یزدانپناه عسکری در ۲ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۸:۲۴ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۳۱:
5 - ترا چون خرده بینان نیست در دل نور آگاهی - وگرنه مرکز اینجا بیش از پرگار می رقصد
[یزدانپناه عسکری]
پرگار به همت و قصدیت انسان می رقصد.
هدایت تقویت شده و هدفمندِ نور آگاهی دل و انرژی آزاد شده در همسویی ادراک. صِبْغَةَ اللَّهِ
البقرة : 138 - صِبْغَةَ اللَّهِ وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً وَ نَحْنُ لَهُ عابِدُونَ
المؤمنون : 20 - وَ شَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَیْناءَ تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ وَ صِبْغٍ لِلْآکِلین
چه غافلی که ز من نام دوست میپرسی -
سراغ او هم از آنکس که اوست میپرسی
چه ممکنست رسیدن به فهم یکتایی -
چنینکه مسئلهٔ مغز و پوست میپرسی
ز رسم معبد دل غافلی کز اهل حضور -
تیمم آب چه عالم وضوست میپرسی
_____________________________
الکافرون : 3 - وَ لا أَنْتُمْ عابِدُونَ ما أَعْبُدُ
الکافرون : 5 - وَ لا أَنْتُمْ عابِدُونَ ما أَعْبُد
التوبة : 112 - التَّائِبُونَ الْعابِدُونَ الْحامِدُونَ السَّائِحُونَ الرَّاکِعُونَ السَّاجِدُونَ الْآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّاهُونَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ الْحافِظُونَ لِحُدُودِ اللَّهِ وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنینَ
المؤمنون : 47 - فَقالُوا أَ نُؤْمِنُ لِبَشَرَیْنِ مِثْلِنا وَ قَوْمُهُما لَنا عابِدُونَ
برگ بی برگی در ۲ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۵:۵۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۸:
من و انکارِ شراب! این چه حکایت باشد؟
غالباً این قدرم عقل و کفایت باشد
بنظر میرسد غزل در پاسخ به سطحی نگرانِ جامعه آن روزِ حافظ است که وی را شرابخوار می خواندند ، البته امروزه نیز چنین پنداری از سویِ دو گروه مطرح می شود، یک گروه آنان که زبانِ حافظ را نشناخته و تصوری از کنایه و استعاره هایِ خاصِ او ندارند و بعضاً که بر بزرگیِ او واقفند چنین نمادهایی را مُجَّوِزی برای لذت هایِ زودگذرِ باده نوشیِ خود می دانند، و گروهِ دیگر دلواپسانی هستند که معانی را دریافته اند اما اندیشه هایِ نابِ حافظ را بر نتابیده و بر طبلِ احکام و شریعت کوبیده، دین را همین پوسته ظاهری میپندارند، پس بمنظورِ حافظ (عشق) زدایی و انکارِ حقیقتِ دین که عاشقی ست به زعمِ خود حافظ را در زُمره فاسقان و شرابخواران معرفی می کنند تا ترویجِ تفکرات و خرافاتِ چندین هزار ساله خود را موجه و به حق جلوه داده، پیروانِ خود را گوش و چشم بسته از جامهایِ شرابِ عشق بازداشته، در مسیری قهقرایی تا ناکجا آبادهایِ نفرت همچون کمربندِ انتحاری و جامهایِ اسید سوق دهند. پسحافظ در پاسخ به هر دو گروه می فرماید حافظ و انکارِ شراب؟ این چه حکایتِ غریبی ست و بلادرنگ در مصراع دوم لزومِ داشتنِ عقل و شایستگی برای پذیرش و نوشیدنِ شرابِ عشق را گوشزد می کند تا خطِ بطلانی بر ذهنیتِ مسمومی کشد که یا معنیِ شراب را نمی داند و یا مغرض است، نوشیدنِ شرابهایِ مجازی و انگوری نیازمندِ کفایت و شایستگی نیست و البته که عقلِ زندگی نیز نه تنها توصیه به چنین کاری نمی کند، بلکه بدلیلِ زایل شدنِ عقل در پیِ این باد نوشی که غالبن نیز افراطی ست ، بازدارنده است، یعنی اگر انسان تعقل ورزد باده نوشیِ انگوری را کاری بیهوده و در جهتِ برآورده شدنِ امیالِ ذهنی خود می داند که تنها برای مدتی کوتاه و زودگذر می تواند مرهمی بر زخم و دردهایِ بیشمارش باشد.
تا به غایت رهِ میخانه نمی دانستم
ور نه مستوریِ ما تا به چه غایت باشد؟
غایت در چند معنی آمده است، ازجمله نهایت و اندازهٔ چیزی، مقصد و مقصود، و تا به غایت بنا بر توضیحِ دوستان یعنی تا اکنون، در مصراع دوم غایت در معنایِ منظور و مقصود ِآمده است ضمنِ اینکه ایهام به معنایِ حد و اندازه هم دارد، و مستوری یعنی پوشاندن یا پنهان کاری، پسحافظ در ادامهٔ بیتِ قبل می فرماید اتفاقاََ به دلیلِ عقل و کفایتی که داشته است (احتمالن) در قیل و قال های درس هرگاه توفیقی دست می داد در جستجویِ راهِ میخانه بر می آمد و تا به اکنون راهِ میخانه را نمی دانست و از آن آگاهی نداشت وگر نه لزومی به پنهان کاری و مستوری نبود و انکارِ شراب نمی کرد، یعنی فاش می گفت که می خواری و مستی پیشه و کارِ اصلیِ اوست، پس اکنون که راهِ میخانهٔ عشق را می داند به چه غایت یا منظوری و تا به کِی نباید این باده نوشی را به همگان اظهار کند؟
زاهد و عُجب و نماز و من و مستی و نیاز
تا تو را خود ز میان با که عنایت باشد
عُجب یعنی تکبر و نازیدن به چیزی، و زاهد نسبت به نماز و عباداتِ سطحیِ خود چنین می کند و با عُجب از اینگونه کارهایِ ذهنی طلبِ سعادتمندی اُخروی دارد ، اما حافظ یا عاشقی که شایستگی راه بردن به میخانه را بدست آورده، مستی و نیازمندیِ محض به حضرتِ معشوق را پیشه خود قرار می دهد، پس خطاب به حضرتِ دوست قضاوت را به عهده او می گذارد که در این میان عنایت و توجهش با کدامین خواهد بود، با زاهدی که بدلیلِ عباداتش خود را مستغنی و دارایِ کوله باری مطمئن می داند و یا با عاشقی که نسبت به عقلِ جسمانیِ خود مست شده و خود را سراپا نیازمند به او می داند، البته که پاسخ روشن است و هم او که به غایت و مقدراتِ خود راهِ میکده را مینماید، لطف و عنایتش شاملِ این مستی و نیازمندی که تنها در این میخانه بدست می آید نیز می گردد.
زاهد ار راه به رندی نَبَرَد معذور است
عشق کاری ست که موقوفِ هدایت باشد
رندی از نگاهِ حافظ تعریفی گسترده دارد که به اختصار می توان آنرا زیرکی و چالاکی در راهِ معنویت از طریقِ عاشقی عنوان نمود که راهی ست میان بُر و نتیجه بخش، اما زاهد از راهیابی به این راه، یعنی رندی معذور و درواقع از آن محروم است و حافظ در ادامه بیت قبل میفرماید کارِ عاشقی و رندی کاری ست که موقوف و مرهونِ هدایتِ الهی ست، یعنی بسته به لطف و عنایتِ حضرتِ دوست است که مشیتش بر هدایتِ انسانی عاشق قرار گیرد و آنگاه است که او میتواند توفیقِ راهیابی به رندی و عاشقی را بدست آورد.
