گنجور

غزل شمارهٔ ۲۳۱

 
حافظ
حافظ » غزلیات
 

گفتم غم تو دارم گفتا غمت سر آید

گفتم که ماه من شو گفتا اگر برآید

گفتم ز مهرورزان رسم وفا بیاموز

گفتا ز خوبرویان این کار کمتر آید

گفتم که بر خیالت راه نظر ببندم

گفتا که شب رو است او از راه دیگر آید

گفتم که بوی زلفت گمراه عالمم کرد

گفتا اگر بدانی هم اوت رهبر آید

گفتم خوشا هوایی کز باد صبح خیزد

گفتا خنک نسیمی کز کوی دلبر آید

گفتم که نوش لعلت ما را به آرزو کشت

گفتا تو بندگی کن کو بنده پرور آید

گفتم دل رحیمت کی عزم صلح دارد

گفتا مگوی با کس تا وقت آن درآید

گفتم زمان عشرت دیدی که چون سر آمد

گفتا خموش حافظ کاین غصه هم سر آید

 

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفعول فاعلاتن مفعول فاعلاتن (مضارع مثمن اخرب) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

محمدرضا شجریان » طریق عشق » کمانچه و آواز

شهرام شعرباف » اوهام در آزادی » گفتم غم تو دارم

گلهای رنگارنگ » شمارهٔ ۴۴۱ » (دشتی) (۱۲:۰۲ - ۱۲:۵۱) خواننده آواز: گلپایگانی، سیّدعلی‌اکبر سراینده شعر آواز: حافظ شیرازی (غزل) مطلع شعر آواز: گفتم غم تو دارم گفتا غمت سرآید

داریوش رفیعی » گلنار ۱ » گفتم غم تو دارم (بیات اصفهان)

محمدرضا شجریان » اجراهای خصوصی » کلاس درس محمدرضا شجریان با بیژن کامکار – همایون و اصفهان

برای معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۵۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

محمد کیهانی نوشته:

در بیت ذکر شده بهتر است اعراب واژه خُنُک رعایت گردد تا با خُنَک اشتباه نشود./

احمد نوشته:

در بیت چهارم اوت به چه معناست؟

شیوا نوشته:

اوت به معنی او ترا می باشد

سید رسول حسینی نوشته:

سلام به همه و عرض خسته نباشید
این غزل از نظر حقیر یکی از زیباترین و دلنشین ترین غزلیات حافظ است.بسیار زیبا است خیلی زیبا.زیبا
حافظ از فن مناظره به زیبایی استفاده کرده و بر سروده خویش زینت بخشیده
من هر باری که این غزل را میخوانم برایم دنشین است
در پناه حق

ebrahim bashirpour نوشته:

این هم چکیده ی این شعر:
گفتم غم تو دارم گفتا غمت سرآید
گفتم اگر سر آید گفتا که هر برآید
گفتم چطور باید این غصه ها سرآید
گفتا توکل از تو هم صبر از تو باید

حسین نوشته:

در بیت چهارم اوت به معنی اویت از مصرع قبل امده به معنی بوی زلف
میگه بوی زلفت ( زلف معمولا سیاه نماد شب و ارتباطش به گمراهی و قدم زدن در تاریکی برای رسیدن به مقصود) چون گوینده که در این شعر اول شخص هستش احساس میکنه در پی پیدا کردن مقصود(معشوقه) گم شده ابراز نا امیدی و شکایت میکنه از یار
اما یار میگه تنها راه رسیدن به من همینه که به دنبال کوچک ترین نشانه های من بگردی و از اونا پیروی کنی

حسن نوشته:

باسلام ، در این شعر مخاطب حافظ کیست؟

شددا نوشته:

سلام واقعا شعر زیبایی بود کلی لذت بردم فقط لطفا معنی شعر رو بگذارید

شمس الحق نوشته:

واقعاً سؤال خوبیست ، مخاطب حافظ کیست ، من فکر میکنم همان معشوقه خیالی باید پاسخ این سؤال خوب باشد و برای تک تک ما که این غزل دلنشین و رعنا ، چه در مجاز و چه در واقعیت کسی هست که جای این مخاطب فرضی بنشیند ، اما بیت اول این شعر همواره این فکر را در ذهن من ایجاد میکند که چرا در ادبیات ما عشق مترادف غم است ؟ کسی میداند .
گفتم غم تو دارم …
شددا ی عزیز این شعر از اشعار ساده حافظ بلحاظ معنی است و معنی کردن همه ابیات هم وقت زیادی میگیرد ، یک بار دیگر و حتی چند مرتبه دیگر غزل را بخوانید و آنجا که معنی برایتان نامفهوم بود بفرمایید تا در خدمت باشم ، نکته دیگر آنکس که اوت را او تو را معنی کرده اند ، بنظر حقیر اشتباه است و اوت معنیش اویت است یعنی بوی زلفش راه نماییت میکند . با احترام .

