رضا ساقی در ۷ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۳۴ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۷۷:
دویارزیرک وازباده ی کُهَن دومنی
فراغتیّ و کتابیّ و گوشه ی چمنی
زیرک: هوشیار
باده ی کُهَن: شراب کهنه
دومنی: به اندازه ی دومن شراب
معنی بیت: دونفر رفیق هوشمند دومن شراب کهنه ورسیده، خاطرآسوده وکتاب شعری وگوشه ی گلشنی... اینها چیزهاییست که حافظِ خوش ذوق وخوش اشتها برای برپایی بساط عیش وعشرت آرزومنداست تا به واسطه ی آن بیخ غم واندوه ازدل بَرکند.
نوش کن جام شراب یک منی
تا بدان بیخ غم از دل برکنی
من این مقام به دنیا و آخرت ندهم
اگر چه در پی ام افتند هر دَم انجمنی
در پی اَم افتند: به دنبالم بیافتند، به هرمنظوری پشت سر من بیافتند، تهدیدوتکفیرکنند، آزارواذیت کنندو...
مقام: جایگاه( موقعیّت عیش وعشرت با دو یاروباده ی دومن و...)
معنی بیت: من این جایگاه را با دودنیا عوض نمی کنم، حتّا اگر جماعتی به دنبال آزارواذیت وبدگویی کردن از من باشند بازهم من چنین موقعیّت عالی رابه هیچ قیمتی ازدست نمی دهم.
بیاکه وقت شناسان دوکون بفروشند
به یک پیاله می صاف وصحبت صنمی
هرآن که کُنج قناعت به گنج دنیا داد
فروخت یوسف مصری به کمترین ثَمنی
کُنجِ قناعت: مناعت طبع،صرفه جویی، راضی شدن به هرآنچه هرچند اندک که دراختیارباشد. قناعت به کنجی تشبیه شده است.
گنج دنیا : نعمتهای دنیا، مال و منال دنیوی.
ثَمن: قیمت وبها
"فروخت یوسف مصری به کمترین ثمنی ": اشاره به به داستان حضرت یوسف وفروخته شدن یوسف به صورت برده به کمترین قیمت.
معنی بیت: هرکس که مناعت طبع خودرابه سیم وزرومال و منال دنیوی فروخت خطای بزرگی مرتکب شد گویی که یوسف مصری ِ ارزشمند رابه قیمتی ناچیز فروخته است. دراینجا ارزش "مناعت طبع" وارزشِ یوسف برابرشمرده است.
چو حافظ در قناعت کوش و از دنیای دون بگذر
که یک جو منت دونان دو صد من زر نمیارزد
بیاکه رونق این کارخانه کم نشود
به زهدهمچوتویی یابه فسق همچو منی
کارخانه : کنایه از دنیا
فسق: گناه
معنی بیت: (ای زاهد بیا وتعصّب وکینه وبدبینی راازخود دورکن) که زهد وتقوای تو و گناهکاری من هیچ تاثیری بررونق این دنیا ندارد. نه زهد تومی تواندبه کارخانه ی دنیا گرمی ورونق بخشد ونه فسق وفجورمن از رونق وگرمای آن می کاهد کینه ودشمنی باگناهکاران رافرو بگذار وبه کارخویش مشغول باش(عیسی به دین خود وموسی به دین خود)
دلا دلالت خیرت کنم به راه نجات
مکن به فسق مباهات و زهد هم مفروش
ز تندبادِ حوادث نمیتوان دیدن
دراین چمن که گلی بوده است یا سمنی
تند باد حوادث: طوفان رخدادهای اجتماعی. چنانکه بسیاری از شارحین نیزبراین باورهستند احتمالاً این غزل دررابطه باحمله ی تیمور وخونریزیهای اودرشیراز سروده شده است.
سمن: گلی خوشبو، یاسمن
معنی بیت: ازطوفان حوادث واتّفاقات اجتماعی که رخ دادند وهمه چیز راویران کردند دیگر نمی توان تشخیص داد که دراین باغ روزی گلهای زیبایی، یاسمنی شکفته بودند!
سزد اَرچوابربهمن که براین چمن بگریم
طرب آشیان بلبل بنگر که زاغ دارد
ببین در آینه ی جام نقش بندی غیب
که کس به یاد ندارد چنین عجب زَمنی
زمنی: زمانه ای، روزگاری
نقش بندی غیب: نقشه های قضاوقدری که درپشت پرده ی غیب کشیده شده است.
