واعظان کاین جلوه در محراب و منبر میکنند
چون به خلوت میروند آن کارِ دیگر میکنند!
مشکلی دارم، زِ دانشمندِ مجلس بازپرس
توبهفرمایان، چرا خود توبه کمتر میکنند؟
گوییا باور نمیدارند روزِ داوری
کاین همه قَلب و دَغَل در کارِ داور میکنند
یا رب این نُودولَتان را با خَرِ خودْشان نشان
کاین همه ناز از غلامِ تُرک و اَسْتَر میکنند
ای گدای خانِقَه، بَرْجَه که در دِیرِ مُغان
میدهند آبی و دلها را توانگر میکنند
حُسنِ بیپایان او، چندان که عاشق میکُشد
زمرهٔ دیگر به عشق از غیب سَر بَر میکنند
بر درِ میخانهٔ عشق ای مَلَک، تسبیح گوی
کاَندر آنجا، طینَتِ آدم مُخَمَّر میکنند
صبحدم از عرش میآمد خروشی، عقل گفت
«قُدسیان گویی که شعرِ حافظ از بَر میکنند»



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این متن شعری از حافظ است که نقدی بر hypocrisy (ریا) در جامعه دینی و روحانی دارد. او به واعظان اشاره میکند که در ظاهر در محراب و منبر پاکی و تقوا نشان میدهند، اما در خلوت خود اعمال دیگری انجام میدهند. حافظ همچنین به دانشمندان و عالمان اشاره میکند که خود نیز کمتر از توبه صحبت میکنند. او به عجز انسانها در ایمان به روز قیامت و داوری اشاره میکند و از اینکه بسیاری از آنها در دل خود نفاق دارند، انتقاد میکند. در نهایت، شاعر به عشق و زیباییهای آن اشاره کرده و تأکید میکند که عشق واقعی در میخانه و در دلها پدید میآید و در آنجا انسان به غنا و بزرگواری میرسد.
نصیحتگویان که چنین خود را پاک و مطهر در محراب و منبر نشان میدهند در خلوت کاری بر خلاف گفتههای خود انجام میدهند(نکته: یکی از رندانه ترین ناسزاهایی که در طول تاریخ زبان و ادبیات فارسی به ریاکاران گفته شده است این بیت حافظ است و تمام زیبایی این ناسزا نیز از آنجا شروع میشود که حافظ هیچ ناسزایی نگفته است. اجازه بدهید واضحتر این مطلب را بیان کنم حافظ در مصراع دوم تنها به این گفته بسنده می کند “آن کار دیگر میکنند” چنانچه می بینید حافظ عملا هیچ حرف خاصی نزده است اما در واقع عبارت “آن کار دیگر” گویی همانند “نقطه چین” عمل میکند چرا که ذهن خواننده به طور ناخودآگاه آن نقطه چین را پُر می کند در حالی که در واقعیت حافظ هیچ ناسزایی نگفته است)
سوالی دارم از دانشمند مجلس این نکته را بپرس: چرا کسانی که مردم را وادار به توبه و پرهیزگاری میکنند خود هرگز توبه نمیکنند(نکته: مصراع دوم احتمالا اشاره به آیهی ۴۴ سوره بقره دارد: أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ أَنْفُسَکُمْ وَأَنْتُمْ تَتْلُونَ الْکِتَابَ ۚأَفَلَا تَعْقِلُونَ)
مثل اینکه هرگز به روز قیامت اعتقادی ندارند چرا که مشغول این همه نیرنگ و تقلب در کار خداوند هستند
خداوندا این تازه به دوران رسیده ها را به جایگاه قبلی خودشان بازگردان چرا که امروزه به واسه داشتن چند غلام ترک و چند چارپا به همه فخر می فروشند و خود را برتر از همه می دانند
ای کسی که در خانقاه به گدایی رسیده ای از آن جا برخیز و به سمت دیر مغان برو و ببین که در آنجا به تو شرابی می دهند که به واسطه خوردن آن دل تو ثروتمند و غنی خواهد شد
زیبایی نامتناهی خداوند هر چند که عاشقان خود را میکشد اما باز گروهی دیگر از عالم غیب آشکار میشوند و عاشقانه آماده جانفشانی در راه او میشوند
ای فرشتگان به سراغ میخانه عشق بروید و در آنجا خداوند را به پاکی ستایش کنید چرا که در آنجا گل وجود آدمی را ورز می دهند(نکته: بیت فوق از لحاظ معنایی یادآور بیت زیر است:دوش دیدم که ملایک در میخانه زدند گل آدم بسرشتند و به پیمانه زدند.)
هنگام صبح از عرش الهی بانگ و فریادی می آمد جبرییل گفت: مثل اینکه فرشتگان مشغول حفظ کردن شعر حافظ هستند.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
واعظان کاین جلوه در محراب و منبر می کنند
چون به خلوت می روند آن کار دیگر می کنند
واعظان تا چند منع جام و ساغر میکنند
چون دماغ خویش را هم گه گهی تر میکنند
از قدح آنانکه گاه نشئه مییابند فیض
زین شرف چون منع محرومان دیگر میکنند
چون صفا از توبه اهل زهد را ظاهر نشد
[...]
واعظان کاین جلوه در محراب و منبر میکنند
چون به خلوت میروند آن کار دیگر میکنند
مشکلى دارم ز دانشمند مجلس باز پرس
توبه فرمایان چرا خود توبه کمتر میکنند ؟
هرکجا خوبان چراغ دلبری بر میکنند
شمع را پروانه، آتش را سمندر میکنند
عشق را با ناتوانان التفات دیگرست
فربهانصافان شکار صید لاغر میکنند
آه ازین خورشیدرخساران که از تردامنی
[...]
عامیان شعر تو با شکر، برابر میکنند
عارفان زین وهم باطل، خاک بر سر میکنند
کارگاه قند نبود، آن دهان کآید برون
هر سخن، تشبیه آن بر قند و شکر میکنند
کارگاه قند از یک درش، قند ار میبرند
[...]
معرفی ترانههای دیگر
تا به حال ۸۰ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.