مسعود نوشته:

به نظر من معشوق حافظ در این شهر همان امامیست که از نظرها غایب است و حافظ دراینجا با معشوق خود رازونیاز میکند

Mehr نوشته:

اوت بمعنی او تو را صحیح است
یعنی او تو را راهنما خواهد بود
با ارادت
مهری

Mehr نوشته:

آقا مسعود
امامی را که شما اطمینان دارید میاید
حافظ میگوید : اگر برآید ، یعنی ممکن است نیاید
حافظ به امام شما میگوید از مهرورزان رسم وفا بیاموز
مگر امام شما بی وفاست و………پس این غزل نمیتواند در مورد امام شما باشد
خیالبافی نفرمایید
با احترام
مهری

روفیا نوشته:

من واقعا نمی فهمم فرق میان
هم او ترا رهبر اید
و
هم اویت رهبر اید چیست !
درباره بیت :
گفتم که بوی زلفت گمراه عالمم کرد
گفتا چو نیک بینی هم اوت رهبر اید
زلف در ادبیات عرفانی نماد کثرت و استعاره از عالم کثرت است که همان نشانه های خدا در جهان است .
زلفش رسنی فکنده در چاه
تا هر که فتد بر ارد از چاه
رخ عالم وحدت است و همان لحظه دیداری که عرفا از ان میگویند یعنی لحظه ای که حقیقت را بی حجاب میبینند .
ای لقای تو جواب هر سوال
مشکل از تو حل شود بی قیل و قال
پس مسیر کاملا مشخص است . زلف را گرفته و از ان بالا میرویم و به رخ میرسیم .
از عالم کثرت به عالم وحدت میرویم .
از خلق خدا به خدا میرسیم .
نمیشود که یکباره به رخ برسیم . یعنی در نماز شب خدا را ببینیم . باید از زلف به رخ برسیم . یعنی خلق خدا طبیعت حیوانات جمادات را دوست بداریم و خدمتگزار شان باشیم تا به دیدار او نائل شویم .
حافظ در این بیت شکوه می کند که در زلف پریشان تو گم شده ام . یعنی در عالم پرهیاهو و امد وشد گیج و سر در گم شدم .
خدا میگوید تو اگر خوب نگاه کنی همین زلف پیچ در پیچ تو را به رخ یا وصال رهبری می کند .

روفیا نوشته:

سلام مهر گرامی
روزی در محضر استاد نازنینی یاد گرفتم که اگر یک جماد یک شیئ را از ۵۰ نفر بخواهیم توصیف کنند مثل یک میکروفون , دو نفر توصیف یکسانی ارائه نمی دهند !
شعر حافظ دریایی از زیبایی و معرفت و مفهوم و ساختار شکنی و موسیقی و … است .
ایا منطقی است که ما انتظار داشته باشیم چنین انسان های متطور و گونه گون با هوش و استعداد و بستر خانوادگی و فرهنگی و تجربیات و تحصیلات متفاوت ، برداشت یکسانی از ان داشته باشند ؟!
البته شما می توانید از او بپرسید چرا اینگونه فکر می کند ، ولی خوب تر است چرای شما چرای استفهامی باشد یعنی قصدتان فقط و فقط فهم حقیقت باشد نه چرای اعتراضی ،
در چرای اعتراضی شما شعور فرد را زیر سوال می برید او نا خود اگاه جبهه می گیرد و گفتمان قطع می شود و نتیجه سکون است . هیچ حرکتی رو به جلو رخ نداده است .
ولی مطمئنا شما این حرف را نزدید که هیچ کاری نکرده باشید .
یقین می خواستید حقیقت اشکار شود . ان تکنیک کار نمی کند . اعتراض ره به جایی نمیبرد . نه تنها در مذاکره بلکه در قانون طبیعت . اعتراض به وجود شیر ادمخوار دردی از بشر دوا نمی کند . باید شیر را شناخت و راه های حفظ امنیت دربرابر ان را اموخت .

شمس الحق نوشته:

مهری جان ما هردو یک چیز را میگوییم اویت و او ترا یک معنی دارد ، اما اویت زیباتر است ، من نباید میگفتم اشتباه است .

روفیا نوشته:

سلام دوستان
واژه گفتن به نظر می آید با وازه سانسکریت گاتا و لاتین quotation هم ریشه باشد .
ولی در دیکشنری اتیمولوزی و ویکی پدیا چیزی که این مطلب را تایید کند نیافتم .
اگر کسی منابع کامل تری دارد لطفا مرا بهره مند کند .