معنی بیت: درآیینه ی جام شراب بنگر که درپشت پرده ی غیب برای ما چه نقشه های قضا وقدر عجیب وغریبی کشیده اند! شگفتا چه زمانه ای! هیچکس به یاد ندارد که پیش ازاین نیزچنین دوره ی غریبی بوده باشد.
زانقلاب زمانه عحب مدارکه چرخ
ازاین فسانه هزاران هزارداردیاد
از این سموم که بر طَرف بوستان بگذشت
عجب که بوی گلی هست و رنگ نسترنی
سموم: بادزهرآگین، سم ها، کنایه ازوقایع تلخ واندوهبار
اتّفاقات ناگوار به "سموم" وجامعه به بوستان تشبیه شده است.
طَرْف: جانب، سو
نسترن: نوعی گل
معنی بیت: ازاین اتّفاقات ناگواری که چونان بادهای زهرآگین بربوستان جامعه ی ما وزید عجیب است که بازهم بوی گلی به مشام می رسد ورنگ نسترنی به چشم می خورد!
شکرایزد که زتاراج خزان رخنه نیافت
بوستان سمن وسرو وگل وشمشادت
به صبرکوش توای دل که حق رها نکند
چنین عزیز نگینی به دست اَهرمنی
حق: کنایه از خدای متعال.
اهرمن: دیو، همان دیوی که انگشترحضرت سلیمان راربوده ومدّتی به جای اوحکمرانی کرد. کنایه ازحکمرانی ظالم وخون ریز(احتمالاً تیمور) که با زور وستم وارد شیرازشده ودرحال غارت وظلم وستم برمردم است.
معنی بیت: ای دل شکیبایی پیشه کن وبه حق امیدوارباش که حق(خداوند) این دیوی را که انگشتری حضرت سلیمان را ربوده به حال خود رهانخواهد کرد.
اسم اعظم بکندکارخود ای دل خوش باش
که به تلبیس وحیل دیو مسلمان نشود
مزاج دَهر تبه شد در این بلا حافظ
کجاست فکر حکیمی و رایِ بَرْهَمَنی
مزاج: طبع، وضع و حالت،
دَهر: روزگار
حکیم: دانا وخردمند
رای : اندیشه و تدبیر
بَرْهَمَن: دراصل بَرَهْمن است که به ضرورت شعری" ر" ساکن خوانده می شود. پیشوا ورهبر آیین برهمای و هندویی، کنایه از فرد دانشمند و خردمند.
ای حافظ ازاین بلایی که براجتماع مانازل شدروزگار به نابودی کشیده شده است، کجاست اراده ی خردمند وتدبیر دانشمندی تاراهکارهای نجات بخش ارایه دهد.
گرت چونوح نبی صبرهست در غم طوفان
بلابگردد وکام هزارساله برآید
نادر طاهری در ۷ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۱۵ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۰۶:
با نهایت قدردانی از سایت بسیار عالی و ارزشمند گنجور و تشکر از مجید عزیز برای اصلاح بسیار درست و بجای کلمهٔ" می رود "در مصرعِ دوّمِ بیتِ اوّل به "می رمد". صد البته٬ "می رمد "صحیح است و معنی را می رساند.
نادر طاهری در ۷ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۰۸ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۰۶:
با نهایت قدردانی از سایت بسیار عالی و ارزشمند گنجور و تشکر از مجید عزیز برای اصلاح بسیار درست و بجای کلمهٔ می رود در مصرعِ دوّمِ بیتِ اوّل به می رمد. صد البته٬ می رمد صحیح است و معنی را می رساند.
م نظرزاده در ۷ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷، ساعت ۱۸:۴۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۷:
در مصرع «خم می دیدم خون در دل و پا در گل بود» به نظر می رسد پس از «دیدم» یک «واو» نیاز باشد: خم می دیدم و خون در دل و پا در گل بود
مسعود در ۷ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷، ساعت ۱۸:۳۶ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر چهارم » بخش ۱۳۵ - اطوار و منازل خلقت آدمی از ابتدا:
درود بر شما
اگر فرض کنیم که مرحله نباتی همان دروانشکل گیری نطفه در رحم است. آیا میتوان گفت حضرت مولانا بجای کلمه سالها در بیت دوم، از کلمه ماهها استفاده کرده یا منظور چیز دیگریست؟
سوما در ۷ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷، ساعت ۱۸:۲۸ دربارهٔ شهریار » گزیدهٔ غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۱ - بازار شوق:
با سلام
این شعر واقعا عالیه فقط معنی مصرع دوم بیت 6چی میشه؟
ناصر در ۷ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۱۱ دربارهٔ ابوسعید ابوالخیر » رباعیات نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » رباعی شمارهٔ ۵۲:
به نظر میرسد بیت اول با بیت دوم همخوانی ندارد.
در بیت اول مخاطب معشوق است ولی در بیت دوم ؟
اگر من جای شاعر بودم می گفتم :
تیری ز کمانخانه ی ابروش بجست
تا با بقیه ابیات همخوانی داشته باشد
تماشاگه راز در ۷ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۴۱ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر پنجم » بخش ۸ - پاک کردن آب همه پلیدیها را و باز پاک کردن خدای تعالی آب را از پلیدی لاجرم قدوس آمد حق تعالی:
بیت 7 اصلاح شود به :
سوی اصل اصل پاکیها روم
حمیداسماعیل زاده در ۷ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۲۳ دربارهٔ شیخ محمود شبستری » گلشن راز » بخش ۵۳ - اشارت به رخ و خط:
چقدر زیبا...تمام خطوط چه در دست و پاه و صورت..نشان از سر دارد در افرینش.خدایا خطوطم را به خط خوش منظم کن...امین.ارادتمند شما مشاوراملاک لاهیجان
سعید در ۷ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۰۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۹:
سلام و سپاس از همه دوستانی که به زیبایی چه با سوال و چه با پاسخهای در خور دریافت ما را از اشعار حضرت حافظ افزون تر می کنند در بیت یکی مانده به آخر صبح خیزی و سلامت طلبی به معنی اگر صبح خیزی و سلامتی می خواهی ... درسته یا به شکل فاعلی به معنی اگر می خواهی مانند حافظ صبح خیز و سلامت باشی ... درسته لطفا دوستان راهنمایی بفرمایند ممنون
nabavar در ۷ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۵۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۹۱:
مهمل گفتن ادبی نیست. ولی بعضی ادبا گفته اند
لغتنامه دهخدا
تابع مهمل . [ ب ِ ع ِ م ُ م َ] (اِ مرکب ) لفظ مهملی است که بعد از یک لفظ موضوع می آید و اغلب حروف آن با حروف متبوعش یکی است مثل چراغ مراغ ، کتاب متاب . در زبان فارسی هر کلمه ای که دراولش میم نیست در مهملش حرف اول کلمه را انداخته جای آن میم می گذارند مثل اسب مسب ، خواب ماب
رخت و پخت
لغتنامه دهخدا
رخت و پخت . [ رَ ت ُ پ َ ] (اِ مرکب ، از اتباع ) رخت و بخت . پوشاک . کالای زندگی از پوشیدنی :
برده از آن سوی عدم رخت و پخت
مانده از این سوی جهان خان و مان .
خاقانی .
شیرین در ۷ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۳۲ دربارهٔ باباطاهر » دوبیتیها » دوبیتی شمارهٔ ۱۳۲:
(واشم )یعنی چی؟
روفیا در ۷ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷، ساعت ۱۱:۵۸ دربارهٔ ابوسعید ابوالخیر » رباعیات نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » رباعی شمارهٔ ۵۲:
می توان هم تصور کرد معشوق بناز می گفت ما پهلوی چون تویی نخواهیم نشست
هم تیر چنان می گفت،نشستن تیر عشق بر پهلوی آدم هم لیاقت می خواهد.
ناصر در ۷ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷، ساعت ۱۱:۱۸ دربارهٔ انوری » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹:
در بیت هفتم: «عشوههای» درسته
ناصر در ۷ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷، ساعت ۱۱:۰۷ دربارهٔ امیر معزی » غزلیات » شمارهٔ ۸:
در بیت 5 خوبش باید درست باشه
معین در ۷ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷، ساعت ۱۰:۲۳ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۶۶۰:
بنظرم توی بیت چهارم، بجای "یکدیگر" اگه "یکدگر" باشه وزن درست تر خواهد بود
۸ در ۷ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷، ساعت ۰۵:۳۱ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی اشکانیان » بخش ۲:
جناب بهروز
چنین می نماید که اظهار نظر در باره فردوسی و شاهکار او در صلاحیت شما نیست.
کتاب حکیم توس شاهنامه است شاه نامه ها
رحمت در ۷ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷، ساعت ۰۵:۲۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۹۱:
سلام
لطفا بیت دوم را توضیح بدین
رحمت در ۷ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷، ساعت ۰۵:۱۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۹۱:
بس که دست میگزم و آه میکشم
آتش زدم چو گل به تن لخت لخت خویش
سلام لطفا این بیت را توضیح بدین
بنده در ۷ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۱۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۳: