آمده اول به اقلیم جماد
وز جمادی در نباتی اوفتاد
سالها اندر نباتی عمر کرد
وز جمادی یاد ناورد از نبرد
وز نباتی چون به حیوانی فتاد
نامدش حال نباتی هیچ یاد
جز همین میلی که دارد سوی آن
خاصه در وقت بهار و ضیمران
هم‌چو میل کودکان با مادران
سر میل خود نداند در لبان
هم‌چو میل مفرط هر نو مرید
سوی آن پیر جوانبخت مجید
جزو عقل این از آن عقل کلست
جنبش این سایه زان شاخ گلست
سایه‌اش فانی شود آخر درو
پس بداند سر میل و جست و جو
سایهٔ شاخ دگر ای نیکبخت
کی بجنبد گر نجنبد این درخت
باز از حیوان سوی انسانیش
می‌کشید آن خالقی که دانیش
همچنین اقلیم تا اقلیم رفت
تا شد اکنون عاقل و دانا و زفت
عقلهای اولینش یاد نیست
هم ازین عقلش تحول کردنیست
تا رهد زین عقل پر حرص و طلب
صد هزاران عقل بیند بوالعجب
گر چو خفته گشت و شد ناسی ز پیش
کی گذارندش در آن نسیان خویش
باز از آن خوابش به بیداری کشند
که کند بر حالت خود ریش‌خند
که چه غم بود آنک می‌خوردم به خواب
چون فراموشم شد احوال صواب
چون ندانستم که آن غم و اعتلال
فعل خوابست و فریبست و خیال
هم‌چنان دنیا که حلم نایمست
خفته پندارد که این خود دایمست
تا بر آید ناگهان صبح اجل
وا رهد از ظلمت ظن و دغل
خنده‌اش گیرد از آن غمهای خویش
چون ببیند مستقر و جای خویش
هر چه تو در خواب بینی نیک و بد
روز محشر یک به یک پیدا شود
آنچ کردی اندرین خواب جهان
گرددت هنگام بیداری عیان
تا نپنداری که این بد کردنیست
اندرین خواب و ترا تعبیر نیست
بلک این خنده بود گریه و زفیر
روز تعبیر ای ستمگر بر اسیر
گریه و درد و غم و زاری خود
شادمانی دان به بیداری خود
ای دریده پوستین یوسفان
گرگ بر خیزی ازین خواب گران
گشته گرگان یک به یک خوهای تو
می‌درانند از غضب اعضای تو
خون نخسپد بعد مرگت در قصاص
تو مگو که مردم و یابم خلاص
این قصاص نقد حیلت‌سازیست
پیش زخم آن قصاص این بازیست
زین لعب خواندست دنیا را خدا
کین جزا لعبست پیش آن جزا
این جزا تسکین جنگ و فتنه‌ایست
آن چو اخصا است و این چون ختنه‌ایست
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به توصیف مراحل خلقت انسان از جماد تا انسانیت می‌پردازد. مولانا با بیان تحولاتی که انسان از مراحل اولیه زندگی، یعنی از جماد و نبات، تا رسیدن به عقل و آگاهی طی میکند، نشان میدهد که انسان در این مسیر، به یاد مرحله‌های قبلی نمی‌آید و تنها میل‌های غریزی را دنبال میکند. او اشاره میکند که انسان مدام در حال تحول است و میتواند از حالت خواب و غفلت به بیداری و آگاهی برسد. در این بیداری، فهم و آگاهی او نسبت به اعمالش و عواقب آنها آشکار میشود و به او می‌آموزد که زندگی دنیوی، در واقع یک خواب است که در روز قیامت بر او عیان می‌گردد. مولانا به اهمیت درک حقیقت و پرهیز از فریب‌های دنیا اشاره میکند و تأکید دارد که جزا و حساب در این خواب دنیوی، حکمتی بالاتر دارند که انسان را به مسیر درست هدایت می‌کنند.
هوش مصنوعی: انسان ابتدا در مرحلهٔ جماد (که به موجودات بی‌جان اشاره دارد) به وجود آمده و سپس از این مرحله عبور کرده و به مرحلهٔ نباتی (که به گیاهان و موجودات زنده اشاره دارد) وارد شده است.
هوش مصنوعی: این بیت به این اشاره دارد که انسان سالها به شکل گیاه زندگی کرده و حتی یاد و خاطره‌ای از دورهٔ زندگیش به عنوان جماد ندارد، گویی جنگ و تلاش برای بقا در آن زمان‌ها برایش بی‌معنا بوده است.
هوش مصنوعی: زمانی که انسان از مرحله گیاهی به حیوانی منتقل شد، هیچ نشانه‌ای از حالت گیاهی در او باقی نماند و دیگر به آن یاد نمی‌کند.
هوش مصنوعی: انسان تنها یک میل یا رغبت خاص دارد که در زمان بهار و فصل رویش و باروری، به آن سمت حرکت میکند. این میل نشان‌دهندهٔ گرایش طبیعی او به زندگی و شکوفایی است.
هوش مصنوعی: کودکان مانند میل شدیدی که به مادران خود دارند، نمی‌توانند در لحن و کلام خود نشان دهند که به چه چیزی جذب شده‌اند.
هوش مصنوعی: مانند اشتیاق شدید و فراوان هر تازه‌واردی (نو مرید) به سوی آن سالک خوشبخت و نیکوکار (پیر جوانبخت مجید) است.
هوش مصنوعی: جزئی از عقل انسانی که در ما وجود دارد، از عقل کل سرچشمه می‌گیرد و حرکتی که در ما مشاهده میشود، سایه‌ای از آن درخت گلنعنا است، که به معنای زیبایی و کمال الهی است.
هوش مصنوعی: سایهٔ این درخت در نهایت از بین می‌رود، پس انسان باید بداند جست‌وجو و تلاش او چه هدفی دارد.
هوش مصنوعی: سایهٔ درخت دیگری هرگز حرکت نمی‌کند، مگر این که خود آن درخت جنب و جوش داشته باشد. پس اگر درختی در حالت سکون باشد، سایه‌اش نیز حرکتی نخواهد کرد.
هوش مصنوعی: خالقی که دانا است، بار دیگر انسان را از حالت حیوانی به سمت ویژگی‌های انسانی‌اش هدایت میکند.
هوش مصنوعی: انسان از مراحل و اقلیم‌های مختلفی عبور کرده تا به اینجا رسیده که اکنون عاقل، دانا و با وقار باشد.
هوش مصنوعی: عقلهای اولیه آدمی برایش یادآوری نمیشود و او نمی‌داند که عقل کنونی‌اش، دچار تغییر و تحول شده است.
هوش مصنوعی: اگر از این عقل پر حرص و حبّ به دنیا رهایی یابد، هزاران عقل شگفت‌انگیز و عمیق را مشاهده خواهد کرد.
هوش مصنوعی: اگر مانند کسی که خوابش برده است، فراموشکار شود، باز هم او را در همان فراموشی‌اش رها نمی‌کنند.
هوش مصنوعی: اگر کسی در خواب باشد و دچار فراموشی شود، دوباره او را بیدار می‌کنند تا به خودش و وضعیتش بخندد و بر خویش آگاه شود.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به این اشاره میکند که در حالت خواب، چه غمی بر او حاکم بوده که فراموش کرده است حالاتی را که درست و صحیح بوده‌اند. به عبارتی، هنگامی که در خواب بوده، از واقعیت و درست بودن حالش غافل شده است.
هوش مصنوعی: چون ندانستم که آن غم و ناراحتی ناشی از خواب است و فریب و خیال است.
هوش مصنوعی: دنیا همچون خواب و خیال است که در آن از حقیقت غافل شده‌ایم و گمان میکنیم که این حالت و وضعیت برای همیشه ادامه خواهد داشت.
هوش مصنوعی: ناگهان صبح مرگ می‌آید و انسان را از تاریکی‌های گمان و نیرنگ رهایی می‌بخشد.
هوش مصنوعی: وقتی آدمی در روز قیامت به مقام و جایگاه واقعی خود پی ببرد، از غم‌ها و مشکلاتی که در دنیا برایش پیش آمده، به خنده می‌افتد.
هوش مصنوعی: هر چیزی که در خواب ببینی، چه خوب و چه بد، در روز قیامت یکی یکی آشکار خواهد شد.
هوش مصنوعی: هر چیزی که در خواب این دنیا انجام دادی، در زمان بیداری‌ات مشخص و آشکار خواهد شد.
هوش مصنوعی: نگران نباش که این کار بدی است و نمی‌توانی در این خواب به تعبیر درست برسی.
هوش مصنوعی: این خنده در واقع گریه و فریاد ناشی از ناپایداری دنیا است، ای ستمگر، تو بر این اسیر که در خواب و غفلت به سر می‌برد، این حقیقت را درک نمی‌کنی.
هوش مصنوعی: گریه و درد و غم و زاری را به شادمانی و خوشحالی خود در بیداری‌ات تفسیر کن و بدان که در این حالت، نشانهٔ آگاهی و بیداری است.
هوش مصنوعی: ای کسی که لباس زیبای یوسف (که نماد زیبایی و مقام است) را دریده‌ای و به صفات بد و حیوانی گرگ گونه متصف شده‌ای، از این خواب عمیق و غفلت بیدار شو.
هوش مصنوعی: گرگ‌ها به صورت تک‌تک، خویشتن را در وجود تو به نمایش میگذارند و از روی خشم، اعضای تو را رنج می‌دهند.
هوش مصنوعی: پس از مرگ تو در قصاص، خون (یعنی عواقب اعمال) نمی‌ریزد. نگو که من مرده‌ام و از این مجازات رهایی پیدا میکنم.
هوش مصنوعی: این قصاص، نتیجهٔ بازی‌های فریبنده‌ای است که انسان‌ها در زندگی خود انجام می‌دهند و در واقع، عواقب این ترفندها و حیله‌ها بی‌نهایت جدی و سنگین است، مانند زخم واقعیتی که خود آنها به وجود آورده‌اند.
هوش مصنوعی: خداوند دنیا را به عنوان بازی و سرگرمی می‌داند زیرا پاداش حوادث و اعمال در این دنیا نیز تنها یک نوع بازی است که پیش از پاداش واقعی است.
هوش مصنوعی: این پاداش، آرامش‌دهندهٔ جنگ و فتنه‌هاست، مانند ختنه که نشانهٔ خاصی برای وفاداری و تعلق است، به طور معنا، نشان‌دهندهٔ مرحله‌ای مهم در زندگی انسان است.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۲۱ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.