گنجور

حاشیه‌ها

عبدالعظیم طبیب در ‫۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۹:۳۷ دربارهٔ کلیم » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۱:

در نسخه ای که مستند گنجور است مصرع آخر باید به این شکل باشد:

روز دگر به کندن دل از جهان گذشت! 

 

ودر نسخه دیگری مصرع آخر این است:

روز دگر به کندن دل زین و آن گذشت! 

 

به هر حال در متن فعلی گنجور، مصرع آخر عبارت زین و زان اشتباه است.

ویرایش هم ارسال کردم ولی متاسفانه تایید نشد. 

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۸:۴۱ دربارهٔ حاجب شیرازی » گزیدهٔ اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۶۳:

حاجب شیرازی » گزیدهٔ اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۶۳
                             
دادنِ جان گرچه بر ابناءِ عالم ، شاقّ بود،
لیک عاشق این هنر را ، از ازل مشتاق بود

طاقِ ابرویِ تو را نازم ، که افتاده ست طاق،
به به از طاقی ، که جفت اش در حقیقت طاق بود

نوشِ وصل و نیشِ هجران ات ، به میزانِ درست،
جان گزا چون زهر و روح افزای چون تریاق بود

آنکه بیرون زَانفس و آفاق ، جویا بودم اش،
چون بگردیدم ، عیان در انفس و آفاق بود

مصحفِ ما را ، چنان شیرازه زد صحّافِ عقل،
کآسمانی نامه ها ، پیش اش همه اُوراق بود

حادثِ مطلق ، وجودِ محترم را بازگو،
تا که بُد ذاتِ قِدَم ، در گردش این نُه طاق بود

آنکه سروِ کاشمر را تیشه زد  بر ریشه ، گفت؛ ،
این حسودِ قامتِ آن سروِ سیمین ساق بود

با کف ات تشبیه می کردم به همّت ، بحر و کان،
بحر اگر رزّاق بود و کان اگر خلّاق بود

در بساطِ قرب ، جانان با تو هر عهدی که بست،
خُود تو بشکستی درست ، او بر سرِ میثاق بود

از حجاز آن تُرکِ شهر آشوب ، چون شد در عِراق،
یافت ، هر شور و نوا در پردهء عشّاق بود

حرفِ حق زد دوش ، «حاجب » ، صوفی ای از خانقاه،
پاسخ اش تا صبحدم ، با زهره و مطراق بود

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۸:۴۱ دربارهٔ حاجب شیرازی » گزیدهٔ اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۸۷:

حاجب شیرازی » گزیدهٔ اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۸۷
                             
بر سرِ خاکم ، اگر یار گذاری بکند،
روح باز آید و با جسم قراری بکند

هیچ دانی ، ز چه دامانِ فلک پُرگهر است،
خواست هر صبح ، به پایِ تو نثاری بکند

کرده حایل به رخ ، آن تُرکِ حصاری خَمِ زلف،
تا به صبح ، از شبِ دیجور حصاری بکند

هر که از عقل زند دَم ، به بَرِ شیفتگان،
عشق ، البتّه به بینی ش مهاری بکند

دیگر از گردشِ گیتی ، چه تمنّا دارد،
عارف ، اَر سیرِ خزانیّ و بهاری بکند

دهر چون تخته قضا ، مهره فلک ، کهنه حریف،
کیست مَردی ، که در این نَرد قماری بکند

عاشق آن است ، که در عرصهء شطرنجِ بلا،
دین و دل ، ماتِ رخِ شاهسواری بکند

علم آموز و قناعت کن و عزلت بگزین،
مرد باید که از این یک دُو سه کاری بکند

وقتِ مُردن نبَرد حسرتِ دنیا در خاک،
ورنه هر عربده جو ، دفعِ خماری بکند

«حاجبا» سعد شود طالعِ عالم  ، زین پس،
کُوکبِ بختِ تو ، گر زانکه مداری بکند

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۸:۴۰ دربارهٔ حاجب شیرازی » گزیدهٔ اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۱۳۳:

حاجب شیرازی » گزیدهٔ اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۱۳۳
                             
اگر خونم خُورَد جانان ، نخواهم کرد من تَرک اَش،
دلا می‌بوس دست و تیغ و ناز اش را نکوتر کَش

مرا ابرو کمان صیّاد ، زد با تیرِ مژگان اش،
به خون چون دید غلتان ام ، چُو آهو بست بر تَرک اش

خُورَد گر خونِ مشتاقان چُو  مِی ،  روزی بتِ جانان،
نه یک تن می‌دهد تَرک اش ، نه یک کَس می‌کند تَرک اش

مرا ماهی است مهر آیین ، که خورشیدِ جهان‌آرا،
بُوَد تاجی ، که از عهدِ قِدَم بوده ست بر تَرک اش

اگر گویند ، عیسی گشته با خُورشید هم‌زانو،
تو از خُورشید و از کیوان ، لوایِ خویش بَرتَر کَش

فلک تیری است زهرآلوده ، کو را در نیام اَستی،
قدَر تیری است سُوهان خُورده ، کو را هست بر تَرکَش

بریزی خونِ «حاجب» ، زان سرانگشتانِ عنّابی،
تو دستی بر لبِ خشکِ من و بر دیدهٔ تَر کَش

امیرحسین صدری در ‫۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۳۹ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۴۳۹:

در بیت دوم من جایی خونده بودم می ناچشیده رفتن به جای می ناکشیده رفتن

Heydar Barsam در ‫۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۳۳ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۷:

ما، زپی سنایی و عطار آمدیم   عطار روح بود سنایی دو چشم او     مولانا      اما   من    این قوم همه خداونداند و من بنده  آیا بود که قبول افتد   

بیلی ویس پور در ‫۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۴۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹:

ممنونم از برنامه خوبتون.من با وقت محدودی که دارم حتما باید سَری به گنجور بزنم. پروردگار، به شما و خالقان این اثر دوست داشتنی، قوت و جاودانی، عطا فرماید.🙏🙏

امیرحسین صدری در ‫۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۱:۳۸ دربارهٔ سعدی » بوستان » باب هفتم در عالم تربیت » بخش ۱۲ - حکایت:

به نظرم ادرار بود یعنی تکرر ادرار داشتم.

علی احمدی در ‫۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۰:۱۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۸۸:

شنیده‌ام سخنی خوش که پیرِ کنعان گفت
«فِراق یار، نه آن می‌کند که بتوان گفت»
از پیر کنعان (کنایه از یعقوب نبی که در فراق یوسف تجربه داشت) سخن خوبی شنیدم که می گفت دوری از یار کاری با عاشق می کند که قابل گفتن نیست  و فقط باید تجربه کرد.
حدیثِ هولِ قیامت که گفت واعظِ شهر
کنایتی‌ست که از روزگارِ هجران گفت
واعظ شهر هم که بر منبر از هول روز قیامت (که پدیده سخت و هراس انگیزی است ) سخن می گفت منظورش دوران دوری از یار بوده است .یعنی دوری از یار مثل زمان قیامت دشوار است.
نشانِ یارِ سفرکرده از کِه پُرسم باز؟
که هر چه گفت بَریدِ صبا، پریشان گفت
من نشانی آن یار سفر کرده را دوباره از چه کسی بپرسم چرا که هرچه قاصد باد صبا گفته بی ربط است و نشانی درستی نمی دهد
فغان که آن مهِ نامهربانِ مِهرگُسِل
به تَرکِ صحبتِ یاران خود چه آسان گفت
آه که آن ماه نامهربان که کارش بریدن بند محبت است چه راحت سخن از ترک همنشینی با دوستان می گوید .
من و مقامِ رضا بعد از این و شُکرِ رقیب
که دل به دردِ تو خو کرد و ترکِ درمان گفت
بعد از این من باید به این دوری رضایت بدهم و البته آنانکه مرا می پایند شکر خواهند کرد (چون بدخواه من هستند و تمایل به وصال من با یار ندارند)دلم به درد فراق خو کرده و درمان را ترک کرده است.
غمِ کهن به میِ سال‌خورده دفع کنید
که تخم خوش‌دلی این است؛ پیرِ دهقان گفت
پس باید چه کرد؟ باید غم دیرین و طولانی را با شرابی قدیمی دفع کرد .چون برای خوشدلی باید چنین بذری بکاریم این توصیه پیر دهقان است.
این چه شرابی است که غم را همیشه از ازل تا ابد از انسان دفع می کرده و می کند ؟ نکته دوم خوشدلی است که حافظ مایل است حتی در فراق یار خود آن را حفظ کند .با رسیدن به خوشدلی فراق قابل تحمل است و راه حل چگونگی طی این مرحله به دست می آید .این شراب و مستی ناشی از آن به ما در یافتن راه حل کمک می کند .این همان شراب امید است که ما آن را از یاد می بریم .
گره به باد مزن گر چه بر مراد رود
که این سخن به مَثَل، باد با سلیمان گفت
در این ابیات حافظ توصیه هایی برای همه عاشقان دارد .حتی کسانی که برای هدف خاصی می کوشند و با عشق به سوی آن هدف طی مسیر می کنند هم از این توصیه ها سود می برند .
می گوید گره به باد مزن یعنی به این باد موافقی که در مسیر مراد و هدف توست تکیه و اطمینان نکن .باد خودش رفیق سلیمان نبی  است و چنین توصیه ای می کند.دنیا خودش به عدم اطمینان اعتراف می کند ولی ما آن را از یاد می بریم
به مهلتی که سپهرت دهد ز راه مرو
تو را که گفت که این زال تَرک دَستان گفت؟
ممکن است آسمان روزگار به تو مهلت و فرصتی دهد ولی نباید از راه خودت منحرف شوی .همیشه زالی هست که با حیله ای به رستم کمک کند .بخت و اقبال و فرصت ها خوب هستند و باید از آنها استفاده کرد ولی نباید غافل و مغرور شد و به فرصت ها  اطمینان کامل داشت .در مسیر هر هدفی هستید نباید به اینکه شانس می آورید مغرور باشید . 
مزن ز چون و چرا دم که بندهٔ مُقبِل
قبول کرد به جان، هر سخن که جانان گفت
اگر واقعا خوش اقبال هستی نباید در این مسیر چون و چرا کنی .وقتی راه و دستورالعمل مشخص است چون و چرا معنایی ندارد .تو از یار و دستور او پیروی کن .هر هدفی ضوابطی دارد که باید رعایت کنی تا به مقصود برسی پس از همان پیروی کن و زیاد چیزی نپرس.
که گفت حافظ از اندیشهٔ تو آمد باز؟
من این نگفته‌ام آن کس که گفت بُهتان گفت
چه کسی گفته که حافظ دیگر به تو فکر نمی کند من چنین نگفته ام اگر هم کسی گفته به من بهتان زده است .
حافظ به همه ما توصیه می کند که اگر عاشقانه مسیر خود را برای رسیدن به هدفی طی می کنیم ناامید نشویم و دوری از هدف را با پایداری طی کنیم .شرط پایداری ،درک ناپایداری و عدم اطمینان در دنیا و پیروی از ضوابط و الزامات راه عاشقی است.

 

حسینعلی بای در ‫۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۰۹:۴۶ در پاسخ به آموزگار دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۰:

در فقه و همچنین حقوق ایران مجازات تعزیری با مجازات حدی متفاوت است.

باده خواری و شرب مسکرات از جرایم حدی است نه تعزیری که جناب حافظ بفرمایند بخاطر باده خواری تعزیر می کنند

بنابراین به نظر می رسد همان تکفیر درست است . البته به صرف باده خواری نیز کسی را تکفیر نمی کنند . باده خواری که معتقد به حلال بودن باده باشد، مورد تکفیر قرار می گیرد

 

برمک در ‫۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۰۶:۳۹ دربارهٔ ناصرخسرو » دیوان اشعار » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۲۴۷:

 

گر اسپ نیست استر و نه خر، تو هم چون او

نه مردمی نه دیو، یکی دیو مردمی

کم دید چشم من چو تو زیرا که چون کمند

همواره پر ز پیچ و پر از تاب و پر خمی

بر آسمانت خواند خداوند آسمان

بر آسمان چگونه توانی شد از زمی؟

برمک در ‫۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۰۶:۰۱ دربارهٔ ناصرخسرو » دیوان اشعار » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۲۳۵:

 

سوی بستی نیازد جز توانا

سوی خواری نیازد جز نیازی

رهی کان از شدن باشد نشیبی

چو باز آئی همو باشد فرازی

بجوی آن راز را اندر تن خویش

نگر تا بیهده هرسو نتازی

نپردازی به راز ایزدی تو

که زیر بند کار و بار آزی

یکی نامه است بس روشن تن تو

بدین خوبی و پهنی و درازی

تو را نامه همی برخواند باید

تو در نامه چو آهو چون گرازی؟

چو این نامه هم اندر نامهٔ خویش

نشان دادت بسی آن مرد تازی

به رنگ باز شد زاغت به سر بر

تو بیهوده همی شطرنج بازی

چنین بر بوی گیتی چند پوئی؟

بسوی آز چندین چند یازی؟

یکی درنده گرگی میش دین را

به کشت خیر در خشمی گرازی

اگر بالفغدن دانش بکوشی

برآئی زین چه هفتاد بازی

تو از جان سخنگوی سخنور

یکی نامهٔ سپید پهن بازی

همی دان چون فرو خوانیش فردا

پدید آید که سوسن یا پیازی

به دین بر چرخ دانش آفتابی

به دانش جامه دین را طرازی

دل گمراه را زی راه دین کس

به از تو کرد نتواند نهازی

برمک در ‫۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۰۵:۵۷ دربارهٔ ابوالمثل بخارایی » ابیات پراکنده » شمارهٔ ۸:

بازنیچ و نه بازپیچ ،بازپیچ چیه دیگه .  بازَنیچ  همانست که امروز به آن تاب یا برخی جاها به ان اورَگ میگویند همان که آوونگ است و بر ان مینشینند و تاب میخورند. بازنیچ/ باذنیگ  از  باذ/واد/باد/وال/وای= هوا . به باد و باذنیچ بنگرید 

ز تاک  خوشه فروهشته و ز باد نوان 
چو زنگیان ز بر باذنیچ بازیگر

فرید وحدت در ‫۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۰۴:۰۹ در پاسخ به رضا ساقی دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۲۰:

جناب آقای ساقی گرامی،درود بر شما.نزدیکترین تفسیر مقرون به صحت را ارائه نموده اید.چنانچه که ذکر نموده اید،حافظ به عنوان یک انسان دائما در یک حال و درگیر یک موضوع نبوده است،که بخواهیم این غزل را با تفسیری عرفانی همان گونه معنا کنیم،که غزل ،دوش در وقت سحر ...،اینجا با ظریفترین تشبیهات نظری را که در فکر داشته به مخاطب خود و به احتمال زیاد به شاه شجاع رسانده است.اینجا تفسیر کردن باید بر بستر دیگری پیگیری شود.همان گونه که هر فرد و در هر کجا و هر زمان می تواند،از یک بیت و یا یک غزل حضرت حافظ را در مقاصد گوناگون بکار برد.او خود نیز در هنگام سرودن اشعار در وضعیت و حالات گوناگونی قرار داشته است.و راز اعجاز و لسان الغیب بودن او همین جاست،که هر منظور و هر بیانی را چون گوهری که دارای وجوه گوناگون است،چنان ساخته و پرداخته کرده است،که بسیار و بسیار کاربردها و معانی مختلف را برآورده و افاده کند.از این جهت است که دیوان ایشان مانند کتاب تغییرات ،یی چینگ در فرهنگ چین،می تواند بسیاری از وجوه محتمل و مختلف زندگی و اندیشه و احساسات انسانی را پاسخگو باشد.به عبارتی حضرتش تو گویی به مرکز ثقل ارتباط بین زبان و اندیشه دست یافته باشد .از نظر راهگشا و عالی و آموزنده ی شما بسیار سپاسگزارم 🙏🍁

۱
۱۳۴
۱۳۵
۱۳۶
۱۳۷
۱۳۸
۵۷۱۰