حسن نوشته:

دوستان حافظ شاعری عامی نیست و برای عامه سخن نگفته، برداشت یکسویه و اختصاصی هم روشی نا صواب از شعر اوست، و زیبایی شعر حافظ همین چند پهلوسخن گفتن و استعاری آن است، اگر غیر از این بود او قادر بود مقصود خود را در چند واژه عامیان بیان کند. همین سبک باعث ماندگاری حافظ است.

رضا نوشته:

آفرین بر حسن دیدگاه او کاملا درست است

رضا نوشته:

گفت و گفتار حافظ به سبکی نو:

گفتم غم تو دارم گفتا درک به من چه
گفتم که مال من باش گفتا برو نمیشه
گفتم که بی وفایی گفتا زهی خیاله
گفتم نظر به من کن گفتا چشام خماره
گفتم زگیسوانت رسوای عالمم کرد
گفتا دلم به حال دیوانگان بسوزه
گفتم ز صبح و شامان جز تو خبر نگیرم
گفتا در این گذرگه بر تو خبر نباشه
گفتم سیاهی آن چشمان مرا بسوزاند
گفتا ببندمش آن، بر روی تو حرامه
گفتم دل اسیرت کی عزم خانه دارد
گفتا در این بیابان دل دیگه جا نداره
گفتم زمان حسرت، حسرت کِشی و حسرت
گفتا قضای دنیاست در آن رضا محاله
(ر.ص، گفت و گفتار)

امین نوشته:

استاد شهرام ناظری این شعر رو در قالب تصنیفی بسیار زیبا خوانده اند. پیشنهاد میکنم گوش بدین

علی نوشته:

با سلام
شعر همه شعرا بخصوص مولوی،حافظ وسعدی هنگام معنی ویا تفسیر یقینا” آن چیزی نیست که معنی ویا تفسیر میشود. بلکه یک احتمال وخیال هست شاید هم درست اما مطلق همان نیست که مد نظر شاعر بوده یکی این شعر را به امام اطلاق میدهد یکی به معشوقه خیالی ویکی هم عرفان ویا فلسفه و… لذا هدف شاعر از شعر ان هست که خواننده از آن تعرف وتفسیر میکند.

کمال نوشته:

باسلام
این غزل باصدای خوش آقای شهرام ناظری اجراشده
است ،که بسیارزیبامی باشد.
امافالی درمدح این غزل:
ای صاحب فال، عشق جلوه شکوه خداوند
است توهم باتمامی غم هایی که دردل داری
به آرزوی دیرینه خودیعنی دیداریارمی رسید،
شمابایدتمامی وظایف شرعی خودرادر،،،،
مقابل حضرت حق آن هم به خاطرخودتان
انجام بدهیدشادی وغصه هردوکناریکدیگر
است وهردوگذرا،درمسیری که پیش رو،،،،،
داریدپایداربآشیدوازسرزنش دیگران،،،،،،،،،
نهراسیدووفادارباشید.
علی یارتان

رضا نوشته:

شعر های حافظ معمولا دو پهلو هستند یعنی هم میتونی به صورت عرفانی و خدایی و هم به صورت عشق زمینی و یا یک شخص خاص مخاطب قرار بدی و این هنر شاعر هست که دست طیف وسیعب از خوانندگان را برای لذت بردن از شعر فراهم میکند

خداوندگار آواز: سیاوش نوشته:

این شعر زیبا رو با صدای آسمانی حضرت استاد شجریان در کنسرت پاریس به همراه زنده یاد مشکاتیان نازنین در مایه شور و افشاری بشنوید. البته آلبوم این کار بعدها با صدای مرحوم بسطامی نیز منتشر شد که آن نیز بسیار زیبا بود.

امین سعادت نوشته:

با سلام و درود
در این مصرع آمده
گفتم که بر خیالت، راه نظر ببندم
گفتا که شب رو است او، از راه دیگر آید
در مصرع اول که حرفی از روز یا شب بمیان نیامده که جوابش شب رو بودن و از راه دیگر آمدن باشد! طرف خط و نشان کشیده و گفته کلا قیدت را زمی زنم و بی خیالت می شوم . ولی جواب در مصرع بعد با زیرکی خاص طور دیگر ی عنوان شده.آیا نمی شد جواب درخورتری به مصرع اول می داد؟!

امین سعادت نوشته:

درود فراوان بر شما
گفتم که بوی زلفت گمراه عالمم کرد
گفتا چو نیک بینی هم اوت رهبر اید
در مصرع اول دلیل گمراهی خود را بوی زلف یار عنوان کرده لذا در جواب فرموده که همانی که گمراهت کرده راه را نیز نشانت خواهد داد نگران نباش .گرصبر کنی زغوره حلواسازد!ولی اگر سربه هوا باشی و بخواهی مدام گیج بازی در بیاروی و خودرا به کوچه علی چپ بزنی خب مسلما پیامدش جزگمراهی نخواهد بود. اما اگر قلبا بگویی اهدنالصراط المستقیم حتما راه درست را نشانت می دهد. همه چیز بستگی به خودت دارد

همیشه بیدار نوشته:

با عرض سلام خدمت جناب امین سعادت!

فرمودید: “در مصرع اول که حرفی از روز یا شب بمیان نیامده که جوابش شب رو بودن و از راه دیگر آمدن باشد!”
دوست عزیز و گرامی: دقیق و نکته سنج فرمودید. “شب رو” معنی دزد و راهزن هم میدهد. به نظر حقیر جناب خواجه شیراز میخواهد بگوید که راهِ نظرِ خیال را نمیتوان بست، چون راه دیگری پیدا میکند. در باره حقیقت هم همینطور است:
پری رو تاب مستوری ندارد
چو در بندی ز روزن سر برآرد

جاوید مدرس (رافض) نوشته:

>>>>>>>>>>>>>>>>>>
************************************
************************************
گفتم خوشا هوایی کز ……… خیزد
گفتا خُنُک نسیمی کز کوی دلبر آید
باغ حُسن: ۱۲ نسخه (۸۰۱، ۸۱۳، ۸۲۴، ۸۳۸-۸۱۷، ۸۳۴ و ۷ نسخۀ متأخر یا بی‌تاریخ) خانلری، عیوضی
یاد حُسن: (۸۱۶)
باد حُسن: (۸۱۸)
باغ عشق: ۱۵ نسخه (۸۱۴-۸۱۳، ۸۱۹، ۸۲۱، ۸۲۲، ۸۲۳ و ۱۰ نسخۀ متأخر یا بی‌تاریخ) نیساری
کوی عشق: ۵ نسخه (۷۹۲؟، ۸۲۵ و ۳ نسخۀ متأخر یا بی‌تاریخ)
باد صبح: ۱ نسخه (۸۲۷) قزوینی، سایه، خرمشاهی
باغ مهر: ۱ نسخۀ متأخر (۸۴۳)
کوی یار: ۱ نسخۀ متأخر (۸۴۹)
باغ صبح: ۱ نسخۀ متأخر (۸۵۹)
باغ وصل: ۱ نسخۀ متأخر (۸۶۲)
باغ عیش: ۱ نسخۀ متأخر (۸۷۴)
کوی دوست: ۲ نسخه (یکی بسیار متأخر: ۸۹۳ و دیگری بی‌تاریخ)
راه مهر: ۱ نسخۀ بی‌تاریخ
باغ لطف: ۱ نسخۀ بی‌تاریخ
۴۵ نسخه غزل ۲۲۷ را دارند. نسخۀ ۸۰۳، شش بیت اول غزل را ندارد که گویا روی برگی بوده که افتاده است و تنها دو بیت آخر را دارد.
************************************
************************************

شمس الحق نوشته:

سلام !
تا به حال ندیده ام که کسی درخصوص حواشی جناب رافض که با زحمت زیادی تعبیه می شود ، اظهار نظر کند ، بنظر من که حاشیه علمی به معنای واقعی اینست ، از شما متشکرم جناب جاوید مدرس .

بابک نوشته:

جناب شمس الحق عزیز،
١+
بنده هم چندین بار خواستم که چنین کنم، ولى امان از حواس پرتى…
با سپاس بیکران از جناب رافض و جنابعالى که پیش قدم شدید.

حسین.ص. نوشته:

گفتم که بر خیالت راه نظر ببندم
گفتا که شب رواست او از راه دیگر آید

۱- قافله هایی که شب رو بودند سریع تر حرکت میکردند و در تاریکی شب از گزند راهزن ها بیشتر در امان بودند

۲- این معنی رو میشه متصور بود که
به معشوق میگه حالا که وفاداری نمیکنی (مصرع قبل) سعی میکنم در خیالم نبینمت ، که در جواب میگه نمیتونی، خیال من خیلی تواناتره
۳- شب به دلیل فراغت از امور زندگی و باویژگی های خاصش مثل سکوتش و تاریکیش، خیال انگیزتر و بیشتر خیال شب سراغ آدم میاد ، خصوصا شب های قدیم که نور چراغ هم کم بود

مهربان نوشته:

با درود و سپاس از اساتید محترم
اگر ممکنه شرحی بر بیت زیر مرقوم بفرمایید:
گفتم زمان عشرت دیدی که چون سر آمد
گفتا خموش حافظ کاین غصه هم سر آید

سید محمد نوشته:

مهربان گرامی
گفتم زمان عشرت دیدی که چون سر آمد
گفتا خموش حافظ کاین غصه هم سر آید
سر امدن زمان عشرت ، غصه ی حافظ شده و در آرزوی بازگشت آن زمان ، می گوید : دیدی چگونه زمان عیش به سر آمده . در جواب می شنود : آن روزگار خوش دوباره باز می گردد و غصه ها به سر می رسد .
زنده باشید

شهرسب نوشته:

این نکته که معشوق تو این شعر حافظ حالت دانای کل داره و هرچی میگه یه جواب رندانه بهش میده، میشه لطفا مقایسه ش کنید با شاعرای دیگه تو فرهنگ های کشورهای مختلف؟
یعنی کسایی هستن که اینقدر عمیق فکر کرده باشن؟ و در عین حال بتونن مثل حافظ به بهترین روش بیان کنن؟
یعنی رندتر از معشوق حافظ داریم؟
آخه اینقدر شاعر همه چی تموم میشه مگه؟
ما که شعرهاشو میخونیم تا این حد برامون جذابه. خودش چه حالی داشته موقع سرودن این شعرا؟ واااای

حسین نوشته:

در یکی از نسخ به مقدمه و تصحیح دکتر حسین الهی قمشه ای اینگونه آورده شده است:
گفتم خوشا هوایی کز کوی خلد خیزد
که این ترکیب بسیار زیباتر مینماید
در واقع شاعر بهترین هوایی را که سراغ داشته را آرزو کرده که همان هوایی است که در بهشت جریان دارد ولی هوایی مادی و جسمانی است و در ادامه معشوق به زیرکی هر چه تمام تر از این نکته استفاده کرده و به شاعر میگوید بهتر است به جای آن خنک نسیمی که از سوی دلبر می آید را آرزو کنی که از آن بهتر است
گفتم خوشا هوایی کز کوی خلد خیزد
گفتا خنک نسیمی کز سوی دلبر آید

زهرا افشار نوشته:

باسلام..
آیا در مصراع “گفتم که بوی زلفت گمرا عالمم کرد”آرایه متناقض نما(پارادوکس) وجود دارد؟
یعنی بو که خود نشانه و دال بر وجود چیزی باشد و فرد را رهنمایی کند باعث گمراهی شود؟

بابک نوشته:

خانوم زهرا افشار گرامى،
بوى در اینجا وابسته است به زلف، یعنى بویى که از زلف طرف برخاسته و معنى دیگرى ندارد.

درویش نوشته:

اینکه حافظ می فرماید
گفتم که بوی زلفت گمراه عالمم کرد
گفتا اگر بدانی هم اوت رهبر آید

در جامعه امروزی که مادیات پررنگ تر و معنویات کم رنگتر گشته اند این بیت به خوبی قابل لمس و درک است . کسیکه توانایی خود را معطوف معنویات می کند به نوعی از نظر عامه مردم راه گمراهی را می پیماید ! زیرا در مسائل مادی عقب می افتد در حالیکه اگر بدانیم نه تنها او از دیگران عقب نیفتاده است بلکه به راه درست راهنمایی شده و از دیگران پیشی گرفته است .

علی رشوند نوشته:

این شعر حافظ از آن شعرهایی است که حال عرفانی شگفتی داشته است .این گفتم و گفتا تجربه عرفانی بی نظیر ی است که سوال می کند هم جواب می دهد گفتم ماه من شو گفتا اگر برآید .این اگرها همان قله های صعود است که همت حافظ گونه مولوی گونه وخیام وار و نظامی گونه می طلبد

رضا دشتی نوشته:

با سلام
در بیت ۴ « هم اوت رهبر آید » یعنی:
او رهبرِ تو می شود.

دانیال بایزی نوشته:

در مصراع گفتا اگر بدانی هم اوت رهبر آیت ، «اوت» نمونه ای از «جهش ضمیر» است . اگر ضمیر در جای اصلی خود قرار نگیرد و در جای دیگری بنشیند ، در این صورت به این جابجایی ضمیر «پرش یا جهش ضمیر» می گویند ؛ پس معنی این مصراع به صورت : «گفت اگر آگاه شوی این گمراهی عین راهنمایی تو است» در می آید .

آشیلا نوشته:

من عاشق اشعار حافظم و این یه واقعیته که غزل های حافظ آرامش میدن ولی چیزی که به عنوان یه مسلمان آزارم میده اینه که حافظ با وجود از بر داشتن قرآن در اشعارش خیلی از می و ساقی حرف زده با اینکه در قرآن شراب به وضوح رد شده و این برای یک مسلمان خوب نیست

محمد نوشته:

ذات وخمیره انسان درتوحیدکامل خلق شده آنجاکه خالق فرموده آنسان راآفریدم وازروح خوددرآن دمیدم،ودرواقع انسان ظهوروجلوه خالق است درکالبدخاک وطبیعیت واین وطبیعیت کاملاباروح الله درهم آمیخته وهیچ صفاتی کسی نداردالااینکه اسماء وصفات خداوندست که اواستعدادش راداشته درکالبدش ظاهرشده مثل صفت رحم و مهربانی وبخشش وجمال هرچه هست ازاوست(خالق)انسان تنها راه کمالش ظاهرشدن اسماء وصفات خالقش است که منبع همه صفات وکمالاتست،که باید برگشت به خودکندانالله واناالیه راجعون،که بعضافکرمیکنندآیه اشاره به برگشت جسم بخاک وهجرت به برزخست، ولیکن بمعنی لقاء است.وتمام غم آیت حق حافظ وعرفاغم فراق است وشادیهاوسرخوشی درشراب وصل است واین حقایق مطلق درموردشرح فراق وطلب وصل ولقاء است که حافظ باخالق رازونیازمیکندکه بصورت معارف ومسیرهدایت که از راه عشق وطلب محیامیشود.خداهمراه ماست عرش درذات ماست کرسی درذات ماست امام خودراه است،جلوه کامل خداوندست،اسم اعظم خداوندست وتکامل هرشخص طالب وصل بااتحادروحی باامام برگزیده خاص که همه طریقت رارفته اندواسماء وصفات خداوندراظاهرکردندروح بی انتهاست چون منبع ظهورش بی انتهاست(خداوندگار)خلاصه تمام حقایق دراین مفاهیم خلاصه است ولی امکان طولانی کردن بیشتر نیست،من عرف نفسه فقد عرف ربه.وانسان غرق دریای طوفانی گمراهی و سردرگمی است وهمه حقیقت درون خود انسانست وساحل نجات دروصل ولقاء است و تنها راه وصل عشقبازی باخالق است وطلب. حافظ درطی أین طریق نجات ووصل وشهود،مشاهدات خودرابعنوان طریق وصل و عشقبازی وطلب لقاء بیان میکند.

مهدى نوشته:

خداوندگار آواز:سیاوش سلام من سالها دنبالاجراى استاد شجریان در پاریس مىگردم نه آن نسخه اى که وبا نام طریق عشق در بازار هست ممنون میشم فایل صوتىیش را براى من ارسال کنید ۰۹۱۶۶۵۴۲۷۰۳

رویا نوشته:

ُلام خدمت دوستان. آیا در بیت چهارم واژه ی بو ایهام دارد یا تنها به معنای رایحه است؟

رضا نوشته:

گفتم غم تـو دارم ، گفتا غمت سرآیـد
گفتم که ماهِ من شو ، گفتا ؛ اگر بـرآیـد
این غزل ِ زیبا وبیادماندنی نیز همانندِ غزل ِ پیشین شرح حال ِ یک گفتگوی خیال انگیزبین ِ حافظ ِ عاشق ومعشوقه ی رند وزیرک ِ او ست. معشوقه ای که پاسخ هایش اندیشه زای،خیالپرور ومنحصر بفرداست.
حافظ درانعکاس ِ مناظره، گفتمان ِ دوطرفه ولُغز ونکته گویی بی بدیل است. این غزل درعین سادگی، روانی وداشتن ِ موسیقی ِ دلپذیر، دارای مضامین بلند عرفانی وعاشقانه هست وهرگز کهنه نشده، نمی شود وتاجهان باقیست نخواهدشد.
به معشوق گفتم که غم ِ عشق تو گریبانم رارهانمی کند من به غم هجران ِ تو گرفتارم.چه بایدکنم؟
دلبرم گفت: نگران وناامیدمباش، سرانجام روزی اندوه وغمت به پایان می‌رسد. گفتم بیاازسرلطف وعنایت، معشوقه ی زیبارُخسار من باش،تاتاریکی های دلم بافروغ ِ ماهِ رخسارتو روشن گردد. گفت : اگر ممکن باشد وازدستم برآید مُضایقه نخواهم کرد. تاببینیم چه شود اگرامکان پذیر بود چشم حتماً اینکار راانجام خواهم داد .
دربرداشتِ عرفانی، غم عشق همان غم جدایی انسان ازمعشوقِ ازلیست. انسان تا به دریای حق نپیوندد چونان موجی ناآرام است وضجّه ها وزاریش فروکش نخواهد کرد. ما انسانها بخصوص عارفانی مثل ِ حافظ نیک می دانیم که اینجا(دنیا)نشیمنگاهِ راستین ِ مانیست ما به جایی تعلّق داریم که غیرازاین جهان ِ خاکیست. تازمانی که به خانه ی منزل مقصود بازنگردیم غم واندوه گریبانمان را رها نخواهدکرد!
تورا زکنگره ی عرش می زنند صفیر نشیمن ِ تونه این دیرمِحنت آباداست!
گفتم ز مِهرورزان رسم وفـا بـیـامـوز
گفتا ز خوبـرویان ایـن کار کـمـتــر آیـد
گفتم حداقل ازعاشقان که اینگونه خالصانه محبّت می کنند وبر سرپیمانشان، حتّا به قیمتِ جان وفاداری می کنند آیین وفاداری یاد بگیر وتوهم درپاسخ به محبّت های ما وفاداری کن وروی خوش نشان بده . معشوقه گفت:اینکارازاختیارمن بیرون است! نه تنها من بلکه تمام زیبارویان اینگونه اند آنها وفاداری رابَلدنیستند یا کمتروفاداری می کنند. انتظارمحبّت و وفاداری از زیبارویان، کاریست عبث وبیهوده وهرگزمُحقّق نخواهدشد.
گویا تقدیراینگونه رقم خورده ، آنانکه رُخساری زیبا دارند ودرمقام ِ معشوقی نشسته اند، توانِ محبّت کردن ووفاداری ندارند! تقدیرچنین است تا عاشقان باسوزوگدازبیشتری عشق ورزی کنند! اگرخوبرویان محبّت کنند شعله های آتش ِ اشتیاق ِ عشّاق فروکش می کند وجلوه های عاشقی کمرنگ می گردد!
نشان ِ عهد ووفانیست درتبسّم ِ گل
بنال بلبل بیدل که جای فریاداست.
گفتم که بـر خیـالت راه نـظر بـبـنـدم
گفتا که شب‌روست اوازراه دیگر آیـد
شب‌رو : درقدیم عیّاران ، گروهی سلحشور،تندرو،چابک وزرنگ بودند که به شب روان نیز معروف بودند. آنها شب ها عملیّاتِ راهزنی به سرعت ِ برق وباد انجام می دادند وازنظرها پنهان می شدند. تفاوتِ آنها باراهزنان این بود که مدّعی بودند اموالی که ازثروتمندان به دست می آورند درمیان ِ مستمندان توزیع می کنند.
معشوق بارندی خیال ِ خودرا به عیّاری شب رو وتند وتیز تشبیه کرده که به سرعت برذهن ِ عاشق نفوذ می کند وهیچ چیز نمی تواند مانع ازنفوذ اوشود. عاشق اگر ممانعت کند وراههای ورودرا ببندد بلاخره او راهی برای نفوذ پیدا خواهدکرد.
معنی بیت:
ازبس که غم واندوه ِ فراق تو توانسوز وسخت است گفتم که خیال ِ عشق ِ تورا ازسربیرون وازخیرِ عشقت چشم پوشی می کنم وخودراازبندِغم واندوه خلاص می سازم. گفت:
خیال ِمن عیّاری شب رو و چابک است و راه های دیگری را می‌شناسد و از آن راه ها وارد می‌شود .

عاشق تهدید می کند که چشمان ِ خودرا می بندد تارُخسار معشوق اوراتحتِ تاثیرقرارندهد وفراموشش کند تاازغم عشق آزادگردد. امّا معشوق می گوید عشق و محبّت از راههای دیگرمانندِ دل وقلب نفوذمی کند.
گفتم ؛ که بـوی زلفت گـمراه عالمم کـرد
گفتا ؛ اگر بـدانی هم اوت رهـبـر آیــد
زلف : در اصطلاح حجابِ صورت ِ معشوق است. درعرفان زلفِ سیاه نمادِ تاریکی های راهست وپریشانی زلف، گمراه کننده است. یعنی تعدادِ زیادِ دلبستگی هایی که دراین دنیاوجوددارند همانندِ پریشانی ِگیسوی یار گمراه کننده هستند. امّا اگربادرک وشناختِ درست دلبستگی وعشق ایجادشود، درنهایت ازهمین زلف وگیسوست که عاشق راه به رُخسار معشوق خواهدبُرد.
“ازبوی زلف” : استعاره ازتعدّد وکثرتِ دلبستگی هاوعشق های زمینیست.
“هم اوت رهبرآید”: هم اونکه باعثِ گمراهی توشده، راهنما ورهبر تومی شود تا به رُخسار برسی.
معنی بیت : گفتم که بوی خوش و دلفریبِ زلف تـو مرا به بیراهه کشانده‌است ومن سردرگم شده ام.نمی دانم چکارکنم.
گفت : اگر خوب توجّه کنی بوی زلف من که تورا به ظاهر گمراه کرده، هم اوست که راهنمای تو در راه وصال خواهدشد.شکیبایی کن وازشتاب بپرهیر
اگرشتاخت ومعرفت درست بوده باشد آدمی از همین کثرت (عشق ها وعلایق ِ زمینی) به وحدت(عشق ِ معشوق ازلی) رهنمون می‌شود .
گفتم خوشا هوا یی کزبـادصبح خیـزد
گفتا خُنـُک نـسـیمی کزکوی دلبـر آید
خُنُک : ملایم، خوشایند ومطبوع
معنی بیت : گفتم ؛ ای خوش آن هوایی که هنگام ِ صبحگاهان برمی خیزد ودل وجان ِ آدمی را بانشاط وباطراوت می سازد. گفت نه بادصبح گاهی آن طرواتی را که ازنسیم ِ کویِ یار حاصل می گردد ندارد، نسیم کوی معشوق خجسته ترو مبارک‌تر است.

