گنجور

غزل شمارهٔ ۱۲

 
حافظ شیرازی
حافظ » غزلیات
 

ای فروغ ماه حسن از روی رخشان شما

آب روی خوبی از چاه زنخدان شما

عزم دیدار تو دارد جان بر لب آمده

بازگردد یا برآید چیست فرمان شما

کس به دور نرگست طرفی نبست از عافیت

به که نفروشند مستوری به مستان شما

بخت خواب آلود ما بیدار خواهد شد مگر

زان که زد بر دیده آبی روی رخشان شما

با صبا همراه بفرست از رخت گلدسته‌ای

بو که بویی بشنویم از خاک بستان شما

عمرتان باد و مراد ای ساقیان بزم جم

گر چه جام ما نشد پرمی به دوران شما

دل خرابی می‌کند دلدار را آگه کنید

زینهار ای دوستان جان من و جان شما

کی دهد دست این غرض یا رب که همدستان شوند

خاطر مجموع ما زلف پریشان شما

دور دار از خاک و خون دامن چو بر ما بگذری

کاندر این ره کشته بسیارند قربان شما

می‌کند حافظ دعایی بشنو آمینی بگو

روزی ما باد لعل شکرافشان شما

ای صبا با ساکنان شهر یزد از ما بگو

کای سر حق ناشناسان گوی چوگان شما

گر چه دوریم از بساط قرب همت دور نیست

بنده شاه شماییم و ثناخوان شما

ای شهنشاه بلنداختر خدا را همتی

تا ببوسم همچو اختر خاک ایوان شما

 

🖰 با دو بار کلیک روی واژه‌ها یا انتخاب متن و کلیک روی آنها می‌توانید آنها را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

🖐 شماره‌گذاری ابیات | وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف) | 🔍 شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

🎜 معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است ...

تصاویر مرتبط در گنجینهٔ گنجور

دیوان حافظ به خط محمدرضا ابن عبدالعزیز مورخ ۱۲۱۶ هجری قمری » تصویر 54 دیوان حافظ با رقم وفات او در انتها به سال ۷۹۱ هجری » تصویر 9 کلیات حافظ با ترجمهٔ ترکی عثمانی و شرح » تصویر 6 دیوان حافظ دستنویس » تصویر 3 دیوان حافظ دانشگاه پرینستون نوشته شده به تاریخ جمادی الثانی ۹۲۶ هجری قمری » تصویر 8 دیوان حافظ مورخ ۱۲۵۲ هجری قمری نوشته شده در لکهنو هند » تصویر 25 کتاب خواجه حافظ شیرازی به خط محمد ساوجی مورخ ۱۲۸۰ هجری قمری » تصویر 9 دیوان حافظ نسخه‌برداری شده در رمضان ۸۵۵ ه.ق توسط سلیمان الفوشنجی » تصویر 8 دیوان حافظ به خط عبدالصمد شیرین‌قلم ۹۹۰ هجری » تصویر 3 دیوان حافظ به خط سلطانعلی مشهدی با تصاویر حاشیهٔ افزوده در دورهٔ گورکانی هند » تصویر 13 دیوان لسان الغیب سنهٔ ۹۲۰ هجری قمری دارای مقدمهٔ منثور » تصویر 39 دیوان حافظ به اهتمام محمد قزوینی و دکتر قاسم غنی، به خط حسن زرین خط، مرداد ۱۳۲۰ شمسی ، زوار، چاپ سینا، تهران » تصویر 140

📷 پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی، 📖 راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

حاشیه‌ها

تا به حال ۳۹ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 شما حاشیه بگذارید ...

حمیدرضا در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، دو شنبه ۲۲ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۰۸:۳۷ نوشته:

ای فروغ حسن ماه یا ای فروغ ماه حسن؟؟؟؟

 

رسته در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، سه شنبه ۲۳ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۰۷:۱۷ نوشته:

ای فروغ ماه حسن از روی رخشان شما.
پرسیده‌اند که کدامیک درست است: ماه حسن؟ یا حسن ماه؟
در نسخه های علامه قزوینی و افشار٬ماه حسن٬ آمده است ، در نسخه ی کتابخانه ی ایاصوفیه در ترکیه که به سال 812 تا 817 هجری قمری کتابت شده و نسخه ی موزه ی ملی دهلی که به سال 824 قمری کتابت شده هم چنین است ولی در تمام چاپ های تصحیح شده ی دیوان حافظ، تا آنجا که بنده می‌دانم ٬ حسن ماه٬ آمده است.
آیا این‌ اختلاف‌ها از روی تصادف و اتفاق است؟
به نظر بنده این گرایش به تصحیح متن از روی قواعد ادبی است. حسنِ ماه رابطه ی صفت و موصوفی دارد و در سنت ادبی امروزی ایرانی ملموس و مقبول است در حالی که ترکیب ( ماهِ حسن) تا اندازه‌ای سوءهاضم آور است، تا آنجا که باید دوباره و سه باره بیت را بخوانی تا خیال آن را در ذهن خود جا بیندازی و آخر سر هم با شک و شبه از آن بگذری و یا نگذری.
ولی اگر از منظر دیگری به قضیه بنگریم موضوع را می‌توان روشن‌تر کرد. دیوان حافظ متی از ادبیات ایران است . ولی این فقط بخشی از واقعیت است. واقعیت این است که این دیوان نه تنها متن ادبی فارسی دری است بلکه سندی مغانی است. سنت مغان در ایران زمین را می‌توان تا شش هزار و هفت هزار سال پی‌گیری کرد.
یکی از سنت‌های مغان در ایران زمین دیدن موجودی بوده است که نام های مختلف از آن نقل شده است:
به دیوان شمس نگاه کنید
http://ganjoor.net/moulavi/shams/ghazalsh/sh1247/
دی منجم گفت دیدم طالعی داری تو سعد
گفتم آری، لیک از ماه روز افزون خویش
مه چه باشد با مه من، کز جمال و طالعش
نحس اکبر سعد اکبر گشت در گردون خویش
در دیوان شمس و مثنوی معنوی می‌توان توصیف های فراوانی از ماه درون به دست آورد. همین موضوع را می‌توان در آثار عارفان مغانی دیگر به فراوانی به دست آورد. سنایی و عطار و نظامی توصیف های روشنی از آن به دست داده اند.
به دیوان حافظ نگاه کنید:
http://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh406/
گفتا برون شدی به تماشای ماه نو
از ماه ابروان منت شرم باد، رو
کل غزل را به دقت بخوانید تا وصف ماه درون به دستتان بیاید.
حافظ دیدار های تکان دهنده ای از این ماه درون به دست داده است . ماهی که از خورشید هم پر فروغ تر است:
http://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh220/
خورشید خاوری کند از رشک جامه چاک
گر ماه مهر پرور من در قبا رود
http://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh146/
فروغ ماه می‌دیدم ز بام قصر او روشن
که رو از شرم آن خورشید در دیوار می‌آورد

نتیجه آنکه : ادیبانی که مطابق قواعد ادبی، صفت و موصوف، تشبیه، استعاره، مجاز ... متن را تصحیح کرده‌اند گفته‌اند ٬ حسن ماه٬ . که اغلب چنین است. ولی دانشمندانی مثل علامه قزوینی به متن قدیم وفادار مانده اند.
آنچه حافظ می‌دیده است صفتی از ماه آسمان نبوده است، تشبهی از ماه آسمان به دست نداده است بلکه ٬ ماه حسن٬‌ در نظر او از خورشید روشن‌تر بوده است. عارفان مغانی ماه درون و یا ماه حسن را به صورت موجودی باالذات می نگرند در حالی که ادیبان آن را با صفت و اوصاف در خیال تصویر می کنند. اختلاف از اینجا است.

 

شادان کیوان در ‫۱۰ سال و ۶ ماه قبل، پنج شنبه ۳۰ دی ۱۳۸۹، ساعت ۰۹:۴۸ نوشته:

با اجازهُ جناب رسته که توضیحات زیبایی در زمینهُ ترتیب کلمات ماه و حسن داده اند، مختصری را که بنظرم میرسد را ارائه میدهم.
بنظر من در این مصرع کلمهُ حسن با حای مضموم و سین ساکن را باید حسن با حا و سین مفتوح بمعنای زیبا و صاحب حسن تعبیر و تفسیر کرد و تبدیل این حسن(فتحه فتحه)به حسن (ضمه ساکن) را اولا بواسطهُ ضرورت شعری دانست و در عین حال بواسطهُ آنچه که من آنرا به مکیدن شکلات سویسی ای تشبیه میکنم که شما آنرا با لذت از گوشه ای به گوشهُ دیکر دهان میگردانید و میلغزانید و با این کار شیرینی و حلاوت بیشتری از آن میگیرید و بامیل و رغبت میبلعید.
اگر قرار بود که شعر را ای فروغ حسن ماه از روی رخشان شما بخوانیم، میشد یک شعر مدرسه ای و کلاسیک در حالیکه این هنر خواجه است که با این پیچ و تابهای ناب شاعرانه خود ما را به تفکر و تجسم و تصور وادارد و طنین شعرش را تا مدتی در گوش هوش ما حفظ نماید.
تعبیر دیگری که میتوان بکار برد اینستکه در این بیت خواجه ماه را که خود مظهر زیبایی است در مقابل زیبایی یار کافی نمیبیند و لذا با افزودن حسن، اطلاق دومی بر مطلق اولی میاقزاید تا تأکید ی بر موُکد کرده باشد و بقول امروز دو قبضه اش کند پس ترکیب " ماه حسن" را آفریده است.

 

ابراهیم در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۶ خرداد ۱۳۹۱، ساعت ۰۰:۴۰ نوشته:

ارتباط این شعر با سفر حافظ به یزد و داستانش را زمانی یکی از اساتید تعریف می کردند!
که متاسفانه کامل یادم نیست
همچنین ظاهرا این غزل با غزل 359 هم بی ارتباط نیست..
ضمن اینکه گفته میشه حافظ به جز یک بار ، سفری به خارج از شیراز نداشته و از این جهت در مورد سفرش به یزد تردید هست !

لطفا اگر کسی داستان و جریان کامل را اطلاع داره همینجا قرار بده یا لینک مقاله را !
تشکر

 

چنگیز در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، سه شنبه ۴ تیر ۱۳۹۲، ساعت ۰۸:۴۰ نوشته:

ماه حسن اضافه اقترانی ست که در نثر و نظم فارسی بسیا ر استفاده
می شود.. فروغ حسن ماه کاملا بی معنی ست!

 

دکتر ترابی در ‫۷ سال و ۴ ماه قبل، دو شنبه ۱۹ اسفند ۱۳۹۲، ساعت ۲۳:۲۰ نوشته:

دوستان اگر به مصرع دوم مطلع غزل توجه فرمایندبه آسانی باثبت موجود موافقت خواهند فرمود، فروغ ماه حسن و نه حسن ماه

 

چنگیز گهرویی در ‫۷ سال و ۲ ماه قبل، سه شنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۳، ساعت ۱۲:۳۱ نوشته:

به نظر . ماه حسن مانند خدای حسن و پادشاه حسن و افتاب حسن ...به معنای اخر و ته زیبایی میباشد .

 

چنگیز گهرویی در ‫۷ سال و ۲ ماه قبل، سه شنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۳، ساعت ۱۲:۴۱ نوشته:

به موارد قبلی مثل ماه حسن و خدای حسن و ...کان حسن نیز هما نند میباشد .شیراز معدن لب لعل است و کان حسن .....

 

دکتر ف. ق در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، یک شنبه ۶ مهر ۱۳۹۳، ساعت ۱۳:۴۶ نوشته:

با نظر دکتر ترابی موافقم . ماه حسن درست است . این ترکیب استعاره از روی زیبا می باشد . که با توجه به مصرع دوم مطلع دریافت می شود ( زنخدان ) .
یعنی تمام حسن و لطافت و زیبایی محصور در زنخدان ( گودی چانه ) شماست و هر زیبا حسن خود را از آن حاصل می کند .

 

حسین در ‫۶ سال و ۸ ماه قبل، پنج شنبه ۲۹ آبان ۱۳۹۳، ساعت ۰۸:۱۵ نوشته:

سلام.یه طور دیگه هم میشه به مصرع نگاه کرد و اون اینه کهبعد از ماه ویلگول بزاریم .اونوقت اینطوری معنا میشه که داره به معشوق میگه: ای کسیکه روشنی و فروغ ماهی اصلا حسن و زیبایی از روی رخشان شماست که در مصرع بعد هم با چاه زنخدان مهر تایید میزنه

 

سحر در ‫۶ سال و ۲ ماه قبل، پنج شنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۴، ساعت ۰۸:۲۰ نوشته:

ای فروغ ماه,حسن از روی رخشان شما

 

در ‫۵ سال و ۸ ماه قبل، پنج شنبه ۲۸ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۱۶:۱۰ نوشته:

بنظرم این غزل حضرت حافظ انگار نگاهی روشنبینانه به آینده ایست که دلش افسرده و بی تاب از دیدار آنروزگاران است..
عمرتان باد و مراد ای ساقیان بزم جم
گر چه جام ما نشد پر می به دوران شما

 

در ‫۵ سال و ۵ ماه قبل، پنج شنبه ۲۹ بهمن ۱۳۹۴، ساعت ۲۳:۵۵ نوشته:

لابد منظور حافظ از جمشید و کیخسرو هم ال مظفر است و شاه شجاع نه؟؟؟

 

در ‫۵ سال و ۵ ماه قبل، جمعه ۳۰ بهمن ۱۳۹۴، ساعت ۰۱:۱۸ نوشته:

لابد -عزمتان باد و مراد ای ساقیان بزم جم همان ال مظفر است ؟؟؟یا جمشید =شعاع نور تاج =اندیشه ایرانی مغانی خرد گرا تا خورشید =از اتشیم و به اتش یر می گردیم از نور به نور؟؟؟گرچه جام ما نشد پر می بدوران شما -حافظ که بقول شما جامش در ال مظفر پر شراب بود ولی او می گوید بدوران شما جام ما پر نشد پس ربطی به تاتار مظفری ندارد بلکه -=تن و جان ما ایرانیان پر علم بدوران ساقیان بزم جم =جمامعه انسان مقدس پر برابری و نور و علم نشد والا بقول شما حافظ که در زمان ال مظفر وضعش خوب و سازش کوک بوده --حافظ را کوچک در پای تاتار ضد ایران نکن رفیق

 

در ‫۵ سال و ۵ ماه قبل، جمعه ۳۰ بهمن ۱۳۹۴، ساعت ۰۱:۳۹ نوشته:

در ادبیات ایران وقتی ایوان با شاه صاحب ان ایوان امده فقط ایوان مداین مد نظر است -راستی ال مظفر 800 سال بهد انوشیروان و یزد گرد سوم بودند و تازی ساخته -ایوان انوشیروان هنوز هست ایوان ال مظفر کجاست ؟؟چه اصراری دارید ایران پرستی چون حافظ را تاتار پرست جلوه دهی او به دیدار پدر تاتار تیمور نرفت انوقت به جوجه تیمورها مداحی می کرده؟؟؟

 

کاوه در ‫۴ سال و ۶ ماه قبل، چهار شنبه ۱ دی ۱۳۹۵، ساعت ۱۱:۳۱ نوشته:

در رابطه با بیت سوم جالب است بگویم:
کس به دور نرگست طرفی نبست از عافیت
به که نفروشند مستوری به مستان شما
این بیت بسیار بسیار زیباست و زیبایی این بیت از آن جهت است که خواجه چهاربار از واژه *چشم* استفاده کرده و همه در متن مستتر شده اند!!!!
-نرگس: مجاز از چشم
-طرف: چشم ، چه در قرآن هم‌(قٰاصِرٰاتُ اَلطَّرْفِ) به معنای چشم پوشی وطَرْفْ به معنای چشم آمده است.
-مستوری: چشم پاکی و پاکدامنی
-مستان: استعاره از چشمان مست
و در کل معنای این بیت به این صورت است:
هیچ کس بعد از دیدن نرگس چشمان تو،چشم راحتی بر هم نگذاشت. چه بهتر که در پیشگاه چشمان مست شما، کسی ادّعای چشم پاکی و پاکدامنی نکند

 

سلمان در ‫۴ سال و ۵ ماه قبل، چهار شنبه ۲۹ دی ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۰۰ نوشته:

با تشکر فراوان از آقای قاسمی، که شعرهای حافظ را شمرده می خوانند. می توانیم شعرها را درک کنیم. دیگر گویندگان نیز شمرده بخوانند تا بشود درک کرد.
آقای محمدی یک ذره شمرده تر بخوانند

 

محمد در ‫۳ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۲۸ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۷:۱۷ نوشته:

به نظر بنده این غزل در وصف امام زمان (عج) سروده شده.

 

علیرضا در ‫۳ سال و ۸ ماه قبل، یک شنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۶، ساعت ۱۹:۵۷ نوشته:

با سلام اون قابلیت سایتتون ک موقع پلی کردن سدا متن رو با هاش دنبال می کنه آخراش یکم گیر داره چون خواننده بین مصراع ها فاصله نمی ده به همین علت مصراع بعدی قرمز رنگ نمیشه.
با تشکر از سایت خوبتون

 

بهروز در ‫۳ سال و ۸ ماه قبل، سه شنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۶، ساعت ۰۰:۲۴ نوشته:

این آقای وارد و فاضل که میفرمایند بنظر مبارک ایشان حافظ این غزل را در وصف امام زمان ایشان سروده ممکنه توضیح بفرمایند چگونه چنین استنتاجی کرده اند ؟
تا بلکه ما هم حالیمون بشه . آخه بابا این اراجیف از کجا در میارید؟ من بشما پیشنهاد میکنم بجای تعصب قدری تعمق بخرج بدهید.
هر چه بر سر قلم آمد که آدم نمینویسه .

 

نیکومنش در ‫۳ سال و ۶ ماه قبل، جمعه ۱ دی ۱۳۹۶، ساعت ۲۲:۰۴ نوشته:

درود فراوان به دوستداران ادب پارسی
کس به دور نرگست طرفی نبست از عافیت
به که نفروشند مستوری به مستان شما
از انجا که چشم هر کسی که به چشمان مست تو افتاده چشم راحتی روی هم نتونسته بزاره پس بهتره که هیچ کس ادعای پاکدامنی در مقابل چشمان تو رو نداشته باشه
مستوری فروختن به کسی یعنی ادعای پاکدامنی کردن در برابر کسی مفهوم کلی یعنی اینکه هیچ کسی نیست که تو رو ببینه و عاشقت نشه (معشوق مورد نظر حافظ خداوند زیبا ،مراد طریقت ،شاهدو...
درود فراوان بر جویندگان و پویندگان راستی

 

مزدک در ‫۳ سال و ۶ ماه قبل، جمعه ۸ دی ۱۳۹۶، ساعت ۰۳:۴۴ نوشته:

ایوان به چم کاخ و سرای بلند در ادبسار پارسی بکار میرفته و بیگمان خاندان مظفر هم کاخ و عالی قاپو ( دروازه ی بلند =سرای بلند) داشته اند.
در زمان حافظ ناسیونالیسم و هموندی ایرانی (شعبی) کمرنگ بوده و هموندی دینی گرانسنگتر بوده است.( ملت در آنزمان= فرقه ی دینی : هفتاد و دو ملت) از سوی دیگر حافظ در جایگاه یک چامه سرای پراوازه ناچار با فرمانروایان در همکنشی( در تعامل) بوده و نژاد این پادشاهان و فرمانروایان نفشی در مهر و یا بیمهری حافظ بدانها باز نیکرده٬ بساکه آزادمنشی و رواداری آنها برای آن سراینده ی فرزانه مِهند (مهم) و ترازوبند بوده.

 

مسعود در ‫۳ سال و ۱ ماه قبل، چهار شنبه ۱۶ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۲۲ نوشته:

با سلام
معنی بیت ای صبا با ساکنان شهر یزد...
چیست؟

 

تماشاگه راز در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، پنج شنبه ۵ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۳۷ نوشته:

شرح غزل 012- ای فروغ ماه حسن از روی رخشان شما
یک شنبه 30 شهریور 1393 07:42 ق.ظ
معانی لغات غزل( 12 )
فروغ:پرتو،نور.
آب روی:قدر و منزلت،آبرو و شرف،تر و تازگی،عرض.
عزم:قصد،اراده،تصمیم.
طرف:چشم،سو،گوشه.
طرف بستن:(استعاره)بهره بردن.
دور:زمان،فصل،گردش،پیرامون و گرداگرد.
مستوری:نجابت،پاکدامنی،پرده نشینی.
مستان:(استعاره)چشمان.
بو،که:باشد که.
بزم جم:(استعاره)بزم شاه.
غرض:مقصود.
همدستان:همداستان،متّفق،هم عقیده.
خاطر مجموع:خیال راحت،آسایش خیال.
همّت:عزم و اراده.
آمین بگو:اجابت کن.
بساط:فرش.
بساط قرب:(استعاره)مجلس تقرّب،محضر.
( 1 )ای آنکه پرتو و طراوت زیبایی،از روی رخشان و چاه زنخدان شما سرچشمه‌می‌گیرد.
( 2 )جان به لب رسیده من سر ملاقات تو را دارد.چه می‌فرمائی؟از تن برآید(و به‌دیدارت نایل)یا به تن باز گردد(و در دوری تو به سر برد).
( 3 )الف:هیچ کس در دوران دلفریبی نرگس بیمار چشم تو،یعنی در اوج‌دلفریبیت،از سلامتی دیده بر هم نگذاشت.چه بهتر که در پیش چشمان شما(پیش شما)کسی ادّعای پارسایی و پاکدامنی نکند.
ب:هیچ کس در دور و دوران مستی چشم تو یعنی در اوج دلفریبیت(بابرکناری از عشق و عاشقی)از پرهیزکاری طرفی برنبست.چه بهتر که در برابرچشمان شما کسی ادّعای پارسایی نکند.
( 4 )بی‌شکّ،بخت خواب‌آلوده ما که از سرچشمه طراوت و شادابی روی درخشان‌شما،آبی به چهره خود زده است بیدار خواهد شد.
( 5 )به وسیله باد صبا از گلبن روی خود گلدسته‌یی برای ما بفرست.باشد که ازسرزمین پرورش دهنده گلی چون تو،بوی خوشی به مشام ما برسد.
( 6 )ای ساقیان بزم شاهی،عمرتان دراز و ایّام به کامتان باد،هر چند که جام‌(زندگانی)ما در دوران شما از می(نشاط)پر نشد.
( 7 )هان،ای دوستان!هر چه شما کردید،دلدار مرا آگاه کنید که دلم برای او به‌بیقراری افتاده است.
( 8 )خدایا!کی این فرصت دست می‌دهد که خاطر آرام ما با زلف پریشان شما هم‌آهنگ شوند؟(9)بدان هنگام که از کنار ما می‌گذری دامن از خاک و خون فراگیر چرا که در این‌راه،چون من کشتگان و قربانیان زیادی به خاک افتاده‌اند.
( 10 )حافظ دعایی می‌کند،آمین بگو:خدا کند که(گفتاری شیرین از)لب شکّرافشان شما نصیب و روزی ما گردد.
( 11 )ای نسیم صبا از جانب ما به مردم یزد بگو که سر نمک نشناسان و ناسپاسان‌گوی چوگان شما باد.
( 12 )هر چند ما از حوزه و مجلس شاه بدوریم،همّت ما از آنجا دور نیست.ما بنده‌شاه شما و دعاگوی شما مردم هستیم.
( 13 )ای پادشاه بلند اقبال همّتی(و مساعدتی!)تا به حضور رسیده و مانندستارگان به لب ایوان بلند شما بوسه‌یی بزنم.
*خواجو کرمانی:آب آتش می‌برد خورشید شب پوش شمامی‌رود آب حیات از چشمهء نوش شما*سلمان ساوجی:قبله ما نیست جز محراب ابروی شمادولت ما نیست الاّ در سر کوی شما*  1 -همانطور که در مبحث(چرا حافظ به یزد تبعید شد)و در صفحهء 76  به تفصیل بیان شده این غزل یکی از غزلهای مشهور حافظ است که دارای ایهام‌و تعبیر در هر بیت بوده و به هنگام حرکت از شیراز به یزد در سفر تبعید برای شاه‌یحیی سروده شده است و تفسیر و تعابیر هر بیت در آنجا به تفضیل شرح داده شده‌است.
 2 -منظور حافظ از(طرفی نبست)در بیت سوم،این است که دیده برهم نگذاشت چه در قرآن مجید هم‌(قٰاصِرٰاتُ اَلطَّرْفِ)*به معنای چشم پوشی وطَرْفْ به معنای چشم آمده است.
****
شرح جلالی بر حافظ – دکتر عبدالحسین جلالیان

 

هو۱۲۱ در ‫۲ سال و ۸ ماه قبل، دو شنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۰۸ نوشته:

حضرت حافظ درویش بودند،درویش از سلسله ی نعمت الهی.در آن زمان
حضرت حافظ در طلب بودن که دستشان را مولای آن زمان بگیرند و به درجه ی درویشی برسند.گاهی از اشعارشان مسند بر این هست که ایشان درویش بوده اند.
اگر کسی شک دارد تحقیق کند ،به نتیجه خواهید رسید.

 

پدرام ملکی در ‫۲ سال و ۶ ماه قبل، یک شنبه ۹ دی ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۴۳ نوشته:

درود بر شما گرانمایگان
پرسشی را مطرح می کنم تامل بفرمایید.اگر قابل اعتنا بود دیدگاه خود را درباره آن بنویسید.سپاسگزارم.
آیا حافظ در مصراع آغازین به مساله ای علمی اشاره نکرده است؟؟؟
همان طور که ماه نور خود را از خورشید می گیرد!!!حسن و زیبایی نیز مفهوم خود را وام دار روی زیبا و رخشان شماست!
به نظر می رسد که حافظ در این مصراع به صورت پوشیده روی معشوق خود را به خورشید مانند کرده است.

 

امیررضایزدی نژاد در ‫۲ سال و ۲ ماه قبل، چهار شنبه ۲۱ فروردین ۱۳۹۸، ساعت ۰۸:۰۳ نوشته:

با درود به همهء عزیزان.
جایِ خالیه تفسیرِ آقا رضای عزیز(با نام کاربریِ: "رضا" )در حاشیهء این شعرِحضرتِ حافظ،بسیار محسوس است.
امیدوارم بخت بامن یارباشد و این پیام بنده را ببینند و ازتفاسیروتوضیحات خویش، من و شاید بسیاری دیگرازمشتاقان رامستفیض بفرمایند.
باسپاسِ بسیار از این بابت و همهء حاشیه هایی که در اغلبِ اشعار زحمت کشیده و درج نموده اند.
شادوسلامت باشید./.

 

میثم در ‫۲ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۲۴ فروردین ۱۳۹۸، ساعت ۱۳:۵۹ نوشته:

ا من هم با اقای امیر رضا یزدی نژاد نوافقم .

 

میثم در ‫۲ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۲۴ فروردین ۱۳۹۸، ساعت ۱۴:۰۲ نوشته:

همچنین از اقای سهیل قاسمی به خاطر خوانشون سپاسگزارم .

 

دکتر صحافیان در ‫۲ سال و ۲ ماه قبل، سه شنبه ۲۷ فروردین ۱۳۹۸، ساعت ۱۱:۵۲ نوشته:

ای فروغ ماه حسن از روی رخشان شما
آب روی خوبی از چاه زنخدان شما
تو معشوقی هستی که روشنایی ماه زیبایی از روی تو و آبروی آن از چاله چانه ات هست.(خوبی:زیبایی)
بیت2:از شدت شوق تو جانم آماده پرواز است (در حال جدایی از جسم از معشوق اجازه می گیرد نوعی ادب یا ناز کشیدن)آیا بیرون آید یا به جسم برگردد؟ نکته: معشوق شور حال خوش و وصال با اصل همه زیباییهاست.معشوق مادی هم اگر باشد رساننده حافظ به آن حال خوش است.
بیت3:در کانون چشم مستت همه به حال خوش می رسند بهتر است که زهد(مستوری) نفروشند به آنها.
بیت 4:طراوت چهره ات بر چشمانم آبی زد که بخت مرا بیدار می کند و به خوشبختی(دیدار با حال خوش )میرسم‌.
بیت5:از چهره ات با باد صبا گلدسته ای بفرست، امید است از خاک زنده کننده شما بویی بشنویم. بیت6:از غلبه حال خوش به ساقیان دوره جمشید درود می فرستد.( مقایسه نهایت مستی اش با اصل شراب جمشیدی)گرچه جام ما در دوران شما پر نشد( الان به شوق و شور رسیدیم)
بیت 7:دل بی قرار است به دلدار خبر دهید به جان خودم و جانتان قسم می خورم(شدت شوق دیدار یا ادامه و عمق بخشیدن به حال خوش)
بیت 8:کی میشود که با زیبایی زلف پریشانت خاطر ما به جمعیت و تمرکز برسد.
بیت 9:پیش ما که می آیی مواظب پایین لباست از خاک و خون باش که کشتگان معشوق ما بسیارند.(برای دیدارش یا برای مستی باید از جان گذشت)
بیت 10تا12: دعا و شوق حافظ به ساکنان شهر یزد که قصد سفر به آنجا دارد.
بیت 13:ای شاه سعادتمند همتی به من بده تا چون گردون کاخ تو را (از بلندی به آسمان رسیده)ببوسم.( اوج جان در وصول به حال خوش)
دکتر مهدی صحافیان
آرامش و پرواز روح

 

احمدی فقیه در ‫۲ سال و ۲ ماه قبل، دو شنبه ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۱۵:۰۹ نوشته:

سلام و درود
در بیت 10 و 11 کلمه «بگو» در نسخه‌ای که دارم «بگوی» است و نیز تعداد ابیات بیشتر است.

 

رضا س در ‫۲ سال و ۲ ماه قبل، پنج شنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۰۳:۵۷ نوشته:

در کامنت ها بعضی دوستان سلسله آل مظفر رو تاتار و مغول فرض کردن. اصلا همچین چیزی نیست و آل مظفر کاملا ایرانی بودن و اتفاقا آخرین بازمانده های مغولها یعنی آل اینجو را برانداختن. حافظ البته با آل اینجو و به خصوص شاه ابواسحاق روابط بسیار خوبی داشت و اصلا در این دوره وارد کار دولتی و دیوانی شد. با آل مظفر هم با شاه شجاع و شاه یحیی و شاه منصور روابط خوبی داشته و با امیرمبارزالدین و شاه محمود نه. پس دربست چیزی رو قبول یا رد نمیکرده و مسائل انسانی براش مهم بوده نه نژادی و قبیله ای.

 

افسانه در ‫۱ سال و ۲ ماه قبل، چهار شنبه ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۹، ساعت ۱۲:۳۹ نوشته:

درودبرهمه حافظ دوستان عزیز استادمحترم ، رضاساقی، خواهش دارم اینن شعررانیزمعنی بفرمایید ماراشریک کنید استاددرعالم زیبای معانی ومفهوم سپاس

 

محمد در ‫۱ سال و ۱ ماه قبل، دو شنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۹، ساعت ۰۰:۳۱ نوشته:

در پاسخ به دوستی با نام هو121 باید بگویم که گفته شما هیچگونه نزدیکی با واقعیت ندارد و بسیار دور از واقعیت هست و فکر نمی کنم کسی که اندکی از حافظ و طریق او بدانم چنین سخنی را باور دارد
حافظ بارها به طرق مختلف به شاه نعمت الله ولی که پایه گذار و مرشد دراویش نعمت اللهی هستند به طرق مختلف طعنه زده و بارها شاه نعمت الله ولی نیز به حافظ پاسخ داده که می توانید با اندکی جستجو به انها دست پیدا کنید به طور مثال شاه نعمت الله ولی در بیتی می فرماید :
ما خاک راه را به نظر کیمیا کنیم
صد درد دل به گوشهٔ چشمی دوا کنیم
و در ادامه حافظ در طعنه به ایشان می فرمایند:
آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند
آیا بود که گوشه چشمی به ما کنند
دردم نهفته به ز طبیبان مدعی
باشد که از خزانه غیبم دوا کنند
و چندین بار دیگر نیز این طعنه های دو سویه ادامه داشته حال به نظر شما حافظ اینچنین به پیر و مرشد خود طعنه می زد و یا شاه نعمت الله ولی به مرید خود طعنه می زند؟؟؟!!
لطفا پیش از ارائه نظر تحقیق کنید

 

محسن در ‫۱۱ ماه قبل، شنبه ۱۸ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۲:۴۱ نوشته:

منظور از خرابی کردن در بیت هفتم بی‌صبری کردن و ناشکیبا بودن است. در برخی تفاسیر آن را افشا کردن اسرار معنا کرده‌اند که به عقیده دهخدا اشتباه است.

 

قلندر در ‫۵ ماه قبل، چهار شنبه ۶ اسفند ۱۳۹۹، ساعت ۰۶:۴۷ نوشته:

با درود و مهر....
آنجا که عقل پریشان و حیران در سکوت مطلق فرو رفت نوری از معرفت در دل عاشق به گرمی نورافشانی کرد سکوت و خلوت ،جلوت جان حاصل کرد و راهی به سوی رهایی نمایان نمود
صدای سخن عشق عاشق را راهی کرد به راهی که ابتدا نداشت و انتها نخواهد داشت گویا خلوت گزیدن ابتدای ندای سروش بود لیک همچنان پیر ره داند که راه چاره چیست.....
*** *** ***
ای دل که به خلوت شدی و یار نداری
کاری تو به افراد ریاکار نداری
از عقل گذر کردی و جانت همه شوق است
هرچند در این عشق هوادار نداری
تو اهل شرابی و شب و شور، قلندر
زین روست که در باورت آزار نداری....
با سپاس از رهجویان راه حق

 

قلندر در ‫۴ ماه قبل، جمعه ۸ اسفند ۱۳۹۹، ساعت ۰۶:۰۹ نوشته:

با درود و مهر...
عزم دیدار یار خود نشانی دارد و قدح بشرط ادب در دست گرفتن نیز همچنان نشانی... شوق و شور وصل در اصل جانی تازه در دل عاشق اندازد و شیرینیِ فهم تلخی و سختی ره آسان کند و خار مغیلان در بیابان خشک و خشن عقل سرزنش از مرید به دور کند..
هرکه دانسته رفته صرفه ز اعداا برده و نصیحت شنو کبر و بغض از درون بزداید.
دل در خرابات خراب شده و او که مشتاق بوسه از آستان یار است جان در آستین دارد و بسادگی تقدیم کند ....
با سپاس از ره جویان راه حق

 

مصی در ‫۳ ماه قبل، سه شنبه ۲۴ فروردین ۱۴۰۰، ساعت ۰۰:۴۰ نوشته:

کار بر گرامی که بنام رضا می باشید جای تفسیر ارزشمند شما خالی میباشد بی صبرانه منتظر نظرات مفید و جامع شما هستیم .باسپاس.

 

روناک در ‫۲۹ روز قبل، شنبه ۵ تیر ۱۴۰۰، ساعت ۱۱:۵۶ نوشته:

یکی از تفاسیری که همیشه از خواندشان لذت می برم تفاسیر جناب «رضا» ست و وقتی نیست انگار چیزی کم است

 

امیدوارم این متن را ببینند

 

خدا قوت می گویم و جای خالیتان در حاشیه احساس می شود.

 

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور ثبت نام کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.