استاد.میراحمدی در ۱۰ روز قبل، دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۲۰:۱۸ دربارهٔ سعدی » گلستان » باب چهارم در فواید خاموشی » حکایت شمارهٔ ۹:
یک فلسطینی میفهمد همسایگی یهود یعنی چه !!
یک فلسطینی که هر روز جان و مال و ناموسش زیر دست و پای این تفاله های هستی و این قوم یاجوج و ماجوج است میفهمد این حکایت را
هیچ کس نمی‌فهمد
حالا عده ای از هموطنان ما پای این حکایت به قول امروزی‌ها تریپ انسان دوستی برداشته اند
کار یهود تجاوز و تعدی به مال دیگران هم بوده است در کنار آن همه کثافت کاریهای دیگر
آن یهودی به سعدی میگوید من کدخدای این محله هستم
یعنی خیلی ها را چاپیده ام پیش ازین
سعدی میفهمد که خانه خودش هم ممکن است توسط این جانور چاپیده بشود
چقدر سعدی خوب می‌شناخته اینها را
امیرعلی در ۱۰ روز قبل، دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۹:۵۰ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » جمشید » بخش ۲ - مرداس تازی و فرزند ناخلفش ضحاک:
درود دوستان
منظور از ابلیس وارونه چیه؟
استاد.میراحمدی در ۱۰ روز قبل، دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۹:۱۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۰:
«شاهد عهد شباب»آمده بودش به خواب
شاهد عهد شباب کیست؟
عهد شباب همان عهد الست است
«شاهد عهد شباب »آن زیبایی مطلق است
گویا ما «شاهد عهد شباب »را در ازل و الست ملاقات کرده ایم و امروز جلوه های او را می‌بینیم
زیبایی و نمادها و نمودهای زیبایی را دیدن،خواب همان «شاهد عهد شباب »را دیدن است
حافظ بلندترین مضامین عرفانی را چنان محسوس می‌پروراند که جمعی را به اشتباه می اندازد
گوهر هر کس ازین لعل توانی دانست
سیدمحمد جهانشاهی در ۱۰ روز قبل، دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۲۴ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۹:
بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۹
دامِ یک عالم تعلّق گشت، حیرانی مرا
عاقبت کرد این دَرِ واکرده، زندانی مرامحوِ شوق ام، بویِ صبحِ انتظاری برده‌ام
سَر دِه ای حیرت، همان در چشمِ قربانی مراجوشِ زخمِ سینه‌ام، کیفیّتِ چاکِ دلم
خرّمی مفتِ تو ای گُل، گر بخندانی مراای ادب! سازِ خموشی نیز بی‌آهنگ نیست
همچو مژگان ساخت موسیقار، حیرانی مرامدِّ عمرَم یک قلم، چون شمع در وحشت گذشت
آشیان هم برنیاوَرد، از پَرافشانی مراعَجز هم چون سایه، اوج‌ِ اعتباری داشته‌ست
کرد فرشِ آستانَت، سعیِ پیشانی مراپردهٔ سازِ جنونَم، خامشی آهنگ نیست
ناله می‌گردم، به هر رنگی که گردانی مرانالهواری، سَر ز جِیبِ دل برون آورده‌ام
شعلهٔ شوق ام، مباد ای یَأس بنشانی مرااحتیاجِ خودشناسی، جوهرِ آیینه نیست
من اگر خود را نمی‌دانم، تو می‌دانی مرابیدل افسونِ جنون شد، صیقلِ آیینه‌ام
آب داد آخر به رنگِ اشک، عریانی مرا
سیدمحمد جهانشاهی در ۱۰ روز قبل، دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۲۲ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۹:
سر دِه ای حیرت، همان در چشمِ قربانی مرا
سیدعلی (رضا) ساقی در ۱۰ روز قبل، دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۲۳ در پاسخ به علی‌رضا دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۲۵:
ازلطف ومحبت شما سپاسگزارم🌹🙏
ممنون ازدقت نظرشما کلا درست می فرمایید.
سیدعلی (رضا) ساقی در ۱۰ روز قبل، دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۰۷ در پاسخ به مسعود دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۲۴:
مسعودجان ازلطف ومحبت شما سپاسگزارم🌹🙏
وبلاگ جدید:
ابراهیم احمدی در ۱۰ روز قبل، دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۳۲ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱۴ - تلبیس وزیر با نصاری:
پس بگویم من به سِر نصرانی ام / ای خدای رازدان ،می‌دانی ام
«نصرانی بودن در سِر»: در فرهنگ عرفانی مولانا، «ترسا» یا «نصرانی» گاهی نماد مقام تجرد، روحانیت و دل‌سپردگی به عالم معنا است (چون حضرت عیسی نماد روح‌الله و تجرد است). اما در اینجا، وزیر از این نماد مقدس برای «مکرِ معنوی» استفاده می‌کند.
«ای خدای رازدان...»: این اوج فریب‌کاری نمادین «نفس اماره» است. نفس برای اینکه سالک را گمراه کند، لباس حق به تن می‌کند و حتی خدا را شاهد می‌گیرد. مولانا هشدار می‌دهد که بزرگ‌ترین فریب‌ها، فریب‌هایی است که با نام خدا و معنویت آغاز می‌شود.
شاه واقف گشت از ایمان من / وز تعصب کرد قصد جان من
«شاه»: در دایره تأویل، «شاه جهود» نماد عقل جزئی، دنیاطلبی و قشری‌گری است که با هرگونه پدیده روحانی و فرامادی (ایمان) دشمنی دارد.
«قصد جان کردن»: نماد سختی‌ها و تضادهایی است که در مسیر حرکت از ظاهر به باطن رخ می‌دهد.
خواستم تا دین ز شه پنهان کنم / آنکه دین اوست ظاهر آن کُنم
این بیت به مفهوم «تقیه» یا «پنهان‌کاری مصلحتی» اشاره دارد. از دیدگاه فلسفه عرفانی، حقایق باطنی را نباید نزد نااهلان (شاه قشری) فاش کرد («هر که را اسرار کار آموختند، مهر کردند و دهانش دوختند»). اما نیت وزیر در اینجا الهی نیست؛ او از این قاعده عرفانی سوءاستفاده می‌کند تا به سالکان ساده‌دل بگوید: «من مثل شما عمیقم و مجبورم ظاهر را حفظ کنم.»
شاه بویی برد از اسرار من / متّهم شد پیش شه گفتار من
«بو بردن از اسرار»: در عرفان، حقیقت همیشه یک «رایحه» و اثر دارد. حتی باطل هم بوی خود را دارد. مولانا میگوید باطن انسان‌ها (چه خوب و چه بد) فرکانس و بویی دارد که سرانجام لو می‌رود. هیچ رازی برای همیشه پنهان نمی‌ماند.
گفت: گفتِ تو چو در نان سوزن است / از دل من تا دل تو روزن است
«سوزن در نان»: نان نماد رزق، آرامش و کلام ظاهریِ زیباست. سوزن نماد نیت موذیانه و فریب است. سخنِ آدمِ منافق در ظاهر مثل نان نرم و مغذی است، اما در باطن مثل سوزن گلو را زخمی می‌کند.
«از دل به دل روزن بودن»: این یک اصل مهم فلسفی-عرفانی در مثنوی است (تله‌پاتی عرفانی). مولانا معتقد است دل‌ها با هم ارتباط بی‌واسطه دارند. اگر دلی پاک باشد، فریبِ کلامِ زیبا را نمی‌خورد و از طریق آن روزن غیبی، نیتِ تاریکِ گوینده را حس می‌کند.
من از آن روزن بدیدم حال تو / حال تو دیدم ننوشم قال تو
تقابل «حال» (باطن و شهود) و «قال» (حرف و سخن): این بیت مغز پیشرفته عرفان است. در مسیر کمال، «دیدنِ حال» بر «شنیدنِ قال» ارجحیت دارد. عارف حقیقی به دهان متکلم نگاه نمی‌کند، بلکه به جان او نگاه می‌کند. شاه (که اینجا نماد هوشیاریِ تیزبین است) میگوید حقیقتِ وجودی تو با ادعاهایت همخوانی ندارد.