گفتم ؛ که نـوش لعلت ما را بـه آرزو کُشت
گفتا ؛ تـو بـنـدگی کـن کـو بـنـده‌پـرور آیـد
نوش : شهد ، شیرینی
لَعل : استعاره از لب
معنی بیت : گفتم که آرزو واشتیاق ِلبان ِ شیرین تو ما را ازبین بُردگفت: تو فقط اطاعت وپیروی کن (عشقورزی کن) خواستِ خودراکناربگذار وبرخواست واراده ی او گردن نه. او خود روشِ بنده پروری و دلجویی از بندگان ِ فرمانبردارش را می‌داند وبه موقع عنایت وتوجّه خواهدنمود.
تو بندگی چو گدایان به شرط ِمُزد مکن
که خواجه خود روش ِ بنده‌پروری داند.

گفتم دل رحیمت کـی عزم صلح دارد؟
گفتا مگوی بـا کس تاوقت آن در آیـد
گفتم دل ِ مهربانت کی به ما عنایت وتوجّه خواهدنمود؟ کی سرسازش و آشتی با ماخواهدداشت؟
گفت رازدارباش واسرار ِعاشقی رابه نامَحرمان بازگومکن، سرانجام زمان آشتی نیز فرا خواهدرسید.
روز اوّل رفت دینم برسر سودای تو
تاچه خواهدشد دراین سودا سرانجامم هنوز
گفتم زمان عشرت دیـدی که چون سر آمـد ؟
گفتا ؛ خمـوش حافظ کاین غصّه هم سر آیـد
عشرت : زمان وصال،عیش وکامرانی
در اینجا حافظ حسرتِ فوت شدن ِ زمان ِ وصال رامی‌خورد وباافسوس می فرماید:
دیدی چگونه روزگار وصال و شادیخواری به سرعتِ برق وباد سپری گشت؟گفت:
خاموش باش شکایت وگله نکن که چنین نیزهم نخواهد ماند. این حسرت و اندوه تو پایان خواهدپذیرفت ودوباره بهار(ایّام وصال) فرا خواهد رسید.
زمهربانی جانان طمع مَبُرحافظ
که نقش ِ جور ونشان ِ ستم نخواهد ماند.

علی نوشته:

دوستان به نظر بنده اوت یعنی همان زلف که یعنی نگران نباش همان زلف تورا رهبری خواهد کرد

حسن حاجی زاده نوشته:

ادم خیال میکنه یعقوب خواب یوسف را دیده وداره در خواب یایوسف صحبت میکنه

حسن حاجی زاده نوشته:

گفتم غم تو دارم گفتا غمت سر آید

گفتم که ماه من شو گفتا اگر برآید

گفتم ز مهرورزان رسم وفا بیاموز

گفتا ز* ماهرویان این کار کمتر آید
تضاد بین مهر (خورشید ) وماه بسیار زیبا در این بیت امده است

موسسه مطبوعاتتی
کاویان
دیوان کامل حافظ شیراز
بامقدمه وتصحیح واهتمام تیمور برهان لیمودهی

حسن حاجی زاده نوشته:

زلیخا یوسف را دلیل گمراهی خود میدانست ولی در اخرهمان عشق زمینی یوسف سبب شد تا از بت پرستی دست بردارد ویگانه پرست شود
رضای خدا برهمه چیز اهمیت دارد
گفتم خنک نسیمی کز بوی دلبر اید

منصور خضری نوشته:

آقای شمس الحق به نظر می آید حضرت از علم هورمون شناسی نیز سرو سری داشته اند که عشق و غم با هم می آیند چون مغز انسان هنگام عاشق شدن و غم انگیز بودن برای هردو یک هورمون را ترشح میکند .

شمس الحق نوشته:

منصور خضری چند صباحی خفه خون گرفتن را تجربه کن بل دری برای درک درست مطالب برایت باز شود.

کانال رسمی گنجور در تلگرام