گنجور

غزل ۴۰۱

 
سعدی شیرازی
سعدی » دیوان اشعار » غزلیات
 

یک روز به شیدایی در زلف تو آویزم

زان دو لب شیرینت صد شور برانگیزم

گر قصد جفا داری اینک من و اینک سر

ور راه وفا داری جان در قدمت ریزم

بس توبه و پرهیزم کز عشق تو باطل شد

من بعد بدان شرطم کز توبه بپرهیزم

سیم دل مسکینم در خاک درت گم شد

خاک سر هر کویی بی فایده می‌بیزم

در شهر به رسوایی دشمن به دفم برزد

تا بر دف عشق آمد تیر نظر تیزم

مجنون رخ لیلی چون قیس بنی عامر

فرهاد لب شیرین چون خسرو پرویزم

گفتی به غمم بنشین یا از سر جان برخیز

فرمان برمت جانا بنشینم و برخیزم

گر بی تو بود جنت بر کنگره ننشینم

ور با تو بود دوزخ در سلسله آویزم

با یاد تو گر سعدی در شعر نمی‌گنجد

چون دوست یگانه شد با غیر نیامیزم

 

🖰 با دو بار کلیک روی واژه‌ها یا انتخاب متن و کلیک روی آنها می‌توانید آنها را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

🖐 شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلن (هزج مثمن اخرب) | 🔍 شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | غزلیات قدیم | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

علی جهاندار » صورتگر نقاش » تصنیف شیدایی

سالار عقیلی » سعدی نامه » تصنیف همایون(سرو چمن)

برگ سبز » شمارهٔ ۲۴۶ » (افشاری) (۰۵:۰۵ - ۱۱:۲۶) نوازندگان: عبادی، احمد (‎سه‌تار) خواننده آواز: شجریان، محمدرضا سراینده شعر آواز: سعدی شیرازی (غزل) مطلع شعر آواز: یک روز به شیدایی در زلفِ تو آویزم

گلهای تازه » شمارهٔ ۴۳ » (افشاری) (۱۱:۴۹ - ۱۳:۰۴) نوازندگان: اسدالله ملك (‎ویولن) خواننده آواز: گلپایگانی، سیّدعلی‌اكبر سراینده شعر آواز: سعدی شیرازی (غزل) مطلع شعر آواز: یك روز به شیدایی در زلفِ تو آویزم

گلهای جاویدان » شمارهٔ ۱۳۳ » (افشاری) (۰۸:۴۹ - ۰۹:۲۴) نوازندگان: حبیب‌الله بدیعی (‎ویولن) خواننده آواز: قوامی (فاخته‌ای)، حسین سراینده شعر آواز: سعدی شیرازی (غزل) مطلع شعر آواز: یك روز به شیدایی در زلفِ تو آویزم

حسینعلی نکیسا » آواز حسینعلی خان نکیسای تفرشی » شور به همراه تار

محمدرضا شجریان » اجراهای خصوصی » غوغای دل – اجرای خصوصی شجریان و کسایی

مرتضی فلاحتی (بامداد) » رومی ۳ » یک روز به شیدایی

گروه موسیقی سرو » گلعذار » تصنیف شیدایی

محسن نامجو » گیس » گیس اسپاتیفای

مهیار شادروان » مثل » Gayda اسپاتیفای

🎜 معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است ...

تصاویر مرتبط در گنجینهٔ گنجور

کلیات سعدی مصور و مذهب نسخه‌برداری شده در ۹۳۴ هجری قمری شیراز » تصویر 720 کلیات سعدی به تصحیح محمدعلی فروغی، چاپخانهٔ بروخیم، ۱۳۲۰، تهران » تصویر 832

حاشیه‌ها

تا به حال ۲۰ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 شما حاشیه بگذارید ...

مژده در ‫۱۲ سال و ۶ ماه قبل، جمعه ۲۲ آذر ۱۳۸۷، ساعت ۱۸:۱۴ نوشته:

من بعد بدان شرطم کز توبه بپرهیزم
به
من نیز بدان شرطم کز توبه بپرهیزم
(هرچند شاید صورت حاضر درست تر باشد)
---
پاسخ: مطابق ترجیح شما تغییری اعمال نشد.

محمود سیدهندی در ‫۱۰ سال و ۱۰ ماه قبل، یک شنبه ۲۷ تیر ۱۳۸۹، ساعت ۰۲:۲۰ نوشته:

بسیاری از شاعران پس از سعدی ، از این غزل استقبال کرده اند ، صفای اصفهانی و میرزا عباس شیدا دو تن از شاعرانی هستند که ابیاتی نغز در این باره پرداخته اند.
میرزا عباس شیدا به سبب ساخت این اثر در سال ۱۳۱۱ رتبه ی اول مجله ارمغان را کسب نمود و ملک الشعرای بهار غزل او را ستود.
گر در برخم بندی کز کوی تو بر خیزم کوبم سر و بر این در چون حلقه در آویزم
آب مژه بر دامن ، خاک قدمت بر سر دور از تو به روز و شب ، میریزم و میبیزم
چون شمع به ناکامی میسوزم و میسازم
وز دیده سرشک غم ، میلزم و میریزم
مهر تو در آب افکند ، آیین خردمندی عشق تو بزد آتش ، در جامه پرهیزم
بی طره لیلی وش ، سرگشته چون مجنونم
بی شهد لب شیرین پر شور چو پرویزم
نی در طلب نامم نه در پی رسوایی چون دود از این آتش صد مرحله بگریزم
گفتم که دل پاکت باشد ز گل رحمت آوخ که به سنگ آمد تیر نظر تیزم
ای غم ز میان برخیز ، ای نارهوس بنشین تا من به کناری خوش بنشینم و بر خیزم
تا تار سر زلفت یکبار به چنگ آرم آشوب دو صد چنگیز از شهر برانگیزم
رفتی و من شیدا تا چند چو گرد از پی در وادی نومیدی با خاک ره آمیزم
***
مشهور است که قاآنی با خواندن این غزل سعدی ، اشعار خویش را در آتش انداخت.

در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، یک شنبه ۴ فروردین ۱۳۹۲، ساعت ۱۵:۳۲ نوشته:

مصرع دوم ـ اینک من واینت سر
مصرع آخر ـ با یاد تو دگر سعدی ...
از اساتید خواهشمندم اعلام نظر کنند

علی عباسی در ‫۵ سال و ۱ ماه قبل، شنبه ۲۱ فروردین ۱۳۹۵، ساعت ۰۶:۰۹ نوشته:

عبارت به "به دفم برزد" در بیت پنجم که صورتیست از "به دف برزدن"،که اشاره است به رسمی کهن در امور اجتماعی-سیاسی گذشته.ترتیب کارچنین بودست که مخالفان کسی برای بدنام کردن او،مشتی اوباش و کودک را پول و شیرینی میدادند-بقول حضرت ابولفضل بیهقی مشتی رند را سیم میدادند-و شعری شعارگونه در اختیار مطربان دوره گرد و بازاری میگذاشتند تا بخوانند و بنوازند و جمعیت در پی آنان تکرار کرده و در کوی و برزن براه بیفتند و آبروی اورا ببرند و رسوایش کنند...
به قرار معهود و رسم مالوف اگر بخواهیم نمونه های دیگری در ادبیاتمان نام ببریم،یکی خواجه حافظ که گفت:
من به خیال زاهدی گوشه نشین و طرف آنک/مغبچه ای میزندم به چنگ و دف
یا که گفت:
راز سربسته ما بین که به دستان گفتند/هرزمان با دف و نی،بر سر بازار دگر
.
. ونیز مرصاد العباد نجم الدین دایه:
"...ای آدم از بهشت بیرون رو، و ای حوا ازو جدا شو،ای تاج از سر آدم برخیز،ای حله از تن او دور شو،ای حوران بهشتی آدم را به دف دو رویه بزنید..."

کسرا در ‫۴ سال و ۱۰ ماه قبل، یک شنبه ۲۳ خرداد ۱۳۹۵، ساعت ۱۳:۲۶ نوشته:

اجرای ساز و آواز این شعر توسط هنرمندان بی همتای رادیو گلها در برنامه ی شماره ۲۴۶ برگ سبز با آوای دلنشین استاد شجریان

سعید در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۳ شهریور ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۰۱ نوشته:

تصنیف این غزل با صدای دلنشین سالار عقیلی در آلبوم سعدی نامه اجرا شده است

۷ در ‫۴ سال و ۵ ماه قبل، شنبه ۶ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۲۶ نوشته:

یک روز به شیدایی در زلف تو آویزم
زان دو لب شیرینت صد شور برانگیزم
روزی دیوانه وار گیسویت را چنگ میزنم و چنان لبان شیرینت را میمکم که صد آشوب به پا کنم(قیامت میکنم)
عشق تو چون درآید شور از جهان برآید
دلها در آتش افتد دود از میان برآید.
خاقانی
سیم دل مسکینم در خاک درت گم شد
خاک سر هر کویی بی فایده می‌بیزم
سیم یا اسیم:نقره،سکه نقره
کاش به تو میپیوستم تا اکسیر عشق تو سیم وجود مرا زر میکرد ولی چه سود عمرم بی نتیجه به سر رسیده و به مراد دل نرسیدم که نرسیدم

مساوات در ‫۴ سال و ۳ ماه قبل، سه شنبه ۱۲ بهمن ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۱۴ نوشته:

گلهای تازه ۴۳ با اجرای زیبای استاد گلپا در آواز افشاری

محسن حاجی پور در ‫۴ سال قبل، یک شنبه ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۶، ساعت ۲۱:۰۰ نوشته:

من مست و تو دیوانه، ما را که بــرد خانه
صد بار تو را گفتم، کم خور دو سه پیمانه
در شهر یکی کس را، هشیـار نمی بینم
هر یک بَتَــــر از دیگر، شوریده و دیــــوانه
چه زیباست که زبان مادریمان پارسی است؛ و این اشعار را بی ترجمه درمی یابیم...

حمیدرضا در ‫۳ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۵:۵۶ نوشته:

متن مطابق تصحیح فروغی است با این حال مصرع اول بیت آخر در گزیدهٔ غزلیات سعدی به انتخاب و شرح دکتر حسن انوری به صورت «با یاد توام سعدی...» آمده است.

ایرانی در ‫۳ سال قبل، دو شنبه ۲۷ فروردین ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۰۳ نوشته:

بس توبه و پرهیزم کز عشق تو باطل شد
من بعد بدان شرطم کز توبه بپرهیزم

محمد ادیب نیا در ‫۳ سال قبل، یک شنبه ۹ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۴۷ نوشته:

یک روز به شیدایی در زلف تو آویزم
زان دو لب شیرینت صد شور برانگیزم
روزی آن معشوق الهی خواهد آمد که در زلف زیبایش بیاویزیم و از لبان شیرینش سخنان شورانگیز برگیریم و تمامی جهان را از عشق و شور الهی لبریز و سرمست نماییم. به امید آن روز....

محمد ادیب نیا در ‫۳ سال قبل، یک شنبه ۹ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۸:۳۸ نوشته:

در آرزوی ظهور معشوق همگان و محبوب عارفان
آری بنا به آرزوی دیرین شیخ سعدی، روزی آن یگانه معشوق بی همتا خواهد آمد و همگان در سایه زلف او چنگ زنان گرد آمده و از لبان شیرین گفتارش سخنان دلکش و شورانگیزش را گرفته و همه جا شور به پا می کنیم و در این راه سر و جان وجود خود را در قدمش فدا می نماییم و هرگز از این فداکاری و جان فشانی پرهیز و توبه نمی نماییم و سیم دل خود را در خاک وجودش فدا می کنیم. اما افسوس که الآن دلمان با خاک کوی دیگران بی فایده آمیخته و کدر و شده است. همین موجب شد تا دشمن کوس رسوایی ما را با دف و شادی همه جا جار بزند. تا اینکه دف عشقی همچون مجنون و فرهاد از جانب لیلی و شیرین بر نظر تیزم رسید، به من گفتی که یا در این غم بنشین و یا اینکه از سر جان برخیز و من اطاعت می کنم. اما بدون تو حتی بر گنگره هم نمی نشینم، نه در بهشت و نه حتی در دوزخ هم اگر قرار بگیری بر گیسویت چنگ زده و و خود را می آویزم!. حال ببین که این چه شور و حالی است که با وجود تو در چنین شعر و احساسی، وجود سعدی نیز جایی ندارد. چرا که سعدی با تمام وجود با دوست و محبوبش یکی شد و از غیر او به کلی پاک شد. والحمد لله رب العالمین علی کل حال

پدرام در ‫۲ سال و ۱۰ ماه قبل، شنبه ۱۹ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۴۴ نوشته:

بیشک سحر انگیزترین اجرای این غزل زیبا با زخمه تار علی اکبر خان شهنازی و آواز نکیسا در دستگاه شور است که در سال ۱۲۹۷ ضبط شده است .

امیر شریعتی در ‫۲ سال و ۵ ماه قبل، جمعه ۲ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۳۴ نوشته:

مصرع دوم از بیت دوم احتمالا " ور رای وفا داری جان در قدمت ریزم" یعنی اگر اندیشه و فکر وفا کردن داری من جانم را در راهت فدا میکنم، ضمنا استاد شجریان در برگ سبز شمارهء ۲۴۶ که در افشاری تهیه گردیده نیز " ور رای وفا داری....." خوانده اند...
لطفا اساتید نظر دهند.

۷ در ‫۲ سال و ۵ ماه قبل، جمعه ۲ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۰۴:۰۸ نوشته:

به نظرم برای اینکه مصرع دوم بیت پایانی درست تر باشد مصرع نخست باید همان باشد که انوری آورده:
با یاد توام سعدی در شعر نمی گنجد
چون دوست.یگانه شد با غیر نیامیزم
سخن بگوی که بیگانه پیش ما کس نیست
به غیر شمع و همین ساعتش زبان ببرم
میان ما به جز این پیرهن نخواهد بود
و گر حجاب شود تا به دامنش بدرم
هستی و هستم و نیستم
نیستم هستی و هستم
تا خبر دارم از او بی‌خبر از خویشتنم
با وجودش ز من آواز نیاید که منم
میان عاشق و معشوق هیچ حائل نیست
تو خود حجاب خودی حافظ از میان برخیز

محسن در ‫۱۱ ماه قبل، سه شنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۹، ساعت ۰۸:۵۴ نوشته:

این بیت را هم با توجه به برداشتی که از شعر پر قوت جناب سعدی دارم تقدیم میکنم به عشقم عایشه جان که وجود و تحقق یگانگی را متعهدانه بدست آورد و تمام من را از من گرفت تا دیگر من نباشم بلکه او من باشد!!
من هستم میبیزم چون رهگذری یکتا
بر خاتمه ام مسرور آن یار بقا مامور

احسان در ‫۶ ماه قبل، چهار شنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۹، ساعت ۱۳:۲۲ نوشته:

این غزل سعدی را دیرتر از بسیاری از غزل‌های دیگرش یافتم و خواندم. اتفاقی دیدمش و وقتی دیدم و خواندم مست شدم و اشک ریختم و گفتم کجا بودی جانا؟ و چه لذتی دارد وقتی غزلی از سعدی را برای اولین بار می‌خوانی.

سیامک در ‫۵ ماه قبل، دو شنبه ۱۷ آذر ۱۳۹۹، ساعت ۰۵:۱۳ نوشته:

کمتر سخنگوی بنام را توانیم یافت که به پیش باز این دو بند از سروده نظامی گنجوی نرفته باشد:
نشسته شاد شیرین چون مه نو
قدح ریزان بیاد روی خسرو
فدا کرده چنین فرهاد مسکین
ز بهر جان شیرین جان شیرین
سعدی نیز گوید:
فرهاد لب شیرین چون خسرو پرویزم

سیاوش رضایی در ‫۴ ماه قبل، پنج شنبه ۲۵ دی ۱۳۹۹، ساعت ۱۲:۳۵ نوشته:

با عرض سلام و ارادت خدمت موسس ارجمند سایت و همراهان گرامی
به نظر بنده وزن بیت دوم مصرع اول کمی با مصرع اول مغایرت دارد و شاید بیت دوم بدین گونه بوده :
یک روز به شیدایی در زلف تو آویزم
وز آن دو لب شیرین صد شور برانگیزم
با

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور ثبت نام کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.