گنجور

حاشیه‌ها

یزدانپناه عسکری در ‫۳ سال قبل، دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۰۸:۵۰ دربارهٔ جامی » دیوان اشعار » خاتمة الحیات » قصاید » شمارهٔ ۱۶ - فی تاریخ وفاتة قدس سره:

3- فروغ آن به فیوض کرم گرانمایه - اصول آن به صفات قدم قوی پیوند

[یزدانپناه عسکری]

آگاهی ازلی ینبوع همسویی فیوض موجود با فیوض وجود است.

ادراک (1) : تداوم ادراک و حضور قلب انسان متقی

مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتی‏ وُعِدَ الْمُتَّقُونَ تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ أُکُلُها دائِمٌ وَ ظِلُّها تِلْکَ عُقْبَی الَّذینَ اتَّقَوْا وَ عُقْبَی الْکافِرینَ النَّار - الرعد : 35

______________

1- فرهنگ لاروس (عربی-فارسی) جلد اول، تالیف دکتر خلیل جُرّ، ترجمۀ دکتر سید حمید طبیبیان – تهران : امیرکبیر 1387 – صص 290 -292 :

أَکَلَة عمره : عمر خود را بر باد داد.
انقطع من الدنیا اکله : مرد
الأکلَأ : اسم تفضیل. « بلغ اللهُ بک أکلأَ العمر» : خدا ترا به آخر عمر و درازتر عمر رساند.[درک و آگاه و زنده بودن].

-

و یقالُ: بَلَغَ‏ اللَّه‏ بکَ‏ أَکْلأ العُمُرِ، یَعْنِی آخِرَه و أَبْعدَه. (ازهری، محمد بن احمد، تهذیب اللغة - بیروت، چاپ: اول. ج‏10 ؛ ص197)

یزدانپناه عسکری در ‫۳ سال قبل، دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۰۸:۴۲ دربارهٔ میبدی » کشف الاسرار و عدة الابرار » ۱۲- سورة یوسف- مکیة » ۵ - النوبة الثالثة:

3- ارادت ازلی ما است: و ربّک یخلق ما یشاء و یختار ما کان لهم الخیرة.

***

عین القضات همدانی، نامه ها ج 1 ص 19]

همه را حوالت به ارادت ازل است، قدرت او در ارادت منطویست جلّ الواحد الأحد

[یزدانپناه عسکری]*

حوالت به فرمان اقتدار (ارادت)

یزدانپناه عسکری در ‫۳ سال قبل، دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۰۸:۲۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۷۸۹:

1- پیش شمع نور جان دل هست چون پروانه‌ای - در شعاع شمع جانان دل گرفته خانه‌ای 

[در این غزل مهم‌ترین نکته این است که گفته، «شمع نور جان» و نگفته «نور شمع جان»، چون  شاعر «بیننده» هم هست. ]

یزدانپناه عسکری در ‫۳ سال قبل، دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۰۸:۱۳ دربارهٔ اسیری لاهیجی » رسائل » شرح بیتی از عطار:

6- ذات احدیت به اعتبار انتفای اسماء و صفات مقدس و معرا از جمع قیود و نسبت و اضافات است و این مرتبه را احدیت صرفه می نامند و بی رنگی اشارات بدین معناست چه در این مرتبه از قید و رنگ تقید بالکل مبراست و چون از آن مقام احدیت به مرتبه واحدیت که منشاء اسماء و صفات و نسب است تنزل نمود مقید به قیود و تعینات نسب اسمایی گشت.

***

[عین القضات همدانی، نامه ها ج 1 ص 172]

مقام کن : همه در نعمت ما  وا ماندند، ترا  جز  به منعم قناعت نیفتاد

[یزدانپناه عسکری]*

نمونه روا از بهره وری مقام کن

قرار دادن کامل همه آگاهی بر حق  پیوند دهنده واحد با سوختن در عشق مقام احدیت

یزدانپناه عسکری در ‫۳ سال قبل، دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۰۷:۵۳ دربارهٔ محمد بن منور » اسرار التوحید » باب دوم - در وسط حالت شیخ » فصل اول - حکایات کرامات شیخ » حکایت شمارهٔ ۲۶:

1- آثار را محو بوَد ؟

[یزدانپناه عسکری]*

عین و اثر  از محمل شدت.

قُلُوبٌ یَوْمَئِذٍ واجِفَةٌ(8)أَبْصارُها خاشِعَةٌ(9)یَقُولُونَ أَ إِنَّا لَمَرْدُودُونَ فِی الْحافِرَة(10)- نازعات

یزدانپناه عسکری در ‫۳ سال قبل، دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۰۴:۰۵ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۶۲ - هم در بیان مکر خرگوش:

17- چونک شب آن رنگها مستور بود - پس بدیدی دید رنگ از نور بود

***

[یزدانپناه عسکری]*

رنگ نیست، درجات متفاوت نور است

یزدانپناه عسکری در ‫۳ سال قبل، دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۰۳:۵۲ دربارهٔ خواجه عبدالله انصاری » طبقات الصوفیه - امالی پیر هرات » بخش ۱۶ - و من المتقدمین بوحاتم عطار:

5- حقیقة الحق شیٔ لیس یعرفه الا المجردفیه حق تجرید

***

[یزدانپناه عسکری]*

تعامل انسان با تجرید تنها امکان شناخت تجرید است.

یزدانپناه عسکری در ‫۳ سال قبل، دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۰۳:۴۴ دربارهٔ میبدی » کشف الاسرار و عدة الابرار » ۹- سورة التوبة- مدنیة » ۷ - النوبة الاولى:

1- قوله تعالی: إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ زکاتها که شرع واجب کرد درویشانراست که هیچ چیز ندارند، وَ الْمَساکِینِ و ایشان را که کم از کفایت دارند، وَ الْعامِلِینَ عَلَیْها و ایشان که صدقه می‌ستانند از متصدّقان، وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ و ایشان که می‌تألّف کنند ایشان را بر اسلام تا دل فرا اسلام دهند، وَ فِی الرِّقابِ و در بردگان، وَ الْغارِمِینَ و اوام داران، وَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ و در در سبیل خدا، وَ ابْنِ السَّبِیلِ و راه گذریان که روی بخانه دارند، فَرِیضَةً مِنَ اللَّهِ این باز برنده اللَّه است و بخشیده و نامزد کرده او، وَ اللَّهُ عَلِیمٌ حَکِیمٌ.

***

[عین القضات همدانی] (1)

آن چیست که قسمتی از مال بمؤلّفه دهند.

وَاَلْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ – التوبه/60

[شمس تبریزی] (2)

از عالم معنی الفی بیرون تاخت که هـر که آن الف را فهم کرد

همه را فهم کرد، هرکه این الف را فهم نکرد هیچ فهم نکرد.

[یزدانپناه عسکری]*

إِلْف: پیوند و همسویی 

تزکیه ادراک انفسی در امور دنیوی شناخته 

زکات سرآغاز الفت قلب در عالم معنی است.

____

1- نامه‌های عین القضات همدانی ج1 به اهتمام دکترعلینقی منزوی – دکتر عفیف عسیران .تهران: انتشارات اساطیر 1377 – ص 50

2- مقالات شمس تبریزی ، شمس‌الدین محمد تبریزی ، تصحیح و تعلیق محمدعلی موحد- تهران انتشارات خوارزمی 1369

یزدانپناه عسکری در ‫۳ سال قبل، دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۰۳:۲۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۲۱:

7- تو هر خیال که کشف حجاب پنداری - بیفکنش که تو را خود همان حجاب کند

***

[یزدانپناه عسکری]*

کشف المحجوب انسانی

زکات کشف حجاب

پرداختن به قسمت نپرداخته شده زکات مؤلفه قلب، سرآغاز کشف حجاب عالم معنی است.

یزدانپناه عسکری در ‫۳ سال قبل، دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۰۳:۱۵ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۵۴:

4- ببین جان‌های آن شیران در آن بیشه ز اجل لرزان‏ - کزان شیر اجل شیران نمی ‏میزند الا خون‏

***

بایزید بسطامی‏ ؛ محمد معشوق

یزدانپناه عسکری در ‫۳ سال قبل، دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۰۳:۱۰ دربارهٔ میبدی » کشف الاسرار و عدة الابرار » ۲- سورة البقره‏ » بخش ۱۶۷ - ۵۲ - النوبة الثانیة:

37- قوله: یَتَخَبَّطُهُ الشَّیْطانُ مِنَ الْمَسِّ دلیل است که دیو را اندر آدمی تأثیر است، خلاف معتزله که گفته‌اند نیست، و در قرآن از این دلائل فراوان آمد، حکایت میکند اللَّه جل جلاله از ایوب پیغامبر که گفت مَسَّنِیَ الشَّیْطانُ بِنُصْبٍ وَ عَذابٍ و از موسی کلیم که گفت «هذا مِنْ عَمَلِ الشَّیْطانِ.» و رب العزة ایشان را در آنچه گفته‌اند دروغ زن نکرد، و قال مخبرا من الشیطان: وَ لَأُضِلَّنَّهُمْ وَ لَأُمَنِّیَنَّهُمْ و قال إِنَّ الشَّیْطانَ لَکُمْ عَدُوٌّ این دلیلها روشن است که دیو را در آدمی تأثیر است، و آن تأثیر از دو وجه است: یکی وسوسه، یعنی که در دل آدمی تأثیر است تا آدمی آن را پیش گیرد و بجای آرد، و هو المشار الیه بقوله مِنْ شَرِّ الْوَسْواسِ الْخَنَّاسِ. وجه دیگر آنست که دیو را در تن آدمی مدخل است، چنانک گفت یَتَخَبَّطُهُ الشَّیْطانُ مِنَ الْمَسِّ و مصطفی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم گفت: «ان الشیطان یجری من ابن آدم مجری دمه»

***

[عین القضات همدانی ، نامه‌ها جلد سوم ص 295]

فهذه سنّة اللّه فی عباده و طریقته‌

این است روشِ کار خدا در راه بندگانش

و اگر نفسِ حَرون سرکش ‌سرکشی کند، لگام صبر بر سر کند، و چنان باشد کار خود فراهم گیرد که به‌زودی ‌درگذرد؛ چه اگر نه چنین کند و در وقت حِران او سایه بر سر افکند، مستولی گردد و از آنِ خود قوتْ خوردن گیرد و هر وقت، در طلب قوت خود، حِران اظهار می‌کند. و چون وقت حِران التفاتی به وی نکنند و عدم و وجودش یکی انگارند، به‌زودی ‌درگذرد و معاودت نکند. و آن حران ازو ضرورت است و لابد.

[یزدانپناه عسکری]*

به گاه سرکشی نفس حَرون (اینستال شده، چسبیده، مقیم) یا لگام بر سایه حِران (برافروزنده حرارت) با صبر و نهیب و بی‌عیب و نقص بودن، یا سایه او بر سر و قوتْ خوردن گرفتن.

***

شمس : روزی رمز‍ می‌گفتم ، در معنی این آیت، هذا من عمل الشیطان ( سوره 28 آیه 15 ) گفتم رسول می‌فرماید، ان الشیطان لیجری فی بنی آدم مجری الدم فی العروق، پس این شیطان آن صورت ترکمان با برطله نباشد که نقش می‌کنند . گرمیی درآمد در موسی ، که مشت زد مر قبطی را ، آن گرمی شیطان بود . نقل است  ابوالحسن خرقانی گفت که : مصطفی صلّی الله علیه وسلّم می‌گوید هر که دو رکعت نماز کند که در آن دو رکعت نماز هیچ اندیشه دنیاوی بر خاطرش نگذرد همه گناه از وی دور کنند چنانک آن روز که از مادر آمده است . احمد بن حنبل به حکم این حدیث نماز می‌کرد چون سلام دادی پسر خود را بشارت دادی که نمازی بگزاردم که هیچ اندیشه دنیاوی در خاطرم نگذشت و بوالحسن درین کلاته نشسته است سی سال است تا بدون حق یک اندیشه دنیاوی در خاطر وی نگذشته است . خرقانی را گفتند کار تو چیست ؟ گفت : همه روز نشسته‌ام و بردابرد می‌زنم . گفتند : این چگونه بود ؟ گفت : آن که هر اندیشه که بدون خدا در دل آید آن را از دل می‌رانم.  وانگهی با سر بگو / کای مبارک کاسه سر عشق را پیمانه باش/  بانگ بر طوفان بزن تا او نباشد خیره کش /  شمع را تهدید کن کای شمع چون پروانه باش/غزل1248 دیوان شمس.

یزدانپناه عسکری در ‫۳ سال قبل، دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۰۲:۵۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۰۹۵:

1- داد جاروبی به دستم آن نگار - گفت کز دریا برانگیزان غبار

***

[یزدانپناه عسکری]*

حقیقت جهان را ببین

جهن یزداد در ‫۳ سال قبل، دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۰۲:۵۵ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » هوشنگ » بخش ۲ - کشف شیوهٔ برافروختن آتش به دست هوشنگ و سابقهٔ جشن سده:

ز وشم دهانش جهان تیره گون

 از دهان دود نمی اید  وشم بخار است

یزدانپناه عسکری در ‫۳ سال قبل، دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۰۲:۵۲ دربارهٔ قاسم انوار » دیوان اشعار » مقطعات » شمارهٔ ۱۰:

مرا علم ازل در سینه دادند - عجب علمی ولی درسی ندادند

***

نامه‌های عین القضات همدانی ج 1 ص 141

جمله‌ی موجودات که ‌بوده است و هست و خواهد بودن در علم ازل حاضر است.

[یزدانپناه عسکری]*

تمام اتفاق افتاده‌ها و تمام اتفاق نیفتاده ها در علم ازل است.

جهن یزداد در ‫۳ سال قبل، دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۰۲:۴۴ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » هوشنگ » بخش ۱ - پادشاهی هوشنگ چهل سال بود:

نخستین یکی گوهر آمد به چنگ
به آتش جداکرد آهن ز سنگ

یزدانپناه عسکری در ‫۳ سال قبل، دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۰۲:۴۱ دربارهٔ پروین اعتصامی » دیوان اشعار » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۱۹:

24- آن کو شناخت کعبهٔ تحقیق را که چیست - در راه خلق خار مغیلان نمی‌شود

***

[نامه‌های عین القضات همدانی ج 1 ص 70]

تا تردّدی بود در علم و ظن،ارادت هرگز منجزم نگردد

و چون تردّد رخت بربست،ارادت ضرورت بود که رخت بنهد.

 [یزدانپناه عسکری]*

شناخت و متقاعد نمودن خود سال‌ها وقت می‌خواهد.

یزدانپناه عسکری در ‫۳ سال قبل، دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۰۲:۳۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۵۱:

5- سر بلی چیست که یعنی منم - حلقه زن درگه فقر و فنا

***

غرور و منیت

قرآن کریم –  الأحزاب/ 72

إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَیْنَ أَنْ یَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ کانَ ظَلُوماً جَهُولا

[سهراب سپهری]

در زمان‌های پیش از طلوع هجاها / محشری از همه زندگان بود / از میان تمام حریفان / فک من از غرور تکلم ترک خورد .

[یزدانپناه عسکری]*

غرور و منیت، و بار امانت. قرعه‌ای در کار نبوده.

 إِنِ الْکافِرُونَ إِلاَّ فی‏ غُرُورٍ

یزدانپناه عسکری در ‫۳ سال قبل، دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۰۲:۱۹ دربارهٔ هجویری » کشف المحجوب » باب آدابهم فی التّزویج و التّجرید » بخش ۲ - کشفُ الحجاب العاشر فی بیانِ منطقهم و حدودِ ألفاظهم و حقائقٍ معانیهم:

68- علم الیقین به مجاهدت و عین الیقین به مؤانست و حق الیقین به مشاهدت بود.

***

[جلال‌الدین همایی] (1)

علم‌الیقین از طریق کشف‏ و شهود حاصل می ‏شود

نه از راه دلیل عقلی و سند نقلی که خالی از شبهه ظن و وهم نباشد

[یزدانپناه عسکری]*

دانستن‏ در مقام کشف و شهود در پیوند با نور وجود است.

مراقبه و تعقل در شناخت این پیوند است که شهود را از خطا مصون می‌دارد.

هر گاه احساسات شخصی بر پیوند با نور وجود سایه اندازد، اشتباهات رخ می‌دهند.

___________

1- جلال‌الدین همایی، تفسیر مثنوی دانشگاه تهران - تهران، 1384. ص 160

  17-5-4/17+15

یزدانپناه عسکری در ‫۳ سال قبل، دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۰۲:۰۷ دربارهٔ ابوعلی عثمانی » برگردان رسالهٔ قشیریه » باب ۴ تا ۵۲ » باب پنجاه و دوم - دَر سَماعْ:

29- و خداوند تعالی آواز مُنْکَر را نکوهیده است چنانک گفت اّنَّ اَنْکَرَ الْأصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَمیرِ.

***

قرآن کریم - لقمان/19

وَ اقْصِدْ فی‏ مَشْیِکَ وَ اغْضُضْ مِنْ صَوْتِکَ إِنَّ أَنْکَرَ الْأَصْواتِ لَصَوْتُ الْحَمیرِ

[یزدانپناه عسکری]*

هنر سکوت درون در مشی تجریدی و اهداءِ قصد متمرکز در دعا

عن قصد دل

تا نسیم عطشی در بن برگی بدود،  زنگ باران به صدا می‌آید .(1)

[ هرآینه عرعر کردن مثل خر هم بی‌نصیب نخواهد ماند]

______

1- هشت کتاب، سهراب سپهری

6.3-90.84,201.23+7.1/201.62

۱
۱۱۲۰
۱۱۲۱
۱۱۲۲
۱۱۲۳
۱۱۲۴
۵۷۲۹