاید نکوهش ز دانش بری را
    در بیت بیست و دوم
    بنا به ضرورتِ وزن ، قرآن به صورت ” قران ” باید خوانده شود مثل کلمه فلان

    Comment by سیدمسعود — آذر ۱۶, ۱۳۹۷ @ ۱۰:۴۷ ب.ظ

  24. با سلام
    بیت سیزدهم به شکل زیر رایج تر و زیبا تر می باشد
    اگر تو از آموختن‌سر نتابی
    بجوید سر تو همی سروری را
    چون ” سر بتابی ” و ” نجوید” هر دو بار منفی دارد و وقتی می شود با جمله مثبت معنی را رساند چرا منفی در منفی در جمله بیاوریم

    Comment by سیدمسعود — آذر ۱۶, ۱۳۹۷ @ ۱۱:۰۰ ب.ظ

  25. چو تو خود کنی اختر خویش را بد

    مدار از فلک چشم نیک اختری را
    فکر میکنم آغاز این بیت باید اینجور باشه: تو چون خود کنی…..

    Comment by احمد — فروردین ۹, ۱۳۹۸ @ ۴:۲۰ ب.ظ

  26. گمان کنم بیت چهارم با این حدیث نبوی مناسبت داشته باشد:
    “حاسبوا قبل ان تحاسبوا” حساب خود را کنید پیش از آنکه به حساب شما برسند.
    و این بیت از صائب تبریزی:
    حساب خود اینجا کن آسوده دل شو
    میفکن به روز جزا کار خود را

    Comment by شفیق — فروردین ۳۱, ۱۳۹۸ @ ۹:۳۷ ق.ظ

لطفاً توجه داشته باشید که حاشیه‌ها برای ثبت نظرات شما راجع به همین شعر در نظر گرفته شده‌اند. در صورتی که در متن ثبت شده‌ی شعر در گنجور غلط املایی مشاهده کردید، یا با مقابله با نسخه‌ی چاپی در دسترستان اشتباهاتی یافتید، در مورد این شعر نظر یا احساس خاصی دارید یا مطلب خاصی در مورد آن می‌دانید یا دوست دارید درباره‌ی آن از دیگران چیزی بپرسید یک حاشیه برای آن بنویسید. لطفاً از درج مطالب غیرمرتبط با متن این شعر خاص خودداری فرمایید و حتی‌الامکان سعی کنید متن حاشیه‌ی خود را با حروف فارسی درج کنید (حاشیه‌ها بازبینی خواهند شد و موارد غیرمرتبط و ناقض این نکات حذف می‌شوند).

لطفاً در صورتی که اشتباهات را با استناد به نسخه‌های چاپی گزارش می‌کنید این مسئله را (حتی‌الامکان با ذکر نام مصحح) ذکر نمایید تا بتوانیم بین پیشنهادهای تصحیحی حدسی حاشیه‌گذاران و پیشنهادهای مستند تمایز قایل شویم.

حاشیه بنویسید

* ورود نام و پست الکترونیکی اجباری است، پست الکترونیکی نشان داده نمی‌شود.

خوراک حاشیه‌های این شعر را با این نشانی به خبرخوان خود اضافه کنید.

بستن پنجره