گر نبودی جان عیسی چاره‌ام / او جهودانه بکردی پاره‌ام
«جان عیسی»: نماد فیض الهی، روح قدسی و پیرِ راهنما است که سالک را از چنگال نفسِ جهود (مادی‌گرا و حس‌گرا) نجات می‌دهد. وزیر مکار با استفاده از این کلمات قطب‌نماهای ذهنی مسیحیان را دستکاری می‌کند تا خودش را مستقیماً متصل به سرچشمه غیب (عیسی) نشان دهد.
بهر عیسی جان سپارم سَر دهم / صد هزاران منّتش بر خود نهم
«جان‌سپاری و سر دادن»: بالاترین مرتبه عشق عرفانی، فنا و جانبازی است. وزیر مکار ادعای «فنا فی الله» و «فنا فی الرسول» دارد. مولانا هشدار می‌دهد که زبانِ فریب، گاهی دقیقاً همان زبانِ عالی‌ترین مدارج عرفانی است؛ پس نباید فریب شور و حرارتِ ظاهریِ مدعیان را خورد.
جان دریغم نیست از عیسی ولیک / واقفم بر علمِ دینش نیک‌نیک
ادعای «علم لدنی» و مرجعیت علمی: وزیر در اینجا کبر و غرور علمی خود را پنهان می‌کند. او خودش را مفسر بی‌بدیل دین معرفی می‌کند. از نظر فلسفه عرفانی، راهزن‌های عقیدتی همیشه ابتدا ادعای انحصار در دانش و فهم حقیقت را دارند تا بقیه را پیروِ بی‌چون‌وچرای خود کنند.
حیف می‌آمد مرا کآن دینِ پاک / درمیان جاهلان گردد هلاک
در دایره معرفت، «دین پاک» همان حقیقت توحید و مغز معرفت است که نباید دست جاهلان (اهل ظاهر) بیفتد. اما وزیر از این مفهوم سوءاستفاده می‌کند تا به مخاطب حس «مظلومیت حقیقت» را القا کند و آن‌ها را تحریک کند که دور او جمع شوند.
شکر ایزد را و عیسی را که ما / گشته‌ایم آن کیش حق را ره‌نما
«ره‌نما شدن»: ادعای مقام پیر، مرشد و خلیفةاللهی. پاشنه آشیل بسیاری از سالکان، پذیرشِ کورکورانه کسانی است که خود را منجی و راهنما معرفی می‌کنند. وزیر مکار در این بیت رسماً اعلام رهبری مذهبی و عرفانی می‌کند.
از جهود و از جهودی رَسته‌ایم / تا به زنّاری میان را بسته‌ایم
«جهودی»: نماد بخل، حسادت، ماده‌پرستی و جمود بر ظاهر پوسته دین است.
«زنار بستن»: در شعر عرفانی، نماد کمر همت بستن برای خدمت به حقیقت، تسلیم و ارادت مندی است. وزیر ادعا می‌کند که از دنیای مادی (جهودی) به دنیای معنا (زنار) هجرت کرده است.
دور دورِ عیسیَ است ای مردمان / بشنوید اسرارِ کیش او به جان
«دور، دورِ عیسی است»: اشاره به نظریه ادوار و اکوار در فلسفه تاریخ عرفانی دارد. هر دوره‌ای مظهر یکی از نام‌های خدا و تحت ولایت یک پیامبر (یا تجلی خاص) است. وزیر با بیان اینکه «عصر، عصرِ حقیقتِ عیسوی (روحانیت) است»، مردم را به یک بیداری معنوی کاذب دعوت می‌کند.