من که شب ها رهِ تقوا زده ام با دف و چنگ
این زمان سر به ره آرم چه حکایت باشد؟
راهِ تقوا را زدن یعنی جلوگیری از ورودِ پرهیزگاری به ذهن به گونه ای که انسان زاهد مآبانه خود را از مواهب و نعمتهای موجَّهِ عقلانی در این جهان محروم کند و این کار ممکن نیست مگر بوسیله دف و چنگ که نوا و ریتمِ شادی بخشِ زندگی ست که در شبِ تاریکِ ذهن به کمکِ رندِ عاشق آمده و راهِ این تقوا را میزند، یعنی مانعی می گردد برایِ طلبِ سعادتمندی از تقوایِ ذکر شده، حافظ در مصراع دوم میفرماید او که شبهای بسیاری به این کارِ مبادرت ورزیده و مانعِ ادامه راهِ چنین تقوایِ ذهنی شده است اکنون بارِ دیگر سرِ ذهنیِ خود را به راه و خانه اول باز گرداند چه حکایت و داستانی ست؟ حافظ که در جایی دیگر در تعریفِ رندی می فرماید: "فرضِ ایزد بگزاریم و به کس بد نکنیم/ وآنچه گویند روا نیست نگوییم رواست " پس در اینجا نیز راهِ پرهیزگاریِ حقیقی را نمی زند بلکه تقوایِ توهمیِ ریاکارانه و زاهدانه موردِ نظرِ است که به امیدِ پاداش و نعمتهای مضاعفِ موعود در بهشت انجام می پذیرد و حافظ راهِ چنین تقوایی را می زند.
بنده پیرِ مغانم که ز جهلم برهاند
پیرِ ما هرچه کند عینِ عنایت باشد
پیرِ مغان در اینجا انسانِ کامل و یا رمزِ خداوند است که پیر و قدیم است و هم اوست که با لطف و عنایت و هدایتش حافظ و انسانِ دارایِ طلب را از جهل و تاریکیِ شب رهانیده است، پس عاشق بندگیِ چنین پیری را رها نمی کند زیرا او هرچه کند دارایِ حکمت و عینِ عنایت است نسبت به همه بندگانِ خود و شاید وقتی دیگر آن زاهد نیز موردِ رحمت و هدایتش واقع شود، درواقع حافظ به ما گوشزد می کند تفاوتِ دیدگاه ها امری ست که حکمت و مصلحتش را خداوند می داند و اگر اراده و مشیتش بنا بر یکسان اندیشیِ همه انسانها بود با کن فکانش به این کار مبادرت می فرمود، پس هرچه کند عینِ مصلحت و عنایت باشد .
دوش از این غصه نخفتم که رفیقی میگفت
حافظ ار مست بُوَد جایِ شکایت باشد
رفیق در اینجا یعنی کسی که هم رأی و همراه است و حافظ از اینکه رفیقِ و همراه یا آشنایِ راه نیز همانندِ مردم کوچه و بازار معنیِ مستیِ موردِ نظرِ وی را درک ننموده و شراب را همان شرابِ انگوری در نظر گرفته و از مستیش گلهمند میباشد، غصه دار شده و شب گذشته از این غم بخواب نرفته است، یعنی از رفیقان و آشنایانِ راه توقعی بیش از چنین سطحی نگری هایی می رود، عوام اگر معنایِ استعاره هایی چون شراب و مستی را درک نکنند جایِ غم و غصه نیست اما از رفیقانِ راه انتظار نمی رود از مست شدنِ لحظه به لحظه حافظ به زندگی که جز این هم انتظارِ دیگری از او نیست شاکی و گله مند باشند .
سفید در ۲ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۰:۲۰ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۸۳۱:
از جسم هر چه کاهید بر جان فزود ما را...
Shurideh در ۲ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۲۱:۱۰ دربارهٔ عطار » الهی نامه » بخش نهم » (۴) حکایت:
شما رو به خدا تفسیر این شعر رو هم بذارین
کمرم شکست
حبیب شاکر در ۲ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۸:۴۶ در پاسخ به حمید رضا دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۸۴:
سلام و عرض ادب و احترام جناب حمیدرضا جان عزیز .بذل لطف حضرتعالی، دوست فرهیخته و نکته سنج ،قوت قلب بنده است.برای لحظه لحظه های وجود عزیزنتان از پیشگاه حضرت یکتا ،سلامت، بهروزی،سرافرازی و توفیق خواستارم.
حمید رضا در ۲ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۸:۰۶ در پاسخ به حبیب شاکر دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۸۵:
هزاران درود
حمید رضا در ۲ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۷:۵۹ در پاسخ به حبیب شاکر دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۸۴:
جناب شاکر درود بر شما
از این خلاقیت بدیعتان در اشعار خیام به وجد آمدم. از ایزد منان تعالی و درخشیدنتان را تمنا دارم
یزدانپناه عسکری در ۲ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۷:۲۳ دربارهٔ جامی » هفت اورنگ » یوسف و زلیخا » بخش ۱۱ - در بیان آنکه هر یک از جمال و عشق مرغیست از آشیان وحدت پریده و بر شاخسار مظاهر کثرت آرمیده اگر نوای عزت معشوقیست از آنجاست و اگر ناله محنت عاشقیست هم از آنجاست:
1- در آن خلوت که هستی بی نشان بود - به کنج نیستی عالم نهان بود
2- وجودی بود از نقش دویی دور - ز گفت و گوی مایی و تویی دور
3- جمال مطلق از قید مظاهر - به نور خویش هم بر خویش ظاهر
38 - همان بهتر که هم در عشق پیچیم - که بی این گفت و گو هیچیم هیچیم
***
[میرزا طهماسب قلی خان کلهر کرمانشاهی (1236 ـ 1311 ھ ..ق)]
آتش عشــقم بســوخت خرقه طـاعات را - سیــل جنــون در ربود رخت عبادات را
مسـأله عشق نیست در خور شــرح و بیان - به که به یک ســو نهند لفظ و عبارات را
دامن خلوت ز دست کی دهد آنکو که یافت - در دل شـبهای تـار ذوق مناجـات را
هر نفـــسم چنگ و نی از تو پیــامی دهـد - پی نبــرد هر کسـی رمـز اشــارات را
جای دهیــد امشـبم مســجدیان تا ســـحر - مســتم و گــم کرده ام راه خرابات را
دوش تفرج کنــان خوش ز حــرم تا به دیر - رفتــم و کــردم تمام رفع خیـالات را
غیر خیالات نیست عــالم و ما کــــردهایم - از دم پیـــر مغــان رفع خیـــالات را
خاک نشـــینان عشـــق بیمــدد جبرئیل - هر نفســی میکنند سـیر ســماوات را
در سـر بازار عشـق کــس نخرد ای عــزیز - ازتو به یک جو هزار کشف و کرامات را
وحدت ازین پس مــده دامن رندان ز دست - صـرف خرابــات کن جمـله اوقات را
***
[یزدانپناه عسکری]
روح آفریده شده، بازتابِ کاواک و خلوت و خلاء وصف ناپذیری است که آفرینش و عالم را آفریده.
_______
«قیل: أین کان ربّنا قبل أن خلق السّماء و الأرض؟ قال: فی عَمَاءٍ تحته عَمَاءٌ و فوقه عَمَاءٌ». «پروردگارمان کجا بود پیش از این که آفرینش را بیافریند؟» نبی اکرم چنین پاسخ داد: «او در «عمی» ابری بود که در بالا و پایین آن هوایی نبود.»
حبیب شاکر در ۲ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۵:۵۵ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۱۷:
سلام بر همراهان همدل
روزی برسد خلق جهان گوش به گوش
حیرت زده خیزند ز انسان و وحوش
بینی همه از اول و آخر را با
آن کوزه گر و کوزه خر و کوزه فروش
سپاس از همه دوستان
آرش جوادی در ۲ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۵:۳۴ در پاسخ به عباس مشرف رضوی دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۴۵:
چه معنادار تر شد. به نظر "که" صحیح می آید. ممنون از شما دوست عزیز
نادر.. در ۲ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۵:۳۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۸۷۹:
کس را بها نبود،
هم او خود ز خود خرید!..
آرش جوادی در ۲ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۵:۳۱ در پاسخ به عباس مشرف رضوی دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۴۵:
دکتر الهی قمشه ای هم از مجنون استفاده کردند. طی یکی از سخنرانیهاشون.
نادر.. در ۲ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۵:۰۶ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۳۹:
یک قطره از آن بحر جدا شد
که جدا نیست..
جهن یزداد در ۲ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۳:۰۹ دربارهٔ لبیبی » ابیات پراکنده در لغت نامه اسدی و مجمع الفرس سروری و فرهنگ جهانگیری و رشیدی » شمارهٔ ۱۱۰ - به شاهد لغت ناغوش، بمعنی سر بآب فروبردن و غوطه خوردن:
این واژه پاغوش است
رودکی گوید
بود زودا که ایی نیک خاموش
چو مرغابی زنی در اب پاغوش
پاغوش درست است و ناغوش از کجخوانی است
مهدی محبوبی در ۲ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۲:۰۹ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۸۸:
گویند که فردوس ِ برین خواهد بود
آنجا می ِ ناب و حور ِ عین خواهد بود
گر ما می و معشوقه گزیدیم چه باک ؟
چون عاقبت ِ کار چنین خواهد بود
همیرضا در ۲ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۰:۰۴ در پاسخ به همیرضا دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۱۵:
در مورد تلفّظ کهن واو عطف مطلب جدیدی دیدم. در صفحهٔ ۳۶ کتاب «تلفّظ در شعر کهن فارسی» نوشتهٔ وحید عیدگاه طرقبهای که ابتدای آن در این نشانی در دسترس است به نقل از فرهنگ جهانگیری نوشتهٔ جمالالدین حسین بن فخرالدین حسن اینجوی شیرازی مربوط به دورهٔ گورکانیان هند (پایان بازنگری ۱۰۳۳ هجری قمری) آمده است که او اعتقاد داشته واوهای ابتدای اشعار را میبایست به فتح خواند. نمونه:
و دیگر که گیتی ندارد درنگ - سرای سپنجی چه پهن و چه تنگ
و به نقل از وحید عیدگاه در همان صفحه «این سخن او نشان میدهد که ادیبان قدیم واوهای آغازین مصراع را در شعرهای کهن به فتح میخواندهاند و آنچه پژوهشگران امروز دربارهٔ تلفّظ وُ میگویند و متنهای کهن از قبیل شاهنامه را بر اساس آن حرکتگذاری میکنند در نوشتههای ادیبان گذشته تأیید نمیشود».
گیو در ۲ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۸:۴۱ در پاسخ به ناصر دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » آغاز کتاب » بخش ۸ - گفتار اندر فراهم آوردن کتاب:
درود. استاد جان اولا که دکتر خالقی چیزی نزدیک همان زمانی که فردوسی انوشه روان برای سرایش شاهنامه وقت گذاشتن، درباره شاهنامه پژوهش کردن و خیلی خیلی بیشتر از من و شما نسخه های مختلف رو مطالعه کردن.
اما اگه دنبال یه مثال دیگه از کلمه رَوِشن هستید به داستان نامه نوشتن سام به منوچهر برای پادرمیانی جهت ازدواج زال مراجعه کنید که میگه:
هرآنچیز کو خواست اندر بَوِشن / بر آنست چرخ روان را رَوِشن
جهن یزداد در ۲ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۸:۱۱ دربارهٔ لبیبی » ابیات پراکنده در لغت نامه اسدی و مجمع الفرس سروری و فرهنگ جهانگیری و رشیدی » شمارهٔ ۳۵ - به شاهد لغت پدندر، بمعنی ناپدری:
در استان فارس هم به ناپدری و نا مادری و برادر و خواهر اندری پدر اندری و مادر اندری و برادر اندری و خواهر اندری میگویند
جهن یزداد در ۲ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۸:۰۹ دربارهٔ لبیبی » ابیات پراکنده در لغت نامه اسدی و مجمع الفرس سروری و فرهنگ جهانگیری و رشیدی » شمارهٔ ۳۵ - به شاهد لغت پدندر، بمعنی ناپدری:
این واژه پدندر همچنان که از سروده لبیبی نیز پیداست و در لغت فرس اسدی نیز امده بچم ناپدری است گمانم تایپ کننده انرا با وازه نیاز که پس از همین سروده امده و به چم دوست است اشتباه دیده و تایپ کرده
در لغت نامکه دهخدا و فرهنگ اسدی که من دارم واژه دوست نیامده و انرا ناپدری دانسته است
یزدانپناه عسکری در ۲ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۸:۵۰ دربارهٔ میبدی » کشف الاسرار و عدة الابرار » ۲- سورة البقره » بخش ۷۲ - ۲۲ - النوبة الثالثة: