گنجور

حاشیه‌ها

سوشیانت در ‫۳ روز قبل، پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۲۱ دربارهٔ سعدی » گلستان » باب ششم در ضعف و پیری » حکایت شمارهٔ ۷:

چقدر این گلستان سعدی فوق‌العاده است. هر واژه آن درس زندگی است. 

 

مجید آخته در ‫۳ روز قبل، پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۳۰ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » منوچهر » بخش ۱۴ - حاضر شدن سام به درگاه منوچهر شاه و شرح نبردهایش در هندوستان و فرمان یافتن سوزاندن هندوستان و کابل را:

درود بر شما!

در بیت 56 بر پایه‌ی شاهنامه‌ی تصحیح استاد خالقی مطلق، جای سرباز و گوپال باید دگر شود:

 

چو بشنید کاکوی آواز من

چنان زخم گوپال سرباز من

 

با سپاس از تلاش‌های ارزنده‌تان!

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۳ روز قبل، پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۱۶ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۱:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۱
  
چون صبح، مجو طاقتِ آزارِ کس از ما
کم نیست که ما را، بِدَر آرد نفَس از ما

ما قافلهٔ بی‌نفَسِ موجِ سرابیم
چندین عدم آن‌ سوست، صدایِ جرس از ما

مُردیم به ضبطِ نفَس و لب نگشودیم
تا بویِ تظّلم نبَرد، دادرس از ما

عمری‌ست در این انجمن، از ضعف دوتاییم
خلخال رسانید به پایِ مگس، از ما

همت نزند گل، به سرِ نازِ فضولی
رنگ آینه بشکست، به رویِ هوس از ما

پُر ناکَس از این مزرعهٔ یأس دمیدیم
بر چشمِ توقّع، مگذارید خَس از ما

در گَردِ خیالِ تو سراغی‌ست، وگرنه
چیزی دگر از ما نتوان یافت، پس از ما

رنگ، آینهٔ الفتِ گل هیچ نپرداخت
قانع به دلِ چاک شد آخِر، قفس از ما

ما را ننشانید کَسی بر سَرِ راهَش
بیدل تو پذیری، مگر این ملتمس از ما

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۳ روز قبل، پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۰۸ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۰:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۰
  
هرجا رَوی ای ناله، سلامی ببَر از ما
یادَش، دلِ ما بَرد به جایِ دگر از ما

امّید، حریفِ نفَسِ سست‌عنان نیست
ما را برسانید به او، پیش‌تر از ما

دل را، فلک آخر به گدازی نپسندید
هیهات! چه بر سنگ زد این شیشه‌گر از ما

تا کِی هوس‌آوارهٔ پرواز توان زیست؟
یارب که جدا کرد، سرِ زیرِ پَر از ما؟

آیینه به‌بَر، غافل از آن جلوه دمیدیم
جز ما نتوان یافت کَسی را، بتر از ما

بی‌پردگی، آیینهٔ آثارِ غِنا نیست
عریانی ما، بُرد کلا‌ه و کمر از ما

گوهر، ز قناعت گرِهِ طبع محیط است
از کَس دلِ پُر نیست فلک را، مگر از ما

کَس، آینه بر طاقِ تغافل نپسندد
از خود نگرفتی خبر، ای بی‌خبر از ما

ما را ز درَت، جرأتِ دوری چه خیال است؟
صد مرحله دور است در این رَه، جگر از ما

تا حشر در این بزم محال است، توان بُرد
خلوت ز تو و عالمِ بیرونِ دَر از ما

عمری‌ست، وفا ممتحِنِ ناز و نیاز است
نی تیغ ز دستِ تو جدا شد، نه سَر از ما

زحمتکشِ وهمیم، چه اِدبار و چه اقبال
بیدل نتوان گفت، شب از ما سحر از ما

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۳ روز قبل، پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۵۹ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۹:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۹
  
چه ممکن است؟ که راحت، سَری برآورَد از ما
مگر نفَس روَد و دیگری برآورَد از ما

به عرصهٔ دو نفَس، انقلابِ فرصتِ هستی
گمان نبود که دل، لشکری برآورَد از ما

چو رنگ، عهدهٔ ناموس وحشتیم به گردن
ز خویش هرکه برآید، پَری برآورَد از ما

شرارِ کاغذ، اگر در خیال بال گشاید
جنون به حکمِ وفا، مجمری برآورَد از ما

دِماغِ ما، سَرِ غوّاصیِ محیط ندارد
بس است ضبطِ نفَس، گوهری برآورَد از ما

فلک ز صبحِ قیامت، فکنده شور به عالم
مباد پنبهٔ گوشِ کَری برآورَد از ما

فسرده‌ایم به زندانِ عقل، چاره محال است
جنون، مگر که قیامت‌گَری برآورَد از ما

به رنگِ غنچه نداریم برگِ عشرتِ دیگر
شکستِ شیشه، مگر ساغری برآورَد از ما

بهارِ بیخودی افسوس گل نکرد زمانی
که رنگِ رفته، چمن پیکری برآورَد از ما

در انتظارِ رهایی نشسته‌ایم، که شاید
به رویِ ما مژه بستن،  دَری برآورَد از ما

چو بیدلیم همه ناگزیرِ نامه‌سیاهی
جبین مگر به عرَق، کوثری برآورَد از ما

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۳ روز قبل، پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۲۳ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۸:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۸
        
نغمه رنگ افتاده، نقشِ بی‌نشان تأثیرِ ما
مطربی کو، کز سرِ ناخن کَشد تصویرِ ما؟

سرمه تفسیرِ حیا عنوان‌،‌ کتابِ عبرتیم
تهمتِ تقریر نتوان بست، بر تحریرِ ما

قبل و بعدِ عالمِ تجدید، تجدید است و بس
نیست تقدیمی، که پیشی جوید از تأخیرِ ما

از شرارِ سنگ ، نتوان بست نامِ روشنی
رنگِ شب دارد، چراغِ خانهٔ دلگیرِ ما

ای فلک، بر آهِ ما چندین میَفشان دستِ رد
کز کمانَت، ناگهان زِه بگسلانَد تیرِ ما

از خروش‌آبادِ توفانِ جنون جو‌شیده‌ایم
بی‌صدا، نقّاش هم مشکل کَشد زنجیرِ ما

شرمِ هستی، عالمی را در عرَق خوابانده است
یک گرِه دارد چو شبنم، رشتهٔ تسخیرِ ما

از طلسمِ خاک اگر گَردی دمَد، افشانده گیر
کرد پیش از خواب دیدن، خوابِ ما تعبیرِ ما

پای در دامانِ ناز از خویش می‌باید رمید
سایهٔ مژگانِ صیّادی‌ست، بر نخجیرِ ما

خاکِ بی‌آبیم، امّا شرم معمارِ قضا
تا نَمی در جِبهه دارد، نیست بی‌تعمیرِ ما

کشتهٔ خاصیّتِ شمشیرِ بیدادِ توایم
رنگ تا باقی‌ست، خون می‌ریزد از تصویرِ ما

بیدل، افلاس آبرویِ مَرد می‌ریزد به خاک
بی‌نیامی بُرد آخِر، جوهر از شمشیرِ ما

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۳ روز قبل، پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۴۱ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۷:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۷
  
رنگِ شوخی نیست، در طبعِ ادب‌تخمیرِ ما
حلقه می‌سازد صدا را، نسبتِ زنجیرِ ما

مزرعِ بی‌حاصلِ جسم، آبیارِ عیش نیست
ناله باید کاشتن، در خاکِ دامنگیرِ ما

بی‌سبب چون سایه، پامالِ دو عالم عبرتیم
خواب کو ؟ تا مخملی بافد به خود، تعبیرِ ما

نسخهٔ جمعیّتِ دل، گر به این آشفتگی‌ست
نیست ممکن لب به‌هم آوردن، از تقریرِ ما

سطری از مشقِ دبستانِ جنون، آشفته نیست
بر خطِ پرگار، نازد حلقهٔ زنجیرِ ما

صبح از وهمِ نفس گر بگذرد، شبنم کجاست؟
غیرِ شرمِ اعتبار، آبی ندارد شیرِ ما

آخِر از ناراستی، با دُورِ گردون ساختیم
بس‌که کج بود، از کمان بیرون نیامد تیرِ ما

آرزوها، در طلسمِ لاغری می‌پرورَد
خانهٔ صیّاد، یعنی پهلویِ نخجیرِ ما

انتظارِ رنگ‌هایِ رفته، می‌باید کشید
خامهٔ نقّاش، مژگان ریخت در تصویرِ ما

حسرتِ منزل، جنون‌ایجادِ چندین جستجوست
شام گردد صبح، تا کوته شود شبگیرِ ما

در بَنایِ رنگِ ما، گَردِ شکست امروز نیست
ابرویِ معمار، چینی داشت در تعمیرِ ما

عبرت‌انشا بود بیدل، نسخهٔ ایجادِ شمع
از جبین بر نقشِ پا زد، سرخطِ تقدیرِ ما

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۳ روز قبل، پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۱۹ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۶:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۶
  
چون سَرو کُلفَتی چند، پیچیده‌اند بر ما
بارِ دگر نداریم، دل چیده‌اند بر ما

بر یک نفَس نشاید، تکلیفِ صد فغان بست
نِی‌هایِ این نیِستان، نالیده‌اند بر ما

چون گوهر از چه جرأت، زین ورطه سر برآریم؟
امواج، آستین‌ها مالیده‌اند بر ما

در عرصه‌گاهِ عبرت، چون رنگِ امتحانیم
هرجاست دست و تیغی، یازیده‌اند بر ما

ای دانه! چند نالی از آسیایِ گردون؟
ما را تهِ زمین هم، ساییده‌اند بر ما

انسان نشانِ طعن است، در کارگاهِ ابرام
عالم سِریشُمی کرد، چسبیده‌اند بر ما

جاه از شکستِ چینی، بر فقر غالب افتاد
یاران ز سایهٔ مو، چربیده‌اند بر ما

تا جِبهه نقشِ پا نیست، زحمت ز ما جدا نیست
آخر چو گردنِ شمع، سَر دیده‌اند بر ما

صبحِ جنون‌بهاریم، رسوایِ اعتباریم
چاکِ قبایِ امکان، پوشیده‌اند بر ما

نومیدی از دو عالم، افسونگرِ تسلّی‌ست
روغن ز سودنِ دست، مالیده‌اند بر ما

آیینهٔ یقینیم، اما به مُلکِ اوهام
گَردِ هزار تمثال، پاشیده‌اند بر ما

در خرقهٔ گدایان، جز شرم نیست چیزی
بهرّ چه این سگی‌ چند، غُرّیده‌اند بر ما؟

بیدل چه سِحرکاری‌ است، کاین زاهدانِ خودبین
آیینه در مقابل، خندیده‌اند بر ما؟

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۴ روز قبل، پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۰۸ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۸۱۸:

آن نه کام است که ناکام بجا بگذاری

نبی پلویی امیرآبادی در ‫۴ روز قبل، پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۱۲ دربارهٔ جامی » بهارستان » روضهٔ هفتم (در شعر و بیان شاعران) » بخش ۹ - ناصرخسرو:

اما به گمانم این شعر چنین خوش تراش تر میتوان ادا شود که با چنین تلطیف عبارت شود :

لب و دندان ترکان خطا را 

چرا باید چنین خوب آفریدن 

که از دستِ لب و دندان ایشان 

به دندان دستُ لب باید گَزیدن

خدایا راست گویند، فتنه از تُست 

وَلیکَن با تو نَتوانَم چَخیدن 

اگر ریگی به کفشِ خُود نداری 

چرا باید که شیطان آفریدن 

و جالب تر اینکه وزن این شعر بر مفاعیلن فعولن هست که اعجاز حرکتی و صفتی نیز ایجاد میکند در حاشیه  معنایی وزن 

داریوش مخلصی در ‫۴ روز قبل، پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۲:۲۹ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۶۸:

بعضی حرف‌ها را آدم فقط یک بار می‌شنود اما حتی سال‌ها بعد هم از یادش نمی‌روند. این شعر برای من یکی از همان‌هاست.

حکیم در ‫۴ روز قبل، چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۴۷ دربارهٔ امیر معزی » مسمط:

در نسخه ای این مصراع را به این صورت دیدم: 

خوش بود اینک صبوح ، خاصه به وقت بهار

 

به دلیل اینکه این مصراع با نسخه ی مرجع گنجور متفاوت است آن را ویرایش نکردم ، از دوستان اهل فن تمنا دارم که در صورت صلاحدید این متن را اصلاح فرمایند

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۴ روز قبل، چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۵۵ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۵:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۵
        
همه عمر با تو قدَح زدیم و نرفت رنجِ خمارِ ما
چه قیامتی، که نمی‌رَسی ز کنارِ ما به کنارِ ما

چو غبارِ ناله ی نِیسِتان، نزدیم گامی از امتحان
که ز خود گذشتنِ ما نشد، به هزار کوچه دچارِ ما

چه قدَر ز خجلتِ مدّعا، زده‌ایم بر اثرِ غنا
که چو رنگِ دامنِ خاک هم، نگرفت خونِ شکارِ ما

همه را به عالمِ بیخودی، قدحی‌ست از مِیِ عافیت
سر و برگِ گردشِ رنگ کو، که خطی کَشد به حصارِ ما

دلِ ناتوان، به کجا برَد المِ تردّد عاجزی؟
که چو سُبحه هر قدم اوفتد، به هزار آبله کارِ ما

به سوادِ نسخهٔ نیستی، نرسید مشقِ تأمّلَت
قلمی به خاکِ سیاه زن، بنِویس خطِّ غبارِ ما

صفِ رنگِ لاله به‌هم شکَن، میِ جامِ گل به زمین فکَن
به بهار دامنِ ناز زَن، ز حنایِ دستِ نگارِ ما

به رکابِ عشرتِ پَرفشان، نزدیم دستِ تظلّمی
به غبار می‌رود آرزو، نکَشیده دامنِ یارِ ما

نه به دامنی ز حیا رسد، نه به دستگاهِ دعا رسد
چو رسد به نسبتِ پا رسد، کف دستِ آبِله‌دارِ ما

چو خوش است عمرِ سبک‌عنان‌، گذرد ز ما و من آن‌چنان
که چو صبح در دمِ امتحان، نفُتد بر آینه بارِ ما

چمنِ طبیعتِ بیدلَم، ادب آبیارِ شکفتگی
زده است ساغرِ رنگ و بو، به دِماغِ غنچه بهارِ ما

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۴ روز قبل، چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۳۰ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۴:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۴
        
سخت موهوم است، نقشِ پردهٔ اظهارِ ما
حیرت است، آیینه‌دارِ پشت و رویِ کارِ ما

چون نگه، در خانهٔ چشمِ خیال افتاده‌ایم
سایهٔ مژگان تصوّر کن، در و دیوارِ ما

ریزشِ خونِ تمنّا، گل‌فروشی‌هایِ رنگ
پَرفشانی‌هایِ حیرت، بلبلِ گلزارِ ما

ناله در پرواز دارد کوششِ ما، چون سپند
کز گدازِ بال و پَر، وا می‌شود منقارِ ما

چون شرر، وحشت‌قماشانِ دکانِ فرصتیم
چیدنِ دامان، رواجِ گرمیِ بازارِ ما

شمعِ محفل، در گشادِ چشم دارد سوختن
فرق حیران است، در اقبال تا ادبارِ ما

با همه یأس، اعتمادِ عافیت پُر بی‌خودی‌ست
تا کجا در خواب غلتد، دیدهٔ بیدارِ ما

قطره‌سامانیم، امّا موجِ دریایِ کرَم
دارد آ‌غوشی، که آسان می‌کند دشوارِ ما

غربتِ هستی، گوارا بر امیدِ نیستی‌ست
آه از آن روزی که آنجا هم نباشد، بارِ ما

استاد.میراحمدی در ‫۴ روز قبل، چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۲۷ دربارهٔ سعدی » خبیثات و مجالس الهزل » خبیثات » شمارهٔ ۱:

بهتر آنست که این خبیثات در تاریکخانه وجود آدمی و پستوی ذهن او بماند و نورافکن بر آن انداخته نشود جناب سعدی...

هر کسی در نهانخانه تاریک وجود خویش ازین تصاویر ساخته و می‌سازد و نیاز به بازنمایی آن نیست

هرگونه بازنمایی چنین تصاویری با هر روشی  کمکی است به بزرگ تر شدن بخش تاریک وجود و قوت و قوّت دادن اژدهای نفس...

از نظر فقهی و شرع مقدس نیز اینها اشاعه فحشا محسوب شده و حرام است 

بحث از ژانر و سبک کردن درین موارد بهانه است و دغل!

 

سعدیا اوستاد بیچونی

حیف در وصف کیری و کونی!

 

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۵ روز قبل، چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۱۱ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۳:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۳
        
خارج‌آهنگی ندارد، سُبحه و زنّارِ ما
می‌دوَد مرکز، همان سَر بر خطِ پرگارِ ما

از ادب‌پروردگانِ یادِ تمکینِ توایم
مویِ چینی می‌فروشد ناله، در کُهسارِ ما

سعیِ ما چون شمعِ، بیتابِ هوایِ نیستی‌ست
تا پَرِ رنگی‌ست، از خود می‌کَند منقارِ ما

گر همه مخمل شود، خوابِ بهار اینجا تَر است
سایهٔ گل، پُر عرَق‌ریز است در گلزارِ ما

تا نگه رنگ تأمّل باخت، پروازیم و بس
چون سَحر تا کِی شود شبنم، قفس بر دارِ ما

بویِ گُل مفتِ تأمّل‌هاست، گر وامی‌رسی
نبض‌واری در نفَس پَر می‌زند، بیمارِ ما

ذرّه‌ایم، از خجلتِ سامانِ موهومی مپُرس
اندکِ هرچیز دارد خنده، بر بسیارِ ما

شهرتِ رسواییِ ما، چون سحَر پوشیده نیست
گُل ز جِیبِ چاک می‌بندند، بر دستارِ ما

از ازل آشفتگی‌بنیادِ تعمیرِ دلیم
مویِ مجنون، چیدن است از سایهٔ دیوارِ ما

یأسِ پیری، قطع کرد از ما امیدِ زندگی
بس‌که خَم گشتیم، افتاد از سرِ ما بارِ ما

همچو عکسِ آب، تشویش از بنایِ ما نرفت
مرتعِش بوده‌ست گویی، پنجهٔ معمارِ ما

در خورِ هر سطر، بیدل باید از خود رفتنی
جاده‌ها بسته‌ست بر سَر،  قاصد از طومارِ ما

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۵ روز قبل، چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۴۴ دربارهٔ سلمان ساوجی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶:

بحر غم تو داد به سلمان، که گوش دار

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۵ روز قبل، چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۴۰ دربارهٔ سلمان ساوجی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶:

هر دم، سوادِ این سخنِ آبدارِ ما

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۵ روز قبل، چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۳۹ دربارهٔ سلمان ساوجی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶:

پا بر سوادِ مردمکِ دیده می‌نهد

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۵ روز قبل، چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۳۶ دربارهٔ سلمان ساوجی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶:

ای دل در این دیار، نشانِ وفا مجوی

۱
…
۳
۴
۵
۶
۷
…
۵۸۷۵