گنجور » حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۰

وزن:	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)
قالب شعری:	غزل
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۸

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به تمجید از لذت نوشیدن باده و حال خوب آن پرداخته و تأکید می‌کند که عاشقان و عارفان باید در این شرب مدام غرق شوند. او به زیبایی می‌گوید که چگونه زلف معشوق می‌تواند دل خردمندان را به دام بیندازد و مستی واقعی را فقط در همراهی با معشوق یافت. همچنین به هنردوستی و تلاش در کسب علم اشاره می‌کند و بر اهمیت چشم‌پوشی از قید و بندها در لذت بردن از زندگی تأکید می‌کند. در نهایت، شاعر با دعوت به درک و بهره‌برداری از نعمت‌ها و زمان‌های مناسب، به امید بخت و اقبال اشاره می‌کند.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# ساقی ار باده از این دست به جام اندازد

عارفان را همه در شُربِ مُدام اندازد

اگر ساقی از چنین باده‌ای در جام بریزد، همه عارفان به باده‌گساری پیوسته خواهند پرداخت.

# ور چُنین زیرِ خَم زلف نهد دانهٔ خال

ای بسا مرغِ خِرَد را که به دام اندازد

و اگر خال را چنین زیر شکن زلف پنهان کند، بسیاری از لاف‌زنانِ خرد را نیز به دام می‌اندازد.

# ای خوشا دولتِ آن مست که در پایِ حریف

سر و دستار نداند که کدام اندازد

خوش به حال مستی که نمی‌داند در پای جانان سر ببازد یا دستار!

# زاهدِ خام که انکارِ مِی و جام کند

پخته گردد چو نظر بر میِ خام اندازد

اگر زاهد ناپخته [و ناسازگار]–که می و جام را انکار می‌کند–اندکی از باده تازه بنوشد، از خامی درمی‌آید [رستگار می‌شود].

# روز در کسبِ هنر کوش که مِی خوردنِ روز

دلِ چون آینه، در زنگِ ظَلام اندازد

روز در آموختن هنر بکوش زیرا باده خوردن در روز، دلی را که چون آینه است دچار زنگار سیاه می‌کند

# آن زمان وقتِ میِ صبح فروغ است که شب

گِردِ خَرگاهِ افق پردهٔ شام اندازد

آن زمان وقت نوشیدن بادهٔ روشنی بخش بامداد است که شب، پردهٔ سیاه گرداگرد اردوگاه افق می‌کشد.

# باده با محتسبِ شهر ننوشی زنهار

بخورد باده‌ات و سنگ به جام اندازد

هشدار که باده با محتسب شهر ننوشی! زیرا باده‌ات را می‌خورد و جامت را می‌شکند.

# حافظا سر ز کُلَه گوشهٔ خورشید برآر

بختت ار قرعه بدان ماهِ تمام اندازد

حافظ! اگر بخت قرعهٔ آن ماه شب چهارده را به نام تو زد، بر خود ببال (سر از گوشهٔ کلاه خورشید بیرون بیاور).

پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی

راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

غزل شمارهٔ ۱۵۰ به خوانش فریدون فرح‌اندوز
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

غزل شمارهٔ ۱۵۰ به خوانش محمدرضا مومن نژاد

غزل شمارهٔ ۱۵۰ به خوانش سهیل قاسمی

غزل شمارهٔ ۱۵۰ به خوانش محسن لیله‌کوهی

غزل شمارهٔ ۱۵۰ به خوانش فاطمه زندی

همهٔ خوانش‌هاautorenew

غزل شمارهٔ ۱۵۰ به خوانش پری ساتکنی عندلیب

غزل شمارهٔ ۱۵۰ به خوانش مریم فقیهی کیا

غزل شمارهٔ ۱۵۰ به خوانش احسان حلاج

غزل شمارهٔ ۱۵۰ به خوانش افسر آریا

غزل شمارهٔ ۱۵۰ به خوانش محمدرضاکاکائی

غزل شمارهٔ ۱۵۰ به خوانش نازنین بازیان

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

پیشنهاد مشق شعر

امیرعلیشیر نوایی » دیوان اشعار فارسی » غزلیات » شمارهٔ ۱۹۴ - تتبع خواجه

ساقی ار عکس مه چهره به جام اندازد

باز در دور قمر شین تمام اندازد

هوسم هست که با من شود او رام ولیک

کس چسان طایر خورشید به دام اندازد

چهره شاهد مقصود مشاهد شودش

[...]

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه

معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۲۶ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

شرح سرخی بر حافظ در ‫۱۲ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۲۰ دی ۱۳۹۲، ساعت ۰۱:۵۰ نوشته:

سرزنش شاه منصور است در شیراز که به جای تدارک لشگر جهت جلوگیری از حمله ی امیر تیمور به عیش و عشرت پرداخته و کشور را فراموش کرده بود . تاریخ سرایش در حدود سال 789 است یعنی دو یا سه سال قبل از فوت حافظ

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

حسین در ‫۱۱ سال و ۶ ماه قبل، شنبه ۱ فروردین ۱۳۹۴، ساعت ۱۳:۲۴ نوشته:

سلام ، خیلی ممنون از توضیحی که راجع به این شعر دادید برای من واقعا سوال بود که چرا حافظ می خوردن روز را منع می کند. در ضمن آیا سایت یا کتابی هست که سال نوشتن اشعار حافظ رو ذکر کرده باشه و یا اصلا سال نوشتن اشعار حافظ مشخص هست؟

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سجاد در ‫۱۱ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۲۸ مرداد ۱۳۹۴، ساعت ۰۰:۱۸ نوشته:

انَّ ناشِئَةَ اللَّیلِ هِی اشَدُّ وَطْأً وَ اقْوَمُ قیلًا. انَّ لَک فِی النَّهارِ سَبْحاً طَویلًا «2».
شب را برای عبادت بگذار و روز را برای شناوری در زندگی و اجتماع. علی علیه السلام گویی شب یک شخصیت و روز شخصیتی دیگر است.
حافظ چون مفسر است و پیچ و تابهای قرآن را خوب درک می‌کند، با زبان رمزی خود همین موضوع را که شب وقت عبادت و روز موقع حرکت و رفتن به دنبال زندگی است، در اشعارش آورده است‌
حافظ جزء کسانی است که می‌خواهند آنان را وسیله‌ای برای گمراهی و انحراف جوانان قرار دهند. وقتی جوانان ببینند یک شخصیت خیلی بزرگ و شاعر هنرمند عالی کارش شرابخواری و هرزگی بوده، می‌گویند بنابراین ما هم برویم مثل حافظ بشویم، از او که بهتر نیستیم؛ در صورتی که اشعار حافظ، همه عرفان و معنی است و تمام شعرهایش به صورت رمز است. تاریخ این‌طور بیان کرده که حافظ اساساً یک مرد عالم بوده نه شاعر، و تا دویست سال بعد از وفاتش عالمی شمرده می‌شد که گاهی هم شعر می‌گفته است.
بعد از دویست سال جنبه‌های علمی او مغفولٌ عنه و فراموش شد و به صورت یک شاعر، معروف شد.
عالمی بود که کارش تفسیر قرآن هم بود و اصلًا مفسر قرآن بود و معمولًا کتاب کشّاف زمخشری را تدریس می‌کرد. مردی بود عارف و مفسر و عالم، و اساساً در این عوالمی [که برخی می‌گویند] نبوده است ولی زبان شعرش زبان رمز است

برگرفته از کتاب شهید استاد مطهری به نام انسان کامل

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

حنّان در ‫۴ سال و ۱۰ ماه قبل، یکشنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۰، ساعت ۱۱:۳۰ پاسخ داده:

ممنون از شما به بخاطر نکته خوبتان

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

عباسی-فسا @abbasi۲۱۵۳ در ‫۲ سال و ۴ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۵ خرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۳:۲۱ پاسخ داده:

ایراد کار در اینجاست که گفته شده حافظ توصیه به عبادت را در قالب رموز خودش آورده است.
رمز یعنی عدم صراحت در جایی به کار می‌رود که عمل مورد نظر ممنوعیت شدید داشته باشد و گوینده برای حفظ جانش مجبور باشد در لفافه توصیه کند.
در زمان حافظ، بازار قرآن و تفسیر و عبادت بسیار گرم بوده و اتفاقا نه تنها توصیه‌اش ترس و مخفی کاری نداشته بلکه بسیار هم به سود گوینده بوده است و حافظ بارها و بارها این افراد را سرزنش بلکه مسخره و توبیخ می‌کند.
حافظ خودش هم در بخشی از عمرش پای ثابت جلسات قرآن و تفسیر بوده است.
پس دلیلی ندارد که حافظ توصیه به عبادت را رمزگونه بگوید منتها ما عادت داریم شخصیت‌های محبوبمان قهرمان باشند و آسمانی در حالی که حافظ‌جان اصلا آسمانی نبوده

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

ادب دوست در ‫۱۱ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۴، ساعت ۱۵:۰۸ نوشته:

میفرماید:
روز در کسب هنر کوش ، که می خوردن روز
دل چون آینه ، در زنگ ظلام اندازد

شگفتا که می الست آینه دل را به زنگ ظلام بیالاید!!!!

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

شهریار در ‫۱۱ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۹ شهریور ۱۳۹۴، ساعت ۰۱:۱۱ نوشته:

سپاس

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

میاحیان در ‫۱۰ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۲۳ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۲۱:۱۰ نوشته:

حافظ رحمه الله علیه مفسر نیست . او عینیت سوره مبارکه .... نمی گویم چون که کشف خودم است . هر بی ادبی به حافظ توان و سزا دارد سال ها این سزا را تحمل کردم وقتی به این آرامش رسیدم که که ترکان مغول را در آزار زبان پارس شناختم . اولین شناخت من قرآنی بود بعد قدرت مغولها (مغولان)نمی نویسم اندیشه های ایرانی با شمن پرستی مغایر است . حافظ اولین و تنها کسی است که مغولها را .... نامید و بهترین نام را برای قاتلها ( از این که ها را برای این مغول بکار می برم خوش حالم چون پست ترین نکبت اند ) او به راحتی با الحمد پیوست نشانه ای که هر شمن پرست مغول را می آزارد . زنده باد پاکی زنده باد الله

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

بزرگمهر در ‫۶ روز قبل، جمعه ۱۷ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۲۰:۰۶ پاسخ داده:

حالت خوبه! دوست عزیز؟

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

نیاز در ‫۱۰ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱۵ اسفند ۱۳۹۴، ساعت ۰۴:۱۸ نوشته:

لطفا تعبیر " می خام" را تفسیر کنید، ممنون

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سیدعلی ساقی در ‫۹ سال و ۱۰ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۵ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۲۰:۵۸ نوشته:

ساقی ار باده از این دست به جام اندازد
عــارفان را همـــه درشــــرب مدام اندازد

" از این دست" دو معنا دارد: 1 – این گونه 2- با این دست ، مدام نیز ایهام دارد : 1- پیوسته 2- شراب
معنای بیت : اگر ساقی همیشه به این شیوه ی دلکش وبا این دست و ساعدبلورین شراب در جام بریزد ؛ بی تردیدعارفان نیز بامشاهده ودریافت طراوت ؛حلاوت وظرافت این شیوه ؛ شیفته ی شراب نوشی شده وپیوسته خودرابا این متاع مشغول خواهند نمود.

ور چنـــین زیر خم زلف نهـــد دانه ی خال
ای بســـــا مـرغ خــرد را که به دام اندازد

و اگر ساقی دانه ی خال را اینچنین دلبرانه و دلستانانه؛ زیر حلقه ی زلف پنهان نماید؛ چه بسامرغان خرد فراوانی را که به دام زلف و خال کشیده وصیاددانه آنهاراصیدکند.منظور اینست که نه تنها عاشقان ؛بلکه عارفان؛زاهدان وتمام کسانیکه ادعای عقل وخرد ودانش دارنددرمقابل این شیوه ی دلکش وفریبا؛تسلیم شده وگرفتارخواهندگردید. بقیه در ادامه ی مطلب

ای خوشـــا دولت آن مست که در پای حریف
ســـــــــــر و دســــــتار نداند که کدام اندازد
مستی بمعنای از خود بیخود شدن اوج لذت عشقورزی بوده وعاشقان در راه رسیدن به معشوق؛بارها حالاتی ازانواع مستی راتجربه می نمایند.
در رقص سماع که در میان دراویش مرسوم بوده ؛ حالتی رخ می دهد که افر اد ازفرط مستی؛دستار از سر بدر کرده ودر پای حریف {یار؛مراد؛دوست ؛معاشر؛} می اندازد.
حافظ اوج این سرمستی را حالتی میداند که فردازبی خودی نداند که سرخود رابه پای حریف بیاندازد یادستاری را که به سرش بسته است.
زاهــــــــــــد خام که انکــــــــــار می و جام کند
پختـــــه گردد چو نظـــــــــــــر بر می خام اندازد
زاهد خام اندیش که شراب نوشی را نفی و انکار می کند ، اگر یک نظر نه به شراب رسیده وپخته ؛ حتا به شراب خام وکال که چندان اثربخش نیزنیست بیاندازد ،پخته میگردد و دست از خام اندیشی بر می دارد.

روز در کسب هنر کوش، که می خوردن روز
دل چون آینـــــه در زنگ ظــــــــــــلام اندازد
روز به دنبال کسب و کار و فراگیری هنروصنعت باش وشب شراب بنوش که شراب نوشیدن در روز؛دل همچون آینه را کدر و سیاه می کند.
این بیت وبیت بعدی مفعوم " عبارت هرسخن جایی وهرنکته مکانی دارد" را به اذهان متبادر می سازد.
آن زمان وقت می صبح فروغ ست که شب
گرد خـــــرگاه افق پرده ی شــــــــام اندازد
زمانی هنگام نوشیدن شراب صاف و روشن است ،که شب فرا برسدوگرداگردافق؛ پرده ی سیاه شام اندازد وتو بانوشیدن شراب صاف وروشن؛همچنانکه روشنایی صبح رابه کام می کشی؛باروشندلی پذیرای صبح باشی.

باده با محتسب شــــــهر ننـوشی ، زنهار
بخــــــــورد باده ات و سنگ به جام اندازد

به هوش باش که با محتسب شهر{کسانیکه همیشه نفع خودرا درنظرگرفته وحسابگرانی هستند که به محض احساس خطر؛پشت رفیق خودرا خالی کرده ودرصورت لزوم براحتی آنهارا می فروشند.}شراب ننوشی که شراب تورا می نوشد و سپس جام تو را می شکند "نمک می خورد و نمکدان می شکند. "

حافظا ؛ سر زکله گوشه ی خورشید بر آر
بختت ار قــــــــــــرعه بدان ماه تمام اندازد
8- ای حافظ اگر بخت یاری کند و آن ماه رخ قسمت تو شود ، سرافراز وسربلندخواهی شد وسربه آسمان خواهی کشید .مفهوم مجازی عبارت "سر زکله گوشه ی خورشید بر آر" موردنظراست که اشاره به اوج سربلندی وسرافرازی دارد.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

نادر.. در ‫۹ سال و ۴ ماه قبل، جمعه ۲۶ خرداد ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۰۷ نوشته:

ای خوشا دولت آن مست که در پای حریف
سر و دستار نداند که کدام اندازد..

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

فرخ مردان در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ مرداد ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۱۵ نوشته:

@ نیاز:
(دهخدا، ذیل "خام")
|| قسمی از شراب . (برهان قاطع) (فرهنگ جهانگیری ) (فرهنگ رشیدی ). شراب نورس . (انجمن آرای ناصری ). مقابل شراب پخته ؛ معروف است که شراب خام بهتر از پخته است :
بر ما بباش و دلارام گیر
چو پخته نخواهی می خام گیر.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سامان در ‫۸ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ دی ۱۳۹۶، ساعت ۱۰:۰۷ نوشته:

سجاد جان، اتفاقا حافظ بزرگ‌ترین شاعر و آرتیست ِ تاریخ ایران است. تمام مفاهیم و تعابیر عرفانی و دینی هم مواد ِ خام ِ آفرینش ادبی او بودند.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

نیکومنش در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، دوشنبه ۲۳ بهمن ۱۳۹۶، ساعت ۱۹:۱۳ نوشته:

درود بیکران بر دوستان جان
ساقی ار باده از این دست به جام اندازد
عارفان را همه در شرب مدام اندازد
قطعا اگر ساقی(در اینجا خداوند)جام وجودی طالبان و عاشقان را از چنین باده روح افزایی که در الست جام وجود مرا بدان منقش کرده پر کند ،عارفان و عاشقان با در کشیدن چنین می جان افزایی همیشه طالب ان بوده و دست از ان می برنداشته ودایما طالب نوشیدن آن‌می‌،خواهند بود
2_ور چنین زیر خم زلف نهد دانه خال
ای بسا مرغ خرد را که به دام اندازد
دانه خال؛ تاریکی است که به هنگام شهود حق بر روی لوح جان عاشق نقش می بندد که هیچ دانا و حکیمی سرّ ان نداند در این لحظه که خداوند بر لوح دل عاشق پاکباز تجلی می کند (والشمس و والضحی)
ضمیر پاک عاشق که به وسعت عرش هست در مقابل درخشش حسن حق قرار گرفته و تصویری از وجود عاشق بر روی لوح جان عاشق به رنگ سیاه نقش می بندد که دل عاشق چون اینه بتواند فروغ حسن حق را به حق منعکس گرداند این لحظه به همراه شنیده شدن جرس (صوت ممتد سفیر مانندی )به گوش جان عاشق هست تا عاشق از هیبت ان صحنه جان خویش را نبازد و انچه ضمیر عاشق مشاهده می کند تاریکی در داخل رو شنایی است و تاریکی دیگری چون زلف دور ان دو را فرا گرفته است ،روشنایی نور حق بوده و تاریکی تصویر ضمیر عاشق بر روی لوح جان .این رویداد به خال سیاه تشبیه شده که زیرکترین خردمندان هم در دام تعبیر و تفسیر چنین رویدادی اسیر و درمانده شده اند .
3_ای خوشا دولت آن مست که در پای حریف
سر و دستار نداند که کدام اندازد
خوشا به حال ان عاشق مست و بیخودی که در چنین رویارویی با حریف عشق خویش (خداوندو مستی حاصل از شهود او)اختیار از دست داده و
قادر نخواهد بود که کوچکترین تصمیمی در این لحظه از خویش صادر نماید و قطعا این عاشق به سعادت جاودانه نائل گشته است.
4_زاهد خام که انکار می و جام کند
پخته گردد چو نظر بر می خام اندازد
می خام :ذوقی که بدون واسطه پیر و راهنما بر دل عاشق و خدا جو افاضه گردد
می رسیده و پخته: ذوق و حالی که بر اساس ارادتمندی سالک در محضر مراد از خمخانه پیر و راهنما بر جام وجودی سالک افاضه شده و باعث بر داشته شدن حجاب های نفسانی شده و چهره مقصود بر عاشق مشخص می شود
آن زاهد خدا جویی که با زهد به دنبال خدا شناسی بوده و عبادت او عاشقانه نیست و حال عاشقان و مستی انها برای او بی معنی بوده و انکار ان حال را می کند در صورتی که تنها یک فروغ اندک از مستی ذوق الهی در جانش منعکس شود حال او دگرگون شده واز خامی گمان خویش بیرون امده و دل اگاه خواهد شد
5_روز در کسب هنر کوش که می خوردن روز
دل چون آینه در زنگ ظلام اندازد
سالک عاشق خدا جو می بایستی به هنگان روز دست در کار و دل با یار داشته و به هنگام شب و سحر جام وجودش را از می محبوب خویش
سر شار سازد و پرداختن دل به محبوب به هنگام روز و روشنایی که وقت تلاش و کسب هنر است چون از سوی محبوب توجهی در روز به قلب عاشقان نمی شود باعث ناکامی عاشق شده و دل او به علت ناکامی تیره و تار خواهد شد.
6_آن زمان وقت می صبح فروغ است که شب
گرد خرگاه افق پرده شام اندازد
چرا که خداوند زیبایی می روشنایی بخش خویش را به وقت صبح بر جام وجودی عاشقان دل پاکی ارزانی می دارد که شب زنده دار بوده وبه وقت شفق که اسمان خیمه گاه تاریکی را از سر بر می دارد نظاره گر طلوع زیباییهای خداوندی باشند
7_باده با محتسب شهر ننوشی زنهار
بخورد باده‌ات و سنگ به جام اندازد
ای عاشق پاکباز به هیچ وجه در مورد ذوق و مستی خویش با حاکم و حسابرس شرع صحبت نکن و از مستی خویش بر او ارزانی مدار چرا که چنین افرادی نا محرم بوده و از مستی و راستی تو سو استفاده کرده و به تو خیانت خواهند کرد و چه بسا حکم به کفر تو داده و سنگسارت کنند
-حافظا سر ز کله گوشه خورشید برآر
بختت ار قرعه بدان ماه تمام اندازد
حافظ ای عاشق دل سوخته اگر قرعه شهود به نام تو افتد و یار تو را خواهد با کنار رفتن گوشه کله سیاه و تاریک وجودین تو که بر روی افتاب درونت گسترانیده شده است سیمای یار به صورت ماه کامل بر لوح جانت
مشهود خواهد گردید.
سربه زیر و کامیاب
‌

