گنجور

غزل شمارهٔ ۲۹۶

 
حافظ شیرازی
حافظ » غزلیات
 

طالع اگر مدد دهد دامنش آورم به کف

گر بکشم زهی طرب ور بکشد زهی شرف

طرف کرم ز کس نبست این دل پر امید من

گر چه سخن همی‌برد قصه من به هر طرف

از خم ابروی توام هیچ گشایشی نشد

وه که در این خیال کج عمر عزیز شد تلف

ابروی دوست کی شود دستکش خیال من

کس نزده‌ست از این کمان تیر مراد بر هدف

چند به ناز پرورم مهر بتان سنگدل

یاد پدر نمی‌کنند این پسران ناخلف

من به خیال زاهدی گوشه‌نشین و طرفه آنک

مغبچه‌ای ز هر طرف می‌زندم به چنگ و دف

بی خبرند زاهدان نقش بخوان ولاتقل

مست ریاست محتسب باده بده ولاتخف

صوفی شهر بین که چون لقمه شبهه می‌خورد

پاردمش دراز باد آن حیوان خوش علف

حافظ اگر قدم زنی در ره خاندان به صدق

بدرقه رهت شود همت شحنه نجف

 

🖰 با دو بار کلیک روی واژه‌ها یا انتخاب متن و کلیک روی آنها می‌توانید آنها را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

🖐 شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفتعلن مفاعلن مفتعلن مفاعلن (رجز مثمن مطوی مخبون) | 🔍 شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

سالار عقیلی » سر هزار ساله » طالع اگر مدد دهد

ایرج بسطامی » مژده بهار » تصنبف طالع اگر مدد دهد

محمدرضا شجریان » اجراهای خصوصی » مخالفت – اجرای خصوصی شجریان، ذوالفنون و موسوی

گلهای تازه » شمارهٔ ۱۰۵ » (همایون) (۰۸:۳۵ - ۱۳:۱۷) نوازندگان: جواد معروفی (‎پیانو) خواننده آواز: عبدالوهاب شهیدی سراینده شعر آواز: حافظ شیرازی (غزل) مطلع شعر آواز: طالع اگر مدد کند دامنش آورم به کف

🎜 معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است ...

تصاویر مرتبط در گنجینهٔ گنجور

دیوان حافظ به خط سلطانعلی مشهدی با تصاویر حاشیهٔ افزوده در دورهٔ گورکانی هند » تصویر 134 دیوان حافظ دانشگاه پرینستون نوشته شده به تاریخ جمادی الثانی ۹۲۶ هجری قمری » تصویر 148 دیوان حافظ نسخه‌برداری شده در رمضان ۸۵۵ ه.ق توسط سلیمان الفوشنجی » تصویر 165 کتاب خواجه حافظ شیرازی به خط محمد ساوجی مورخ ۱۲۸۰ هجری قمری » تصویر 250 دیوان لسان الغیب سنهٔ ۹۲۰ هجری قمری دارای مقدمهٔ منثور » تصویر 211 دیوان حافظ به خط زین العابدین بن عبدالرحمن جامی مورخ ۹۱۸ هجری قمری در ایران صفوی » تصویر 180 دیوان حافظ به اهتمام محمد قزوینی و دکتر قاسم غنی، به خط حسن زرین خط، مرداد ۱۳۲۰ شمسی ، زوار، چاپ سینا، تهران » تصویر 331

حاشیه‌ها

تا به حال ۶۱ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 شما حاشیه بگذارید ...

امینی در ‫۱۰ سال و ۱۰ ماه قبل، پنج شنبه ۱۱ شهریور ۱۳۸۹، ساعت ۰۱:۱۹ نوشته:

در دیوان حافظ من بیتی هست که در غزل 295نیست:
من به کدام دلخوشی می خورم و طرب کنم
کز پس و پیش خاطرم لشکر غم کشیده صف
---
پاسخ: منظورتان 296 است، در تصحیح قزوینی بیتی که فرمودید نیست.

 

دکترمحمدعلی شیخ الاسلامی در ‫۱۰ سال و ۳ ماه قبل، دو شنبه ۱۵ فروردین ۱۳۹۰، ساعت ۰۹:۰۵ نوشته:

طالع به حساب حروف ابجد معادل 110 است چنان که نام مبارک امام علی . با توجه به بیت پایانی که همت از شحنه نجف می خواهد می توان پذیرفت که معشوق حافظ در این غزل امام اول شیعیان حضرت علی باشد .

 

طوطی در ‫۸ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۷ مهر ۱۳۹۱، ساعت ۰۴:۲۳ نوشته:

طالع چه تأثیر مهمی در حیات انسان می تواند داشته باشد که رهرو وارسته ای چون خواجۀ رندان به کمک و مدد آن چشم امید بدوزد، و این عقیده در او راسخ گردد که در صورت مدد طالع دستش به دامن معشوق و محبوبش خواهد رسید؟ این عقیدۀ خواجۀ رندان با اصول عرفان نظری و عملی هماهنگ است؟ لا مؤثّر فی الوجود الا الله مفهومی نیست که رند پاکبازی چون خواجه آنرا در طاقچۀ نسیان گذاشته باشد. در نهایت، و در راه " او " قبض به بسط و هجر به وصل می انجامد. نکته ای را که « آن » این غزل است عرض می کنم کلمۀ « طالع » با نام مولایمان حضرت « علی » (ع) هم عدد است. و منظور و مراد حافظ در عصر تعصبات دینی، بیان این نکته با ظرافت رندانۀ خودش این بوده که : علی اگر مدد کند دامن حق را بدست می آورد. و ....

 

طوطی در ‫۸ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۷ مهر ۱۳۹۱، ساعت ۰۴:۳۱ نوشته:

بسم الله الرحمن الرحیم. طالع چه تأثیر مهمی در حیات انسان می تواند داشته باشد که رهرو وارسته ای چون خواجۀ رندان به کمک و مدد آن چشم امید بدوزد، و این عقیده در او راسخ گردد که در صورت مدد طالع دستش به دامن معشوق و محبوبش خواهد رسید؟ این عقیدۀ خواجۀ رندان با اصول عرفان نظری و عملی هماهنگ است؟ لا مؤثّر فی الوجود الا الله مفهومی نیست که رند پاکبازی چون خواجه آنرا در طاقچۀ نسیان گذاشته باشد. در نهایت، و در راه " او " قبض به بسط و هجر به وصل می انجامد. نکته ای را که « آن » این غزل است عرض می کنم کلمۀ « طالع » با نام مولایمان حضرت « علی » (ع) هم عدد است. و منظور و مراد حافظ در عصر تعصبات دینی، بیان این نکته با ظرافت رندانۀ خودش این بوده که : علی اگر مدد کند دامن حق را بدست می آورد. و ....

 

طوطی شکر خا در ‫۸ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۷ مهر ۱۳۹۱، ساعت ۰۴:۳۳ نوشته:

بسمه تعالی. طالع چه تأثیر مهمی در حیات انسان می تواند داشته باشد که رهرو وارسته ای چون خواجۀ رندان به کمک و مدد آن چشم امید بدوزد، و این عقیده در او راسخ گردد که در صورت مدد طالع دستش به دامن معشوق و محبوبش خواهد رسید؟ این عقیدۀ خواجۀ رندان با اصول عرفان نظری و عملی هماهنگ است؟ لا مؤثّر فی الوجود الا الله مفهومی نیست که رند پاکبازی چون خواجه آنرا در طاقچۀ نسیان گذاشته باشد. در نهایت، و در راه " او " قبض به بسط و هجر به وصل می انجامد. نکته ای را که « آن » این غزل است عرض می کنم کلمۀ « طالع » با نام مولایمان حضرت « علی » (ع) هم عدد است. و منظور و مراد حافظ در عصر تعصبات دینی، بیان این نکته با ظرافت رندانۀ خودش این بوده که : علی اگر مدد کند دامن حق را بدست می آورد. و ....

 

دکترحامد در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یک شنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۱، ساعت ۰۹:۱۷ نوشته:

پارادم زیر دم اسب نوار چرمی بسته میشود .کنایه از بی شرمی وحیوان صفتی زیاد است دراز بودن این چرم بزرگی جثه و شهوت رانی اسب و کارهای زشت زیادی که شحنه ید طولایی در آن دارد را می نمایانددراز بودنش خراب بودن وفاسد وبی حیا وبی شرم بودن رامیرساندچون درست زیر دم اسب قرارنمیگیرد.شعرهای حافظ فقط 20 درصداز نظر من عرفانی است ومابقی اجتماعی است با این حال خیالات شما مورد احترام است حافظ را من ویکتور هوگوی ادبیاتمان میدانم

 

حسن در ‫۸ سال و ۷ ماه قبل، یک شنبه ۵ آذر ۱۳۹۱، ساعت ۲۱:۰۷ نوشته:

آقای ؛دکتر؛ حامد، شما لطف کن و دست از حافظ بردار و ویکتور هوگوی خودت را بخوان. شعر را نمی تولنی بخوانی و صوفی و شحنه را قاطی می کنی و به موضوع شعر هم توهین.

 

محسن در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، سه شنبه ۱۰ بهمن ۱۳۹۱، ساعت ۲۰:۳۰ نوشته:

سلام باتوجه به اینکه شیراز درقدیم مرکز اهل سنت و مذهب شافعی بوده و بنابر ظاهر حافظ سنی مذهب بوده تبعیت از اهل بیت و توسل به امیرالمومنین رو نمیشه قبول کرد مگر اینکه بگوییم حافظ شیعه است که اثباتش ساده نیست! اما سوال اینجاست که تو یک سایت معتبر خوندم نظر یکی از خبره ها که گفته بودن این شعر و شعر دیگه درخصوص امیرالمومنین در نسخه های کهن موجود نیست و احتمالا اضافه شده ان! یعنی اساسا این شعر و یک شعر دیگه که الان یادم نیست تو نسخه های کهن دیوان حافظ اصلا موجود نیست! لطفا درخصوص صحت این حرف کمک کنید ممنون

 

مسکین عاشق در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، یک شنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۱، ساعت ۲۰:۴۹ نوشته:

سلام
ببخشید اقا حسن سنی بقودن یک شهر دلیل بر این نیست که در ان شهر شیعه نباشد . الان در شهر سنندج که یک شهر سنی نشین است شیعه هم اونجا زندگی می کنه .
در ضمن این غزل و غزل بعد کاملا از خود حافظ و هیچ موقع یک شخصی که به قول شما خبره در ایترنت یک مطلبی رو نوشته به طور صد در صد نمیشه بهش اعتماد کرد در ضمن تمامی کسانی که دیوان حافظ را تصحیح کرده اند از جمله جناب غنی و قزوینی و جناب تیموری و جناب قدسی و جناب پژمان و ... همه این غزل را از حافط دانسته اند. و کاملا معلومه که از شحنه نجف مولا امیرالمومنین است و گرنه چه دلیلی داره که خواجه حافظ اشاره به شحنه نجف کنه؟ و چه طور دیگران می تونن هر وصله ناجور رو به حافظ بچسپونن و حافظ رو زنا کار و شراب خوار معرفی کنند اما ما نمی تونیم حافظ رو یک انسان پاک و متدین و عاشق علی بدونیم؟ خواهش شما دست بردارین از اینکه حافظ رو کافر یا سنی یا زرتشتی یا پیرو هر مذهب و ایین دیگه می دونین روز قیامت در محضر خدا چه طور می خواین جواب حافظ رو به خاطر این تهمت های ناروا بدین. تمامی اولیا خدا حافظ را عارف و ولی خدا می دونند و به شیعه بودن ایشان یقین دارند. یا علی مدد.

 

غلام علی در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، سه شنبه ۲۴ بهمن ۱۳۹۱، ساعت ۱۴:۱۲ نوشته:

با سلام با اینکه هیچ شک و شبحه ای نیست که حضرت حافظ(ره) از مریدان خاسه امام علی (ع) است اما گیریم که حضرت حافظ شیعه نبوده و معتقد بر آیین دیگری بوده در این صورت هم اسبات حقانیت حضرت علی (ع) احتیاجی به این حرفا نداره

 

حسن در ‫۸ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۱۸ اسفند ۱۳۹۱، ساعت ۲۰:۲۰ نوشته:

بنده که نگفتم سنی بوده چرا داغ میکنی کی تهمت زد؟ بالاخره حرف زیاده تو این زمینه نظرات مختلفه حالا یا هست یا نیست!! درجواب آقای غلامعلی هم عرض میشه حالا مگه ما چی گفتیم؟ بحث هم نکنیم یعنی؟

 

سدید در ‫۸ سال و ۳ ماه قبل، دو شنبه ۲۱ اسفند ۱۳۹۱، ساعت ۲۳:۵۰ نوشته:

سلام :)
در زمان حافظ بحثی در خصوص مذهب نبوده است.
یعنی همانظور که پیغمبر مکرم اسلام فرمودند : بهترین سنی ها من شیعه های من هستند !
یعنی در آن زمان همه از سنت پیروی میکردند.
دوم اینکه
بین ما قبل آخر
مراد از پار دم طنابی است که روستاییان به پای حیوان میبندند تا از منطقه ای فراتر نرود و در آن منظقه بچرد و معمولا این طناب کوتاه است.
حافظ در این بیت هم به همین موضوع اشاره دارد و میگوید که پاردمش دراز و دراز تر باشد تا هر چه میتواند بچرد !
بیت آخر هم اشارت به حضرت علی دارد.
شاید لازم بوده است که پس از این بیت تند و تیز ارادت را به خاندن کرامت به همگان نشان دهد

 

محسن در ‫۸ سال و ۳ ماه قبل، شنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۱، ساعت ۱۳:۵۱ نوشته:

سدیدجان لطفا اگر اطلاعات نداری نگو چیزی که اشتباست !!! چونکه بحث مذهب بوده خیلی هم بوده عزیزدل برادر

 

شاعر عاشق اهل بیت محمد امین مرادی در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، جمعه ۱۶ فروردین ۱۳۹۲، ساعت ۱۳:۳۷ نوشته:

بسم الله الرحمن ارحیم
من شواهد زیادی برای شعر حاف دارم اما یکی از آن ها را در این غزل برایتان بیان می کنم:
«پدر و پسر» در زبان فارسی ، اصطلاح علم فتّوت است چنان که در فرهنگ اصطلاحات و تعریفات (نفایس الفنون ) ذیل «کبیر» آمده است :
«کبیر Kabir [ فتوّت ] : آن که شرب این (پسر) از نهر او بوده باشد بی واسطه ، یعنی قدحی از او خورده باشد... و از این جهت او را پدر خوانند و شارب را پسر، و اسم کبیر بر زعیم قوم اطلاق کنند و ...»
و در تأیید این معنی است که حافظ می گوید: تا کی باید مدح شاهان بکنم و به ایشان بنازم در حالی که این پسران ناخلف از پدر و کبیر فتوّت ، یعنی شحنه نجف یادی نمی کنند و همین معنی را ابیات دیگر غزل به اثبات می رسانند که خواجه از ترس اهل تعصّب برادران اهل سنّت نمی توانسته حرف دل خود را آشکار کند و قراین این معنی پوشیده را در همین غزل نهاده است .
و دیگری اینکه حافظ شیرازی چه لزومی داشته که از شحنه نجف صحبت کند مگر اینکه شحنه نجف حضرت علی بوده است
یا علی از عشق تو درمانده ام
تا به ابد در حرمت مانده ام
سوره عشق تو به دل خوانده ام
غیر تو از کوی دلم راندهام

 

یونس در ‫۷ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱۱ آبان ۱۳۹۲، ساعت ۱۱:۲۹ نوشته:

پاردم طنابی چرمی بوده که از روی کفل و از زیر دم الاغ رد میشده و پالان را نگاه میداشته است. وقتی حیوان چاق میشده این پاردم به کفل فشار می آورده و لذا مجبور میشده اند بر طول آن بیفزایند.

 

علیرضا در ‫۷ سال و ۵ ماه قبل، پنج شنبه ۱۲ دی ۱۳۹۲، ساعت ۱۵:۲۴ نوشته:

اگر بخواهیم نظر آقای دکتر حامد، یعنی یکی بودن مخاطب حافظ در دو بیت آخر را قبول کنیم باید بپذیریم حافظ یک ترکیب متناقض زشت و بدترکیب استفاده کرده است، مگر میشود به یکی افترای لقمه ی شبهه خوردن زد و در عین حال از او به عنوان بدرقه راه یاد کرد؟
و در اینکه حضرت حافظ سنی مذهب بوده است شکی نیست اما همه ی فرق اهل سنت به خصوص شافعی ها احترام خاصی به امام علی قائلند به جز ناصبی ها و وهابی ها و امثالهم
این احترام خاص را در اشعار مولانای سنی مذهب هم میتوان دید.

 

دکتر ترابی در ‫۷ سال و ۵ ماه قبل، پنج شنبه ۳ بهمن ۱۳۹۲، ساعت ۰۰:۲۹ نوشته:

خواجه خود میفرماید: جنگ هفتادو دو ملت همه را
عذر بنه چون ندیدند حقیقت ره افسانه زدندو این همه افسانه است و افسون. مهر ی بوده است ، مسلمان ..... هر چه بوده شاعر و فارسی زبان بوده است و صوفی بی خانگاه و سلسله. همه چیز گفتید مگر یاد ایرج ناکام که این غزل را خوانده است. ایرج بسطامی.

 

چنگیز گهرویی در ‫۷ سال و ۱ ماه قبل، دو شنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۳، ساعت ۱۸:۵۳ نوشته:

دوستان و سروران گرامی .که به هر جهت شرحی مینویسید توجه.به استناد اشعار حافظ.بر بساط نکته دانان خود فروشی شرط نیست ... یا سخن دانسته گوی ای مرد عاقل یا خموش .و یا .ای مگس عر صه سیمر غ نه جولانگه توست ...و....در غزل بالا گفتمانی را حافظ شروع وبا درد دل و گله و شکایت سرزنش و دعا به پایان میر ساند .در مصرع اول بیت اول .منظور از طالع خواست و اراده الهی میباشدیا به قولهبخت و اقبال میباشدچه بسا حافظ در بسیاری اشعارش به بخت و اقبال و قضا و قدر تکیه کرده و مگر میشود حافظی که میگوید .در خرقه زن اتش که خم ابروی ساقی ... بر میشکن گوشه ابروی امامت یا تسبیح و خرقه لذت مستی نبخشدت ...همت در این عمل طلب از می فروش کن .. بگوید اگر علی کمک کند دامنش را بدست می اورم در این صورت و با توجه به مصرع دوم دامن کی.با توجه به اینکه خواست او بر تمام خواستها ارجح میباشد.و وسعت و افق دید حافظ اوست ولا غیر .پس مرتبه فکر و اندیشه حافظ را تقلیل ندهیم ./. در مصرع اول بیت 8 حافظ میگوید.صوفی شهر را ببین که چگونه لقمه مشکوک میخورد یا صوفی شهر به خاطر اینکه لقمه مشکوک میخورد./.در مصرع دوم به خاطر این عمل نا پسند تشویق نمی کندبلکه نفرین و سرزنش میکند .اما در باب پاردم .جل را که معمولا برالاغ میگذارندتوسط 3 نوار چرمی مهار میکنند .یکی به نام سینه بند که از زیر گردن و روی دو دست حیوان رد میکنند و به دو طرف جل میبندنددر سر بالاییها از عقب رفتن و درامدن جل جلو گیری میکند .یکی به نام شکم بند که از زیر شکم رد میشود از چپ و راست شدن جل جلو گیری میکند ویکی به نام پاردم که از زیر دم و پشت دو ران حیوان رد میشود و به دو طرف جل میبندنددر سرازیریها و به خصوص هنگام چریدن و علف خوردن از شل شدن افتادن جل از سر و گردن الاغ جلو گیری میکند ارگر پاردم دراز یا شل بسته شود باعث زحمت و درد سر حیوان خصوصا هنگام چریدن و علف خوردن میگردد

 

امین کیخا در ‫۶ سال و ۸ ماه قبل، دو شنبه ۲۱ مهر ۱۳۹۳، ساعت ۰۲:۳۲ نوشته:

پالدم یا پاردم یک ریسمان است که زیر دم ستور می بسته اند . ولی استفاده ی امروزی آن در واژه سازی های نو . از بین واژه هایی که واژه ی که معنای بند و ریسمان می دهند پال واژه ی کوتاهی است . برای profile واژه ی فراپال را پیش نهاده اند . واژه های دیگری که معنای بند و تسمه می دهند یکی هم سِنِور است ( به پارسی دری ) که لغتی کهنسال است این وازه ی سنور تنها یک س از nerve انگلیسی بیشتر دارد . nerve هم در انگلیسی پیش از اینکه معنای عصب بدهد معنای ریسمان می داده است . دوال هم که تسمه ی چرمی است یک زبانزد زیبا از نظامی گنجه ای در هفت پیکر ازش هست . دوال بر دهل کسی زدن یعنی دهل کس دیگری را نواختن و کسب شهرت از نام بلند دیگران !

 

فرهاد پیرمرد در ‫۶ سال و ۵ ماه قبل، چهار شنبه ۳ دی ۱۳۹۳، ساعت ۱۰:۰۶ نوشته:

با سلام به دوستان
قبل از هر چیز باید یادآوری کنم که جمع کننده اشعار حافظ که فقط 30 سال بعد از فوت حافظ دست به این کار زده و هم عصر و همدرس خواجه شیراز بوده در مقدمه ای بسیار ادیبانه و محترمانه از او به عنوان مدرس قرآن و حدیث و دروس دینی یاد می کند ودر سرتاسر اشعار حافظ خود خواجه به ورد سحری- دعای شب ودرس سحری - ورد سحری - درس قرآن خود اشاره مستقیم دارد چگونه چنین مردی را به دائم الخمر و گاه همجنس باز غیره متهم می کنیم آن هم شخصی که از لحاظ مقام ادبی در جایی قرار داشته که بابزرگان نه تنها شهر خود بلکه با بزرگان کشور ایران و هند و ترکمنستات و ... رابطه داشته است؟‍!

 

علی درخشان در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، پنج شنبه ۲۸ اسفند ۱۳۹۳، ساعت ۱۲:۱۶ نوشته:

در راستای سخن جناب کیخا
وقتی تیمور شیراز را میگیرد در جلسه ای بزرگان آن شهر را دعوت میکند
و جالب این است که طوری از حافظ صحبت میشود که گویا جنبه مذهبی و عرفانی او بیش از شاعری او بوده
مدرک هم کتاب منم تیمور جهانگشای تیمور لنگه

 

مسلم علینژاد طیبی در ‫۶ سال قبل، سه شنبه ۵ خرداد ۱۳۹۴، ساعت ۱۱:۲۱ نوشته:

با سلام از خیلی از اشعار حافظ میتوان این برداشت را کرد که وی مرید و پیرو اهل بیت بوده است مثلا در بیت
مرید پیر مغانم ز من مرنج ای شیخ
چرا که وعده تو کردی و او بجای آورد
منظور از پیر مغان امام حسین(ع) میباشد و شیخ که در لسان عرب منظور آدم کهن و پیر میباشد در اینجا حضرت ابراهیم(ع) میباشد که وی را مورد خطاب قرار میدهد و میفرماید من مرید پیر مغانم از من منرنج چرا که تو وعده کردی فرزندت را در سرزمین عرفات قربانی کنی ولی این واقعه اتفاق نیفتاد و امام حسین(ع) فرزندانش و خودش در سرزمین کربلا قربانی راه حق شدند و این وعده توسط او بجای آورده شد.
اشاره به آیه: وَفَدَیْنَاهُ بِذِبْحٍ عَظِیمٍ
یا در جای دیگر میفرماید:
از آستان پیر مغان سر چرا کشیم دولت در آن سرا و گشایش در آن در است
یک قصه بیش نیست غم عشق و وین عجب کز هر زبان که میشنوم نامکرر است
که باز مراد از پیر مغان امام حسین(ع) میباشد و قصه ماجرای کربلا میباشد که میفرماید با وجود اینکه ماجرای کربلا یک قصه بیش نیست از هر زبان که میشنوم انگار تازه نقل میشود و یرای من این قصه دردناک عشق تکراری نیست و همیشه تازگی دارد.
گر پیر مغان مرشد من شد چه تفاوت
در هیچ سری نیست که سری ز خدا نیست
مشکل خویش بر پیر مغان بردم دوش
کو بتایید نظر خل معما میکرد
گفتم این جام جهانبین به تو کی داد حکیم
گفت آنروز که این گنبد مینا میکرد
آن روز بر دلم در معنی گشوده شد
کز ساکنان درگه پیر مغان شدم
به ترک خدمت پیر مغان نخواهم گفت
چرا که مصلحت خود در آن نمیبینم
گرم نه پیر مغان در بروی بگشاید
کدام در بزنم چاره از کجا جویم
چل سال بیش رفت که من لاف میزنم
کز چاکران پیر مغان کمترین منم
حافظ جناب پیر مغان جای دولت است
من ترک خاک بوسی این در نمیکنم
حافظ جناب پیر مغان مامن وفاست
درس حدیث عشق بر او خوان وز او شنو
من که خواهم که ننوشم بجز از رواق خم
چه کنم گر سخن پیر مغان ننیوشم
بنده پیر مغانم که ز جهلم برهاند
پیر ما هر چه کند عین عنایت باشد
وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً یَهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَأَوْحَیْنَا إِلَیْهِمْ فِعْلَ الْخَیْرَاتِ
(آیه 73 سوره انبیاء)
العاقل اشاره

 

حامد در ‫۵ سال و ۸ ماه قبل، سه شنبه ۲۱ مهر ۱۳۹۴، ساعت ۱۲:۲۳ نوشته:

رندی ؟!! این دقیقا یعنی نان به به نرخ روز خوردن، بوقلومون صفتی، حزب باد، منافق و ... عجبا که چنین ناهنجاری اخلاقی به عنوان ارزش های اخلاقی و فضایل انسانی قلمداد شده است!!
عصر وارونگی حقایق و ارزش ها همین است...
این که رندی روحیه اکثریت ایرانی است دقیقا یک واقعیت است، اما حقیقت نیست و باید در میزان ارزیابی باید ها و نباید ها قرار گیرد و به عنوان یک رفتار روانی ناهنجار و یک آفت بزرگ مورد درمان قرار گیرد.
برخی چنان مدهوش اشعار حافظ هستند که هم می وحدت و هم ام الخباحث حافظ را جمع اضداد فرموده و این محال نقیضین را در بستر رندی، رندانه می پذیرند!!!
آنچه از رندی حافظ گفته شد قابل تعمیم به اکثریت شعراست چرا که شاعر موضوع شعرش را با شعور تعیین نمی کند بلکه با شور و احساس در باره موضوع پیش آمده می سراید. وقتی شاعر موضوع شعرش را تعیین نمی کند و با شعور عقلانی از آن سخن نمی راند بلکه درباره موضوعی که با شور و احساس فراهم آمده ... چه جای حسن و قبح، چه جای خوب و زشت، دوست و دشمن ... با دوستان مروت با دشمنان مدارا...
لیبرالیسم و پلورالیسم شالوده و بینان شعر و ادبیات ایرانی است و لذا دقیقا در باره شعرای ایرانی نمی توان قضاوت شفاف و قطعی داشت که به کدامین کیش و آئینند، به کدامین راه و مسلکند... ملغمه ناموزونی از جبر و اختیار، شیعه و سنی، متشرع و لاابالی، آرام و تند، سرد و گرم، همگی بسته به مقتضای حال و احساس و شور ....
اما براستی حافظ انتقادات تند و تیزش در بستر رندی اش نادیده گرفته شده است. انتقادات گزنده و نیشداری که به نظر می رسد کمتر کسی از قماش جامعه آن روز از زهر گزندش در امان مانده باشد... بنگرید از مفتی و شیخ و صوفی و زاهد و عابد و عارف و شاه و مدرس و واعظ و شاعر و ... همگی زیر قلم تیز نقادی ریز حافظ به رعشه افتاده است...
برای نمونه:
صوفی شهر بین که چون لقمه شبهه می‌خورد
پاردمش دراز باد آن حیوان خوش علف
آنگاه عده ای عامی می خواهند پار و دمش را قیچی و ماست مالی کنند!

 

محدث در ‫۵ سال و ۶ ماه قبل، پنج شنبه ۲۸ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۱۸:۰۷ نوشته:

حامد جان
مزاح می فرمایید!
پلورالیسم؟ لیبرالیسم؟...
قضیۀ همه خدایی که برخی صوفیان مطرح کرده اند غیر از پلورالیسم است. قسمت اول نظرتان خوب بود ولی نیمۀ دومش به نظر غیر مهم بنده، ناخوب. شاکلۀ حافظ چه شاکله ای است؟ مگر نه اینکه عارف است؟ و عارف با رمز و راز و سر و اسرار ارتباط دارد... عامل اصلی تناقض نمایی گفتار بزرگان عرصۀ عرفان و معرفت، همین ارتباط است و به دردی دچار بوده اند که جز با سر گویی مختصر، کمی تسکین نمی یافته... که اگر صریح می گفته اند مردود بزرگان شده و توسط عوام معدوم می شدند و اگر هم اصلا دم نمی زدند، مغز استخوانشان می سوخت...
دیگر اینکه من اگر قرار باشد امثال حافظ را متناقض گو و منافق بدانم یا اینکه بگویم شخصیتی منفی و سیاه داشته اند راحت ترم است که فرض دوم را بر گزینم؛ خلاص.
دیگرتر اینکه فکر نمی فرمایید ملاکی در دست باشد که بتوان کیش و آیین بزرگان مشکوک الدین را به دست آورد؟ اینکه بگوییم چون اغلب شیرازیان آن روزگار، شیعه نبوده اند دلیل بر سنی بودن حافظ نازنین نمی شود. جریان قاعدۀ تغلیب، قانون و قاعده دارد. به ویژه نسبت به بزرگان و نوابغی چوه حافظ که در موج عام گرفتار نیستند. در شد الازار که چند سال قبل می خواندم در خاطرم هست برخی شیعیان عصر حافظ را معرفی کرده بود... خلاصه اینکه به عقیدۀ حقیر سراپاتقصیر، ملاک و معیار برای کشف دین و مذهب این نوابغ وجود دارد و اصلا فهم این مطلب هم دارای فوایدی است. مطالعه تان را بیشتر کنید دوست من، که می توانید به معیار و ملاک و مناط دست یابید.
رهرو «خاقانیا» دوری منزل مبین
رو که مدد می‌کند همت شاه نجف

 

ستار اسدی در ‫۵ سال و ۴ ماه قبل، سه شنبه ۱۳ بهمن ۱۳۹۴، ساعت ۱۵:۵۵ نوشته:

مفهوم همه خدایی با مفهوم وحدت وجودی که عرفای اسلامی بیان کرده اند، دو مفهوم کاملا متفاوتند. همه خدایی مفاهیمی چون "حلول" و "اتحاد" را در پی دارد، که نزد عرفای اسلامی کفر و شرک قلمداد میشود. به قول شیخ محمود شبستری:
حلول و اتحاد اینجا محال است
که در وحدت دویی عین ضلال است

 

سید امین حسینی راد در ‫۵ سال و ۲ ماه قبل، چهار شنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۴، ساعت ۱۵:۴۱ نوشته:

سلام و عرض ادب
در خصوص بیت تخلص این غزل زیبا تنها اشاره می کنم به سه کلمه " صدق " ، " خاندان " و " شحنه نجف " و استفاده ظریفی که حضرت حافظ از این کلمات نموده است.
این بیت اشاره بسیار جالبی به آیات 84 سوره شعرا و 50 سوره مریم دارد یعنی آیاتی که در آن به خاندان ابراهیم (ع) ، "لسان صدق"( خواسته حضرت ابراهیم ) و "لسان صدق علیا" ( لسان صدق اعطا شده به حضرت ابراهیم ) اشاره شده است.
برای درک صحیح تر لطفا از متن آیات نامبرده استفاده نمایید. یا علی

 

hani در ‫۵ سال و ۱ ماه قبل، چهار شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۰۶:۴۶ نوشته:

سلام
ماه رجب که ماه امام علی است و سالروز تولد امام علی علیه السلام، پیشاپیش مبارک.
حافظ اگر قدم زنی در ره خاندان به صدق
بدرقه رهت شود همت شحنه نجف
یا علی

 

سید محمد در ‫۴ سال و ۹ ماه قبل، سه شنبه ۲۶ مرداد ۱۳۹۵، ساعت ۲۳:۴۸ نوشته:

معنیه من به خیال زاهدی گوشه نشین و طرفه آنک چیه؟

 

سیدمحمد ۱ در ‫۴ سال و ۹ ماه قبل، چهار شنبه ۲۷ مرداد ۱۳۹۵، ساعت ۰۱:۱۲ نوشته:

سید محمد جان
خوشحالم که هم نامی پیدا کرده ام
من به خیال زاهدی گوشه‌نشین و طرفه آنک
مغبچه‌ای ز هر طرف می‌زندم به چنگ و دف
می گوید : من گوشه گیری کرده ام مانند زاهدان ولی مغبچه گان با چنگ و دف مرا رسوا می کنند
پاینده باشی

 

کمال داودوند در ‫۴ سال و ۹ ماه قبل، چهار شنبه ۲۷ مرداد ۱۳۹۵، ساعت ۰۱:۱۸ نوشته:

بنده این غزل روبادوستان به اشتراک گذاشتم
غزل زیبای است(روح شاعرشاد)

 

سعید در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۹ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۲۷ نوشته:

در رابطه با مذهب حافظ کتاب خوبی هست به نام " جاذبه های تشیع در آثار مولوی ، سعدی و حافظ" از آقای نصراله احمدی مهر.در بخش حافظ به خوبی به شیعه یا سنی بودنش پرداخته البته بیشتر نقل قول صاحب نظران کرده.

 

مجید در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، پنج شنبه ۱۵ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۰۹:۰۵ نوشته:

زندگانی لسان الغیب خواجه شمس الدّین محمد حافظ شیرازی با زمان و حکومت سه نفر حاکم بر فارس در عهد ایلخانان مغول به ترتیب ابو اسحق اینجو، امیر مبارز و شاه شجاع قرین بوده است. امیر مبارز مردی بی ادب عامی و سبک مغز بود ،ولی با این وجود به دینداری تظاهر می کرد. لذا از زمان حکومت وی که دینداران حقیقی از ریا کاری چنین حاکمی به ستوه آمده بودند، اجباراً با کنایه و رمز حرف های خود را می زدند و حافظ نیز برای بیان مقاصد خویش از حروف ابجد استفاده نموده، مخصوصاً در رابطه با مذهب خویش که برای بسیاری از مردم هنوز ناشناخته مانده، عده ای او را سنّی و بعضی شیعه و معدودی جبری می دانند و حال آنکه حافظ شیعه اثنی عشری بوده و در یکی از اشعار خویش می فرماید:
من نخواهم کرد تَرک لعل یار و جام می عارفان معذور داریدم که اینم مذهب است
ملاحظه می فرمایید که حافظ لعل یار و جام می را مذهب خود دانسته که با عنایت به حروف ابجد لعل یار و جام، می شود 385 وکلمه شیعه نیز 385 است.حافظ مذهب خود را با علم و آگاهی کامل و با طی درجات عالی عرفان و با مقام در حد ولایت درک و اختیار نموده است و اثنی عشری بودن مذهب خود را در اشعار دیگر ذکر نموده، می فرماید:
یا رب به نور باده برافروز جام ما مطرب بگو که کار جهان شد بکام ما
ما در پیاله عکس رخ یار دیده ایم ای بیخبر ز لذت شرب مدام ما
کلمه باده در حروف ابجد می شود 12 ،یعنی حافظ خداوند را بنور 12 امام قسم داده که دلش را روشن نماید .
در مطلب دیگر درباره عشق و علاقه حافظ به اهل بیت نبوت می گویند صاحب ابن عباد قطعه شعر معروف:
بلبلی برگ گلی خوش رنگ در منقار داشت وندران برگ نوا خوش ناله های زار داشت
گفتمش در عین وصل این ناله و فریاد چیست گفت ما را جلوۀ معشوق در این کار داشت
را برای وصال شیرازی می فرستد و از او می خواهد تا برایش معنی کند.وصال در پاسخ وی چنین می گوید:
صاحبا در مطلبی این بنده غم بسیار داشت یادم آمد زان کلامی کان جناب اظهار داشت
بلبلی برگ گلی خوش رنگ در منقار داشت وندران برگ نوا خوش ناله های زار داشت
نیمه شب غوّاص گردیدم به بحر ابجدی تا ببینم این گهر آیا چه درّ در بار داشت
بلبلی برگ گلی شد سیصد و پنجاه و شش با علی و با حسین و با حسن معیار داشت
برگ گل سبز است دارد او نشانی از حسن چون حسن وقت شهادت سبزی رخسار داشت
چونکه گل سرخ است دارد او نشانی از حسین چون حسین روز شهادت سرخی رخسار داشت
بلبلش باشد علی ،کاندر فراق هر دو عین روز و شب او از بصر درّ و گهر بسیار داشت
در بیان شعر حافظ خوب سنجیدی وصال تا ببینم اهل معنی کی توان انکار داشت
امیدوارم مطالب فوق مورد پسند اهل ادب قرار گرفته باشد.
برگرفته از وبلاگ http://www.shirazume88.blogfa.com

 

هوشنگ در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، پنج شنبه ۱۵ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۱۰:۳۸ نوشته:

به نظر من این خاصیت تعلق مذهبی کورکورانه است که ره آوردش چسباندن دم هر کسی که سرش به تنش بیارزد به مذهب مورد علاقه است. همین حاشیه های گنجور را در این اوقات اگر ردگیری کنید می بینید که با دلایل عجیب و غریب می و مطرب و معشوق حافظ را به ناف صحرای کربلا می بندند.
عده ای دیگر هم که ظاهرا تلاش می کنند با دلایل شبه علمی خودشان را موجه جلوه بدهند غول آخرشان یکی مثل همین جناب آقای مجید است که شواهد النبوه ش بستن ریش صاحب بن عباد قرن چهارمی و مربوط و متصل به آل بویه به وصال شیرازی دوره قاجار است. بگذریم که چرتکه انداختن و ورود به ابجد و ... همگی اوج دست خالی بودن را می رساند.
این حرف من به معنای نفی مذهب یا تعلق مذهبی نیست حرف من این است که زور نزنیم همه را خودی کنیم و قبول کنیم اگر کسی مثل ما بخت زاده شدن در یک خانواده رستگار را نداشت دلیل نمی شود نتواند حافظ بشود.
گو این که حافظ به علت قدرت شاعریش مورد ستایش است نه احیانا اولیا و اوصیا بودنش.
دور و برتان را نگاه کنید آدمهای زیادی را پیدا می کنید که می توانند نمونه های کوچک شده حافظ باشند: آنهایی که خیلی خوب حرف می زنند و شاید بنویسند و شعر بگویند اما بعضا با معیارهای مذهبی در صف منکرین و مشرکین یا حتی اشقیا قرار می گیرند.

 

مجید در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، یک شنبه ۱۸ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۰۳:۰۴ نوشته:

با سلام جناب آقای هوشنگ
از حاشیه خوبتون که وقت گذاشتید و نوشتید ممنونم.
درمورد صاحب بن عباد حق با شماست. من بدون تحقیق این مطلب رو ازوبلاگ(http://www.shirazume88.blogfa.com) دراینجا نوشتم و کار اشتباهی هم بود.از تذکر شما هم ممنونم.
اما در مورد مذهب حافظ،اولا: ما که عددی نیستیم بخواهیم نظری بدیم آنجه که صاحب نظران گفته اند
این است که با توجه به جو جامعه آن زمان افراد عقیده خود را پنهان میکردند.
و یا این که تعصب مذهبی نداشته اند. علاوه بر این قرائنی بر شیعه بودن حافظ وجود دارد که این قرائن حداقل شیعه به معنای اعم یعنی دوستداری خاندان رسالت را برای او ثابت می کند.
دوما:مگه هرجا شاعری حرف از می و مطرب و معشوق زد دلیل بر این میشه که منظور شاعر معنی ظاهری کلماته؟ یعنی نمیتونه به کنایه سخن بگه؟ مثلا مثل همون صحرای کربلا که گفتی.
شعر های حافظ چند بعدیه. هرکس میتونه طبق نظر خودش هر برداشتی بکنه . من و شما نمیدونیم که منظور خواجه از این کلمات چیه.اصلا معشوقش خداست؟ یا اهل بیته؟ یا هرآدم دیگه ای که در زمان خودش بوده؟ از خودشم که نمیشه رفت و پرسید که آقا منظو شما در این شعر کی یا چی بوده؟
پس حق بدین که از زندگی نامه یک نفر که در یک زمانی از تاریخ گذشته زندگی میکرده و اطلاعات دقیقی دردسترس نیست چنین برداشت هایی بشه.
ضمنا ما در زمان معاصر هم از این نمونه ها داریم مثلا
علامه طباطبایی رو که همه میشناسیم و میدونیم مذهبش چیه گفته که:
پرستش به مستی است در کیش مهر
برون اند زین جرگه هشیارها
حالا ما بیاییم و بگیم علامه چنین وچنان گفته.
سوما: این حرفها از روی علاقه و از شدت محبت و اون شعفیه که موقع خواندن شعر حافظ به آدم دست میده. هرکسی دوست داره حافظ و از خودش و از مذهب خودش بدونه (واقعا چرا در مورد دیگر شعرا چنین نیست؟ و چرا با دیوان یا غزلیات دیگر شعرا فال نمیگیرن؟)
و کلام آخر اینکه مگه شیعی بودن حافظ چه ضرری به شخصیتش وارد میکنه که بیاییم وبگیم که شیعه نبوده؟ و از مذهب دیگری بوده.حافظ اگر مرد عارف و عالم وارسته ای بوده پس باید بهترین راه رو برای سیر وسلوکش انتخاب میکرده که همون طریق اهل بیته.آیادر زندگی اهل بیت تاریکی ونقطه سیاهی وجود داره که حافظ نخواد از ایشان پیروی کنه؟
اما با این حال خدا از اسرار دل هرکسی آگاهه و
ان شاء الله در روزی که پرده ها کنار برود مشخص خواهد شد که حافظ شیعه بوده یا سنی یا ... ؟
والسلام

 

مهدی در ‫۴ سال و ۷ ماه قبل، پنج شنبه ۶ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۱:۲۵ نوشته:

هر کس به اندازه ظرفیت و عقل خود از شعر حافظ کام میگیره. یکی با شراب دنیایی و مستی پست، دیگری با شهادت و صحرای کربلا.
هزار نکته باریکتر ز مو این جاست
نه هر که سر بتراشد قلندری داند

 

وفایی در ‫۴ سال و ۳ ماه قبل، شنبه ۲۳ بهمن ۱۳۹۵، ساعت ۱۷:۰۲ نوشته:

دوستان ! قلم فرسایی دلیل باسوادی نیست . کم گوی و گزیده گوی چون در .

 

حسن دهقان در ‫۴ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۲۱ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۱۷:۰۷ نوشته:

سلام بر شما و بر همه ی کسایی که به اهل بیت، این مرادهای حافظ ارادت دارن!
دوستان، به قول خواجه:
هر کسی بر حسب فکر گمانی دارد.
نظرات خودتون رو بدون هتک حرمت دیگران قرار بدید و بیشتر به نقد و اصلاح درستِ بیان ها بپردازید.
بنده با نظرات آقا مجید موافقت دارم.
کما اینکه حافظ در اشعارش ارادت خودش و اشتیاقش رو به اهل بیت حالا به هر روش و اسراری بیان کرده، مثل:
عشقت رسد به فریاد، ار خود به سان حافظ
قرآن ز بَر بخوانی در چارده روایت...
حال اونکه ما فقط سه روایت از قرآن داریم، نه چهارده روایت؛ آیا با بردن عدد 14، فکر شما سریع به سمت اهل بیت نمیره؟
تشکر از شما دوستان...

 

نادر.. در ‫۴ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۲۱ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۱۸:۲۳ نوشته:

........
خود جوز ز مغزِ جوز به کودک را ..................

 

شهرام بنازاده در ‫۳ سال و ۱۱ ماه قبل، پنج شنبه ۱ تیر ۱۳۹۶، ساعت ۱۳:۱۹ نوشته:

اینکه حافظ چه مذهبی داشته مهم نیست .
اما مذهبش هر چه بوده اردات او به علی ابن ابیطالب قابل انکار نیست .
کلمه "خاندان" و "شحنه نجف" در این غزل را قرار دهید کنار این رباعی :
مردی ز کنندهٔ در خیبر پرس
اسرار کرم ز خواجهٔ قنبر پرس
گر طالب فیض حق به صدقی حافظ
سر چشمهٔ آن ز ساقی کوثر پرس

 

شکیب در ‫۳ سال و ۱۱ ماه قبل، دو شنبه ۵ تیر ۱۳۹۶، ساعت ۱۲:۲۹ نوشته:

جناب سید محمد
بیت "من به خیال زاهدی گوشه نشین و طرفه آنک" مربوط به داستان شیخ صنعان است، شیخ زاهدی که خرقه زهد خود را برای دریافت شراب در خمارخانه رهن یا گرو میگذارد
به منطق الطیر عطار مراجعه کنید

 

جمشید پیمان در ‫۳ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۸ مرداد ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۳۴ نوشته:

پاردمش دراز باد!
با سلام: حافظ در دو بیت و از دوغزل ، زبان اعتراضش بسیار تند می شود. یکی همین بیت است که آورده اید و یکی هم این بیت : گر بدی گفت حسود و رفیقی رنجید / گو تو خوش باش که ما گوش به احمق نکنیم. فکر می کنم در هر دو بیت یک فرد خاص مورد نظر حافظ بوده است به نام زین الدین علی کلا که صوفی مشهوری بوده است در شیراز ،بسیار متظاهر و سخت گیر. بخصوص عنادی دیرینه و پر از کین به حافظ داشته است. حافظ در این بیت او را متهم به خوردن لقمه ی شبهه می کند. مراد از لقمه ی شبهه خوردن نیز هم اکل خوراکی و هم کسب ثروت و جمع مالی است که در حق و ناحق بودن و به اصطلاح حلال و حرام بودن آن تردید باشد. حافظ در مصرع اول نگفته است این صوفی لقمه ی حرام می خورد، اما در مصرع دوم چنان او را نواخته که خواننده آن شبهه را از بنیاد فراموش می کند و گویا با کسی طرف است که فقط حرام خوار است. او را جانور معرفی می کند( حَــیـَـوان با فتح ح و ی . در زبان عربی به معنای جانور و موجود زنده ی غیر نباتی). اما برای اینکه به خواننده بگوید چه نوع حیوانی مورد نظرش است، از دو کلمه ی مصطلح بهره می گیرد: پاردم و خوش علف. پاردم یا رانکی نواری است از چرم که روی کفل اسب و قاطر و الاغ می اندازند و از زیر دم او رد می کنند و دو سر آن را به زین یا پالان چهارپا محکم می سازند تا موقع حرکت و بخصوص حرکت سریع، زین یا پالان به جلو و عقب نرود و ثابت بماند. تا اینجای کار معلوم شد که مقصود حافظ از حیوان ، در بهترین حالت اسب است . چار پای خوش علف، چارپائی است که هر جا علفی تازه و خوش رنگ ببیند، سیری را از یاد می برد و بی توجه به اینکه اجازه ی خوردن از آن را بدهند، با خیال راحت خوش چرائی می کند.
چرا حافظ برای این صوفی آرزوی پاردم دراز می کند؟ هرچه سرین و کفل چارپا فربه تر و بزرگ تر باشد ناگزیر پاردمی دراز تر برای محکم کردن زین و پالان بر پشت او ضروری می شود. پس حافظ برای این صوفی با طنز آرزوی فربهی آنهم با لقمه ی شبهه کرده است؟ چرا؟زیرا انسان هرچه از گناه و حرامخواری فربه تر شود جرم و جزایش نزد پروردگار بیشتر خواهد بود: فمن یعمل مثقال شرا یره!!

 

جمشید پیمان در ‫۳ سال و ۹ ماه قبل، سه شنبه ۳۱ مرداد ۱۳۹۶، ساعت ۲۳:۳۹ نوشته:

با پوزش: در پایان حاشیه قبلی متن آیه را درست تایپ نکرده ام. تصحیح می کنم: فمن یعمل مثقال ذزة شرا یره !

 

فرخ در ‫۳ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۱۳ نوشته:

1- مطالب عجیب وغریب دوستان رو درباره "پاردُم" (و اینکه چرا حافظ برای صوفی آرزوی درازیِ آن را دارد) تماماً خوندم.
اینجور که من میفهمم حافظ این رو بجای یک جمله دعائیه و صرفا به طنز و تمسخرگفته. مشابه اون که میگیم "عمرِ فلانی دراز باد" کفته " زیر دُمیِ این جنابِ خر هم دراز باشه اینشالا !"
وگرنه تمام تنگ های پالان طول متغیر دارن و قابل سفت و شل کردن هستن، مسئله ی آرزوی چاقی و لاغری برای حیوان در کار نیست.
2- "بی خبرند زاهدان نقش بخوان ولاتقل"
نقش خواندن= متوجه مطلب شدن : خودت بگیر قضیه رو ولی صحبتش رو نکن ( چون خطرناکه)

 

رضا در ‫۳ سال و ۷ ماه قبل، پنج شنبه ۲۷ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۰۴:۰۶ نوشته:

طـالـع اگر مـَدد دهـد ، دامـنـش آورم بـه کـف
گر بـِکـَشـم زهی طَرب ، وَر بِکـَشد زِهی شَرف
طالع: بخت و اقبال، اتّفاقاتی که خارج ازاراده ی ماست، شانس
بعضی ازنقدکنندگان، ایرادِ بنی اسرائیلی گرفته اند که چرا حافظ، همانندِ مردم عوام، دست به دامانِ شانس واقبال شده است!؟ درپاسخ بایدگفت که "طالع اگرمَددهد" یک تکیه کلام ِعامیانه وشاعرانه است. به معنی این نیست که عارفی مثلِ حافظ، کارها واموراتش رابه شانس واقبال سپرده باشد! اتّفاقاً اودارای همّتی عالی وانسانی عمل گراست. اودرمقابل ِ شکوه وعظمتِ دوست، گرچه خودرا ذرّه ای ناچیزمی شمارد،امّا همّتی بلند دارد وتارسیدن به خورشیدِ حقیقت دست ازتلاش وکوشش بَر نمی دارد.
ذرّه را تانبود همّت ِ عالی حافظ
طالبِ چشمه ی خورشید درخشان نشود.
مَدد : کمک ،هم یاری
زِهی : چه نیکو، چه بسیار، شبه جمله است در مقام تعجب و تحسین
طَرب : شادی ، خوشحالی
شَرف : عزّت و سرافرازی
"دامن به کف آوردن" یعنی به مُرادرسیدن به وصال دست پیداکردن
بعضی مصرع دوّم را "گربِکُشد" می خوانند که بنظر گر "بِکَشَد" حافظانه تراست. چون معشوق حافظ لطیف ترازآنست که "بکُشد" جفای او درحدِّ دامن کشیدن ازروی ناز وبی نیازیست .
دامن کشان همی شد درشَرب زرکشیده
صدماهرو زرشکش جیبِ قَصَب دریده
معنی بیت :
اگر بخت واقبال باخواستِ من باشد و یاریَم کند. اگرشرایط واوضاع احوال ِ پیش ِ رو، وفق ِ مُراد بوده باشد، حتمن دستم به دامنش خواهدرسید. اگر توانستم به وصال ِاوبرسم واورا به سوی خودم بکشانم(دلش را به دست آورم) چه سعادتی! چقدرنیکو خواهدبود وچه شعَف و شادمانی ها که نصیبِ من خواهدشد!. و اگرنتوانم ومن موّفق نشوم و او مرا به سوی خود بکشاند (چه ازرویِ محبّت وچه ازرویِ عِتاب وخشم) مایه یِ سرافرازی وعزّت و آبرومندی ِ من خواهدبود. معشوق اگربه خشم وقهر نیز به عاشق توّجه کند، برای عاشق زهی لذّت است وفخر وغرور.
تادامن کفن نکشم زیرپای خاک
باورمکن که دست زدامن بدارمت
طـَرفِ کـرم ز کس نـبـست این دل پـر امـیـد من
گـر چه سخن همی بـرد ؛ قصّـه‌ی من به هر طرف
طَرْفِ کرم نبَست یعنی دلم ازکرَم وبخشش ِ کسی بهره مندنشد.بدشانس هستم."طـَرْف" به معنی گوشه و کرانه است،امّامعنای ِ آن بیشتر بسته به جمله ایست که درآن بکارگرفته شده است. نمونه "طرف" به معنای گوشه:
نه هرکه طَرْفِ کُله کج نهاد وتندنشست
کلاه داری وآئین سَروری داند
"سخن"را حافظ دراینجا به معنای شعر بکارگرفته است.
معنی بیت : اگرچه شعروغزلهایم که به هر گوشه کناری برده می شود شرح حال مـرابه گوش همگان رسانده وچگونگیِ احوالات وعواطفِ درونی ِ مرا انعکاس می دهند. امّا این دل سرشارازامیدِ من،هیچ خیری ازکسی ندید. من ازسخاوت و بزرگواری کسی تا کنون بهره‌مند نشده ام.
غزل احتمالن برای دوستِ صمیمی یا پادشاهی مثل ِ شاه شجاع سروده شده است. زیرا نوعی گله وشکایت نیزدردلِ این بیت موج می زند. می خواهد به مخاطب برساند که خیال نکن حال وروزبهتری دارم ودوستی بزرگوارتر ازتوپیداکرده ام وسخت سرم شلوغست. نه... اینگونه نیست ومنِ بَدطالع ازسخاوت وکرم کسی بهره مندنیستم. حال وروزم ازغزلهایی که می سُرایم پیداست. اوضاع چندان که فکرمی کنی وفقِ مُرادنیست. قحطِ جود وکرم است.!
قحطِ جوداست آبروی خودنمی بایدفروخت
باده وگل ازبَهای خرقه می بایدخرید
از خم ابـروی تـو اَم هیچ گـشـایشی نشد
وَه که دریـن خیال ِکج عـمر عزیز شد تلف
حافظ عاشق است وزبان وبیان ِ اوعاشقانه است. مخاطب هرکسی بوده باشد وگلایه برسر هرموضوعی بوده باشد، حافظ این توان رادارد که آن را عاشقانه بیان کند.بااین روش هم حرفِ خصوصی ِ خودرا به مخاطبِ خویش می رساند، هم خوانندگان ِ غزلش را ازشَعَف وشورعاشقانه، بهره مند می کند. حافظ نیک می داند که دوستاران زیادی درگوشه وکنار دنیا داردکه با اشتیاق ِ در انتظار غزلیّاتش لحظه شماری می کنند. بنابراین زبانی را انتخاب می کند که فراشمول باشد ونیازِدوستارانش رامُرتفع نماید. حافظ اگر درموردِ پیرامونِ روابطِ شخصی ِ خود باشاه شجاع یا فلان وزیر زبان ِفراشمول انتخاب نمی نمود، بی هیچ تردیدی،غزلیّاتش شَعَف انگیز وماندگار نمی بود. حافظ قصدندارد وقتِ دوستارانش را برای شنیدنِ گلایه هایِ فردیِ خویش ازشاه شجاع یادیگران تَلف کند. اوهرگاه قلم دردست می گیرد، همه چیز را مانندِ عقابی تیزبین زیرنظردارد. هم درموردِ مشکلاتِ فردی و اجتماعی،ارایه ی طریق می کند، هم نسخه های درمانی تجویزمی کند، هم به مَددِ احساسات و عواطفِ درونی شعر می سراید، هم طعنه می زندوووووو جالب اینکه این همه را درعباراتِ لطیفِ عاشقانه می گنجاند.
"از خمِ ابـرویِ تـو اَم هیچ گـشـایـشی نـشــد " هم منعکس کننده یِ گلایه ی شاعراز مخاطبِ موردِ نظر می تواند باشد هم یک بیتِ عاشقانه ی به یادماندنی ِ عاشقانه هست که دارای مضمونی بِکر وخیال انگیزاننده است. بنابراین اصرار براین موضوع که این غزل برای فلان شخص می باشد بیهوده وبی اثراست. آنچه که مهّم است دریافتِ لذّت وشَعَف وحظّ ِ روحانیست که دراین بیت وغزل نهفته است.
در اینجا "خم ِ ابرو" ایهام دارد : 1- یادآورقوس وخمیِ محراب است که معمولن حافظ ابروی دوست را محرابِ رازونیازدرنظرمی آورد:
ابرویِ دوست گوشه ی ِ محراب دولت است
آنجا بمال چهره وحاجت بخواه ازو
2- خم ابرو بیانگرِخشم و عدم رضایت است وتیروکمانیست که به سمتِ دل عشّاق نشانه گرفته شده است.
خم ابروی تودرصنعتِ تیراندازی
بُرده ازدست هرآنکس که کمانی دارد
3- خم ابروهمانندِ خم ِ طرّه وگیسو، تجلّی گاهِ زیبائی و جذبه ی معشوق است وچشم نوازعاشق.
درگوشه ی امید چونظّارگانِ ماه
چشم طلب برآن خم ِ ابرو نهاده ایم
از طرفی "خیال کج" هم دراینجا دو معنا دارد : 1- تصویر خمیدگی ِابرو2- فکرناروا ونشدنی.
معنی بیتِ:
می فرماید، از انحنایِ ابروانِ تـو، ازجَذبه وزیبائی ابروان ِ تو برای من خیری نرسید،هرچندکه محرابِ ابروانت، محلِّ رازونیاز وحاجت گرفتن است، دریغا که حاجت من روانشد.!عمر عزیز در این آرزویِ مَحال و گمان ِ ناروا به هدر رفت وهیچ گشایشی درکار من حاصل نشد
ابـروی دوسـت کی شود دست‌کش خـیـال مـن ؟!
کـس نـزد ست از یـن کـمـان تـیـر مـُـراد بـر هـدف
دست‌کش :هر چیزی که بدان دسترسی باشد وبتوان بی هیچ مانعی بـدان دست کشید.
مُراد یعنی هدف و آرزو
تیرمراد : آرزوبه تـیـری تشبیه شده که برهدف نمی خورد.
درادامه ی بیتِ قبلی دریغ می خورد وازازروی افسوس می فرماید:
شدنی نیست! ابرویِ معشوق هرگز در دسترس ِ من قرارنخواهد گرفت، فاصله ی ما بسیارزیادترازآنست که من توانسته باشم به ابروانِ نازنین ِ دوست دست بکشم نوازش کنم ودراین محراب حاجت رو گردم.هیچ امیدی نیست زیرا که تا کنون کسی از طریقِ کمانخانه یِ ابروی یار به مراد و خواسته‌ی خود تیری رها نکرده که برهدف بنشیند. امّا عشق است واگرچه عاشق هیچ امیدی به دسترسی ووصال ندارد بازهم دست بردارنیست وتا آخرین نفس دراین اشتیاق غوطه وراست.
دل که ازناوکِ مُژگانِ تودرخون می گشت
بازمشتاق کمانخانه ی ابرویِ توبود!
چنـد بـه ناز پـرورم مِـهـر بـُتان سنگدل ؟!
یاد پـدر نمی‌کـنند این پسـران نا خلـف
پیشه ی حافظ عشق ورزیست، اوزندگانی را درعشق ورزی می کند. امّادریغاکه این عاشقِ خونین جگر دراوج ِ ناامیدیست. گویی که ازسرگشتگی ودرماندگی با در ودیوار حرف می زند. واگویه هایش پیش ازآنکه مخاطبِ مشخصّی داشته باشند، دریغ وافسوس ولاعلاجی را انعکاس می دهند.
معنی بیت : تاکی وچه قدر من می بایست مِهر زیبا رویانِ نامهربان را به ناز در دل خود پرورش بـدهم. من مهرومحبّتِ آنها را اینگونه عزیز ومحترم می دارم ونازشان رامی کشم امّا آنها (زیبارویان) اصلن به یادِ من نیستند. منظوراز پسران ناخلف همان زیبارویان کم لطف وبی مهر هستند. شاعر دراینجا خودرا درجایگاهِ پدری نشانده که پسرانِ ناخلف ونامهربان دارد وازاوهیچ یادی نمی کنند وبه حال خود رها کرده اند.
دراینجا روشن است که سخن ازعشق زمینیست. چون درعشق آسمانی گِله وشکایتِ عاشق، ناروا وزهی بی انصافیست. امّا عشق زمینی چون مرتبه اش ازعشق آسمانی پایین تراست،چه بساکه چنین اتّفاقاتی رقم بخورد. عشق زمینی(فارغ ازجنسیّتِ طرفین) تمرین ودست گرمیست! دست گرمی برای آماده شدن جهتِ انتقال به عشق ِ حقیقی همانا عشق به معشوق اَزلیست. میزان صداقت ،خلوص ِ نیت وپاکی باطن، هرچه درعشق زمینی بالا باشد، مرحله ی انتقال راحت تر وسریعترصورت می پذیرد. درغیراینصورت اگر پشتوانه ی عشق زمینی،شهوت، هوا وهوس، ومادّیات بوده باشد، نه تنها مرحله ی انتقال به عشق ِ آسمانی مُختل می گردد بلکه رابطه یِ عاشقانه نیز بین دوفرد( عاشق ومعشوق) به زودی ازهم گُسسته ونفرت وبیزاری جایگزین عشق می شود. عشق ازهرنوع که باشد، مراقبت ومواظبت نیازدارد، باید هرروز هرساعت، چونان باغچه ای، موردِ توجّه قرارگیرد. علفهای هرزِ هوس ازریشه کنده شده وازآفات وکثافات پاکسازی گردد تا گلهایِ خیال انگیز عشق رویش پیداکنند.
طریق ِعشق پُرآشوب وفتنه است ای دل
بیفتدآنکه دراین راه باشتاب رود.
مـن بـه خـیـال زاهدی ، گوشه نشیـن و طـُرفه آنـک
مـُغـبـچـه‌ای ز هر طرف می‌زنـدم بـه چـنـگ و دف
طـُرفه یعنی شگفتا ، عجبا
مُغبچه به پسران ِ نوجوانِ زیبارویی گفته می شد که در میکده خدمت می کردند وبرای مشتریان ِ میخانه ، شراب یا باده می آوردند. استعاره از معشوق نوجوان است که نظربازان را به خود متوجِه می کردند. بیشترنظربازان،ازجمله حافظِ رند، اعتقاد داشتند که با نظرکردن برسیمای ِاین خوش قد وقامتانِ دلرُبا، به آنهاحظّی روحانی دست می دهد وآنها را متوجّه ِ خالقِ زیبائیها می نماید. منتقدین این جریان، نظربازان را درشمارِ مُفسدین وهوسرانان قرارداده وبراین باوربوده وهستند، که" نظربازی" نوعی لغزش وانحرافاتِ جنسی است!
حافظ درپاسخ به این منتقدین می فرماید:
درنظربازی ِ ما بی خبران حیرانند
من چنینم که نمودم دگرایشان دانند.
"نظربازی" یکی ازبحث انگیزترین ودرعین ِ حال دشوارفهم ترین واژه ی درعرصه ی ِ رندیست. حافظ نظربازی را این‌گونه توجیه می کند که مشاهده ودرکِ زیبایی، همان مشاهده ودرکِ حق یاحداقل تمرینی برای مشاهده ی جمالِ حق است. درنظرگاهِحافظ نظر به خوبرویان از رویِ هوا وهوس وشهوت نیست،لیکن منتقدین به ادّعاهای نظربازان قانع نشده وهمچنان برمخالفتِ خود اصرار وپافشاری می نمایند.
"چنگ" ایهام دارد : 1- پنجه ، مجموعه‌ی انگشتان دست 2- سازی قدیمی که باچنگ می نواختند.
"دَف" :دایره ، سازی کوبه‌ای.
این بیت نیز درراستای همان جریانِ نظربازیست.
معنی بیت : من بارها تصمیم می گیرم پارسایی وزُهد پیشه کنم، گوشه‌نشینی اختیار کنم وبه عبادت بپردازم امّا چه کنم؟ شگفتا که مُغبچه ای ازهر سویی برسر راهم قرارمی گیرد ومرا شیدا وشیفته ی ِ خویش می سازد ومن از زُهد وپارسایی بازمی مانم. یا دلبر نوجوانی با نواختنِ چنگ و دَف دلم را می‌رُباید و به خودش جلب می‌کند.
دراین بیت حافظ سعی دارد قدرتِ عشقبازی ِ زمینی ازنوع نظربازی را در مقابل ِ زُهدِ خشک به نمایش گذارد والحق که چه زیبا ازعهده ی این کاربرآمده است. حافظ طوری سخن می گوید که خوانندگان وشنوندگان ِ شعر،توانسته باشند بااوهم ذات پنداری کرده وبه اوحق دهند.!
گرچنین جلوه کندمُغبچه ی باده فروش
خاکروبِ درِ میخانه کنم مُژگان را
بی‌خـبـرنـد زاهـدان ، نـقـش بـخـوان و لا تـَـقـُل
مـستِ ریـا ست مُـحتـسب ، بـاده بـده و لا تـَخـَف
نقش : "نقش" معانی بسیاری دارد.دراینجامنظور:1-ترانه ، تصنیف 2- تصویری بی جان ودل،مجسّمه 3َ بازیگری که نقش بازی می کند ودرحقیقت، درونش بابرونش تفاوت دارد. خودِ اودرخلوتِ خودش آن نیست که درنظرگاهِ دیگران وانمود می کند.
لا تـقـُل :چیزی نگو ، حرف نزن بگذر وبگذاردرحال خودش باشد. ازعشق بویی نبرده وهرچه هم بگویی ثمری ندارد. هیچ مگو
ریا : نیرنگ ، فریب
مُحتسب : حسابگرومُحاسبه کننده، مأمورِ امر به معروف و نهی از منکر ، کسی که دیگران را از کارهای غیر شرعی جلوگیری می‌کند.
لا تخف : واهمه ای نداشته باش، نترس
"بی خبرند زاهدان" یعنی ازعشق و رندی چیزی نمی فهمند. زاهدان نه ذوق دل دارند ونه شوق ِ جان! آنها همانندِ مجسّمه بی روح هستند،ازبی ذوقی گویی که نقشی بر دیوارند!
معنی بیت : زاهدانِ خشکه مغز وپارسایانِ مُتعصّب که خودشان راحق و دیگران راناحق می پندارند، از عشق و رندی نظربازی چیزی درک نمی‌کنند، باآنها درموردِ این مسائل سخن مگو،آنها راتصویربی روح درنظربگیر،طوری که گویی ازکنارمجسّمه رد می شوی! یا ترانه ای زیرلب زمزمه کن انگار که کسی دراطرافت نیست. درمصرع دوّم، می فرماید: مأمورین حکومتی، سرمستِ باده ی ریا وغرورهستند ازآنها بیم نداشته باش وبه کارخودت (میگساری) بپرداز. آنها مستِ شرابِ خودنمایی هستند، ومتوجّه نیستندکه درپیرامونشان چه می گذرد، نـتـرس و شراب بـده !.
درغزلیّاتِ حافظ "محتسب" معمولاً افرادی فاسق وفاسد هستند که موازی ومتناسب باتغییراتِ جامعه، رنگ عوض کرده ودرنقش ِ مامورشرعی ظاهرمی گردند.
مُحتسب شیخ شد وفِسق خود ازیاد ببُرد
قصّه ی ماست که برهرسر بازاربماند.
صوفی شـهـر بـیـن ؛ که چون لـُقـمـه‌ی شـُبـهـه می‌خورد !
پـاردُمـش دراز بـاد آن حـَیـَـوانِ خوش عـلـف
صوفی : کسی که باپوشیدن ِ خرقه وظاهرسازی وانمود به پاکی باطن می کند وخودرا ازدیگران تافته ی جدابافته می پندارد وازاین حُقّه بازی برای خویش موقعیّتی مناسب برای حفظ منافع شخصی ایجادمی کند.
شُبهه : تردیدآمیز،اشتباه ، شک دار
لُقمه ی شبهه : طعامی که با پول ِ ناحق تهیّه شده وحَلال بودن ِ آن روشن نیست.
پاردُم : تسمه‌ای چرمین که به دو طرف پالان وزین را به هم وصل می‌کند و از زیر ِ دُم چهارپایان(الاغ واسب) رد می شود. "پاردُم" در اینجا به معنی افسار آمده است.
حافظ دراینجا باخشم وبه قصدِ اهانت به صوفی ِ متظاهر که ازسادگی ِ مردم به نفع خویش سوء استفاده می کند، اورا به حیوان تشبیه کرده است. حیوانی
خوش علف وخوش خوراک!
همین که صوفی به حیوان تشبیه شده وافسار دارد توهین ِ بزرگی محسوب می شود. امّا حافظ به این میزان توهین اکتفا نکرده وافسارِ صوفی را دوباره به پاردُم که به زیر دُم حیوان می بندندتشبیه کرده تا اهانت به اوج خودبرسد!
هرچه افسار حیوان بلندتر باشد میدان ِشعاع ِ محلّ ِ چریدن ِ اوبیشتر می شود.
معنی بیت :
آن صوفی ِ مشهور شهر رابـبـیـن که چگونه وچه سان حریصانه لقمه‌ی شبهه‌ناک می‌خورد ؟! چقدراشتها به خوردن ِ مال حرام وشُبه ناک دارد؟! ای کاش افسارش را بلند تر می گرفتند تا این حیوانِ حریص وخوش خوراک، بیشتر بچرد و آلوده‌ی غذای حرام شود این که با این خوردن سیر نمی شود!!.
حافظ دراین غزل،بی باکانه، صوفی وزاهد ومحتسبِ ریاکار را به توپ بسته وگلوله باران کرده است. حقیقتن درآن فضای بسته ی آن روزگاران، که بازار ریا وتظاهر نیز بسیارگرم بوده، بیانِ چنین انتقاداتِ زهرآگین ونیش دار وآگاهسازی مردم، شجاعتی فوق العاده می طلبید وهرکسی جرات نداشت که ازاسرار حقّه بازی آن متعصّبینِ کینه جوپرده بردارد. انسان درحیرت فرومی رود که حافظ چگونه ازعواقب وتبعاتِ این افشاگری هیچ باکی به دل ندارد!؟ پاسخ روشن است: اوعاشقی تمام عیاراست وهمه ی دغدغه ی او فقط شرمنده نبودن دربرابرِ دوست است ودشمنان را به هیچ نمی شمارد!.
دشمن به قصدحافظ اگردَم زندچه باک؟
منّت خدای را که نیم شرمسار دوست
حافظ ! اگر قـدم زنی در ره خـانـدان بـه صدق
بـدرقـه‌ی رهـت شـود هـمّـت شـِـحـنـه‌ی نـجـف
خاندان : اشاره به اهل بیت عصمت و طهارت است.
بدرقه : پشت و پناه ، راهنما
همّت :اراده وعنایت وتوجّه
شِحنه : داروغه ، امیر و حاکم
شحنه‌ی نجف : کنایه از امیرالمؤمنین علی (ع) است. "دکتر قاسم غنی" می‌نویسد که : «این تنها موردی است که حافظ ذکر حضرت علی (ع) را کرده است ، بقیه ابیات منتسب به حافظ است ، فقط در اینجاست که از گام بر داشتن در راه خاندان عصمت و طهارت صحبت کرده و این دلیل بر شیعه بودن حافظ نیست زیرا اهل سنت هم خاندان پیامبر را احترام می‌گذارند و فقط ناصبی ها هستند که از علی (ع) کراهت دارند»
بعضی ها با استناد به این تک بیت، براین باورند که حافظ شیعی مذهب بوده است.! درحالی که اولاً با استناد به یک بیت، نمی توان درموردِ شاعری همانندِ حافظ که تمام سخنانش،دارای ایهام وابهام وکنایه وپُررمز ورازست، قضاوت درستی کرد. دوماً اگرحافظ شیعه بود، همانگونه که دراین بیت اشاره به خاندان عصمت وطهارت نموده، می توانسته حداقل چندغزل درمدح این خاندان بسُراید! باشجاعتی که ازاین نادره گفتار روزگارسراغ داریم بعید است که ازروی ترس وواهمه، هیچ اشاره ای به حضرت امام حسین(ع) وسایرامامان شیعه نگفته باشد. حافظ وقتی مُحتسب وصوفی مشهورزمانه وزاهدان ریاکار را آنچنان به توپ می بندد وحتّا موردِ تهدید وتکفیرقرارمی گیرد امّا دست ازافشاگری برنداشته، ورسوایشان می کند،بنابراین اگرشیعه مذهب بوده، می توانسته درموردِ خاندان عصمت وطهارت نیز غزلهایی بسراید.
سوماً اگربااستنادبه یک بیت درموردِ حافظ نتیجه بگیریم که اوشیعه بوده، پس باسایر صدها بیتی که درراستای آزاداندیشی، وخروج ازچارچوبِ شریعت، می خواری و نظربازی ووووو چه نتیجه ای بگیریم؟ بسیاری بااستنادبه دههابیت درموردِ احترام به زرتشت، حافظ رازرتشتی می پندارند وبسیاری دیگر شافعی،ملامتی وووووو درحالی که همه بیراهه رفته اند. مذهب ِ واقعی حافظ عشق است.حافظ شاعر تضادهاست و درچارچوب نمی گنجد. هرجاسخنِ حق ودلنشینی می شنود می پذیرد. برای اوفرقی نمی کند این سخن از زرتشت باشد یاحضرت علی یا یک شاعر. اوجوینده ی حقیقت است وبه شخصیت های حق جو احترام وارادت می ورزد. نتیجه اینکه حافظ یک آزاداندیش بوده وبه هیچ مذهب ومَسلکی جزعشق پایبندنبوده است.
چنانچه بپذیریم که حافظ درزمان ِ سرودن ِ این غزل دارای مذهبی مشخّص بوده، بازبه این نتیجه می رسیم که حداقل سُنی مذهب شافعی ویا غیره بوده، چراکه درآن روزگاران شیراز وخطّه ی فارس، جمله سنّی مذهب بودند وغالبِ فرقه های سُنّی ،حضرت علی را به عنوان یک خلیفه می شناسند وبه اواحترام قائل هستند. گرچه بنظراین ناتوان، وبادرنظرداشتِ کلیّاتِ غزلیّاتِ حافظ، سُنّی مذهب بودن ِ حافظ وکلاً مذهبی بودن ِ حافظ، مردود وغیرقابل استناداست. اوشاعری نکته پرداز، عاشقی تمام عیار،رندی باروح لطیف، وآزاداندیشی نیک پندار وانسانی وارسته وفرهیخته است وبس.
معنی بیت : ای حافظ! اگر از روی راستی و با نیّتِ درست و پاک (خاصانه) در راهِ خاندان عصمت وطهارت گام برداری، عنایت و دعای حضرت علی (ع) پشت و پناه و راهنمای تو خواهد شـد.
من نخواهم کرد ترک لعل یار وجام می
زاهدان معذور داریدم که اینم مذهب است.










.

 

دکتر بدخشانی در ‫۳ سال و ۱ ماه قبل، چهار شنبه ۲۲ فروردین ۱۳۹۷، ساعت ۱۱:۲۴ نوشته:

با سلام و عرض ادب
شاعران بزرگ اهل سنت نظیر شیخ رضا طالبانی و اقبال لاهوری اشعار زیاد و بسیار زیبا در مدح امام علی سرودند اینکه دلیل بر شیعه بودن آنان نیست حافظ هم اهل سنت بوده است و شافعی مذهب و پیرو کلام اشعری و دلایل بسیار زیادی بر سنی بودن حافظ هست - اکثر حافظ شناسان همچون استاد خرمشاهی و استاد دکتر محیط طباطبایی با تحقیقات بسیار بسیار عمیق در زندگی حافظ به این نتیجه رسیدند که ایشان مسلمان سنی و شافعی مذهب بوده است
از دوستان خواهش میکنم تعصبات مذهبی را کنار بگذارید زیرا آیت الله شبیری زنجانی نیز فرمودند که حافظ اهل سنت بوده است و سنی بودن حافظ را بطور علمی و منطقی اثبات کرده است...

 

بابک بامداد مهر در ‫۳ سال و ۱ ماه قبل، دو شنبه ۳ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۰۷:۱۴ نوشته:

انسانهای بزرگی مثل حافظ ازفرازمذهب ونژادوقومیت عبورکرده اندوبه مفهوم والا وجاویدانسانیت رسیده اند،کوته فکران همیشه درهمین جدلهای حقیردرجازده اند.
آنچه کلام اصلی است خودآگاهی وهستی شناسی ومرگ اندیشی انسان است.این است دردمشترک...
درونها تیره شدباشدکه ازغیب
چراغی برکندخلوت نشینی

 

داود در ‫۳ سال قبل، یک شنبه ۲۰ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۵۵ نوشته:

سلام
دوستان عزیز زیبنده حضرت حافظ نیست که این بزرگوار رو دستخوش مذهب قرار دهیم حضرت حافظ حضرت مولانا و دیگر بزرگان دینی ما مسلمان بودن و از تفرقه در امت پیغمبر مبرا بودن، به قول حضرت مولانا که میفرماید: ملت عشق از همه دینها جداست، عاشقان را ملت و مذهب خداست، در بیت آخر منظور جناب حافظ این است که اگر در راه اهل بیت (ع) با صدق و صفای دل قدم برداری، دعای حضرت علی(ع) شامل راهت میشود

 

در ‫۲ سال و ۴ ماه قبل، یک شنبه ۳۰ دی ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۰۹ نوشته:

بوی بهار می دهد باد صبا ز هر طرف
سبزه دمید عیش کن ساغر می منه ز کف
موسم تاب خانه رفت از پی گل به باغ رو
بر لب جویبار بر شیشه ی می ز طاق و رف
پیش که سر نهی به گل باده بخور به پای گل
گر ز جهود بایدت کرد یکی به ده سلف
دامن دوستان مده گر برود سرت ز دست
بخت مران چو من ز در عمر مکن چو من تلف
تا نخوری به جای مل خون جگر به وقت گل
سینه مکن چنان که من تیر فراق را هدف
من به کدام دلخوشی می خورم و طرب کنم
کز پس و پیش خاطرم لشگر غم کشیده صف
هست غم جهان مگر وقف دل خراب من
مادر روز و شب نزاد از پی غم چو من خلف
الحذر از دم صبا زان که درو زد آتشی
آه نزاری نزار از نفس سموم تف

 

لئون در ‫۲ سال قبل، پنج شنبه ۹ خرداد ۱۳۹۸، ساعت ۱۵:۰۹ نوشته:

ابروی دوست کی شود دست کش خیال من، دست کش اینجا به نظرم همون معنی دستی به سر و روی چیزی کشیدن: سامان دادن و مرتب کردن یا سازمان دادن یا آرامش بخشیدن و از آشفتگی رهایی دادن رو بده بیشتر به این مصرع معنی ای می‌ده که بهش بیاد.
یا حتی دست کشیدن در مفهوم دست از سر کسی برداشتن.
یا دستکش در مفهوم دستکش که بر دست می‌کشن که دست رو محافظت می‌کنه.

 

محسن ، ۲ در ‫۲ سال قبل، جمعه ۱۰ خرداد ۱۳۹۸، ساعت ۰۱:۲۲ نوشته:

لئون جان
ابروی دوست کی شود دستکش خیال من
کس نزده‌ست از این کمان تیر مراد بر هدف
می توان اینطور تعبیر کرد که :
مگر نقش ابروی دوست از خیال من بیرون می رود؟ { دست از سرم بر نمی دارد }
هیچ کس درین راه به مراد دل نرسیده است

 

محمود باستانی در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۶ مرداد ۱۳۹۸، ساعت ۰۱:۲۰ نوشته:

باسلام وقدردانی از عشق وعلاقه زاید الوصف شما به زبان وادب ایران زمین غزل مرد خداشناس که تقوا طلب کند خواهی سفید جامه وخواهی سیاه باش دارای تم عارفانه است عرفای سالک بوصال معشوق باعمری مجاهد وبرخورداری از هدایت پیر که وصل به اوامر ونواهی حق هستند که در اوج ان اهل البیت هستند بمثابه پیر مغان که در کمال معرفت است ودلها شیفته اوست مشمول انسان کامل میباشند وامام علی حائز همه ظاهر وباطن عوالم مافوق هستد منتهی پیروان با افراط وتفریط نتوانسته اند این سر سربمهر را بگشاین مگر عده ای قلیل،لذا موضوع معطل مانده.

 

روشنک در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، یک شنبه ۲۷ مرداد ۱۳۹۸، ساعت ۱۱:۰۱ نوشته:

سلام بر دوستان
در اینکه شحنه ی نجف حضرت امیرالمونین (ع) است کمترین تردیدی نیست اما حتی اگر حافظ را سنی مذهب و شافعی مسلک بدانیم:
اولا: فرقه ی شافعی اهل سنت نزدیک ترین فرقه ی سنی به تشیع است.
دوما: در تجربه ی سال ها زندگی با سنی مذهبان به یقین دانسته ام که اختلاف شیعه و سنی بر سر حقانیت اهل بیت نیست. سنی مذهبی را ندیده ام که حقانیت اهل بیت پیامبر (ص) را رد کند. اختلاف بر سر مفهوم ولایت و امامت است.
حافظ ابیات بسیاری در شان اهل بیت دارد:

کجاست صوفی دجال فعل ملحد شکل
بگو بسوز که مهدی دین پناه آمد

رندان تشنه لب را آبی نمی‌دهد کس
گویی ولی شناسان رفتند از این ولایت.
این را هم در نظر بگیریم که حکومت ایران در زمان حافظ سنی مذهب است. و کسی جرات ابراز شیعه بودن ندارد.
در هر حال حافظ شیعه باشید یا سنی ارادت خاص و ویژه او به اهل بیت قابل تردید نیست.

 

مرتضی در ‫۱ سال و ۲ ماه قبل، سه شنبه ۱۳ اسفند ۱۳۹۸، ساعت ۱۹:۴۶ نوشته:

به نام خدا
فارغ از سنی و شیعی بود اهل تصوف و عرفان، این گروه فکری ارادت خاصی به امام علی داشتند و ربطی به مذهب آنها ندارد؛ در تمامی کتابهای اهل تصوف (عطار، مولوی و...) در مورد امام علی مطالب مثبتی وجود دارد.

 

مختار در ‫۱ سال قبل، جمعه ۵ اردیبهشت ۱۳۹۹، ساعت ۱۱:۲۲ نوشته:

درود پر مهر
شگفت انگیز است که برخی دچار تعصب مذهبی میشوند، حال آنکه کسانی چون حافظ نه تنها فرا مذهبی که فرادینی می اندشیدند.
بسنجید حافظ را با سعدی، که به وضوع از صحابه و ... یاد کرده است، چه عمر باشد چه علی، که باز فرا مذهبی نگاه کرده است، یا مولانا، فرا مذهبی می اندیشید، ولی کسی چون حافظ اصولا فرا دینی می اندیشید، و البته اگر از باورهای آنزمان به عنوان نماد استفاده می کرد، چندان عجیب نیست. چنانکه بیشتر مفاهیم فلسفی خود را که نگاهی خیامی و اگزیستانسیالیستی است، از قرآن گرفته است و ...
دقت کنید که هر گونه پیش فرض برای داوری و ارزیابی شعر حافظ (یا هر کس دیگری) و در نهایت تلاش برای اثبات آن پیش فرض از نگاه علمی باطل و غیر معتبر است.
در نگاه عملی، فرض با آزمون سنجیده میشود، بر پایه ی شواهد و آیات و مستندات و ....، که یا با درصدی احتمال (یقین در عمل نادرست است) صحت فرض رد یا پذیرفته میشود.
نه اینکه تلاش شود فرض اثبات شود، فرض آزموده میشود.
بر این اساس، در مجموع هیچ نشانی از مذهبی بودن خاص حافظ نیست، و روشن است در این باره به هر بزرگی در دین و مورد احترام بیشتر مذهب خاص هم توجه کرده باشد.
ولی حافظی که در ستایش شاه شجاع چنان مبالغه میکند که او را در حد خدا می برد:
(مظهر لطف ازل روشنی چشم امل
جامع علم و عمل جان جهان شاه شجاع؛
قسم به حشمت و جاه و جلال شاه شجاع،
....
جبین و چهره حافظ خدا جدا مکناد
ز خاک بارگه کبریای شاه شجاع؛
و ...
https://ganjoor.net/hafez/ghaside/sh1/)

و حتی یک بار به صراحت از صحابه یا بزرگان دین و حتی پیامبر اسلام نام مستقیم نبرده، باید فردی فرا دینی باشد.
دقت کنید فرا دینی، یعنی میتواند خیلی از اصول و ارزش های درون دینی را بپذیرد، ولی بدان بسنده نمی کند، و دایره باور و دیدگاه او بسیار گستده و جهان شمول است.

 

علی در ‫۱۱ ماه قبل، سه شنبه ۲۴ تیر ۱۳۹۹، ساعت ۱۰:۰۷ نوشته:

از مطالب همه دوستان استفاده کردم و لذت بردم.
قطعا اگر بحث شیعه و سنی منجر به اختلاف شود بهتر آن است که مباحثه ای نشود که اصل اتحاد است. لکن از دوست عزیزی که از عبارت پیر مغان حافظ رمزگشایی کردند بسیار متشکرم و بسیار لذت بردم. ان شالله پیر مغان پناه همه ما باشند.
توصیف پاردم دراز هم جالب بود واقعا! آروزی شکم فربه با نهایت لطافت.
حافظ چه هنرمندانه و باظرافت بیان کرده

 

برگ بی برگی در ‫۷ ماه قبل، یک شنبه ۱۱ آبان ۱۳۹۹، ساعت ۲۳:۴۳ نوشته:

طالع اگر مدد دهد دامنش آورم به کف
گر بکشم زهی طرب ور بکشد زهی شرف
میفرماید اگر بخت با من یار باشد بر دامان حضرت معشوق چنگ خواهم زد ، حافظ این چنگ زدن انسان به دامن حضرتش را عین نیکبختی میداند که به خوشبختی و آرامش انسان خواهد انجامید و نتیجه این بازگشت به خدا را در مصرع دوم توضیح داده ، میفرماید اگر حضرت معشوق این بازگشت را پذیرفته و به سوی خود جذب کند زهی طرب و شادی ، یعنی از درد و غمها رها شده و انسان به شادی بی سبب و آرامش روحی خواهد رسید ، و اگر پیشتر رفته و به مرحله کشته شدن خود کاذب انسان بوسیله حضرت معشوق برسد که زهی شرافت و بلند مرتبگی .
البته که چنین مرتبه ای که مقام نامیده شده و فنا در حضرت معشوق است براحتی میسر نشده و سالک متحمل سختی های فراوان در این راه خواهد شد .
طرف کرم ز کس نبست این دل پر امید من
گر چه سخن همی‌برد قصه من به هر طرف
حافظ اکنون به دلیل این آرزوی خود پرداخته و میفرماید دل انسان بسیار امیدوار به برخوردار شدن و چشیدن طعم خوشبختی از چیزهای این جهانی مانند پول ، مقام ، شهرت و امثالهم بوده است و حتی امیدوار به اخذ کرامت و بزرگی و تایید از انسانهای دیگر میباشد ،برای نمونه انسان حتی از موفقیت فرزند خود برای تایید کرامت خود بهره میبرد و غالباً این امر ناخودآگاه است .در مصرع دوم به همین قصه های ذهنی انسان پرداخته ، میفرماید سخن (ذهن انسان) دم بدم برای قصه سازی من (خود کاذب انسان ) به هر سویی رفته و گدایی کرامت ،بزرگی ، تایید و برتر از دیگران بودن میکند و در این نیاز خود کاذبش لحضه ای کوتاهی نمی کند . حافظ میفرماید انسان از این کرامت های کاذب طرفی نخواهد بست زیرا کرامت واقعی انسان ورای ماده و ذهن است.
از خم ابروی توام هیچ گشایشی نشد
وه که در این خیال کج عمر عزیز شد تلف
خم ابروی حضرت معشوق کنایه از گیتی و جهان هستی و فرم است که زیبایی و حذابیت های آن است و هر چیز برآمده از فکر انسان مانند باورها را نیز در این زمره بشمار می آید . پس حافظ در ادامه بیت قبل میفرماید از چیزهای این جهان از هر نوع آن هیچگونه گشایش و کرامتی حاصل نشد و افسوس که انسان در این فکر باطل عمر عزیز و گرانبهای خود را تلف میکند . یعنی توقع خوشبختی و کرامت از چیزها و اشخاص در این جهان توقعی بیهوده است .
ابروی دوست کی شود دستکش خیال من
کس نزده‌ست از این کمان تیر مراد بر هدف
حافظ باز دیگر تاکید میکند این خیال و ذهن انسان است که گمان میبرد از ابروی حضرت دوست و چیزهای جذاب آن میتواند کسب کرامت و بزرگی کند و به همین سبب از آن دست نمی کشد . در مصرع دوم میفرماید به دیگران بنگرید که پیش از شما به این چیزها دست یافتند ولی با این گمان و چیزهایی که بدست آوردند نتوانستند به مراد خود که خوشبختی و کرامت و آرامش بود برسند . مولانا میفرماید :
زآنچه گشتی شاد بس کس شاد شد
آخر از وی جست و همچون باد شد
از تو هم بجهد، تو دل بر وی منه
پیش از آن کو بجهد ، از وی تو بجه
یعنی شادی چیزهای مربوط به کمان ابروی حضرت معشوق موقت و گذرا بوده پس انسان بهتر است از سرانجام کار سایرین عبرت گرفته و دل به چیزها و شادی های زود گذر آن نبندد .
چند به ناز پرورم مهر بتان سنگدل
یاد پدر نمی‌کنند این پسران ناخلف
درادامه میفرماید ای انسان ، تا به کی و چقدر قصد داری مهر و عشق چیزهای این جهان را در مرکز خود قرار دهی و آنها را بت و معشوق خود بدانی ؟ حافظ دلبستگی و چیزهای این جهانی را نازپرورده میداند که این چیزها یا بتها سنگدلانه ناز میکنند و انسان ناز این بتها را خریدار است . چیزهایی که با زحمت زیاد به آن میرسد ولی پس از مدتی کوتاه انسان درخواهد یافت که طرفی از این بتها نخواهد بست و چیزها قادر به خوشبخت کردن و کرامت او نخواهند بود . در مصرع دوم انسان های سمج برای دریافت خوشبختی از این بتها به پسران ناخلف تشبیه میشوند که یاد پدر (در اینجا خدا) نمی‌کنند و پیمان موسوم به عهد الست
را فراموش کرده اند . در این پیمان خدا از انسان اقرار میگیرد که او نیز از جنس خدا بوده و نه از جنس ماده و چیزهای این جهان .
من به خیال زاهدی ، گوشه‌نشین و طرفه آنک
مغبچه‌ای ز هر طرف می‌زندم به چنگ و دف
حافظ در این بیت قصد دارد نتیجه گیری انسان را از مسایل ذکر شده اصلاح کند و میفرماید منظور از عدم قرار دادن بتهای این جهانی در دل و مرکز انسان این نیست که در ذهن و خیال رفته و گوشه گیری اختیار کرده و به زهد بر مبنای ذهن بپردازد . در مصرع دوم میفرماید آیا شگفت انگیز نیست که در این حال مغبچه‌ یا انسانهای عارف یا زندگی از هر سوی با آهنگ شادی بخش چنگ و دف انسان را به اصل خود که شادی محض است دعوت میکنند ؟ پس راهکار گوشه گیری و دوری از خلق و زهد و تقوای برآمده از ذهن نیست ، بلکه تجربه کردن زندگی بر مبنای شادی و شادی بخشیدن به دیگران و دوست داشت انسانها و بلکه همه باشندگان عالم اصل میباشد .
بی خبرند زاهدان ، نقش بخوان ولاتقل
مست ریاست محتسب باده بده ولاتخف
در ادامه بیت قبل میفرماید زاهدانی که خدایی ذهنی را در ذهن خود نقش زده و آن را می پرستند از خدای واقعی که از جنس شادی و عشق میباشد بی خبرند و آنها اصولا درظاهر و پوسته دین گرفتار هستند ، تو همه را نقش بخوان ولی تو ای انسان این مطلب را باز گو نکن ، چرا که تو نیز با بیان آن به ذهن خواهی رفت و از اصل خدایی خود دور خواهی ماند و این راهکار و پند حافظ برای انسانی ست که خلف بوده و پیمان با پدر را به یاد می آورد ، پند دیگر اینکه محتسب یا خود کاذب انسان که حسابگر است ریا کار بوده و بدی های دیگران را میشمرد تا حسنات خود را به حساب آورد و این قضاوت و مقایسه است که انسان سالک را به ذهن برده و او را از کار اصلی خود باز میدارد و به همین علت است که در مصرع اول فرمود به کار دیگران و زاهد کاری نداشته باش و لا تقل . یعنی تمرکز هر کس باید بر روی خود و کار معنوی او باشد و ازباده معرفت بهره ببرد و از این باده گساری هراس نداشته باشد . یعنی با تبدیل شدن به اصل خدایی خود ترس از دست دادن چیزهای این جهانی را نداشته باشد، تنها کافیست
در عین بهرمندی از مواهب ابروی معشوق و چیزهای این جهان ،
آنها را بت و معشوق خود قرار نداده و دلبسته آنها نشود و در بود یا نبود آنها شاد و یا غمگین نگردد .
صوفی شهر بین که چون لقمه شبهه می‌خورد
پاردمش دراز باد آن حیوان خوش علف
این بیت نیز در ادامه بیت قبل بوده و میفرماید انسان برای بهرمند شدن از مواهب زندگی مادی و رفاه که لازمه کرامت انسان است باید سعی و تلاش کند . برای عبرت صوفی نمایان را ببین که چگونه لقمه شبهه ناک میخورند و با تنبلی و تن پروری روزگار رقت انگیزی برای خود ساخته و پرداخته اند . مولانا میفرماید ؛
دیر یابد صوفی آز از روزگار
زان سبب صوفی بود بسیارخوار
جز مگر آن صوفیی کز نور حق
سیر خورد او فارغست از ننگ دق
از هزاران اندکی زین صوفیند
باقیان در دولت او می‌زیند
معنی دیگر اینکه ممکن است حافظ نیز قصد دارد بگوید بهتر است انسان مانند آن صوفی واقعی از نور حق تغذیه کند و نه مانند آن حیوان خوش علف از هر چیز این جهان ارتزاق کند به نحوی که مجبور میشوند از فرط فربهی پاردمش را دراز کنند .
حافظ اگر قدم زنی در ره خاندان به صدق
بدرقه رهت شود همت شحنه نجف
پس حافظ در انتها میفرماید اگر انسان در این راهی که بیان شد قدم بگذارد و با خلوص و صداقت کامل سالک کوی حضرت معشوق گردد ، پس این همان راه دین و خاندان پیامبر اکرم است و البته که باید از همت شحنه نجف یا امیر مومنان حضرت علی الهام گرفته و همت او را در این راه الگوی خود قرار دهد .
سعی و تلاش حضرت علی در راه دین پیامبر نزد کلیه مسلمانان زبانزد و الگو میباشد . در این بیت نیز حافظ مانند بسیاری از غزلهای خود از تمثیل به نحو احسن استفاده کرده است .

 

محمد در ‫۶ ماه قبل، جمعه ۲۸ آذر ۱۳۹۹، ساعت ۱۶:۴۷ نوشته:

سلام ، در نسخه مرحوم قدسی آمده است: گرچه "صبا" همی برد ، قصه من به هر طرف.
به نظر استفاده از صبا به جای سخن لطیف تر و شاعرانه تر است چرا که سخن و قصه هر دو یک جنس اند.

 

ایرانی در ‫۵ ماه قبل، چهار شنبه ۱۰ دی ۱۳۹۹، ساعت ۱۴:۲۳ نوشته:

این غزل به احتمال زیاد از حافظ نیست و بنا به دلایلی بعدها به دیوان حافظ افزوده شده زیرا نسخه های کهن خطی فاقد این غزل می باشد. بهترین و معتبرترین و علمی ترین تصحیح از دیوان حافظ توسط زنده نام دکتر سلیم نیساری به عمل آمده است. این حافظ شناس بزرگ سالهای طولانی از عمر خود را صرف این کار کرده و دیوان حافظ را از روی 50 نسخه خطی نیمه اول قرن نهم تصحیح نموده و در نسخه چاپی خود این غزل را در قسمت ملحقات و جزو غزلهای مشکوک و مردود آورده است.

 

بهزاد در ‫۳ ماه قبل، شنبه ۲ اسفند ۱۳۹۹، ساعت ۱۶:۰۶ نوشته:

دوستان عزیز از نظر بنده حضرت حافظ نو تمام عرفا و صوفیان نه شیعه نه سنی نه مسیحی و ...نبوده اند آنها فقط سالک یک دین هستن و اون دین دین عشق هستش.
که حضرت حافظ فرمود :
هرگز نمیرد ان که دلش زنده شد به عشق
ثبت است بر جریده عالم دوام ما
حضرت مولوی:
ملت عشق از همه دین ها جداست
عاشقان را ملت و مذهب خداست.

 

رضا س در ‫۲ ماه قبل، پنج شنبه ۵ فروردین ۱۴۰۰، ساعت ۰۳:۴۹ نوشته:

جناب ایرانی تصویر نسخه‌های قدیمی بالای همین صفحه موجوده. حتی در نسخه 855 هجری هم اومده.

 

خانم در ‫۲ ماه قبل، یک شنبه ۸ فروردین ۱۴۰۰، ساعت ۰۹:۳۵ نوشته:

اصلا نیازی به دعوا کردن و ناهنجاری نیست...
کسانی که اینجا نظر نوشتن دو دسته هستند یکی کسانی که قرابت معنایی و مفهوم های شعر فارسی رو خوندن و یکی کسایی که نخوندن
مثلا کیانی که ادبیات میخونن میدونند که شراب استعاره از دل پاک عارف هست نه خود شراب
پس هرجا جام و می و جام جم و اینا دیدیم احتمالا منظورشون دل پاک عارف هست
من پیشنهاد میکنم کتاب قرابت معنایی و تناسب مفهومی نشر دریافت رو که مناسب همه است ولی بیشتر کنکوری ها استفاده میکنند رو حتما مطالعه بفرمایید

 

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور ثبت نام کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.