Fateme Zandi در ‫۹ روز قبل، یکشنبه ۱۵ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۳۴ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر چهارم » بخش ۹ - غرض از سمیع و بصیر گفتن خدا را:

به نام حضرت دوست 
 شرح ابیات 
استاد ارجمند جناب کریم زمانی 

بیت 215
از پیِ آن گفت حق ، خود را بصیر 
 که بُوَد دیدِ وَی ات هر دَم نذیر

مولانا در این بخش جلیل ، مقصود از توصیفِ حضرت حق به سمیع ، بصیر و علیم را طبق مشربِ ذوقی و مکتب فکری خود بیان کرده است . پیش از شرح ابیات مقدّمه ای کوتاه لازم است و آن بحث پیرامونِ صفات الهی است . بطور کلّی همۀ فِرَق و نِحَل اسلامی در اینکه خداوند دارای اسماء و صفاتی است اتفاقِ نظر دارند . زیرا طبقِ نصِ قرآنِ کریم حضرت حق دارای اسماء حُسنی و صفاتِ علیاست . امّا در کیفیتِ اتّصافِ حق به این صفات مناقشات و مجادلات بسیاری صورت گرفته که در کُتبِ کلامی به تفصیل مسطور است . عمده صفاتِ حقیقی خدا که همۀ فرقه ها بدان معتقدند هفت اسم است که در اصطلاح عرفا و صوفیه بدان ائمّۀ سبعه گویند و آنها عبارت اند از : حَیّ ، قدیر ، علیم ، بصیر ، سمیع ، مرید و متکلّم . متکلّمانِ اشعری مذهب ، صفاتِ حق را زائد بر ذاتش دانسته اند . یعنی صفت را غیر از ذات می دانند چنانکه ابوالحسن اشعری در جواب یکی از مشایخ معتزله می گوید : « اگر می گویی علمِ خداوند ، عینِ ذاتِ اوست ، بنابراین بگو ای عِلمِ خدا مرا ببخش و به من رحم کن » اشاعره باز در توضیح مطلبِ فوق می گویند صفاتِ او نه عینِ ذاتِ اوست و نه غیر ذاتِ او . امّا در عینِ حال همۀ صقاتِ او ازلی و قائم به ذاتِ اوست . لیکن معتزله بر عکسِ آنان صفات را از ذاتِ الهی نفی می کنند و ذاتِ الهی را نایبِ مَنابِ صفاتِ حضرتش می دانند و می گویند اگر صفاتِ الهی را ازلی و قائم به ذاتِ او بدانیم تعدّدِ قدما لازم می آید و تعدّدِ قدما موجب می شود که آدمی از وادی توحید به مهلکۀ شرک و ثنویّت در افتد . این بود خلاصه ای از عقیدۀ این دو نَحلۀ بزرگِ کلامی .

ذاتِ احدیت ، واحد است به وحدتِ حقیقی و صفات حقیقی خداوند هر چند از حیثِ مفهوم ، مختلف است امّا از حیثِ ذات ، متحد است چنانکه ابن سینا می گوید : « خداوند به خاطرِ تعدّد صفاتش ، متعدّد نیست » مولانا در مثنوی شریف و دیگر اثارِ خود نه تنها به این مجادلاتِ بیهوده و کارافزا دامن نمی زند بلکه راهی « میان بُر » به سوی فطرتِ آدمی برمی گزیند و به گونه ای سخن می گوید که حتّی وجدان های خُفته نیز به خود می آیند تا چه رسد به وجدان های بیدار .

معنی بیت : خداوند از این جهت خود را بینا نامیده که بینایی او تو را هر لحظه از ارتکابِ گناه بترساند .

بیت 216
از پیِ آن گفت حق ، خود را سمیع
  تا ببندی لب ز گفتارِ شَنیع

خداوند از انرو خود را با صفتِ سمع توصیف کرده و نامِ سمیع بر خود نهاده تا بدانی خداوند هر آنچه گویی می شنود و لب از سخنان زشت و رکیک فرو بندی .

بیت 217
از پیِ آن گفت حق ، خود را علیم 
 تا نیندیشی فسادی تو ز بیم

همچنین خدا از آنرو خود را علیم نام نهاده که تو از ترسِ دانایی او اندیشه های فاسد را به ذهنِ خود راه ندهی .

