حسن خوش فکر در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۱:۴۵ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۶:

بیت۱: آه می‌باشد مسلسلِ خاطرِ افگار را/در درازی نیست کوتاهی شبِ بیمار را. معنی: برای اینکه حال بیمار در شب وخیم می شود و بدین جهت شب در نظر او طولانی و سخت می گذرد، در طول شب برای بیمار هیچگونه کوتاهی حاصل نمی شود و شب برای او طولانی میگذرد، همانگونه که شخصی که خاطر پریشانی دارد مدام آه متعدد و طولانی می کشد و در این طول آه و ناله او نیز کوتاهی بوجود نمی آید.

بیت۲: عشق می‌آرد دلِ افسردهٔ ما را به شور/مطرب از طوفان سِزَد دریای لنگردار را. معنی: 

بیت۳: نیست ممکن عشق را در سینه پنهان داشتن/قُربِ این آیینه طوطی می‌کند زَنگار را. معنی: عشق چیزی است که نمی توان آن را از دیگران پنهان کرد(گاه می پرسند از من عاشقش هستی هنوز؟/بی تفاوت بودنم را گریه می ریزد بهم). عشق مانند آیینه ای پاک است که اگر در دل انسان باشد، همانگونه که طوطی با قرار گرفتن در کنار طوطی دیگر به آواز و سخن می آید، حتی انسانهایی را که زنگار بی عشقی بر دلشان نشسته است را مانند طوطی گویا می کند و دل زنگار بسته آنان را نیز گویا چون آیینه صاف می کند. در اثر عشق، چشمان عاشق سخن می گوید(امام علی:عشق و محبت از چشمها پیداست)، حرکات او، حالات چهره او و ... عشق او را منعکس می کنند.

بیت۴: سایهٔ مژگان گرانی می‌کند بر چشمِ یار/از پرستاران بود بیماری این بیمار را. معنی: معشوق بقدری صاحب ناز و اطوار است که حتی سایه مژه های خودش نیز برایش سنگین است و چشمان او را آزرده می کند(چنان نازک بدن باشد که گر آرم به گلزارش/به پا از سایه مژگان بلبل می رود خارش)، آری بدینگونه است که مژگان یار بجای اینکه از چشمانش مراقبت کنند، باعث بیماری چشمان او شده اند و علت خماری چشمانش همین است. 

بیت۵: نیست ممکن فرق‌کردن، گر نباشد پیچ و تاب/از میانِ نازکِ او رشتهٔ زنّار را. معنی: یار بقدری موی میان است که اگر زنار(کمربند مسیحیان که طناب گونه است) تابیدگی نداشت، هیچگاه ممکن نبود که میان باریک یار را از رشته زنار تشخیص داد. 

بیت۶: بی‌نیاز از می بوَد رخسارِ شرم‌آلودِ یار/نیست حاجت شبنمِ بیگانه این گلزار را. معنی: هرچند مصرف مسکر صورت را گلگون می کند، اما رخسار چون گل یار ما بجای شبنم، عرق شرم و حیا نشسته است، پس دیگر نه نیازی به باده برای سرخی دارد، نه شبنم.

بیت۷: بوالهوس را دایم از تیغِ تغافل خسته‌دار/برمیاور زینهار از دستِ گلچین خار را. معنی: ای زیبا رو! نسبت به کسی که بوالهوس است و تنها صورت زیبای ظاهر را می بیند و می جوید بی تفاوت باش و با این بی تفاوتی رخصت نزدیکی او را به خود نده تا این دور بماند و طمع نزدیکی و کام نکند. هش دار که اگر از دست گلچین بوالهوس خار را بیرون بیاوری و با وی عتاب نکنی، راه تعدی او را هموار کرده ای و گلچین تمامی گلها را خواهد چید.

بیت۸: از همان راهی که آمد گل مسافر می‌شود/باغبان بیهوده می‌بندد درِ گلزار را. معنی: روزی گل با نسیمی بهاری شکوفا شد و روزی هم با نسیمی پاییزی پرپر می شود. گریز از تقدیر خزان برای گل ممکن نیست، هرچند باغبان در باغ را ببندد، عمر گل روزی تمام خواهد شد.

در شعری که البته در مقابل این مضمون است خسرو گلسرخی می گوید: گیرم که بر سر این باغ بنشسته در کمین پرنده اید/پرواز را علامت ممنوع می زنید/.... با رویش ناگزیر جوانه ها چه می کنید. مرگ گل نیز مثل رویش جوانه ها ناگزیر است.

بیت۹: در بهاران پوست بر تن پردهٔ بیگانگی است/یا بسوزان، یا به می ده جُبّه و دستار را. معنی: در وقت شیدایی باید تمام عقل و دل و دین را بدور انداخت و شیدایی و عاشقی کرد، همچنان که در فصل بهار و وزش نسیم های فرحبخش، باید از لباس زمستانی کاست تا نسیم را پوست تن بخوبی حس کرد و آنکس که در فصل بهار شیدایی همچنان پایبند لباس ملاحظات باشد، این لباس ملاحظات او را از لذات عاشقی محردم می کند.

بیت۱۰: برق را در خنده‌ای طی گشت طومارِ حیات/زندگی کوتاه باشد چون شرر اشرار را. معنی: همانگونه که برقی که از آسمان می جهد(درخشش برق به درخشش دندان در خنده تشبیه شده) تمام طول حیاتش یک لحظه بیشتر نیست و با همان یک غرش و درخشش از بین می رود، هر کس که چون برق خرمن بیگناهان را بسوزاند و شرارت کند نیز عمرش مانند همان برق یا شراره ها و جرقه های آتش کوتاه خواهد بود. بر طبق آیات و روایات بسیار، اکثر مردم بر اساس اجل مسمی و اجل حتمی نمی‌میرند، بلکه به سبب گناهان و اعمال می‌میرند. در حقیقت اجل معلق آنان است که جان ایشان را می‌گیرد نه اجل مسمی. لذا پیش از آنکه پیمانه آنان پر شود ایشان می‌میرند. درباره علل این تقدم مرگ پیش از اجل حتمی و قطعی و مسمی می‌توان به این حدیث امام صادق(ع) ‌اشاره کرد که می‌فرمایند: یَعیشُ النّاسُ بِاِحْسانِهِمْ اَکْثَرَ مِمّا یَعیشونَ بِاَعْمارِهِمْ وَ یَموتون بِذُنوبِهِمْ اَکْثَرَ مِمّا یَموتونَ بِآجالِهِمْ؛ مردم، بیشتر از آنکه با عمر خود زندگی کنند، با احسان و نیکوکاری خود زندگی می‏ کنند و بیشتر از آن‏که با اجل خود بمیرند، بر اثر گناهان خود می‏ میرند. یا اینکه امام علی میفرمایند: اَلبَغیُ یَصرَعُ الرِّجالَ وَ یُدنِی الآجالَ: ظلم و تجاوز، انسان را زمین می زند و مرگ‌ها را نزدیک می سازد.

بیت۱۱: گر‌چه بتوان از زبانِ خوش دهانِ خصم بست/هیچ افسون چون ندیدن نیست رویِ مار را. معنی: هرچند می توان با گفتگو و زبان لین دشمن و بدخواه را رام کرد، اما از هر حربه ای کارسازتر این است که بکلی از دشمنان و بدخواهان دوری گزینی.

بیت۱۲: خلق در مهدِ زمین از خوابِ غفلت مانده‌اند/ور نه گهواره است زندان مردمِ بیدار را. معنی: گهواره از آن جهت برای کودک خوشایند است که تاب می خورد و او را می خواباند و هرچه او را از خواب ناز بیدار کند برایش ناخوشایند است. این دنیا نیز به جهت اینکه مدام درحال چرخیدن است مانند گهواره است که انسانها را به خواب غفلت فرو برده است، پس هر چیزی که دنیوی باشد و غفلت زا برای انسان خوشایند است و هرچه او را به یاد آخرت بیندازد، روی او را ترش می کند. اما در مقابل برای افرادی که در خواب غفلت نیستند و ضمیرشان بیدار است، تمام لهو و لعب و خوشیهای دنیا برایشان ناخوشایند است و آنچه برای دسته اول مست و مسخ کننده و غفلت زا بود، برای اینان جذاب نبود و دنیا و تمام زرق و برقش برای ایشان مانند زندان غیر قابل تحمل است. به فرموده حضرت محمد صل الله علیه و آله و سلم : الدنیا سجن المومن و جنت الکافر: دنیا برای کافر بهشت است و برای مومن مثل زندان.

بیت۱۳: آیهٔ رحمت کند اهلِ معاصی را دلیر/شد ز خطِ سبزِ گستاخی فزون اغیار را. معنی: رحمت و بخشش گناهکاران و خطاکاران تنها باعث ترغیب انها به تکرار اشتباه خود می شود(تنها گناه ما طمع بخشش تو بود/ما را کرامت تو گنه کار کرده است) به همین جهت زیبایی تو نیز سبب شده است که هر کسی جرئت کند که از تو درخواست وصال داشته باشد.

خط سبز رویش محاسن نوجوان است که نشانه بلوغ است که امروز نیز ما در جمله: پشت لبش سبز نشده، آن را داریم. گویا در قدیم از محاسن و زیبایی های نوجوان محسوب میشد. این مضمون ارتباطی هم با عشق افلاطونی دارد که در ا دبیات فارسی به شاهدبازی نیز تعبیر شده که دکتر شمسیا به ان پرداخته اند.

بیت۱۴: می‌زند از شرم صائب سینه را بر تیغِ کوه/دید تا کبکِ دَری آن سروِ خوش رفتار را. معنی: ای صائب همین که کبک خوش رفتار و خوش حرکت آن معشوق خوش اندام و حرکات را دید، از هیجان و اشتیاق هلاک شیوه ی او شد و سینه خود را درید.

سعید راد در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۱:۰۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹:

سوال دارم

در سر کار،خرابات کنند ایمان را

یا

در سر کارِ خرابات،کنند ایمان را

همه خوانش ها به‌صورت‌مصرع دومی که نوشتم خوانده شده

ولی این که تاکید رو کنند باشه 

ظاهراً معنی نمی ده

سپهر نعمتی پور در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۲۳:۴۱ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱:

در مصراع دوم بیت نهم :

«سعدی ز کمند خوبرویان / تا جان داری نمی توان جست»

وزن شعر درست است و ایرادی ندارد؛ وزن این غزل« مفعول مفاعلن فعولن »است .

در این وزن که وزن منظومهٔ لیلی و مجنون نظامی نیز  هست، گاهی دو هجای کوتاه در پایان مفعول (لُ) و آغاز مفاعلن (م‌َ)، به یک هجای بلند تبدیل می‌شوند و به جای «مفعولُ مفاعلن فعولن» ، «مفعولن فاعلن فعولن» می‌آید که به آن قاعدهٔ تسکین می گویند.

مثال از منظومهٔ لیلی و مجنون :

چون یک چندی براین برآمد

افغان ز دو نازنین برآمد

حامد کهدویی در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۲۰:۴۱ در پاسخ به گیلدا دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۹۲:

زایل در اینجا به معنایِ زدوده شده و پاک شدن به کار رفته

یعنی هر چیزی که کمال پیدا کند زدوده و پاک می‌شود

و بعد در مصرع دوم جناب سعدی ناراحتن که چرا آنطور که انتظار داشتن

عمرشون کمالی نیافته!! 😔

 

که اینجا باید گفت

بزرگوارا ، گر عمر تو کمالی نیافته

پس ما چه بگوییم که حتی به وسعتِ یک بیت شعرِ تو

عرفان و درکمان پر و بالی نیافته؟؟؟

حامد کهدویی در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۲۰:۳۵ در پاسخ به تک بیت دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۹۲:

اشتباه فرمودید بانو

 

زایل در اینجا به معنایِ زدوده شده و پاک شدن به کار رفته

یعنی هر چیزی که کمال پیدا کند زدوده و پاک می‌شود

و اما بقیه رو درست فرمودید

جناب سعدی ناراحتن که چرا آنطور که انتظار داشتن

عمرشون کمالی نیافته😔

 

که اینجا باید گفت

بزرگوارا گر عمر تو کمالی نیافته

پس ما چه بگوییم که حتی به وسعتِ یک بیت شعرِ تو

عرفان و درکمان پر و بالی نیافته؟؟؟

زهرا رضایی در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۹:۲۰ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱۵۲ - اعتماد کردن هاروت و ماروت بر عصمت خویش و امیری اهل دنیا خواستن و در فتنه افتادن:

خوانشش خوب نبود. 

Ariya Ab در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۹:۱۴ در پاسخ به Amirreza دربارهٔ رودکی » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۰:

چرا علیرضا جان ؟

میر نور الدین علوی در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۸:۰۴ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۳:

گوته در "حافظ نامه" خود می نویسد:

ای حافظ مقدس، تو را لسان الغیب نامیدند و باز سخنت را آنچنان که باید وصف نکردند. عالمان خشک علم لغت نیز کلام تو را به میل خود تأویل می کنند، زیرا از سخن نغز تو جز آن مهملات که خود می پندارند درنیافته اند. لاجرم دست بتفسیر سخنت می گشایند تا شراب آلوده خویش را بنام تو بر سر کشند.

ولی تو، بی آنکه راه و رسم زاهدان ریائی پیشه کنی، راز نیکبختی آموخته و صوفیانه ره بسرچشمه سعادت برده ای؛ اینست آنچه فقیه و محتسب در حق تو اقرار نمی خواهند کرد. (دیوان شرقی گوته، به ترجمه شجاع الدین شفا)

یزدانپناه عسکری در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۷:۴۴ دربارهٔ عین‌القضات همدانی » تمهیدات » تمهید اصل تاسع - بیان حقیقت ایمان و کفر:

64- لَقَدْ کانَ فی قِصَصِهِم عِبْرةٌ لِأُولی الألباب - یوسف : 111

***

[یزدانپناه عسکری]

قصص قرآن جهت استحکام همت و قصدیت انسان است.

___________

همیرضا در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۷:۳۶ در پاسخ به محمد خراسانی دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » ابیات منتسب » شمارهٔ ۴۶:

با سلام، با سپاس از زحمت شما اگر بتوانید وزن‌ها را با ویرایش وارد کنید (دکمهٔ ویرایش) قطعاً مفید خواهد بود. در حالت فعلی وزن درج شدهٔ شما تنها می‌تواند راهنمای بازدیدکنندگان باشد و از لحاظ مشابه‌یابی در گنجور قابل استفاده نیست. دوستانی هم که از ویرایشگر برای تصحیح وزن استفاده می‌کنند عمدتاً نیاز به راهنمایی جداگانه ندارند و می‌توانند وزن‌یابی کنند.

یزدانپناه عسکری در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۷:۲۴ دربارهٔ عین‌القضات همدانی » تمهیدات » تمهید اصل تاسع - بیان حقیقت ایمان و کفر:

20-  «اَقتُلوا أَنْفُسَکُم» به چه؟ «بسُیُوفِ المُجاهَداتِ والمُخالَفات».

***

[یزدانپناه عسکری]

مشاهدات میراث همت و قصدیت انسان است؛ در توجه و تمرکز دقت.

_______

19:118.137

محسن حسن وند در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۷:۰۴ در پاسخ به دکتر معصومه مرادی دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۸۴:

با سلام، خدمت خانم دکتر معصومه مرادی،

همه آنچه که فرموده‌اید سخن استاد محمد علی موحد، در جلسه چهارم از مثنوی خوانی ایشان،در یک دی‌ماه 95، است!

حمید عرفان منش در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۶:۳۴ دربارهٔ سنایی » دیوان اشعار » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۱۳۴:

در بیت شماره ۴۰

بی خطا گردد خطا و بی‌خطر گردد ختن

باید اینطور نوشته شود

بی خطا گردد ختا و بی‌خطر گردد ختن

.

خَتا یکی از شهرهای چین هست

Atasbad در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۴:۵۰ دربارهٔ شیخ محمود شبستری » گلشن راز » بخش ۷ - جواب:

دل آگه چه محتاج برید است /چه حاجتمند پیغام و نوید است // خبر از حال فایز یار دارد / چه لازم دیگرش گفت و شنید است .

ــــــــــــــــ

دوبیتی بالا که سروده ی فایز دشتی است بویژه از نظر معنایی با بیت (در آن موضع که نور حق دلیل است / چه جای گفتگوی جبرییل است ) بسیار به هم نزدیکند .

محمد خراسانی در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۰:۳۹ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » ابیات منتسب » شمارهٔ ۴۶:

مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن

محمد خراسانی در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۰:۳۷ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » ابیات منتسب » شمارهٔ ۵۳:

مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن 

محمد خراسانی در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۰:۳۶ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » ابیات منتسب » شمارهٔ ۵۴:

فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن

محمد خراسانی در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۰:۳۵ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » ابیات منتسب » شمارهٔ ۶۴:

مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن 

یزدانپناه عسکری در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۹:۱۵ دربارهٔ عین‌القضات همدانی » تمهیدات » تمهید اصل تاسع - بیان حقیقت ایمان و کفر:

21- مَنْ رَآنی فَقَدْ رَأَی الحَقَّ» هرکه مرا بیند خدا را دیده باشد.

***

[یزدانپناه عسکری]

این تهیگی، دنیا را با نمی تاباند؛ بی کرانگی حق را باز می تاباند.

بشنو این نی چون شکایت می‌کند    9+ 90 :5+7

_______

سُلگی قاسم در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۹:۰۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۷۹۸:

در دو چشم من نشین ای آن که از من من تری...

 در خصوص  این کلمه منتری باید عرض کنم گاهی مولانا  چنان  معنا  را بر لفظ سنگین  سوار میکرد  که الفاظ  و کلمات  توان  کشیدن بار معنا  را سخت می‌کند  به بیان دیگر در مورد جفت و جور کردن کلمات یا همان تنگی قافیه  و این قالب اندیشی و ساز و کار قافیه سازی  خسته و به ستوه می آمد  چون که  از معنا کاسته میشد ، دوست می داشت فارغ از  کلمات  حرف و مقصودش  را برساند. حتی در دفتر  اول از این تنگی قافیه  گلایه  می‌کرد  می‌گفت نظمِ حرف و صوت و اصول قافیه سازی رو برهم می زنم که فارغ از چهارچوب  متداول حرفم را بزنم که بیشتر بتواند  حرف دلش را به مخاطب  القا  کند. من تری از این  دسته کلمات است..

قافیه اندیشم و دلدار من

گویدم مندیش جز دیدار من

خوش نشین ای قافیه اندیش من

قافیه دولت توی در پیش من

حرف چه بود تا تو اندیشی از آن

حرف چه بود خار دیوار رزان

حرف و صوت و گفت را بر هم زنم

تا که بی این هر سه با تو دم زنم