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

ارت در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۵ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۱۳ نوشته:

معمولا یکی از نشانه های بسیار جدی اعتیاد به الکل و جنون های الکلی مصرف الکل در صبح است و از طرف دیگر کسی که صبح به طرف هر گونه اعتیادی میرود عملکردهای روزانه او مختل خواهد بود و زندگی انگل واری پیدا خواهد کرد0 حافط بخوبی اعتیاد به الکل را میشناسد و ان را تقبیح میکند0

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

ارت در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۵ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۳۴ نوشته:

به نظر میرسید شاه منصور یک معتادالکلی بوده که توانایی کنترل أمور مملکتی را نداشته است. حافظ او را به ترک روزانه شراب دعوت میکند و از نگاه من در أین تجویز یک دستور زندگی است نهفته است که میگویدروز وقت کار است و تو هم باید به زندگی روزمره بپردازی و یک دستور طبی، بعضی از معتادین قادر به ترک اعتیاد نیستند بنابراین حافظ او را به ترک کامل فرا نمیخواند به قول متخصصین harm redaction را توصیه میکند0 از همه مهمتر شراب نوشی در روز توسط پادشاه بد اموزی دارد و از او میخواهد حداقل در تاریکی بفترات خلاف کند که قبح ان برداشته نشود0

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

حامد در ‫۷ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۲۶ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۳۸ نوشته:

با سلام
نظر بسیاری از دوستان در مورد اینکه منظور می الست بوده است بسیار زیبا و خیال انگیز است اما متاسفانه منطبق با واقعیت نیست توصیه میکنم این دوستان در مورد تاریخ شاهان آل مظفر و رابطه و دوستی نزدیک آنان با حافظ بزرگ مامخصوصا شاه شجاع و شاه شیخ ابواسحاق مقداری تحقیق کنند و ببینند که حافظ عزیز ما همیشه در محضر این بزرگان به مجلس باده مینشته و منظور او از باده همین شراب واقعی بوده است و گرنه به قول یکی از دوستان باده خام و یا باده مست ویا باده یک منی را چطور میتوان به باده الهی ربط داد
ضمنا در اشعار حافظ وابستگی بسیاری به اسطوره های ایرانی مانند جم و بیژن و منیژه و رستم و کیکاووس و غیره دیده میشود در صورتی که حتی یکبار هم نام پیامبر و ائمه آورده نشده است و شعر ستاره ای که بدرخشید و ماه مجلس شد را نیز حافظ برای شاه شجاع معروف به ابوافوارس گفته است نه برای پیامبر اسلام

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

عباسی-فسا @abbasi۲۱۵۳ در ‫۳ سال و ۵ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۲۳:۳۰ پاسخ داده:

خوبی تعبیرات عرفانی این است که می شود هرچه دوست داشتی بگویی

نه فکت برای اثبات است نه کسی چیزی از آن برداشت می کند که قابل رد و قبول باشد

همین جا را ببینید چقدر تعابیر عجیب و غریب و گاه متضاد شده است

برای اثبات از کتاب آقای مطهری مثال می آورند.

ایشون هم نظری داشته و بیان کرده نظرشون هم برای خودشون محترم است. اما دلیل نیست که بهترین و دقیق ترین نظر باشد با وجود اینکه تخصص ایشان فقه و فلسفه بوده نه ادبیات

درست است که سخن حافظ چونان شخصیتش بسیار فنی و پیچیده است اما با مراجعه به زندگی ایشان در شهر شیراز در سه زمان مختلف (زمان شیخ ابواسحاق، مبارزالدین محمد و شاه شجاع) و ارتباطاتی که داشته و همچنین شناخت بسیار کاملی که از موضوع شراب داشته است می توان تا حدود زیادی پرده از ابهام سخنش برداشت

فقط خوشم میاد از حافظ که همه را به هم ریخته و راه خودش را می رود

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

رضا س در ‫۶ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۲۶ آبان ۱۳۹۸، ساعت ۰۴:۳۷ نوشته:

دقیقا همینطوره آقای حامد. من هم همیشه از افرادی که اشاره به شراب عرفانی در اشعار حافظ میکنند(که البته معدود مواردی هم در شعر حافظ وجود داره که اشاره به می عرفانی داره) میپرسم پس چطور حافظ با شاه ابواسحاق و شاه شجاع دمخور بود که هر دو معروف به شرابخواری بودند و از امیر مبارزالدین بیزار بود که به گواهی تاریخ فردی مذهبی بود و میکده‌ها رو بست. حافظ بیشتر از همه به خیام ارادت داره و تفکرش تقریبا خیامیه. و همونجور که شما گفتید به اسطوره‌های ایرانی خیلی زیاد توجه داشته. البته در مورد حضرت علی هم یک بیت داره(ای دل اگر قدم زنی در ره خاندان به صدق/ بدرقه رهت شود همت شحنه نجف) و امام زمان هم یک بیت که تشبیه شاه منصور به امام زمان و احتمالا تیمور به دجاله(کجاست صوفی دجال فعل ملحد شکل/ بگو بسوز که مهدی دین پناه رسید) که همین هم در فقه شیعه احتمالا مشکل خواهد داشت و یک اشاره غیر مستقیم هم به پیامبر اسلام داره(در این چمن گل بی‌خار کس نچید آری/ چراغ مصطفوی با شرار بولهبیست) همین. نه قصیده‌ای در وصف پیامبر و نه خلفا و امامان که تقریبا در میان سایر شعرا همچین موردی دیده نمیشه و معمولا حداقل یک قصیده یا چند بیت در وصف پیامبر اسلام دارند. در مقابل چندین بار نام شاه شجاع و شاه منصور و شاه ابواسحاق رو آورده و قصایدی هم در موردشون داره.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برگ بی برگی در ‫۶ سال و ۵ ماه قبل، شنبه ۳۰ فروردین ۱۳۹۹، ساعت ۱۷:۲۰ نوشته:

ساقی ار باده از این دست به جام اندازد
عارفان را همه در شرب مدام اندازد

ساقی در اینجا یعنی خداوند و یا عارفی که با او به وحدت و یگانگی رسیده باشد، از این دست یعنی گیرا و از جنسِ خوب و خالص، پس حافظ میفرماید اگر حضرتِ دوست از این نوع باده و می که شرحِ آن را خود داده است که نه دردِ سر می آورد و نه خماری، را در جام ریخته و به عاشقان ارائه کند، آنان بواسطۀ این شرابِ ناب به مراتبِ عالیِ معرفتی رسیده، و در شُربِ مُدام خواهند بود، شُربِ مدام یعنی جریانِ آبِ زندگی در آنان پیوسته جاری می‌باشد و مستی از آن عارفان گسسته نمی‌گردد ضمن اینکه همگان واقفیم به معنای مُدام که در زبانِ عرب همان شراب است.
ور چنین زیر خمِ زلف نهد دانهٔ خال
ای بسا مرغِ خرد را که به دام اندازد
زلفِ یعنی دنیایِ کثرت و ماده که از کوچکترین ذره ها تا کهکشان‌ها و نمادهایِ حیات و زیبایی هایِ این جهان را شامل می شود، دانهٔ خال یعنی جوهر و ذاتِ هر چیزی که قائم است به ذاتِ اصلی و زوال ناپذیر خداوند، پس‌حافظ ادامه میدهد اگر انسان بتواند با چشمِ جان بینِ خود تشخیص دهد که خداوند یا زندگی اینچنین ذات و جوهرِ خود را زیرِ خمِ زلف و زیبایی هایِ این جهان قرار داده است، چه بسیار مرغانِ خردی که به چنین چشمی بینا شده باشند، در دام افتاده، صیدِ حضرتِ دوست خواهند شد، به همین دلیل عارفان در هرچه نظر کنند آن را جلوه ای از ذاتِ الهی می بینند و به همین جهت است که شکلِ ظاهری یا صنوبریِ آن شخص یا شیء را در دل قرار نداده و از آن طلبِ شادی و سعادتمندی نمی کنند.

ای خوشـــا دولتِ آن مست که در پای حریف
ســـــــــــر و دســــــتار نداند که کدام اندازد

حافظ می‌فرماید اگر انسانِ عاشق با چنین چشمی جهانِ مادی و زلف را بنگرد، مست شده و از مواهبِ جهانِ مادی نیز بهرمند شده و به دولت یا سعادتمندی دست می یابد، ای خوشا یعنی خوش به حال آن کسی که از می زندگی بخش حضرتش سرمست شده و سر از پا نمیشناسد که دستار را در پایِ حریف اندازد و یا سر را بدهد، یعنی که باید سر و دستار را با هم بدهد، دستار نمادی از هم هویت شدگی ها نسبت به چیزهای این جهانی از قبیلِ اعتبار و دانشِ کتابی و سر نشانه ای از درد ها و فکرها از قبیل خشم ، حسادت ، خود بزرگ بینی ، تحقیر دیگران ، بدگویی ، دروغ ، قضاوت و غیبت، کینه و هیجاناتِ دیگر که همگی از جنس درد هستند را در پای حضرتش قربانی کند تا کاملاً به او زنده شود .حریف یعنی هم پیاله یا عارف و پیرِ راهنما،‌ یا انسانی که به عشق زنده شده باشد.

زاهـــــــــــدِ خام که انکــــــــــار می و جام کند
پختـــــه گردد چو نظـــــــــــــر بر می خام اندازد
زاهدِ خام یعنی انسانی که صرفاً از سر فکر و ذهن عبادت خدا را بجا میآورد و خام اندیشانه خدای ساخته ذهن و تصورات خود را می پرستد که اگر نگاه و جهان بینی خود را به زندگی تغییر دهد و به می معنویت زندگی بخش بیندیشد و ظرفیتِ جامِ دلِ خود را باز و وسعت بخشد او نیز به یکباره متحول و پخته خواهد شد و تغییر بزرگی را احساس میکند و این تغییر زنده شدن به خداست که گاهی با هفتاد سال عبادت در حالی که سر و دستار را حفظ می کند امکان پذیر نمی باشد . بنظر می رسد حافظ علاوه بر اینکه معتقد است برای زاهد هم امکانِ پخته شدن بوسیلهٔ مِیِ عشق را دارد، می‌فرماید اگر زاهد خامی کرده و بوسیله عبادات ظاهری در حالی که خشم و کینه و حسادت خود را حفظ کرده و غیرِ هم کیشانِ خود را دشمنانی می بیند که قصد گرفتن و کم کردن دلبستگی های مادی او را دارند و برای آنان دعای مرگ و نابودی کند، راه به جایی نخواهد برد،
روز در کسب هنر کوش، که می خوردنِ روز
دل چون آینـــــه در زنگ ظــــــــــــلام اندازد
حافظ میفرماید ای انسان روز را به کسب مهارت (هنر) طی کن و با کار و کوشش از این جهان و مادیات آن در راستای رفاه و آرامشِ خود و خانواده ات بهرمند شو اما از دستاوردهای کوششِ روزانه ات می طلب نکن چرا که می های این جهان نه تنها شادی و آرامش خیال به انسان نمی دهند بلکه دل انسان که در آغاز جوانی زلال و عاری از زنگار میباشد را کدر و تیره میسازد. می های این جهان فقط می انگوری نیست و شامل می ثروت از قبیلِ خانه و اتومبیل و املاک و نظیرِ آن، میِ شهرت، میِ مقام و اعتبار، میِ زیباییِ چهره و قدرتِ جوانی و ....هم میباشد که انسان هویت خود را از آنها گرفته، خود را با آنها توصیف میکند و از آنها طلب سرمستی و شادی میکند اما هرگز با قرار دادن چیزها در مرکز و دلِ بسته خود به آن دولت و نیکبختی نخواهد رسید. حافظ همهٔ انچنین مِی ها را مِیِ روز نامیده است.
آن زمان وقت میِ صبح فروغ است که شب
گرد خرگاه افق پرده شام اندازد
میفرماید ای انسان زمان میِ صبحگاهی یا میِ پرتو افشانِ معرفت وقتی است که تاریکی و جهل مانعی برای رسیدن نورخرد به تو باشد و آنگاه است که باید از حضرت دوست آن می را طلب کنی تا به نور خرد و معرفت روشن شده، آبِ زندگانی بر تو جاری شود. خرگاه در اینجا به معنی سراپرده و خیمه افق که در مشرق است و جایگاه خورشید یا خداوند که با پرتو افشانیِ خود پرده شامِ جهل و ظلمت را می اندازد(می‌درد) تا نورِ حضرتش بر جانهای مشتاقان بتابد .
باده با محتسبِ شهر ننوشی زنهار
بخورد باده‌ات و سنگ به جام اندازد
بسیار زیبا میفرماید مراقب باش با خویشتنِ حسابگر یا عقلِ جزوی و نگه داشتن منِ ذهنیت این باده و می را که از حضرتش طلب کرده ای نیاشامی چرا که او باده را مینوشد و جام را میشکند یعنی که می را تلف کرده و اجازه زنده شدن به او و جاری شدن آب زندگانی در تو به عنوان خویشِ اصلی و خدایی ات را نخواهد داد و با سنگ زدن به جام آن را شکسته، امکانِ دسترسی دوباره به شرابِ عشق را از تو گرفته و موجباتِ توبه ات از مِی را فراهم می کند

حافظا سر ز کُلهِ گوشهٔ خورشید بر آر

بختت ار قرعه بدان ماهِ تمام اندازد

گوشهٔ خورشید یعنی پرتوی از انوارِ الهی و حافظ می‌فرماید ذاتِ انسان از جنس و پرتوی ست از نورِ آن یگانه خورشیدِ عالم اما کلاهی بنامِ خویشتنِ توهمی و ذهنی مانعِی ست برای این پرتو افشانیِ انسان، اما اگر بخت و سعادتمندی و لطفِ الهی یارِ باشد و خداوند قرعه را به نامِ انسانی بزند که خود را از کلاه و خویشتنِ کاذیش رهانیده و ماهش تمام شده باشد، آنگاه او نیز همچون حافظ و مولانا سر برآورده با پرتوِ نوری که ادامه خداوند است جهان را روشن نموده و انسانهای بسیاری را از جهل و تاریکی بیرون می آورد.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

.فصیحی در ‫۲ سال قبل، پنجشنبه ۲۹ شهریور ۱۴۰۳، ساعت ۱۱:۱۰ پاسخ داده:

خیلی باعث خرسندی است و از خداوند منان سپاسگزارم که پس از مدتها جایی را پیدا کردم که میتوانم غزلیات حافظ را بفهمم

تشکر از برگ‌بی‌برگی با شرحهای کامل و دقیق که متناسب با ادبیات عرفانی حافظ علیه‌الرحمه هست🌹🌹🌹

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

در سکوت در ‫۴ سال و ۷ ماه قبل، جمعه ۲۷ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۰۰:۲۳ نوشته:

این غزل را "در سکوت" بشنوید

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دکتر صحافیان در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، شنبه ۱۹ آذر ۱۴۰۱، ساعت ۰۷:۳۷ نوشته:

اگر ساقی ازلی( آورنده حال خوش) این گونه زیبا شراب به جاممان می‌افکند، همه عارفان و آگاهان را به شرب مدام می‌آورد.( حال خوش دائمی- خوشا آنان که دائم در نمازند)
۲- همچنین اگر در زیر موها که در چهره‌اش آمده، خالی زیبا می‌نهد( زیبایی‌اش را تماما به جلوه می‌آورد)، پرندگان خرد فراوانی را به دام می‌آورد و عاشق می‌کند.
۳- پادشاهی آن مست خوش باد! که از فرط مستی و حال خوش نمی‌داند سر بیندازد یا کلاه؟!
۴- زاهد ناآگاه نیز که از سر خامی، شراب و جام را انکار می‌کند، اگر به شراب خام( تاثیرگذار) توجه کند، پخته و آگاه می‌شود.
۵- روزها به کسب هنر روی آور، که مستی روز آیینه دلت را زنگ زده و تاریک می‌کند(منع باده خوردن روز:
- دست در کار خلق باشد و البته دل با جبار
- وقت هنرجویی و علم جویی است
-باعث افشای رازها می‌شود
-هر سخن جایی و هر نکته مکانی دارد)
۶-شب که سراپرده بزرگ خود را افکند، زمان خوردن این شراب که چون سپیده پگاه روشن است، فرامی‌رسد.
۷- هیچ گاه با محتسب( شحنه یا مدعی) شراب نخور( افشای راز نکن)، شرابت را می‌خورد و جامت را می‌شکند(انکار می‌کند- خانلری: ننوشی حافظ، بیت بعدی را هم ندارد)
۸- اکنون که سرنوشت قرعه خوشبختی برایت زده و دیدار آن ماه‌پیکر فراهم آمده، بر تاج خورشید نیز سر افتخار بالا بیاور!
دکتر مهدی صحافیان
آرامش و پرواز روح
پیوند به وبگاه بیرونی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

میر ذبیح الله تاتار در ‫۳ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۳۰ دی ۱۴۰۱، ساعت ۱۹:۳۳ نوشته:

این حضرت لسان الغیب را که می‌خوانم بیشتر به بزرگی اش پی میبرم.

روز در کسبِ هنر کوش که می خوردنِ روز

دلِ چون آینه، در زنگِ ظُلام اندازد

من دوستی دارم متاسفانه معتاد به الکل است هر چه کردیم وادار به ترک الکل نتوانستیم.

ایشان اگر در شب الکل بخورد کمتر روانش مختل میشه، اگر از طرف روز به ویژه صبحگاهی بنوشد آن روز تمام روز عصایش مختل و جنون دارد.

این بیت حافظ اندرز بزرگیست برای آنعده کسانیکه اعتیاد به الکل دارند

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

.فصیحی در ‫۲ سال قبل، پنجشنبه ۲۹ شهریور ۱۴۰۳، ساعت ۱۱:۱۴ پاسخ داده:

خود خداوند در قران میفرمایند برخی با خواندن قران به ضلالت و گمراهی و بدبختیشون اضافه میشه

چه برسه به غزلیات حافظ!

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دکتر حافظ رهنورد در ‫۲ سال و ۷ ماه قبل، جمعه ۲۵ اسفند ۱۴۰۲، ساعت ۱۸:۰۴ نوشته:

دوستی داشتم می‌گفت: آقا حافظ در شعرش به صراحت گفته می‌خواهم بروم کشمش بخرم عرق بگیرم ازش، ‌عرق بخورم و مست شوم

برخی می‌گویند:منظور حافظ از کشمش، کشمش الاهی هست و عرق هم منظور خداست...

مست هم یعنی فنای در الله بشوم.

این تفاسیر آب‌دوغ خیاری که برخی از اشعار حافظ می‌کنند، نعل وارو زدن است

آخر یعنی چه که منظور حافظ از روز شراب نخوردن یعنی روز عبادت نکنید؟ پس نماز ظهر و تعقیباتش غلط اضافی‌ست که برخی می‌کنند؟

گودرز را با شقایق وصلت ندهید عزیران...

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مسعود کلانتری در ‫۲ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۵ تیر ۱۴۰۳، ساعت ۱۲:۴۸ نوشته:

ای خوشا دولت آن مست که در پای حریف

سر و دستار نداند که کدام اندازد

مرادم تفسیر این بیت و فهم منظور حافظ نیست اما به نظرم به شدت بیان کننده حال و احوال امام حسین و یارانش در واقعه کربلاست.

چیزی شبیه به آنچه موسی در طور دید، اما به مراتب بالاتر و عمیق تر اباعبدالله در کربلا دید.

به قول نیر تبریزی

عنقای قاف را هوس آشیانه بود

غوغای نینوا همه در ره بهانه بود

جائیکه خورده بود می آنجا نهاد سر

دردی کشی که مست شراب شبانه بود

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

...صالحی در ‫۱ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۴، ساعت ۱۸:۴۹ نوشته:

اشعار حضرت حافظ دارای لایه و سطوح متفاوت
از نقد اجتماعی، اخلاقی و فلسفی تا عاشقانه، طنز و طعنه، زیباشناختی و عرفانی است و اما..... بضاعت اندک من در تعبیری با چاشنی عرفان :

1.اگر معشوق ازلی چنین فاش و صاف و بی پرده و زیبا تجلی نماید
لذتی مدام و شوری بی انقطاع نصیب عاشق می گردد ...

2 وای از معشوقی که اینگونه فصیح از رنگ و بو و جذابیت خود نشانه‌ در مسیر به جا می‌گذارد و دلبری می‌کند
و چه بسا عقل ها که شکار او شوند و به دام عشق او در افتند...
3.و خوشا به حال و بختِ آن عاشقی که به اعلی ترین شکل ممکن از این تجلی ها بهره ببرد
و آن‌قدر مست از جلوه معشوق شود که سر یا دستار
سرش را باز نشناسد و برایش فرقی نداشته باشد
ودر راه معشوق جانفشانی نماید

4.عابد و زاهدی که عادت به عبادتی خشک داردو اهل اشارت و شهود نیست و لذت مشاهده و معاشقه را نچشیده و لذا منکر ان معانی است
اگر مورد تابش حتی بشارتی سربسته و غیر مستقیم قرار گیرد چه بسا که او نیز درک کند موضوع چیست!
و از دایره خامی و خشکی درآمده به فهم معنی عشق و پختگی ناعل می‌گردد

5. قطعا معاشقه وعبادت در خلوت و تاریکی شب
بدور از نگاه ها ی بقیه ، خالصانه و چاره ساز است
چه بسا در روز که هنگامه تلاش و کسب کار است
خلوت و عبادت در پیش چشم مردمان
از اخلاص عبادت می کاهد و زنگارِ ریا یا غرور
بر دل می گستراند

6.(بیت ششم هم پیرو بیت قبلی است)
نیایش و خلوت با معشوق زمانِ موثرِ خودش را دارد تاریکی شب مناسب است که موجب فروغ دل میشود
نه در روشنایی روز و جلوی چشم خلق الله ..
که خطر ابتلا به ریا و غرور و در نتیجه زنگار و
تا ریکی قلب را دارد...!

7.«در مسیر معشوق ازلی و آزادی از بندها ...
با آدم‌های خشک و ریاکار هم‌راه نشو؛ چون نه تنها همراهی نمی‌کنند، بلکه بعد از چشیدن هم، حقیقت را انکار کرده و به تو آسیب می‌زنند.»

8.کُلَه گوشه_ در آن زمان نوعی کلاه اشرافی بوده که در گوشه‌اش جواهری می‌گذاشتن
سر از کُلَه گوشه خورشید برآوردن» یعنی به اوج عزت، شکوه و مقام رسیدن ...«ماه تمام» هم یعنی معشوق بی‌نقص، کامل و زیبا ...
حالا معنی و تعبیر بیت:
ای حافظ! اگر بخت و اقبال، قرعه را به نام تو بزند و وصال آن ماهِ تمام (معشوق کامل) نصیبت شود، آنگاه چنان سربلند می‌شوی که حتی خورشید هم زیر شکوه تو خواهد بود....

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

جاوید مدرس اول رافض در ‫۱ سال و ۱ ماه قبل، شنبه ۸ شهریور ۱۴۰۴، ساعت ۲۰:۰۴ نوشته:

صوفیان خرقه بدرند در آن بزم زشوق

زانکه آن جام همه عقل بدام اندازد

( رافض)

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علی احمدی در ‫۱۰ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۱ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۱۹:۰۸ نوشته:

ساقی ار باده از این دست به جام اندازد

عارفان را همه در شُربِ مُدام اندازد

اگر ساقی که خود معشوق است از این نوع شراب در جام بریزد همه عارفان (آنها که می خوب را می شناسند ) دائم شراب خواهند خورد .

آماده بودن همیشگی بر ای نوشیدن می لازمه عاشقی است.می عاشق را همیشه به مستی می رساند تا حضور معشوق را درک کند.

ور چُنین زیرِ خَم زلف نهد دانهٔ خال

ای بسا مرغِ خِرَد را که به دام اندازد

حال اگر مست باشی می بینی که معشوق زیر آن تاب زلف خود جلوه ای دارد .همان خال جذاب که پرنده عقل را که همیشه از راه عاشقی (زلف معشوق )فراری است ، به دام می اندازد .

ای خوشا دولتِ آن مست که در پایِ حریف

سر و دستار نداند که کدام اندازد

خوشا به سعادت آن مستی که از شدت مستی نمی داند که در پیشگاه یار دستار (سربند) خود را بیندازد یا سرش را فدا کند .یعنی آنقدر درک حضور یار برایش ممکن شود که بتواند جانش را فدا کند.

زاهدِ خام که انکارِ مِی و جام کند

پخته گردد چو نظر بر میِ خام اندازد

آن زاهد بی تجربه در راه عاشقی که می و جام را انکار می کند اگر نگاهی به می تازه و خام بیندازد به پختگی می رسد و علاقمند راه عاشقی می شود .اشکال او این است که آماده خوردن می نیست.

روز در کسبِ هنر کوش که مِی خوردنِ روز

دلِ چون آینه، در زنگِ ظَلام اندازد

روز ها به کسب مهارت و هنر بپرداز و می نخور چرا که آینه دلت زنگار می گیرد و کدر می شود .این می روزانه نمونه ای از امید واهی است که در روز مانع از تلاش و کسب تجربه می شود .(همان امید که می گوید نگران نباش درست میشود)

آن زمان وقتِ میِ صبح فروغ است که شب

گِردِ خَرگاهِ افق پردهٔ شام اندازد

آن شرابی که مثل صبح روشنایی دارد را باید وقتی که شب پرده اش را سراسر افق می افکند بخوری تا روشنایی امید را دریابی و تضمینی بگیری و از تاریکی جهل نجات پیدا کنی.

باده با محتسبِ شهر ننوشی زنهار

بخورد باده‌ات و سنگ به جام اندازد

این شراب را نباید همراه مامور نهی از شراب بخوری .او اهل عاشقی و مستی واقعی نیست شراب را می خورد و به خاطر بدمستی سنگ به جام می زند .

حافظا سر ز کُلَه گوشهٔ خورشید برآر

بختت ار قرعه بدان ماهِ تمام اندازد

کله گوشه خورشید را باید در افق مغرب دید آنگاه که وقت غروب است .وقتی رو بر می گردانی و از اقبالت در مشرق آن ماه تمام (معشوق) را می بینی، سرت را بالا بگیر و شاد باش .این اتفاق همیشه نمی افتد .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

بزرگمهر در ‫۵ روز قبل، شنبه ۱۸ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۰۴ پاسخ داده:

با سلام،

آیا شرابی که مثل روز روشنایی دارد شراب روحانیست؟

اگر انگوری باشد این روشنایی از کجاست چرا امروزه دیده نمیشود؟

بیت بعد صحبت از چگونه شرابی است که روز زنگار بدل میزند و شب روشنایی دل است؟

اگر شراب روحانی باشد چرا عبادات روزانه که نور روحانی دارند غالبا در روز هستند؟

این موضوع تفسیر را دچار تناقض کرده است.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

عبدالرضا رزاقی در ‫۳ ماه قبل، جمعه ۱۹ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۰۰ نوشته:

اگر منظور حافظ از می در این غزل می انگوری‌باشد تقریباً همه‌ی ابیات واضح‌اند غیر از بیت:
روز در کسب هنر کوش که می‌ خوردن روز
دل چون آینه در زنگ ظلام* اندازد
که بحث‌انگیز است و همه را به اشتباه انداخته‌است زیرا شاعر نمی‌گوید چرا می‌خوردن در روز آینه‌ی دل را در زنگ ظلام می‌اندازد.

☆ ولی:
۱_ از زندگی‌نامه‌ی حافظ چندان اطلاعی در دست نیست تا در باره‌ی میگسار بودن یا نبودن او حکم قطعی دهیم. اما از آنجا که او حافظ قرآن بود و خود می‌گوید هر چه دارد همه از دولت قرآن‌دارد و قرآن شرب خمر را حرام کرده‌است و در بیشتر غزل‌های حافظ می در معنای دیگری به کار رفته‌است، بعیداست مصرف کننده‌ی خمریات باشد.
۲_ شناختن و توصیف یک چیز، بیان‌کردن رنگ و بو و مزه آن، شمردن کاربرد و اثرات آن، تعیین مقدار و زمان مصرف آن و... لزوما نشان دهنده‌ی استفاده کردن توصیف‌کننده از آن پدیده نیست. همان طور که یک پزشک در باره‌ی انواع دارو انجام می‌دهد ولی قطعا همه‌ی آنها را مصرف نکرده‌است.
نظامی گنجوی اعجوبه‌ی بی‌همتا:
...بیاساقی از خمِّ دهقان پیر
به‌من ده یکی ساغر دستگیر
ازان می‌که او داروی هوش‌باد
مرا شربت و شاه را نوش‌باد
تو پنداری ای خضر فرخنده‌پی
که از می‌ مرا‌هست مقصود می؟
ازان می همه بی‌خودی خواستم
وزان بی‌خودی‌مجلس آراستم
مرا ساقی از وعده‌ی ایزدیست
صبوح از خرابی، می از بی‌خودیست
وگرنه به ایزد که تا بوده‌ام
به می دامن لب نیالوده‌ام
گر از می‌ شدم هرگز آلوده‌کام
حلال خدا باد بر من حرام
۳_ با این نگرش و با توجه به بیت ماقبل آخر می‌توان گفت این غزل یک واکنش سیاسی یا اجتماعی‌است در مقابل حکومتی که شراب‌خواری را ممنوع می‌کند در حالی‌که از کنار مفسده‌های دیگر به آسانی می‌گذرد.
دل خیام هم پر از درد است که می‌گوید:
چون می‌نخوری طعنه مزن مستان را
بنیادمکن تو حیله و دستان را
تو غره بدان مشو که می می‌نخوری
صد لقمه‌خوری که می غلام‌است آن‌ را

☆ اما کلید گشودن رمز دیگر این غزل، بیت:
روز در کسب هنرکوش که می‌خوردن روز
دل چون آینه در زنگ ظلام اندازد، می‌باشد که با توجه به قرینه‌های،
به شرب مدام انداختن عارفان به وسیله‌ی ساقی و سر ودستار نشناختن مست در مقابل حریف و به سخره‌گرفتن زاهد خام، احتمال می‌دهم مقصود حافظ از می، می معرفت‌است، بیتِ روز در کسب هنر... یعنی زمانی که روز است و همه چیز واضح‌است و حقیقت آشکار است‌ درفکر معیشت سالم دنیایی(هنر) باش و به مستی وسکر مجازی قدرت و ثروت و صوفی‌گری و زهدخشک و غره‌ شدن به‌اندک علم و عقل وعبادت و شهوات دیگر، خود را گرفتارنکن چرا که گم‌کردن راه است در روشنایی، تجاهل و فرار کردن است از مسئولیت اجتماعی و ماندن در جهل و ظلمت خود ساخته و خود خواسته و دل چون آینه در زنگ ظلام اندازد.
وقتی شبِ جهل وظلم فراگیر شده و آرام آرام گرد خرگاه نیمه‌روشن افق پرده‌ی شام اندازد، برای نوشیدن می معرفت وآگاهی آماده‌شو. (بزن تا روشن بشی ومحیط را ودیگران را روشن‌کنی).
☆ شاید مفاهیم این غزل هم یکی از کرامات حافظ باشد.

پی‌نوشت:

* زنگ ظلام؛ اکسید سیاه، زنگ تارکننده، در گذشته آینه را با صیقل دادن فولاد یا آهن می‌ساختند که با گذشت زمان زنگ می‌زد، اکسیده و تارمی‌شد و نیاز به صیقل مجدد داشت. اکسید فولاد سیاه‌است. به همین خاطر در ادبیات فارسی خصوصا شعر از زنگ وزنگار آینه فراوان سخن‌ گفته‌می‌شود و مقصود‌ از آینه دل‌است.

مولوی می‌گوید:

آینه‌ات دانی چرا غماز نیست
چون‌که زنگار از رخش ممتاز نیست
رو تو زنگار از رخ او پاک‌کن
بعد از آن آن نور را ادراک‌کن.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

غزل شمارهٔ ۱۵۰

تازه‌های نرم‌افزار گنجور