بیت 218
نیست اینها بر خدا اسمِ عَلَم 
 که سِیَه ، کافور دارد نام هم

مبادا خیال کنی که این اسم ها برای خدا جنبۀ عَلَمیّت دارد . چنانکه سیاهِ زنگی را هم ممکن است با نامِ کافور صدا کنند در حالی که اسم در مسمّی تحقق ندارد . ( اسمِ عَلَم = نامِ خاصی است که بر فردی نهاده می شود تا بدان اسم شناخته شود مانند صالح ، سیمین و … / کافور = سمغِ درختی است که بیشتر در جزایر و سواحلِ دریاها روید و آن به پاره ای نمک شبیه است ) [ به قولِ معروف « بر عکس ، نهند نام زنگی کافور » بسیاری از اسامی متداول در میانِ مردم با مسمّای آن تطبیق ندارد مثلاََ خیلی از آدم ها ممکن است نامشان «جمال» و یا «گُلچهر» و یا «مه رُو» باشد امّا وقتی به آنان نظر می کنی می بینی که اثری از زیبایی و لطافتِ گُل و جذابیّتِ ماه در انان دیده نمی شود بلکه این اسامی ، الفاظی تو خالی و فاقدِ مسمّی است . ( رجوع شود به شرح ابیات 1472 و 1473 دفتر دوم ) مولانا در این بیت می گوید : امّا اسمای حُسنایِ پروردگار ، تحققِ عینی دارد و هر یک از آن اسماء به صفتی از صفاتِ باریتعالی راجع است . ]

بیت 219
اسم ، مُشتَقّ است و اوصافِ قدیم
  نه مثالِ علّتِ اُولی سَقیم

اسم های خداوند ، مشتق است و از صفاتِ قدیم و ازلی او ناشی شده است . امّا این اسامی مانندِ اصطلاح « علّتِ اُولی » ناقص و نارسا نیست . [ علّتِ اُولی = شرح بیت 1625 دفتر دوم / سقیم = بیمار ، در اینجا به معنی نارسا و ابتر آمده است / منظور از صفات قدیم در این بیت اینست که صفاتِ خداوند عینِ ذاتِ اوست . یعنی واحد و احدِ الهی با اعتبارات مختلف ، اسماء مختلف می یابد و اِلّا حقیقتِ او یگانه است و کثرتی در کار نیست . ]

ذاتِ حضرت حق ، واحد است به وحدت حقیقی و از هر گونه کثرت و تعیّنی مبرّاست و هر گاه ذاتِ الهی با صفتی از صفاتِ کمال توصیف شود آن را اصطلاحاََ در لسانِ عرفا و صوفیه ، اسم گویند .

بیت 220
ورنه تَسخُر باشد و طنز و دِها
 کرّ را سامع ، ضریران را ضیا

و اِلّا نوعی مسخره و طنز و نوعی مکّاری است که مثلاََ آدمِ ناشنوا را شنوا بنامیم و آدمِ نابینا را بینا . ( تَسخُر = در اینجا به معنی هزل و مسخره / دِها = زیرکی ، نیرنگ / سامع = شنونده / ضریران = جمع ضریر به معنی کور ، نابینا ) [ یعنی اگر اسماء الهی نیز مانندِ اسامیِ متداول مردم (نَعوذُبِالله) عاری از مسمّایِ خود باشد مایۀ طنز و هزل می شود . ]

بیت 221
یا عَلَم باشد حَیی نامِ وَقیح 
 یا سیاهِ زشت را نامِ صَبیح

یا مثلاََ نامِ یک آدمِ بی حیا و بی شرم را بگذاریم باحیا و آزرمی . و یا نامِ یک آدمِ سیاه و زشت را زیبا و صبیح الوجه بنامیم . ( حَیی = با شرم و حیا / صبیح = زیبارو ، خوشگل ، در اصطلاحِ صوفیان ، صبیح الوجه به کسی گویند که مظهرِ اسمِ جواد باشد ) [ از این قبیل نمونه ها که در موردِ آدمیان صادق است امّا در موردِ اسماء حُسنای الهی صدق نمی کند . زیرا اسماء جلیل او همه از صفاتِ او ظاهر شده است . ]

بیت 222
طفلکِ نوزاده را حاجی لقب 
 یا لقب غازی نهی بهرِ نَسَب

یا مثلاََ می شود که نامِ نوزادی را حاجی می گذارند و یا گاه می شود که لقبِ غازی را به کسی می دهند به خاطرِ اینکه در خانواده و نسبِ او تنی چند غازی بوده اند . ( غازی = جنگجو ، پیکارکننده ، مجاهد راه دین ، از ریشه غَزو ) [ در ایام قدیم رسم بود که هر گاه نوزادی در روزِ عیدِ قربان متولد می شد . نامش را حاجی می گذاشتند و عامه به این نوزادها «حاجی شکمی» می گفتند . حالا هم نیز در برخی روستاها و شهرهای دور دست این رسم دیده می شود . همچنین در قدیم رسم بود که گاه برای تحسین و تجلیل و احترام ، منصب و حرفۀ والای پدر و یا کسانِ نزدیکِ شخص را بدو نسبت می دادند هر چند که او فاقدِ آن بود . مثلاََ لقبِ غازی از القابِ مهم بود که در کشورهای اسلامی به شخصیت های برجسته نظیر شاهان و اتابکان و نظامیان عالی رتبه داده می شد . چنانکه لقبِ سلطان محمود غزنوی ، غازی بود و حتی در عصر اخیر نیز این رسم ادامه داشت و مصطفی کمال پاشا ( آتا تُرک ) در جریان جنگ با ارتشِ یونان و دفعِ حملاتِ آنان ، بدین لقب خوانده شد . به هر حال منظور مولانا اینست که اسامی و القابِ با مسمّی و شخص ملقب به آن در بسیاری موارد هیچ سنخیّتی با هم ندارد امّا همۀ اسماء الهی نسبت به ذات و صفاتِ او صدق می کند . ]

بیت 223
گر بگویند این لقب ها در مدیح 
 تا ندارد آن صفت ، نَبوَد صحیح

هر گاه مردم این القاب را در حقِ کسی بکار برند که فاقدِ آن اوصاف باشد . اطلاقِ این القاب بر او کارِ درستی نیست . [ اگر «مدیح» را به معنی ستایش فرض کنیم معنی مصراع اوّل اینست : « اگر مردم این القاب را در ستایش کسی بگویند » و اگر به معنی ممدوح بگیریم معنی اینست : « اگر مردم این القاب را در مورد شخصِ موردِ ستایش بگویند » ]

بیت 224
تَسخَر و طنزی بُوَد آن یا جُنون
  پاک ، حق عمّا یَقُولُ الظّالِمون

اطلاقِ این القابِ غیر حقیقی به این و آن ، جنبۀ هزل و شوخی و یا دیوانگی پیدا می کند . لیکن حضرتِ حق از همۀ سخنان و اقوالی که ستمگران در بارۀ او می گویند منزّه است . ( تَسخَر = مسخره کردن ) [ اشاره به آیه 43 سورۀ اِسراء « پاک و برتر است خدا از آنچه (مشرکان) گویند . برتری و عُلوّی بزرگ » ]

بیت 225
من همی دانستمت پیش از وصال 
که نِکُورُویی ، ولیکن بَدخِصال

مولانا مجدداََ باز می گردد به حکایت آن عاشق در باغ و از قول معشوق به آن عاشقِ گستاخ می گوید : من پیش از این وصال از احوالِ تو با خبر بودم و می دانستم که تو هر چند خوبرو و زیبایی امّا بَدخو و بَد اخلاقی .

بیت 226
من همی دانستمت پیش از لقا 
 کز ستیزه ، راسخی اندر شَقا

من پیش از اینکه با تو دیدار کنم می دانستم که تو به سببِ خویِ ستیزه گری ، سخت در ورطۀ بدبختی فرو افتاده ای . [ شقا = بدبختی و شقاوت ]

بیت 227
چونکه چشمم سرخ باشد در عَمَش 
 دانَمَش ز آن درد ، گر کم بینمش

عده ای از شارحان مرجع ضمیر «ش» را در «دانَمَش» و «بینمش» سرخی چشم دانسته و چنین معنی کرده اند : « اگر چشمم به علّتِ بیماری آبریزش ، سرخ شده باشد . با آنکه آن سرخی را نمی بینم امّا به سببِ درد ، سرخی را احساس می کنم » ( اکبرآبادی و عده ای دیگر ) معنی فوق هر چند معقول است امّا به سیاقِ ابیات مربوط نیست . اگر مرجع ضمیر «ش» در «دانَمَش» و «بینمش» را « راسخی اندر شقا » در بیت قبل بدانیم با سیاقِ ابیات سازگار می شود و مهنای مربوط و موجهی حاصل می گردد . گویا مردِ عاشق از معشوق سؤال کرده که : تو چطور شقاوت و کج مداری مرا قبلاََ دیده ای در حالی که هیچ ملاقاتی با من نداشته ای . مگر ممکن است که کسی دچارِ ضعفِ بینایی و آبریزش چشم باشد و بتواند همه چیز را ببیند ؟ معشوق در جواب می گوید : اگر هم چشمِ من به بیماری دچار باشد و سرخ گردد و این بیماری موجبِ ضعفِ دید در من شود . با همۀ این احوال باز شقاوت و بدبختی تو را می بینم ، از بس ظاهر و نمایان است . ( شرح کبیر انقروی ، جزو اوّل ، دفتر چهارم ، ص 109 و 110 ) [ عَمَش = ضعف بینایی ، جاری شدن دایم اشک از چشم به سبب بیماری ]

بیت 228
تو مرا چون برّه دیدی بی شُبان 
 تو گُمان بُردی ندارم پاسبان

تو ای عاشقِ گستاخ ، مرا برّه ای بدون چوپان دیدی و تو خیال کردی که من محافظ ندارم .

بیت 229
عاشقان از درد ز آن نالیده اند 
که نظر ناجایگه مالیده اند

دلیلِ نالیدن و گریستن عاشقان اینست که به جایی که نباید نگاه کنند ، نظر کرده اند . [ نظر ناجایگه مالیده اند = نیکلسون می گوید یعنی : آنها معشوق را تنها در نظر نداشته اند بلکه توجه خود را به جای دیگر معطوف ساخته اند و در نتیجه به دردِ هجران مبتلا شده اند ( شرح مثنوی معنوی مولوی ، دفتر چهارم ، ص 1426 ) ]

بیت 230
بی شُبان دانسته اند ظَبی را 
رایگان دانسته اند آن سَبی را

آن آهو را بدون چوپان گُمان کرده اند و آن اسیر را مجّانی و مُفت دانسته اند . [ ظَبی = آهو / سَبی = اسیر ، اسیر کردن ، البته این لفظ بیشتر به زنان اسیر اطلاق می شود ]

بیت 231
تا ز غَمزه تیر آمد بر جگر 
که منم حارس ، گزافه کم نگر

تا اینکه تیری از غمزۀ معشوق بر جگرِ عاشق فرود آمد و به او فهماند که من ( تیر غمزه ) نگهبانِ معشوقم . پس کمتر با گستاخی بدو نظر کن . ( غمزه = شرح بیت 680 دفتر دوم ) [ حق تعالی با نگاهی جلالی به عاشقان می نگرد یعنی عاشقان را به قهر و بلا دچار می سازد تا هر نااهلی خود را عاشق ، جا نزد .

عشق از اوّل چرا خونی بُوَد 
تا گریزد آنکه بیرونی بُوَد ]

بیت 232
کی کم از بَرّه کم از بُزغاله ام 
 که نباشد حارس از دُنباله ام ؟

چگونه ممکن است که من از برّه و بزغاله کمتر باشم که پشتِ سَرم نگهبانی نباشد ؟ [ مناسب است با مضمون روایت « همانا خداوند متعال ، بندۀ مؤمن خود را حمایت می کند ، همانطور که چوپانِ مهربان ، گوسفندانِ خود را از چراگاههای هلاکت حفظ می کند ( احادیث مثنوی ، ص 108 ) ]

بیت 233
حارسی دارم که مُلکش می سزد 
داند او بادی که آن بر من وَزد

من نگهبانی دارم که سزاوار پادشاهی است . او هر بادی که بر من بوزد می داند . [ خداوند ، علیم است و به اقتضای « معیّتِ قیّومی » با ماست . حق تعالی ، قیّومِ آسمان ها و زمین و مافیهاست . اگر کسی به این نکتۀ دقیق وقوف یابد گفتار و رفتار و سِگالِ خویش را بر میزان حق و راستی می نهد و از ریا و دغا می پرهیزد . ]

بیت 234
سرد بود آن باد یا گرم ، آن علیم 
نیست غافل ، نیست غایب ، ای سَقیم

خداوندِ دانا می داند که آن باد ، سرد است و یا گرم . ای بیمار دل ، خداوند از هیچ چیز بی خبر و غایب نیست . [ سقیم = بیمار جسمانی ، امّا در اینجا منظور بیمارِ اخلاقی و باطنی است ]

بیت 235
نَفسِ شهوانی ز حق کرّست و کور
  من به دل ، کوریت می دیدم ز دُور

نَفسِ امّاره ناشنوا و نابینای حق است . یعنی نه کلامِ حق را می شنود و نه جمالِ بی مثالِ او را می بیند . من با دیده جان از دور کوردلی تو را می دیدم .

بیت 236
هشت سالت ز آن نپرسیدم به هیچ 
 که پُرَت دیدم ز جهلِ پیچ پیچ

به این دلیل من مدّتِ هشت سال تمام اصلاََ سراغِ تو را نگرفتم زیرا تو را مالامال از جهلِ مرکب یافتم . ( جهلِ پیچ پیچ = نادانی بسیار ، جهلِ مرکب ) [ « پس جواب الاحمق ای سلطان ، سکوت » در بیت 4780 دفتر سوم این مدّت هفت سال آمده است . این نشان می دهد که مولانا در بندِ نقّالی و داستان سرایی نبوده و اجزاء و مصالحِ حکایت چندان مطمحِ نظر او نیست . ]

بیت 237
خود چه پُرسم آنکه او باشد به تُون
  که تو چونی ؟ چون بُوَد او سرنگون

برای چه از کسی احوالپرسی کنم که در آتش خانۀ حمام کار می کند ؟ زیرا او در وسطِ آن آتش خانه واژگون شده است . ( تُون = گُلخَن ، آتش خانۀ حمام ) [ کسی که در سیاهچالِ شهوات و آتشگاه نفسانیّات سرنگون شده ، آنقدر غافل و بی خبر است که حتّی قابلیّتِ آن را ندارد که او را به حالِ زارش آگاه کنی . این بود جواب آن معشوق به آن عاشق نمایِ گستاخ و شهوت پرست . ]

منابع و مراجع :

شرح جامع مثنوی معنوی – دفتر چهارم – تالیف کریم زمانی – انتشارات اطلاعات

بزرگمهر در ‫۹ روز قبل، یکشنبه ۱۵ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۵۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۰۶:

گرچه ازکِبر سخن بامن درویش نگفت
جان فدای شکرین پسته ی خاموشش باد

با توجه به سه بیت بعدی که سپاسگزاری فراوانی در آنها نسبت شاه شجاع است بهتر است بیت پنج را اینطور تعبیر کنیم که سکوت شاه شجاع در برابر اتهاماتی که طوطئه‌گران به آن پرداخته بودند، حکم نجات حافظ از تنبیهات سخت مورد نظر دشمناش بوده است و هر چیزی می‌گفت میتوانست تبعات بدی برایی حافظ باشد. بخصوص «گر چه » شروع بیت تردیدی در تکبر شاه هم ایجاد میکند و جان فدای پسته خاموش اشاره به راه نجات تقدیمی از شاه شجاع است و سه بیت بعد تماما این تعبیر را پشتیبانی میکنند.....؟

چه لزومی داشت اگر حافظ از حرکت شاه دلخور و ناراضی بوده این ابیات پایانی را اینچنین غلاظ و سپاسگونه بسراید

خون عاشق به قدح گر بخورد نوشش باد

و

به غلامی تو.....و حلقه بندگی تو...

علی میراحمدی در ‫۹ روز قبل، یکشنبه ۱۵ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۲۱ دربارهٔ انوری » دیوان اشعار » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۱۰۸ - در مدح امام بزرگ شیخ قطب الدین ابوالمظفر العبادی:

ای محرم خلوتی که آنجا

محوست نشان آفرینش!

ببنید درین قصیده مدحی که گویا درباره یکی از مشایخ است انوری چطور استادی خود را نشان میدهد!

این همان شاعر است که هجو و هزل و طنز و طعنه هم دارد ولی اینجا که مدح یکی از اهل مشایخ است  کلمات و عبارات و توصیفاتش رنگ و روی معنوی یا عرفانی دارد و بسیار عالی هم از پس این کار برآمده تا آنجا که اصلا برخی ابیات شرح هم میطلبد!

بیت زیر را بنگرید که چه مقدار هنرمندانه و زیباست و به یک دیوان می ارزد!

آزاد مراتب یقینت

ز آسیب گمان آفرینش!

 

علی فرزانه در ‫۹ روز قبل، یکشنبه ۱۵ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۰۷ در پاسخ به نصرت الله حلمی دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۴:

در تایید حاشیه شما، در نسخه دستنویس کتابخانه نور عثمانیه استانبول به تاریخ کتابت ۸۰۱ قمری که کهنترین نسخه کامل دیوان حافظ است در بیت اول به جای آشیانه آستانه آمده است

علی میراحمدی در ‫۹ روز قبل، یکشنبه ۱۵ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۱۲ دربارهٔ انوری » دیوان اشعار » مقطعات » شمارهٔ ۱۳۴:

در وصف شخص بلند قدی گفته است که اگر عمر تو هم مانند قد تو باشد ملک الموت عاقبت جان بدهد و تو زنده بمانی!

ببینید این آدم چقدر زیرک و طناز بوده و چقدر هنرمندانه این دو بیت را سروده است

در لابلای دیوانش که بگردیم متوجه می‌شویم که همین آدم که شعر خود را صرف تقاضای شراب و کباب و گندم و  جو کرده یا طنزی و طعنه ای در کار این و آن کرده چقدر معلومات داشته و چه آدم پُری بوده است!

من ادعا میکنم که اگر از تمام شاعران ایران بخواهید که شعری در طنز و طعنه به شخص دیلاقی بگویند نظیر این بیت را نتوانند گفت !

 

همایون در ‫۹ روز قبل، یکشنبه ۱۵ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۰۷:۰۶ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳۷۱:

غزل جانانه‌ای که از نوزایی اندیشه و زندآگاهی میگوید که هر زمان جان ما نیازمند آنست تا سخن را تازه کند و دوران را شکار کند، اینگونه جان ما با آن و زمان آشنا میگردد، هر زمان فرمانی در خود دارد والاتر از هر فرمانروا و سرسپردگانش

دوران کنون دوران من 
گردون کنون حیران من
در لامکان سیران من 
فرمان ز قان آورده‌ام
در جسم من جانی دگر
 در جان من قانی دگر
با آن من آنی دگر 
زیرا به آن پی برده‌ام

همایون در ‫۹ روز قبل، یکشنبه ۱۵ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۰۷:۰۵ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳۷۱:

غزل جانانه‌ای که از نوزایی اندیشه و زندآگاهی میگوید که هر زمان جان ما نیازمند آنست تا سخن را تازه کند و 

دوران را شکار کند. اینگونه جان ما با آن و زمان آشنا میگردد، هر زمان فرمانی در خود دارد والاتر از هر فرمانروا و پاسبانانس 

دوران کنون دوران من 
گردون کنون حیران من
در لامکان سیران من 
فرمان ز قان آورده‌ام
در جسم من جانی دگر
 در جان من قانی دگر
با آن من آنی دگر 
زیرا به آن پی برده‌ام

همایون در ‫۹ روز قبل، یکشنبه ۱۵ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۰۷:۰۰ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳۷۱:

غزل جانانه‌ای که از نوزایی اندیشه و زندآگاهی میگوید که هر زمان جان ما نیازمند آنست تا سخن را تازه کند و دوران را شکار کند، اینگونه جان ما با آن و زمان آشنا میگردد، هر زمان فرمانی در خود دارد والاتر از هر فرمانروا و سرسپردگانش

دوران کنون دوران من 
گردون کنون حیران من
در لامکان سیران من 
فرمان ز قان آورده‌ام
در جسم من جانی دگر
 در جان من قانی دگر
با آن من آنی دگر 
زیرا به آن پی برده‌ام

هادی مردی در ‫۱۰ روز قبل، یکشنبه ۱۵ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۰۰:۰۶ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۸۳:

شهریور ۴۰۵  است و با این شعر زیبای سعدی و صدای همایون شجریان  به نظاره ی انچه بر وطن میگذرد نشسته ام  و می اندیشم اگر ایرانمان این نعمت ها و برکات بزرگ را نداشت  چگونه ممکن بود عبور  از این ایام 

ahmad f در ‫۱۰ روز قبل، شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۲۳:۳۴ در پاسخ به محسن دربارهٔ حافظ » قطعات » قطعه شمارهٔ ۱۸:

شما پسته کوهی می‌خوری دچار سبک روحی می‌شی؟ یعنی اندازه یک جو(شش دهم گرم) پسته کوهی که تقریباً می‌شه گفت ناچیزه, پسته کوهی بخوری دچار سبک روحی می‌شی و سی مرغ رو به سیخ می‌زنی از گرسنگی؟

 

اینکه الان و در زمان حال به «حشیش» یا بنگ می‌گن «پنیر» برای شما شاید کمی عجیب باشه، اما از زمان قدیم رسم بوده روی بنگ نام های دیگری می‌گذاشتند: سر الاسرار، طوطی اسرار، تحفه سبز درویش، حبه خضرا و...

 

 

 

 

آیا در تاریخ نخواندید که در برخی تصوف های قلندری مصرف این گیاه در خرابات رواج داشته؟

 

 

 

 

حافظ اینجا نگفته که خودش اهل حبه خضرا بوده. اگر می‌خواهید نظر واقعی حافظ رو در مورد این قضیه بدانید به شعر «الا ای طوطی گویای اسرار» مراجعه کنید، در اونجا اتفاقا به خوبی توضیح دادم حافظ چطور به قلندران افراطی در افیون خرابات ها طعنه آمیز اشعار خودش رو بالاتر معرفی می‌کنه.

 

 

 

 

اگر قصدتون دفاع از حافظ در برابر تهمت های ناروا است، بهتره با اطلاعات درست و رمز گشایی اشعار خودش راه رو پیدا کنید، با پاک کردن صورت مسئله فقط خودتون رو گول می‌زنید تا کمتر مطالعه کنید.

علی میراحمدی در ‫۱۰ روز قبل، شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۲۳:۲۱ دربارهٔ انوری » دیوان اشعار » مقطعات » شمارهٔ ۱۸ - در هجا گوید:

گویا امروز و در مورد ترامپ این ضحاک زرد سروده شده است...

روانش شاد که حق مطلب را خوب ادا کرده و دقیقه ای را فروگذار نکرده !

درین زمینه ها انوری «نامبر وان »است و بی تردید رودست ندارد

دکتر حافظ رهنورد در ‫۱۰ روز قبل، شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۲۳:۱۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۴۴:

"می‌زنم" هایی یکسان که هر کدام در یک معناست

می‌زنم=برمی‌دارم/ می‌زنم=می‌اندازم/ می‌زنم= می‌کنم... می‌گیرم‌.... سر می‌دهم و الی آخر

حسین مویدی در ‫۱۰ روز قبل، شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۵۵ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود » بخش ۹ - داستان کسری با بوزرجمهر:

یک مایه کاس احتمالا اصطلاحی عامیانه بوده که در آن زمان رایج بوده است . کاس همان است که امروز کاسه می گوییم و مایه به معنی اندازه . یک مایه کاس به معنی در اندازه محدود 

حسین مویدی در ‫۱۰ روز قبل، شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۴۵ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی هرمزد دوازده سال بود » بخش ۸:

یازگار احتمالا بازگاه بوده است . در این صورت معنی مصرع چنین خواهد شد که محل گردآوری باج در اثر شمارش زیاد چرکین و آلوده شد . 

علی میراحمدی در ‫۱۰ روز قبل، شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۲۰:۲۵ در پاسخ به داود شبان دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۰۵:

بنده هم سخت علاقه مند هستم بدانم این«رضا» کیست که اینقدر به حافظ و شاه  شجاع نزدیک بوده که اینطور از روابط آنها دم میزند!

احتمالا ایشان ماشین زمان دارند و ما نمی‌دانیم 

کسی چه میداند شاید اکنون در دربار محمود غزنوی و شاهد دیدار فردوسی و شاه غزنین باشد یا در یمگان نزد ناصرخسرو یا در حصار نای پیش مسعود سعد 

شاید هم در سومنات است و به سعدی در انداختن آن بت پرست در چاه کمک می‌کند!

«شادی همه لطیفه گویان صلوات»

 

ابراهیم احمدی در ‫۱۰ روز قبل، شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۲۰:۲۰ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۷ - خلوت طلبیدن آن ولی از پادشاه جهت دریافتن رنج کنیزک:

شاید راز این ابیات نه در «عشق کنیزک» که در ناتوانی انسان از شناختن صاحبِ حقیقیِ دل خویش باشد. حکیم شهرها را یکی‌یکی نام می‌برد، اما هیچ‌کدام نبض را نمی‌جنبانند؛ تا نام سمرقند می‌رسد و ناگهان بدن، رازی را آشکار می‌کند که زبان پنهان کرده است. گویی هر انسانی در درون خود شهری دارد که تنها نام آن می‌تواند او را از سکون بیرون آورد؛ شهری که خودِ او نیز شاید نداند چرا این‌همه به آن تعلق دارد.

 

از این منظر، «نبض» چیزی بیش از ضربان قلب است؛ نبض، امضای حقیقت در وجود آدمی است. عقل می‌تواند استدلال کند، زبان می‌تواند انکار کند، و انسان می‌تواند حتی خودش را فریب دهد؛ اما حقیقت، گاهی در یک لرزش، یک اشک، یک سکوت یا یک تغییر ناگهانی در حالِ دل خود را نشان می‌دهد. حکیم کسی است که این زبان خاموش را می‌فهمد.

 

اما شاید شگفت‌تر آن باشد که مولانا می‌گوید دانه باید در خاک پنهان شود تا سبز شود. یعنی هر حقیقت بزرگی پیش از آنکه «آشکار» شود، باید مدتی در تاریکیِ ناشناخته‌بودن زندگی کند. انسان نیز پیش از آنکه خویشتن حقیقی خود را بیابد، باید از بسیاری از پاسخ‌های آماده، نام‌ها و هویت‌های ظاهری عبور کند. «راز» در اینجا فقط چیزی نیست که از دیگران پنهان می‌کنیم؛ گاهی رازی است که هنوز از خودِ ما هم پنهان است.

 

شاید «طبیب» نیز در نهایت کسی بیرون از ما نباشد؛ بیداری‌ای باشد که روزی در درون ما می‌رسد و می‌پرسد: «نام چه چیزی که می‌آید، نبضت تغییر می‌کند؟» پاسخ به این سؤال، آغاز شناختِ خویشتن است. زیرا هرکس «سمرقند» خود را پیدا کند، تازه می‌فهمد کجای جهان را خانهٔ خویش پنداشته و چرا از اصل خویش دور افتاده است. 

بزرگمهر در ‫۱۰ روز قبل، شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۰۸ در پاسخ به رضا دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۰۵:

گرچه ازکِبر سخن بامن درویش نگفت
جان فدای شکرین پسته ی خاموشش باد

با توجه به سه بیت بعدی که سپاسگزاری فراوانی در آنها نسبت شاه شجاع است بهتر است بیت پنج را اینطور تعبیر کنیم که سکوت شاه شجاع در برابر اتهاماتی که طوطئه‌گران به آن پرداخته بودند، حکم نجات حافظ از تنبیهات سخت مورد نظر دشمناش بوده است و هر چیزی می‌گفت میتوانست تبعات بدی برایی حافظ باشد. بخصوص «گر چه » شروع بیت تردیدی در تکبر شاه هم ایجاد میکند و جان فدای پسته خاموش اشاره به راه نجات تقدیمی از شاه شجاع است و سه بیت بعد تماما این تعبیر را پشتیبانی میکنند.....؟

چه لزومی داشت اگر حافظ از حرکت شاه دلخور و ناراضی بوده این ابیات پایانی را اینچنین غلاظ و سپاسگونه بسراید

خون عاشق به قدح گر بخورد نوشش باد

و

به غلامی تو.....و حلقه بندگی تو...

سیدمحمدنوید مهدوی در ‫۱۰ روز قبل، شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۱۸ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۶۷:

سعدیا ناز بگفتی!    تو را مست که کرد

که حریفان ز می و من ز اسارت خستم

سناتور سنتور در ‫۱۰ روز قبل، شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۴۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۹:

امام علی علیه السلام؛ 

برترین عبادت غلبه کردن بر عادت است. 

در خِلاف‌آمدِ عادت بطلب کام! که من

کسب جمعیت از آن زلفِ پریشان کردم

#حضرت_حافظ 

ترک عادت موجب مرض است.

سعادت خواهی از عادت گذر کن

که ترک عادت است اصل سعادات

#عبدالرحمان_جامی 

ترک عادت همه گر زهر بود دشوارست

روز آزادی طفلان به معلم بارست

#صائب_تبریزی 

ترک عادت بر سبک مغزان بود ناخوشگوار

پیش طفلان نعمت الوان نگیرد جای شیر

#صائب_تبریزی 

توبهٔ گرگ مرگ است. 

امام حسن عسکری (ع) فرمودند: 

رَدُّ المُعْتادِ عَن عادَتِهِ کالمُعْجِزِ

ترک دادن عادت کرده به کاری مثل این

است که کسی بخواهد معجزه انجام دهد

که البته معجزه کار آسانی نیست. 

 

سناتور سنتور در ‫۱۰ روز قبل، شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۰۱ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۴۵۰:

امام علی علیه السلام؛ 

برترین عبادت غلبه کردن بر عادت است. 

ترک عادت موجب مرض است.

سعادت خواهی از عادت گذر کن

که ترک عادت است اصل سعادات

#عبدالرحمان_جامی 

ترک عادت همه گر زهر بود دشوارست

روز آزادی طفلان به معلم بارست

#صائب_تبریزی 

ترک عادت بر سبک مغزان بود ناخوشگوار

پیش طفلان نعمت الوان نگیرد جای شیر

#صائب_تبریزی 

توبهٔ گرگ مرگ است. 

امام حسن عسکری (ع) فرمودند: 

رَدُّ المُعْتادِ عَن عادَتِهِ کالمُعْجِزِ

ترک دادن عادت کرده به کاری مثل این

است که کسی بخواهد معجزه انجام دهد

که البته معجزه کار آسانی نیست.