کرد با وی شاه آن کاری که گفت / خلق حیران مانده زآن مَکرِ نهفت
نماد مکر نفس و شیطان است. مکر باطل همیشه در لباسی از حق، مظلومیت و قداست جلوه می‌کند. «خلقِ حیران» نماد توده‌های عوام و سالکانِ بی‌بصیرت است که معیارشان برای سنجش حقیقت، فقط «ظواهر، معجزه‌نمایی‌ها و ادعاهای بزرگ» است و چون باطن‌بین نیستند، فریب سیستماتیک نفس را نمی‌خورند.
راند او را جانب نَصرانیان / کرد در دعوت شروع او بعد از آن
این بیت نقطه ورود «بدعت و انحراف» در دایره دین و معرفت است. وقتی مکرِ نفس کاملاً لباس قداست پوشید و توده‌ها او را به عنوان مصلح و مظلوم پذیرفتند، «دعوت» (ایجاد فرقه‌ها، شبهات و راه‌های انحرافی) آغاز می‌شود. مولانا میگوید بزرگ‌ترین ضربه‌ها به جریان حقیقت، همیشه از درون و توسط «نفوذی‌های به ظاهر عارف» شکل می‌گیرد.
مغز کلام و نتیجه‌گیری:
مولانا در این ابیات به ما ابزار «جریان‌شناسی حیله‌های باطنی» را می‌دهد. او به زبان ساده میگوید: شیطان و نفس اماره هیچ‌وقت با تابلوی «من بد هستم» به سراغ شما نمی‌آیند؛ آن‌ها زبانِ عرفان، ادعای کشف و شهود، مظلوم‌نمایی و شور معنوی را پنهان‌کننده نیاتِ تاریک خود می‌کنند. راه نجات؟ داشتن چشم باطن‌بین و عبور از «قال» به «حال» است.
سیدمحمد جهانشاهی در ۱۰ روز قبل، دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۲۵ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۸:
بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۸
بس که وحشت کرده است آزاد، مجنونِ مرا
لفظ نتواند کند زنجیر، مضمونِ مرادر سَر از شوخی نمی‌گنجد، گلِ سودایِ من
خُم حبابی می‌کند، شورِ فلاطونِ مراداغ هم در سینه‌ام، بی‌حسرتِ دیدار نیست
چشمِ مجنون، نقشِ پا بوده‌ست هامونِ مراکو دمِ تیغی، که در عشرتگهِ انشایِ ناز
مصرعِ رنگین نویسد، مُوجهٔ خونِ مراسازِ من آزادگی، آهنگِ من آوارگی
از تعلّق تار نتوان بَست، قانونِ مرااز لبِ خاموش، توفانِ جنون را ساحل ام
این حبابِ بی‌نفَس، پل بست جیحونِ مراعمر رفت و دامنِ نومیدی از دستم نرفت
ناز بسیار است بر من، بختِ واژونِ مراداغِ یَأسَم، ناله را درحلقهٔ حیرت نشاند
طوقِ قمری دامِ ره شد، سروِ موزونِ مراعشق می‌بازد، سراپایم به نقشِ عَجزِ خویش
خاکساری‌ها ست لازم، بیدِ مجنونِ مراغافل ام بیدل، ز گَردِ تُرکتازی‌هایِ حُسن
می‌دمد خط، تا کند فکرِ شبیخونِ مرا
سیدمحمد جهانشاهی در ۱۰ روز قبل، دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۳۴ دربارهٔ محتشم کاشانی » دیوان اشعار » غزلیات از رسالهٔ جلالیه » شمارهٔ ۳:
تا تو واقف می‌شوی، می‌افکند در خون مرا
سیدمحمد جهانشاهی در ۱۰ روز قبل، دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۲۳ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۷:
بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۷
وهمِ راحت، صیدِ الفت کرد مجنونِ مرا
مشقِ تمکین، لفظ گردانید مضمونِ مراگریه توفان کرد چندانی، که دل هم آب شد
موجِ سیل، آخِر به دریا بُرد هامونِ مرادادهام از کف عنان و سخت حیران ام، که باز
تا کجا رانَد محبّت؟ اشک‌ِ گلگونِ مرازین عبارتها، که حیرت صفحهٔ تحریرِ او ست
گر نفهمی، می‌توان فهمید مضمونِ مراناخنِ تدبیر را، بر عِقدِ گوهر دست نیست
موجِ مِی مشکل گشاید، طبعِ محزونِ مراچون شرر، روز و شبَم گَردِ رَمِ کم‌فرصتی ست
گردشی در عالمِ رنگ است، گردونِ مرادل هم از مضمونِ اسرارَم، عبارت‌ساز ماند
آینه ننمود، اِلّا نقشِ بیرونِ مرایک قدم‌وارَم چو اشک، از خود روانی مشکل است
ای تپیدن، گر توانی آب کن خونِ مرازیرِ دستِ التفاتِ چترِ شاهی نیستم
مویِ سر، در سایه پرورده ست مجنونِ مراتا فلک، یک مدِّ آهم نارسا آهنگ نیست
سکته معدوم است، مصرعهای‌ِ موزونّ مراتارِ گیسو نیست بیدل، رشتهٔ تسخیرِ من
از زبانِ مار باید جُست، افسونِ مرا
سیدمحمد جهانشاهی در ۱۰ روز قبل، دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۵۸ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۸۶:
سر کَشیّ و هر زمان افزون کَشی
سیدمحمد جهانشاهی در ۱۰ روز قبل، دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۵۶ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۸۶:
لیک زلفت از درازی بر ره است
استاد.میراحمدی در ۱۰ روز قبل، دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۵۴ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۱۶:
از بر هستم
محسن در ۱۰ روز قبل، دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۵۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۱۶:
این بیت، مرکز ثقل غزل است. حافظ در یک جمله، تمام زندگی خود را به دو بخش تقسیم می‌کند:
1. زمانی که با دوست سپری شد.
2. باقی زمان‌ها.
اما چرا حافظ باقی عمر را بی‌حاصلی و بی‌خبری می‌نامد؟ زیرا از نگاه عاشق، ارزش زمان به تعداد ساعت‌ها و سال‌ها نیست؛ به کیفیت حضور در آن است. ممکن است انسان سال‌ها زندگی کند، اما لحظه‌ای حقیقتاً زندگی نکرده باشد. و ممکن است چند دقیقه در حضور محبوب، چنان عمیق و زنده باشد که ارزش سال‌ها را پیدا کند. در تفسیر عرفانی، دوست می‌تواند نماد حقیقت الهی باشد. در این صورت، حافظ میگوید: تمام لحظاتی که در حضور حقیقت و با آگاهی از او زندگی کردم، زندگی واقعی من بود؛ بقیهٔ عمر را در غفلت گذراندم. این مضمون با مفهوم قرآنی ذکر و غفلت نیز ارتباط دارد. قرآن می‌فرماید:
«وَلَا تَکُن مِّنَ الْغَافِلِینَ» سورهٔ اعراف، آیهٔ ۲۰۵ ترجمه: از غافلان مباش.
محسن در ۱۰ روز قبل، دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۵۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۱۶:
این بیت یکی از ظریف‌ترین بیت‌های غزل است. حافظ میان عاشق و محبوب تفاوتی از نظر جایگاه ترسیم می‌کند. عاشق درویش است؛ یعنی چیزی از خود ندارد و تمام دارایی‌اش عشق است. محبوب اما پادشاه سرزمین زیبایی است. در نگاه عرفانی، این تقابل می‌تواند اشاره به نسبت انسان با خداوند داشته باشد: انسان فقیر و نیازمند است و حقیقت مطلق، بی‌نیاز و صاحب همهٔ کمالات.
قرآن کریم می‌فرماید: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَی اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِیُّ الْحَمِیدُ» سورهٔ فاطر، آیهٔ ۱۵ ترجمه: ای مردم، شما نیازمندان به خدایید و خداوند است که بی‌نیاز و ستوده است.
نکتهٔ لطیف بیت این است که عاشق به جای شکایت از محبوب، به دل خودش میگوید برای او عذری بتراش. این یعنی عشق حتی در زمان فراق نیز نمی‌خواهد محبوب را متهم کند.
محسن در ۱۰ روز قبل، دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۵۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۱۶:
حافظ میگوید محبوب چنان تأثیری دارد که هیچ رازی در برابر حضورش پنهان نمی‌ماند. عاشق ممکن است سال‌ها عشق خود را پنهان کند، اما سرانجام نگاه، رفتار و وجودش همه‌چیز را آشکار می‌کند. در لایهٔ عرفانی، این پرده‌دری معنای عمیق‌تری دارد. در مسیر معرفت، انسان پشت پرده‌های گوناگونی زندگی می‌کند: پردهٔ خودخواهی؛ پردهٔ تعلقات دنیوی؛ پردهٔ توهم استقلال؛ پردهٔ غفلت از حقیقت. تجلی محبوب این پرده‌ها را کنار می‌زند. عشق گاهی راز عاشق را آشکار می‌کند و گاهی حتی خود عاشق را از حقیقت خویش آگاه می‌سازد.
محسن در ۱۰ روز قبل، دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۳۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۳:
این بیت یکی از زیباترین نکته‌های غزل را در خود دارد. حافظ میان دو مفهوم تفاوت می‌گذارد:
درد داشتن و ادعای درد داشتن. او میگوید هر کس واقعاً عاشق شود، از نظر محبوب دور نمی‌ماند. پس اگر کسی میگوید من عاشقم، اما هیچ سوز و اشتیاقی در وجودش نیست، شاید هنوز حقیقت عشق را نچشیده باشد. مصراع دوم بسیار عمیق است: «ای خواجه درد نیست وگرنه طبیب هست» یعنی مشکل از نبودن درمان نیست؛ مشکل از نبودن درد است. در زبان عرفان، درد همان بیداری روح است؛ همان احساس نیاز به حقیقت، همان بی‌قراری برای وصال. کسی که از فراق محبوب رنج می‌برد، در واقع هنوز رشته ارتباط قلبی‌اش با محبوب برقرار است. اما کسی که هیچ دردی احساس نمی‌کند، چه‌بسا هنوز از خواب غفلت بیدار نشده باشد. اینجا حافظ یک وارونگی ظریف ایجاد می‌کند: در نگاه معمولی، درد چیز ناخوشایندی است که باید از آن فرار کرد؛ اما در عرفان عاشقانه، درد عشق می‌تواند نشانه زنده بودن دل باشد.
محسن در ۱۰ روز قبل، دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۲۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۳:
این بیت از مهم‌ترین ابیات غزل است. حافظ دو مکان کاملاً متفاوت را کنار هم قرار می‌دهد: خانقاه، که نماد عبادت و زهد و سلوک ظاهری است؛ خرابات، که نماد رهایی از ظاهرپرستی، خودنمایی و تعصبات است. اما حافظ میگوید در عشق، این دو از هم جدا نیستند. چرا؟ چون ارزش یک مکان به ظاهر آن نیست؛ به حقیقتی است که در آن آشکار می‌شود. ممکن است کسی در خانقاه باشد، اما دلش گرفتار خودخواهی، غرور و خودنمایی باشد. و ممکن است کسی در خرابات باشد، اما از خودبینی رها شده و تمام وجودش متوجه محبوب باشد. البته حافظ نمی‌گوید عبادت و بی‌قیدی یکسان‌اند؛ بلکه میگوید ظاهر مکان، به‌تنهایی تعیین‌کننده قرب انسان به خدا نیست. پرتو روی حبیب، هر جا بتابد، آنجا برای عاشق جلوه‌گاه محبوب است.
این معنا را می‌توان با این مضمون قرآنی نیز مقایسه کرد:
«فَأَیْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ» (سوره بقره، آیه ۱۱۵) ترجمه: پس به هر سو رو کنید، آنجا روی خداست. البته آیه در سیاق و معنای تفسیری خودش قرار دارد، اما از جهت توجه به احاطه و حضور الهی، با فضای عرفانی این بیت تناسب دارد.
سیدمحمد جهانشاهی در ۱۰ روز قبل، دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۱۲ دربارهٔ امیرخسرو دهلوی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۱۹۱۲: