گنجور » حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۸

وزن:	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
قالب شعری:	غزل
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۹

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: شاعر در این غزل از ساقی می‌خواهد تا او را با شراب سیراب کند و غم‌های زندگی را فراموش کند. او به بدنامی‌ای که ممکن است در برابر عقلای جامعه دارد، توجهی ندارد و به دنبال سرور و شادی است. دل‌تنگی و آه‌هایش به ناامیدی‌هایش اشاره می‌کند و می‌گوید که معشوقش تنها محرم رازهایش است. با این حال، شاعر از دوسستی که با دل آرامش احساس می‌کند، احساس خوشحالی می‌کند و در نهایت به خود می‌گوید که باید صبوری کند، زیرا روزهای خوب نیز خواهند آمد.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# ساقیا برخیز و دَردِه جام را

خاک بر سر کن غمِ ایّام را

ساقی! برخیز و جام باده بده وَ اندوه زمانه را به خاک بسپار. [به خاک سپردن =فراموش کردن]

# ساغرِ مِی بر کَفَم نِه تا ز بَر

بَرکِشَم این دلقِ اَزرَق‌فام را

از ساقی می‌خواهد که جامِ می به او بدهد تا او بنوشد و لباسِ صوفیانه و زاهدانهٔ خود را از تن دربیاورد. دلق و خرقه، لباسی بوده که آن را از سر به تن می‌کردند و از سر نیز بیرون می‌آوردند. از بر برکشم، جدا از جناس میانِ برها، بالاکشیدن و بیرون‌آوردنِ لباس از بالا را نشان می‌دهد. این حسِّ از سر بیرون آوردن، به‌نوعی شکلِ انزجار و اعتراض‌آمیز را هم به تصوّر می‌‌آورد. این برکشیدنِ دلقِ ازرق‌فام، نشان می‌دهد که شاعر، چنین دلقی را به تن داشته و این‌چنین، قصد و ادّعای خود برای درآوردنِ این قماش جامه از تنِ خود را اعلام کرده‌است.

# گرچه بدنامی‌ست نزد عاقلان

ما نمی‌خواهیم ننگ و نام را

در ادامهٔ بیتِ پیشین که گفت ساغرِ می بر کفِ من بنه تا دلقِ ازرق‌فام را از سر بیرون آورم، ادامه می‌دهد که: گرچه این کار نزدِ عاقلان رسوایی و بی‌آبرویی و بدنامی محسوب می‌شود، ولی ما قیدِ آبرو و اعتبار و خوش‌نامی خود را زده‌ایم و دیگر ننگ و نام را نمی‌خواهیم و به‌دنبالِ آن هم نیستیم.

# باده دَردِه چند از این بادِ غرور

خاک بر سر، نفسِ نافرجام را

باده بده! تا کیْ باید باد غرور داشت؟ خاک بر سرِ نفْسِ نافرجام باد! (مُرده‌شور ببرد نفس نافرجام را!)

# دودِ آهِ سینهٔ نالانِ من

سوخت این افسردگانِ خام را

دودِ آهِ دلِ سوزانِ من، این خامانِ سرد و منجمد را سوزاند. خام در معنای آدمِ ناپخته و بی‌تجربه و ناآزموده، می‌تواند با محتوای کلّی غزل سازگار باشد. خاصه که در بیت‌های پیشین، درباره‌ی قضاوتِ عاقلان دربارهٔ اقدامِ شاعر در از تن بیرون‌کردنِ دلقِ ازرق‌فام گفته‌است. به‌عبارتی می‌گوید، این دودِ آهِ سینهٔ نالانِ من، این آدم‌های ناپخته و منفعل و سرد و فسرده را هم سوزانده‌است.

# محرمِ رازِ دلِ شیدایِ خود

کس نمی‌بینم ز خاص و عام را

از خاصّ و عام (چه آدم‌های نزدیک و آشنا و دوست و محرم و چه آدم‌‌های دور و غریبه و نامحرم) هیچ‌کس را نمی‌بینم که بتوانم رازِ دلِ شیدای خودم را با او در میان بگذارم. جدا از معنای دوست و غریبه بودن اشخاص، عبارت‌های خَواصّ و عوام، خاصّان و عامیان و خاصّ و عام، نوعی دسته‌بندی مردم است به افرادی که برگزیده‌اند و به‌عبارتی شناخت و دانش و علم و اخلاقِ برگزیده دارند؛ و عوام‌النّاس کسانی که برگزیده نیستند و در آن طبقهٔ فاضل‌ها قرار نمی‌گیرند.

# با دلارامی مرا خاطر خوش است

کز دلم یک باره بُرد آرام را

خاطر و ضمیر و قلبِ من با دلارام و معشوقی خوش است که از دلِ من، به ناگهان و به‌کلّی آرام را بُرد. آرایهٔ متناقض‌نما میانِ دل‌آرامی که آرام را از دل می‌بَرَد و با این کار، خاطر را خوش می‌کند، هست. اگر این بیت را در ادامهٔ بیتِ پیشین در نظر بگیریم، می‌شود گفت رازی که به خاصّ و عام نمی‌تواند بگوید، شاید به همین خاطر بوده که کسی باور نمی‌کرده که دل‌آرامی که از دل، آرام را برده، مایهٔ خوشیِ خاطرِ شاعر است.

# ننگرد دیگر به سرو اندر چمن

هرکه دید آن سروِ سیم‌اندام را

هرکسی‌که آن یارِ سروقد با اندامی سفید و درخشان را ببیند، دیگر رغبتی ندارد که به درختِ سروی که در چمن و سبزه‌زار هست، نگاه کند.

# صبر کن حافظ به سختی روز و شب

عاقبت روزی بیابی کام را

ای حافظ، روز و شب در برابرِ سختی و دشواری و رنج و فقر و تنگ‌دستی صبور باش! سرانجام روزی به کام و خواستهٔ دل و لذّت و بهره‌مندی و معشوق دست خواهی‌ یافت. میانِ معنیِ فقر و تنگ‌دستی برای سختی، با بهره‌مندی و خوشی برای کام تناسب هست.

پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی

راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

غزل شمارهٔ ۸ به خوانش فریدون فرح‌اندوز
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

غزل شمارهٔ ۸ به خوانش زهرا بهمنی

غزل شمارهٔ ۸ به خوانش سهیل قاسمی

غزل شمارهٔ ۸ به خوانش محسن لیله‌کوهی

غزل شمارهٔ ۸ به خوانش مریم فقیهی کیا

همهٔ خوانش‌هاautorenew

غزل شمارهٔ ۸ به خوانش هادی روحانی

غزل شمارهٔ ۸ به خوانش زهرا شیبانی

غزل شمارهٔ ۸ به خوانش اهورا هورخش

غزل شمارهٔ ۸ به خوانش فاطمه زندی

غزل شمارهٔ ۸ به خوانش پری ساتکنی عندلیب

غزل شمارهٔ ۸ به خوانش سارنگ صیرفیان

غزل شمارهٔ ۸ به خوانش سهراب سیفی

غزل شمارهٔ ۸ به خوانش محمد خزائی

غزل شمارهٔ ۸ به خوانش نازنین بازیان

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

شرح صوتی غزل شمارهٔ ۸ به خوانش محمدرضا ضیاء
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

واکاوی غزل شمارهٔ ۸ به خوانش سهیل قاسمی

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش

پیشنهاد مشق شعر

عطار » منطق‌الطیر » عذر آوردن مرغان » حکایت مفلسی که عاشق شاه مصر شد

آشنا شد گرگ در صحرا مرا

و آشنا نیست این سگ رعنا مرا

مشاهدهٔ ۹ مورد هم آهنگ دیگر از عطار

مولانا » مثنوی معنوی » دفتر دوم » بخش ۳۸ - پرسیدن موسی از حق سر غلبهٔ ظالمان را

مرد خود زر می‌دهد حجام را

می‌نوازد نیش خون آشام را

مشاهدهٔ ۱۰ مورد هم آهنگ دیگر از مولانا

حکیم نزاری » غزلیات » شمارهٔ ۲۹

عشق پیدا می‌کند تنها مرا

یار بر در می‌زند عذرا مرا

عقل کو تا از جنونم واخرد؟

وارهاند زین همه سودا مرا

عشق! اگر سودا نکردی بر سرم

[...]

مشاهدهٔ ۱ مورد هم آهنگ دیگر از حکیم نزاری

حسینی » کنز الرموز » بخش ۳ - در بیان معرفت و نصیحت گوید

مرغ زیرک باش بشکن دام را

خاک ره بر سر فکن ایام را

اسیری لاهیجی » اسرار الشهود » بخش ۵۲ - حکایت بایزید بسطامی

تا فریبد عام کالانعام را

دایماً گسترده دارد دام را

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۵۹ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۸ آبان ۱۳۹۶، ساعت ۰۱:۵۷ نوشته:

پیوند به وبگاه بیرونی

ساقیا برخیز و درده جام را

خاک بر سر کن غم ایام را

غزلی نغزوزیبا،ساده وروان وبسیار خوش آهنگ که حضرت حافظ، ضمن بیان ِ گوشه ای ازجهان بینی نابِ خویش، دردِ دل خود راباساقی درمیان نهاده است.
"ساقی" درغزلیّات حافظ معانی مختلفی دارد.گاه استعاره ازخودِ معشوق اَزلی ،گاه پیرمغان،گاه معشوق زمینی وگاه به معنای لغوی که همان شراب دهنده هست می باشد.
بعضی ازشارحان محترم برپایه ی اعتقاداتِ شخصی وبه قصدِ اختصاصی کردن این شاعر عزیز وسودجستن ازاعتبار جهانی اوکه خیلی دوست دارند ازتمامی اشعارآن حضرت، برداشتهای عرفانی نمایند، ازاین غزل نیزبرداشت عرفانی کرده ومعتقدهستند که منظور حافظ ازباده، باده ی عشق است! غافل ازاینکه باچنین برداشت های نادرست،خواسته یاناخواسته،درحقِ اعتقاداتِ خود وهمچنین این رندِ روزگاران، جفای نابخشودنی روا می دارند.
بانظرداشتِ لَحن کلام ومعنا ومفهوم عبارتِ ساقیا برخیزو..... کاملاً روشن است که مخاطبِ شاعر، ساقی به معنای شراب دهنده وپیشخدمتِ میکده هست.

زیرا حافظ که استادبی بدیل سخن، زبان وادبیّات است هرگز پیر مغان یامعشوق اَزلی یا بزرگان دینی رابا این لحن خطاب قرارنمی دهد که برخیز وبرای من باده بیاور وپس ازآن مشتی خاک هم برسرغم ایّام بریز!!!

وانگهی مگرشراب عشق، چای وشربت است که ساقی برخیزد و آن را درپیاله ای ،استکانی ریخته وبه شاعربدهد تا غم روزگاران ازدل بزداید؟!
ادبیّاتی که حافظ دراینجا برای ساقی بکاربرده، کاملاً واضح است که مخاطب، پیشخدمت میخانه هست نه مرشدی چون پیرمغان وامثالهم......
همچنین غم واندوهِ شاعر، غم ودردِ زندگانیست نه غم ِ عشق! بدلیل آنکه غم عشق عزیز و گرامیست وهرگزحافظ آن راباخاک برسرکردن خوار وزبون نمی سازد.! بنابراین منظور خواجه ی عزیزازجام،همان شراب وباده ی انگوریست که برطرف کننده ی غم واندوهِ ودلتنگیهاست ودیگرهیچ.
گرچه آنها که درهنرآسمان وریسمان به هم بافتن مهارت کافی دارند بااین دلایل روشن قانع نشده وبراین باوربوده وخواهندبود که می توان ازاین غزل نیزمعنای عرفانی برداشت کرد!! درآنصورت ناگزیریم "ساقی" را استعاره ازجبرائیل! یامیکائیل! درنظر گرفته وادّعاکنیم که حافظ درعالم مکاشفه دچارغم واندوهِ فراقِ معشوق اَزلی شده وناچاراً دست به دامن جبرائیل یا.... گردیده تا ازسرچشمه ی فیوضاتِ الهی جامی بدست آورده وبرای حافظ بیاورد!!
صدالبته که بسیاری ازغزلیّاتِ حافظ، عارفانه و منظور وی ازشراب،شرابِ عشق ومحبّت و معرفتست. امّا نیاید این حقیقتِ انکارناپذیررا ازنظر دورداشت که حافظ عزیز ودوست داشتنی، شراب انگوری رانیزدربسیاری ازغزلها مدِّ نظرداشته وبه احتمال ِ قریب به یقین، گهگاه نیز مصرف می کرده است. ضمن آنکه شراب وباده ی انگوری، دربسیاری ازغرلیات حضرت حافظ فقط برای نوشیدن وزدودن غم واندوه نیست بلکه شراب انگوری درست شاعر،سلاحی آتشین برای تاختن به جبهه ی متشرعیّن متعصبِ متظاهراست که تحت پوشش تقوا وپرهیزگاری، درپناه قانون ،پستهای کلیدی سیاسی، اجتماعی، اقتصادی وفرهنگی جامعه رااشغال کرده وبه رغم چپاول وغارت وثروت اندوزی به هیچکس پاستگونبودند لیکن بابی شرمی تمام، خون مردم بیچاره راصرفا برای جرعه ای شراب خوردن توشیشه کرده وروزگارشان راسباه کرده بودند.
حافظ باسلاح شراب به جنگ ریاکاران می رود تا فریادبزند که گناه وتبعات منفیِ شرابخواری مربوط به خودافراداست اما عواقب زهدِ ریایی وتظاهر متشرعیّن، فساد سیستماتیک را درتمامی شئونات رواج داده،باورهای دینی راازبین برده وجامعه رابه ویرانی وتباهی سوق می دهد.
آتش زهدریا خرمن دین خواهدسوخت
حافظ این خرقه ی پشمینه بیندازوبرو
.......بگذریم.

"خاک برسرکن غم ایّام را" یعنی با جامی ازشراب که زُداینده ی غمهاست، غم روزگارراخنثی کن وازبین ببرودردلِ خاک مدفون ساز.
معنی بیت:
ای ساقی برخیز وجام شراب رابه من بده تاغم واندوهِ روزگار را ازدل بزُدایم.
تانقش غم زدورببینی شراب خواه
تشخیص کرده ایم ومُداوا مقرّر است.

ساغر مِی بر کفم نه تا ز بَر

برَکشم این دَلق اَزرق فام را

ساغرمی: جام شراب
برکفم نه: به دستم بده
زبَر: ازتن
بَرکشم: بیرون کنم، دربیاورم
دَلق: خرقه ی پشمینه،لباس صوفیگری
اَزرق فام: کبود ونیلی رنگ
معنی بیت:
ساقیا، جامِ شراب را به دستم بسپار تا با نوشیدنِ آن، از قیدِ مصلحت‌اندیشی‌های ترس‌آلود رها شوم و در عالمِ مستی و راستی، شهامتی بیابم که این خرقه ی نیلی‌رنگِ صوفی‌گری را از تن بیرون افکنم؛ خرقه‌ای که به جای آنکه نشانی از پاکی و حقیقت باشد، به ریا، تزویر و خودنمایی آلوده گشته است.

حافظ بیش از هر چیز از خرقه ی صوفی‌گریِ آلوده به ریا بیزار است. در نگاهِ او، این جامه نه نمادِ معنویت، بلکه پوششی برای پنهان کردنِ خودپرستی و نمایشِ زهدِ دروغین است.

از همین رو، بارها و بارها در غزلیاتِ خویش به خرقه می‌تازد و آن را نشانه ی ظاهرسازی، فریبِ خلق و تجارتِ تقدس می‌شمارد.

در جهان‌بینیِ حافظ ارزشِ انسان نه به جامه و عنوان، بلکه به صداقتِ درون و پاکیِ نهاد اوست.

از این‌رو، رندیِ بی‌ریا را بر زهدِ نمایشی ترجیح می‌دهد و مستیِ راستین را از هزاران خرقه ی تزویرآلود شریف‌تر می‌داند.

من این دَلق مُرقّع رابخواهم سوختن روزی
که پیرمی فروشانش به جامی برنمی گیرد!

گرچه بدنامی است نزدِ عاقلان
ما نمی‌خواهیم ننگ و نام را
ترکیبِ «ننگ و نام» در نظرگاهِ حافظ، اشاره به همان آوازه و خوشنامیِ کاذبی دارد که شیخ، زاهد و صوفیِ ریاکار از راهِ فریبِ خلق و تظاهر به پارسایی برای خود فراهم می‌کنند. از دیدگاهِ خواجه، چنین خوشنامیِ دروغینی در حقیقت چیزی جز ننگی پنهان در جامه ی نام نیست.
معنیِ بیت:
اگرچه ممکن است سخنانِ من ــ که در ابیاتِ پیشین بیان شد ــ در نظرِ خردورزانِ ظاهرگرا و بزرگانِ شهر خوشایند نباشد و مرا در معرضِ بدنامی قرار دهد، امّا باکی نیست؛ زیرا من نه در پیِ نامِ نیکم و نه خواهانِ آن ننگِ آراسته به نامی هستم که زاهدان و صوفیانِ ریاکار برای خویش فراهم آورده‌اند. پس ای ساقی، باده بیاور و مرا از این هیاهوی بی‌حاصل برهان.
برای انسانی آزاده و وارسته چون حافظ، حتّی نامِ نیک نیز هدفِ نهاییِ زندگی نیست. زیرا نام و آوازه، هر اندازه هم که نیک و پسندیده باشد، می‌تواند دامِ غرور، خودبینی و غفلت گردد و آدمی را از حقیقتِ خویش دور سازد. از همین رو، انسانِ آزاد هرگز زندگیِ خود را صرفِ کسبِ شهرت، مقام و تحسینِ دیگران نمی‌کند؛ چراکه باور دارد اگر نیّتِ او پاک و راهش درست باشد، نامِ نیک نیز بی‌آنکه در طلبش باشد، خود به خود از او به یادگار خواهد ماند.
شگفت آنکه حافظ، با وجودِ آنکه در بسیاری از غزل‌های خود از نام، شهرت و آوازه روی‌گردان است، خود به یکی از ماندگارترین نام‌های تاریخِ فرهنگِ ایران بدل شده است. گویی درست آنان که از شهرت می‌گریزند، سزاوارِ جاودانگی‌اند و آنان که عمرِ خویش را در پیِ نام می‌دوند، سرانجام جز غباری از یادها بر جای نمی‌گذارند.
چنانکه خود می‌گوید:
از ننگ چه گویی که مرا نام ز ننگ است؟
وز نام چه پرسی که مرا ننگ ز نام است!

باده درده چندازاین بادِ غرور

خاک بر سر نفس نافرجام را
باده درده: شراب بیاور.
بادِ غرور: خودپسندی، خودبزرگ‌بینی، توهّمِ پاکی و تقدّس، و احساسِ برتری بر دیگران.
معنیِ بیت:
ای ساقی، باده بیاور تا به یاریِ مستی و بی‌خودی، از زندانِ خودپرستی و خودشیفتگی رهایی یابم. تا کی باید اسیرِ این بادِ غرور باشم و ماهیّتِ حقیقیِ خویش را در پسِ پرده ی منیّت و خودنمایی گم کنم؟
حافظ در این بیت، خود را در لباسِ صوفی‌گری تصوّر می‌کند و از حالتی ناخوشایند سخن می‌گوید که بر اثرِ خودنمایی، تظاهر و دل‌بستن به ظاهرِ زهد و پارسایی پدید می‌آید. او از آن منیّتِ پنهانی شکایت می‌کند که گاه در زیرِ خرقه ی زهد، نیرومندتر از هر خواهشِ نفسانی رشد می‌کند و آدمی را به این توهّم می‌اندازد که از دیگران برتر و پاک‌تر است.
شاید این غزل به روزگاری تعلّق داشته باشد که حافظ، همچون بسیاری از جویندگانِ حقیقت، برای مدّتی به محافلِ صوفیان نزدیک شده و از نزدیک با آفات و آسیب‌های این راه آشنا گشته بود. امّا آنچه از لحنِ بیت برمی‌آید، بیش از هر چیز، نوعی خودانتقادیِ صادقانه است؛ گویی شاعر پیش از آنکه دیگران را به محاکمه بکشد، خویشتن را در محکمه ی وجدانِ خویش نشانده است.
حافظ که سرشتی پاک و حقیقت‌جو دارد، از هجومِ هوا و هوس، خودخواهی و غرور به ستوه آمده و دست به دامانِ ساقی می‌شود تا به آبِ باده، گرد و غبارِ منیّت را از آیینه ی جان بشوید. در نگاهِ او، بزرگ‌ترین حجابِ میانِ انسان و حقیقت، نه گناهِ آشکار، بلکه خودبینیِ پنهانی است؛ همان آفتی که در لباسِ زهد و تقدّس، چهره‌ای فریبنده‌تر به خود می‌گیرد.
چنانکه در جایی دیگر نیز می‌گوید:
خدای را به می‌ام شستشوی خرقه دهید
که من نمی‌شنوم بویِ خیر از این اوضاع

دود ِ آه ِ سینه ی نالانِ من

سوخت این افسردگانِ خام را

"افسردگان خام" همه ی انسان‌های خشک‌اندیش، خودبین و ناپخته ای هستند که از شورِ زندگی و حقیقت بهره‌ای نبرده اند.
همان صوفیان دلمرده وزاهدان خام طمع که گمان می کنند باآراستن ِ ظاهر به پاکی باطن دست یافته اند.لذا دیگران را گناهکار وخودرامنزّه وپاک می پندارند.
خام دربرابر پختگی وسوختن ازعشق است ضمن انکه حاصل شراب نوشی نیز معنای گرم شدن وپخته شدن راحمل می کند.
زاهدخام که انکارمی وجام کند
پخته گردد چونظردرمی جام اندازد
افسرده» در برابرِ شور، عشق، طراوت و زندگی قرار گرفته و «خام» در برابرِ پختگی و تجربه.

بنابراین «افسردگانِ خام» می‌تواند به طور کلی به همه ی کسانی اشاره داشته باشد که هنوز از آتشِ عشق، تجربه و معرفت نگذشته‌اند و در نتیجه دچارِ جمود، ترس و خشک‌اندیشی هستند.

معنی بیت: ساقیا، ازسینه ی همیشه نالان من، آه های آتشناک برمی خیزد، دودِ حاصل ازاین آتش، چشمان ِ این پژمرده دلانِ خام طمع را می سوزاند. (بشتاب جام شرابم ده تا این آتش فروزنده رافروبنشانم)
اما دود اه سینه ی اتشناک شاعر چگونه می تواند افسردگان خام یا همان ناپختگان بی تجربه درعرصه ی عشقبازی رابسوزاند؟
دراینجا دود آه سینه، استعاره ای ازرنج وزحمتی هست که شاعر ازدست مردم خام اندیش تحمّل می کند ودرنتیجه ی سوختن درونی شاعر، دود این اتش بصورت کلام گزنده ونابودگر تجلّی پیدا ومی کند ودرقالب غزل می نشیند و
، خرمن جان خامان وخرقه ی نیرنگ وریای متظاهران رابامضامین وعبارات اتشین می سوزاند.سخنانی که چنان نافذ و آتشین هستند که بنیادِ خودفریبی و ریاکاریِ افسردگانِ خام را در هم می‌ریزد و خرمنِ ادّعاهای آنان را به آتش می‌کشد.
درجایی دیگرخطاب به زاهد پشمینه پوش می فرماید:
نمی ترسی زآهِ آتشینم
تودانی خرقه ی پشمینه داری!

مَحرم ِراز ِ دلِ شیدای خود

کس نمی‌بینم زخاص وعام را

مَحرم: آشنا،همدل
شیدا: عاشق
خاص وعام: ازدوستان وآشنایان نزدیک وازعموم مردم
همچنان خطاب به ساقی میکده هست.
معنی بیت: (ساقی خیز وشراب بیاور) بی همدم وتنها شده ام به عشقی گرفتارم(عشق زمینی باتوجّه به بیت های پیشین وبیت های پیش رو) وکسی ازدوستان وناآشنایان را شایسته ی همدلی نمی بینم که سفره ی دل پیشش بگسترم وازرازدل عاشق پیشه ام بااوبگویم.
عاشق روی جوانی خوش ونوخاسته ام
وزخداصحبت اورا به دعا خواسته ام

بادلارامی مرا خاطرخوشست

کز دلم یک باره برد آرام را

دلارام: محبوبی که به عاشق آرامش می بخشد. درمصرع دوّم آرام عاشق را ازبین برده، وآرایه ی تضادآفریده است. آرایه ای که حافظ سخت علاقمند خَلق آن دراشعارخویش است ودراغلب بیتها به چشم می خورد.
معنی بیت:
ای ساقی،
خاطرمحزون من فقط با محبوبِ دلارامی شادمان می شود که یکباره وناگهانی دلم را ربوده وآرامش خاطرازمن گرفته است. معمولاً عشق های زمینی اینچنین هستند،آدمی به ویژه آنکه عاشق پیشه نیز باشد با مشاهده ی یک سیمای دلرُبا(فارغ ازجنسیّت)نه یکدل بلکه ناگهان عاشق وشیدا می شود. حافظ صرفنظرازآنکه سرحلقه ی عارفان ورندان ووارستگان بوده وهست، ماهیّتاً دارای روحی لطیف واحساسی داشته وفردی نظرباز،شیدا وعاشق پیشه بود. اوهراز چندگاهی، دل به دلستانی می سپرده وشیدایی پیشه می کرده واز زیارت عشقی به زیارت عشق دیگر می رفت. ناگفته نماندکه عشق زمینی برخلافِ تصوّرزاهدان ریاکار، موهبتی الهیست ودرصورتِ مواظبت ومراقبتِ عاشق، اندک اندک تبدیل به عشق آسمانی وحقیقی می گردد.به عبارت دیگر کسی که طعم عشق زمینی نچشیده وچندو چون عاشقی بی خبرباشد ممکن است درعشق حقیقی نیزبه جایی نرسد. درحقیقت عشق مجازی پلی به سوی عشق حقیقیست.
مرامِهرسیه چشمان زسر بیرون نخواهدشد
قضای آسمان است این ودیگرگون نخواهدشد.

ننگرد دیگر به سَرو اندر چمن

هر که دیدآن سرو سیم اندام را

ننگردبه سرو: یعنی میل ورغبتی به سرو وسمن نکند.
سیم اندام: یعنی تنش مثل نقره سپید وتابان است. چنانکه امروزه بدن برنزه رامی پسندند درقدیم سیمین تنان رامی پسندیدند.
دلسِتانی دلم راربوده ومراشیدا وشیفته ی خود کرده که هرکس اورا ببیند عاشق وشیدا می شود ودیگرمیل باغ وسرو وچمن نخواهدکرد .قامتش ازسرونیز دلرباتر وزیباتراست.
مرا وسروچمن رابه خاک راه نشاند
زمانه تاقصبِ نرگس ِ قبای توبست.

🌺━━━━━━━━🌺

صبرکن حافظ به سختی روزوشب

عاقبت روزی بیابی کام را

دربیت پایانی طبق روال معمول، حافظ خودرا ازنگاه دیگری دیده ومی فرماید:

✍️معنی بیت:

ای حافظِ شیدا وعاشق پیشه شکیبا وصبورباش ،سختی ها ومشکلاتِ عشق را تحمّل کن وپا پس مگذار،سرانجام پاداش خودرا خواهی گرفت وکامیاب خواهی شد.
صبراست مرا چاره ی هجران تو لیکن
چون صبرتوان کردکه مقدورنمانده است!.

reply thumb_up ۱ thumb_down ۰ flag link

دکتر حسن منعم در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، دوشنبه ۲۵ دی ۱۴۰۲، ساعت ۱۲:۰۳ پاسخ داده:

با درود سلام و افتخار از حضور در جوار حافظ دوستان

در حاشیه "ما نمیخواهیم ننگ و نام را "

فکر میکنم حافظ فقط به عوام فریبان نظر نداشته که نام ننگ را به همراه دارند ، بلکه حتی نام نیک را نیز محدود کننده سیر تکامل انسانی دانسته

چه عشق زمینی و چه عشق آسمانی

از آنجا که هر گاه شهرت وارد شود عنان از کف خواهیم داد

و حافظ را اعتقاد بر این است که " تو خود حجاب خودی حافظ از میان بر خیز" و در این سیر و سلوک نباید خویش را بزرگ بپنداریم و بزرگ بدانیم ، چرا که سنگی است از برای نشدنمان

ضمنا تقدیر فراوان از استاد رضای عزیز که معلوماتش از مکنوناتش الهام گرفته و به یاریمان آمده

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

هادی علی زاده در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۵ اسفند ۱۴۰۳، ساعت ۰۳:۴۳ پاسخ داده:

درود و احترام خدمت شما آقا رضای فرهیخته.

بنده تمام شعرهای حافظ را با تحلیلهای شما خواندم و به شدت دوستدار نوع تحلیل حضرتعالی هستم. لطفا راه ارتباطی خود را بفرمایید بنده دنبالتون کنم. ممنون از شما

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مصطفی فدشک در ‫۱۶ سال و ۶ ماه قبل، شنبه ۴ اردیبهشت ۱۳۸۹، ساعت ۱۷:۴۴ نوشته:

سلام خوب بود در بیت :
دود آه سینه نالان من
سوخت این افسردگان خام را
یک (ی) بعد از سینه اضافه کنیم که به خواندن بهتر کمک کند
دود آه سینه ی نالان من
---
پاسخ: «سینه» با «سینهٔ» جایگزین شد.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

نەمام در ‫۳ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۲ تیر ۱۴۰۲، ساعت ۲۳:۴۴ پاسخ داده:

با دلارامی مرا خاطر خوش است

کز دلم یک باره بُرد آرام را

هر که دلارام دید از دلش آرام رفت

چشم ندارد خلاص هر که در این دام رفت

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

جاوید مدرس اول رافض در ‫۳ سال قبل، شنبه ۶ آبان ۱۴۰۲، ساعت ۱۷:۳۲ پاسخ داده:

تضمین غزل شماره ۸
.................
چیده ام در راه عنقا دام را
تا بگیرم زین تغابن کام را
باز کن از سر تو فکر خام را

ساقیا برخیز و دَردِه جام را
خاک بر سر کن غم ایام را
*******
ننگ و نام آمد به پیری درد سر
آن نفس کو تا شوداین قلب ،زر
ساقیا خشک است لب بنمای تر
..........
ساغر می بر کفم نِه تا ز بَر
بَرکِشم این دلق اَزرَق‌فام را
*******
بس سخن ها بشنویم از ناقلان
میرود مردم طریق کاملان
ننگ را شویند نزد قابلان
.............
گر چه بدنامی‌ست نزد عاقلان
ما نمی‌خواهیم ننگ و نام را
*******

عمر را پیرانه سر کردم مرور

غم بود در عشق اسباب سرور
با شراب ار بودم از اهل شرور
...............
باده دَردِه چند از این باد غرور
خاک بر سر نفس نافرجام را
*******
آن خم ابرو بقصد جان من
ناوک مژگان شده ایمان من
گفت سست است آخر این پیمان من
...............
دود آه سینهٔ نالان من
سوخت این افسردگان خام را
*******
عاجزم از عشق نا پیدای خود
گشته ام دیوانه از سودای خود
راز بستم بر لب گویای خود
.‌‌‌‌‌............
محرم راز دل شیدای خود
کس نمی‌بینم ز خاص و عام را
********
از کمند زلف باری کس نَجست
مرغ در دام آید و ماهی به شست
دامن دولت نیاید گر بدست
............
با دلارامی مرا خاطر خوش است
کز دلم یک باره بُرد آرام را
*******
چشم و گوشش کور و کر هر اهرمن
دل هوا دارست بر دشت و دمن
بوستان را خوش بود سرو و سمن
..............
ننگرد دیگر به سرو اندر چمن
هرکه دید آن سرو سیم‌اندام را
*******
خون دل کم خور ،بخور خون عنب
من که بودم اهل می، اهل طرب
کام می جستم زجام و شهد لب
.....................
صبر کن حافظ به سختی روز و شب
عاقبت روزی بیابی کام را
*******
جاوید مدرس رافض

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

رضا ببری در ‫۱۴ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۰، ساعت ۱۳:۲۵ نوشته:

در بیت ششم، «خاص و عام» متمم است و اضافه کردن «را» بعد از آن اشتباه دستوری است. نمی‌توان هم حرف اضافه «ز» را در ابتدای یک واژه قرار داد و هم حرف مفعولی «را» در انتهای آن.
در نسخه توپقاپوسرا این مصرع بصورت «کس نمی‌بینیم خاص و عام را» ضبط شده که درست است و ضعف تألیف ندارد.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

رضا ببری در ‫۱۴ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۰، ساعت ۱۳:۲۹ نوشته:

متأسفانه جایگزینی «سینه» با «سینهٔ» در گنجور رومیزی (نسخه 52/2) اعمال نشده است.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

امین کیخا در ‫۱۳ سال و ۵ ماه قبل، شنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۲، ساعت ۰۰:۴۲ نوشته:

از پیامبر امده است عاقل کسی است که دنیا اورا نفریبد و ازاده کسی است که از اورا برده نکند

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

امین کیخا در ‫۱۳ سال و ۵ ماه قبل، شنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۲، ساعت ۰۵:۳۶ نوشته:

آز همان طمع منظور است

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

فرزاد در ‫۱۳ سال قبل، پنجشنبه ۲۵ مهر ۱۳۹۲، ساعت ۱۲:۰۹ نوشته:

ننگ و نام غلط است صحیحش ننگ نام است یعنی من ننگ نام خوش را هم نمی خواهم

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دکتر ترابی در ‫۱۲ سال و ۷ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۲، ساعت ۲۲:۰۵ نوشته:

جناب ببری:
سرکار جای دیگر هم از ضعف تالیف خواجه سخن گفته اید ، جرس فریاد می داردکه......
اجازه فرمایید چون خواجه فرموده است بپذیریم که میتوان گفت فریاد میدارد. در باب مصراع کس نمی بینم ز خاص و عام را ، اگر به معنای آن توجه بفرمایید مشکل دستوری هم نخواهد داشت.
( کسی را ازخاص و عام نمی بینم که محرم دل شیدای من باشد) با پوزش

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

شهریار۷۰ در ‫۱۲ سال و ۷ ماه قبل، پنجشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۲، ساعت ۰۷:۴۹ نوشته:

با سلام
آقای دکتر ترابی
تا جایی که به یاد داریم تنها کلامی که خط مشی و نص صریح زبان پارسی است ، کلام فرزانه توس حکیم ابوالقاسم فردوسی است و والسلام.
حافظ عزیز ما انسانی خارق العاده بوده ولی دلیل نمی شود هرآنچه گفته را بی هیچ کم و کاستی بپذیریم و در برابر هرآنچه هست سر تعظیم فرو آوریم.
آری همه‌ی ما متوجه معنا و مفهوم می شویم ولی وقتی در گنجینه‌ی لغوی بزرگان پیشتر از حافظ چنین ترکیباتی وجود نداشته ، به هر روی چنین الفاظ و ترکیباتی ضعف تالیف به شمار می آید و این امری کاملا عادی میان استادان و فرهیختگان این حوزه است.
پیرامون دو حرف اضافه هم که دیگر نیاز به توضیح بیشتر نیست و ضعف التالیف آشکار است.
مطمئنا انتساب ضعف تالیف به اشعار بزرگ مردی چون حافظ ، خللی در اشعارش وارد نمی‌کند ، چرا که صرفا آرایش لغات و الفاظ نیست که شعر حافظ را ملکه دلهای بسیاری از پارسی زبانان کرده است ، منتها چشم پوشی از آنها به این علت که سراینده آن‌ها حافظ است ، چیزی جز پس رفت را برای کوشش‌گران در زمینه‌ی ادبیات و شعر به همراه نخواهد داشت و با نقد و بررسی است که علم رشد می یابد و سر منزل مقصود عیان می‌گردد.
خواجه حافظ ما نه اهل عجب و غرور بوده که نقد به اشعارش باعث رنجش خاطرش شود و نه اهل زیر دست پروری و ارشاد و مرشدگری بوده که خدایی ناکرده حکم بر این رود که کس نشاید غیر سخن او گفتن.
باری امید هست که زود به بخت نیک ببینیم همه بی هیچ ترس و واهمه‌ای توان اظهار نظر خود و روا داشتن نقد را داشته باشند.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

حمید در ‫۲ سال و ۷ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۵ اسفند ۱۴۰۲، ساعت ۰۸:۵۱ پاسخ داده:

کاملا صحیح و متین میفرمایید ، ضعف تالیف حتی در شاهنامه به وفور دیده می شود

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دکتر ترابی در ‫۱۲ سال و ۷ ماه قبل، دوشنبه ۴ فروردین ۱۳۹۳، ساعت ۰۳:۰۱ نوشته:

جناب شهریا ر 70 با تشکر ، این کمترین نیز در بزرگی حکیم توس با0 سرکار هم داستانم او به درستی پدر زبان فارسی است. اما هر که پدر دارد مادر نیز می خواهد و من بر این باورم ( و من تنها نیستم ) که مادر این زبان سعدی است و درستی و نادرستی های به ویژه لغوی و دستوری را ما از استاد سخن است که شاهد می آوریم( بر حدیث من و حسن تو نیفزاید کس حد همین است سخن دانی و زیبایی را) می بینید که خود ستایی وی نیز بی بدیل است و فراموش نکنیم که خواجه خود می گوید که استاد سخن کیست و ای بسا برخی از غزلهای خواجه سروده‌ی شیخ باشد و ببخشایید طولانی شد تنها به این نکته اشاره می کنم که غزل حافظ را با زبان امروز نمی توان خواند و آنهم زبان به اصطلاح رسمی بی در و پیکر امروز . یادمان باشد داستان نقد احمد شاملو از داستان ضحاک و شاهنامه و موسیقی ایرانی که تنها عرض خویش برد بی که زحمت ما بدارد ..

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

فرهاد در ‫۱۲ سال و ۵ ماه قبل، چهارشنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۳، ساعت ۱۸:۱۰ نوشته:

جنابان رضا ببری و شهریار 70، با درود، بدیهی است که اربابان سخن نیز گاهی در تنگناهای قافیه دچار لغزش شده اند، که همانگونه که بیان کردید از ارزش کلام آنها نمیکاهد. با "فریاد داشتن" که اشاره کردید موافقم. و به عنوان مثالی دیگر، اگر اشتباه نکنم در غزل "ای شاهد قدسی که کشد بند نقابت" نیز لغزشی وجود دارد که بعدن به آن اشاره خواهم کرد. اما این مورد اینجا به نظرم درست می باشد. همانگونه که دوستان دیگر هم بیان کردند اگر بیت را به نثر برگردانیم: از خاص و عام، کس (کسی) را محرم راز دل شیدای خود نمیبینم" ایراد دستوری ندارد، و اگر هم داشته باشد چندان مصطلح شده که دگر باید جزیی از زبان به حساب آورد.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دکتر ف. ق در ‫۱۲ سال و ۱ ماه قبل، شنبه ۵ مهر ۱۳۹۳، ساعت ۱۵:۵۲ نوشته:

سلام خدمت همه ی حافظ دوستان عزیز . بنده در اینجا با نظر دکتر ترابی و فرهاد کاملا موافقم و البته به نظر سایر دوستان نیز با دیده ی احترام می نگرم . شاید دوستان محترم با دستور زبان جدیدی که در دانشگاه های ما ( صرفا رشته های زبان و ادبیات فارسی ) تدریس می شود کمتر آشنا باشند . به هر حال نمی خواهم وارد بحث دستور شوم زیرا اشعار خواجه چنان انسان را مسحور می کند که وارد سایر شدن حکم بردن پای ملخ به پیشگاه سلیمان را دارد .
به هرجهت در بیت مورد بحث ( ... کس نمی بینم ز خاص و عام را ) اگر ترجمه دکتر ستار زاده مطالعه شود پرده از راز درون راء کاملا برداشته می شود و صد البته بحث ها کوتاه که : راء مربوط به کس می باشد نه خاص و عام . به تقدیر کس را نمی بینم و لذا محصول بیت این می شود که : از خاص و عام کسی را محرم راز دل دیوانه خود نمی بینم ....

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

آمیز در ‫۱۲ سال قبل، چهارشنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۳، ساعت ۱۳:۳۲ نوشته:

پرسش دارم
دوستان، بیت دوم به صورت زیر خونده میشه؟
ساغر! می بر کفم نه، تا ز بر برکشم این دلق ازرق فام را
یعنی "ز بر برکشم" که "بر" اول مربوط به برکشیدنه؟
یا زبر به معنی بالاست؟ به اینصورت که: ساغر می بر کفم نه تا زبر...؟
و پرسش دیگه اینکه حافظ در این بیت، چی رو به دلق ِ ازرق فام تشبیه کرده؟
چون اگه اشتباه نکنم ازرق دو معنی داره، یکی خط چهارم جام جمه، و دیگری به معنی ِ رنگ کبود و یا نیلیه
میخواستم بدونم اگه مِی رو به دلق ازرق فام تشبیه کرده، مِی که سرخرنگه، داستان از چه قراره؟
ممنون میشم پاسخ بدین
^_^

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

پرویز در ‫۱۱ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ بهمن ۱۳۹۳، ساعت ۰۹:۴۰ نوشته:

با عرض درود و سلام ؛ این غزل حضرت حافظ کاملاً مشابه به غزل حضرت سنایی است ,
.
ساقیا دانی که مخموریم در ده جام را
ساعتی آرام ده این عمر بی آرام را
میر مجلس چون تو باشی با جماعت در نگر
خام در ده پخته را و پخته در ده خام را
قالب فرزند آدم آز را منزل شدست
انده پیشی و بیشی تیره کرد ایام را
نه بهشت از ما تهی گردد نه دوزخ پر شود
ساقیا در ده شراب ارغوانی فام را
قیل و قال بایزید و شبلی و کرخی چه سود
کار کار خویش دان اندر نورد این نام را
تا زمانی ما برون از خاک آدم دم زنیم
ننگ و نامی نیست بر ما هیچ خاص و عام را

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

ناشناس در ‫۱۱ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۳۹۴، ساعت ۰۰:۳۶ نوشته:

با احترام به ساحت بلند ادب ایران زمین
دوست گرامی «آمیز» !
این حقیر همچنان مردد است آن واژه را پسوند، پیشوند یا کوتاه شده ی همان اصطلاح مشهور آقامیرزا... خطاب کند.
از نوشته هایتان پیداست که کمترین آشنایی با زبان شعر ندارید و خواننده را چنان حیران می سازد که گویی در گذار از این حوالی و از قضا بر این گنجور فتاده اید! وزن شعر یا به مذاق شما خوشتر، ریتم و آهنگ شعر ابتدای همین صفحه نوشته شده.
ساغر می بر کفم نه تا ز بر
بر کشم این دلق ازرق فام را
ساغر می= پیاله ی شراب
بر کفم نه= به دستم بده
تا ز بر= تا از تن
برکشم= بیرون بیاورم
این دلق= این خرقه ی
ازرق فام را= کبود رنگ را
در برخی نسخ مصراع اول همین بیت بدین گونه آمده؛
ساغر می بر کفم نه تا ز سر
بر کشم این دلق ازرق فام را
در این بیت هیچ تشبیهی بکار نرفته است. ایضٱ رنگ شراب ارغوانی است نه سرخ.
دلق=خرقه یا لباس پشمین به گونه ای طراحی و تهیه می شده که آن را از سر(بالا)بر تن میکردند و از سر هم بیرون می آوردند. لطافت دیگری که این بیت دارد آنست که؛
پیاله ی شراب بمن بده تا از سر بیرون کنم(از فکر و ذهنم بیرون کنم)...این دلق ازرق فام را
بین سیاهی و سفیدی و برای گذر از سیاهی و رسیدن به سفیدی باید از کبودی گذشت.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

..... در ‫۱۱ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۴، ساعت ۱۴:۰۸ نوشته:

در بیت
گرچه بد نامیست نزد عاقلان ما نمی خواهیم ننگ و نام را
برای خواندن راحت تر و بهتر کلمه ی ننگ را ننگی بخوانیم

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

جاوید مدرس اول رافض در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، سه‌شنبه ۴ اسفند ۱۳۹۴، ساعت ۱۱:۰۶ نوشته:

>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>
***************************************
***************************************
ساغر مَی بر کفم نِه تا ......
بر کشم این دلق ازرق‌فام را
ز بر: 21 نسخه (801، 813، 819{تا من ز بر}، 822، 823، 827، 836 و 14 نسخۀ متأخر{و بسیار متأخّر} یا بی‌تاریخ) قزوینی- غنی، خانلری، عیوضی، نیساری
ز تن: 4 نسخه (818، 825، 834 و 1 نسخۀ متأخّر: 874)
.... : 1 نسخه (824) ضبط این یک نسخه ناخواناست
ز سر: 5 نسخه (843، 1 نسخۀ متأخّر، 2 نسخۀ بسیار متأخّر و 1 نسخۀ بی‌تاریخ) جلالی نائینی- نورانی وصال، سایه، خرمشاهی- جاوید
غزل 8 را 35 نسخه دارند و از این جمله 3 نسخه بیت فوق را فاقدند. از نسخ کاملِ کهنِ مورّخ، نسخ مورّخ 803 و 821، خود غزل را ندارند.
******************************************
******************************************

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

میر ذبیح الله تاتار در ‫۱۰ سال و ۶ ماه قبل، شنبه ۴ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۰۸:۵۳ نوشته:

سلام
همه یادداشت های شما بزرگواران قابل قدر است ممنون

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

عبدالواحد قلندرزهی در ‫۱۰ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ تیر ۱۳۹۵، ساعت ۰۹:۴۲ نوشته:

صبر کن حافظ به سختی روز و شب
عاقبــت روزی بیـــابی کـــــام را
حضرت حافظ شیراز،عارف پارس وغزلسرای ایران در این بیت، از سختی روزگار بر صبر تاکید وموفقیت وبیرون رفت از مشکلات را درشکیبایی می داند و این مطلب برگرفته از قرآن وگفتار پیامبر است.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

نادر.. در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، پنجشنبه ۲۱ بهمن ۱۳۹۵، ساعت ۲۱:۵۰ نوشته:

محرم راز دل شیدای خود
کس نمی‌بینم ز خاص و عام را ..
غزل سرایی ها در اساس، درد دل و بیان شوق است با خویشتن خویش ..

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

جهانگیر در ‫۹ سال و ۷ ماه قبل، جمعه ۱۱ فروردین ۱۳۹۶، ساعت ۱۳:۳۹ نوشته:

درود به همگی .
کس نمی بینم ز خاص و عام را. با احترام به همه ی اساتید.
به نظر میاد نسبت دادن "را " به کس چندان منطقی نباشه .
به نظر من این مصرع را باید دو جمله در نظر گرفت :
کس نمی بینم ز خاص؛ و( " کس نمیبینم " ) عام را .
که در قسمت دوم عبارت کس نمیبینم به قرینه ی لفظی حذف شده است و بنابراین "ز " به خاص برمیگردد؛ و "را " به عام تعلق دارد .
با سپاس از شما و خواجه حافظ.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

موسوی طبری در ‫۹ سال و ۵ ماه قبل، سه‌شنبه ۲ خرداد ۱۳۹۶، ساعت ۰۸:۱۱ نوشته:

ضمن تشکر از آقای ببری در پاسخ به نظر ایشان در خصوص بیت ششم باید عرض شود که را متعلق به کس است نه خاص و عام یعنی کسی را از خاص و عام نمی بینم که محرم راز دل عاشق من باشد که بخاطر وزن وردیف جابجا شده است.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

محمد در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، شنبه ۲۵ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۰:۳۱ نوشته:

ﺩﻻﺭﺍﻣﯽ ﻣﺮﺍ ﺧﺎﻃﺮ ﺧﻮﺵ ﺍﺳﺖ
ﮐﺰ ﺩﻟﻢ ﯾﮏ ﺑﺎﺭﻩ ﺑﺮﺩ ﺁﺭﺍﻡ ﺭﺍ
این بیت من رو به یاد بیتی از سعدی میندازه:
هرکه دلارام دید از دلش آرام رفت
چشم ندارد خلاص هرکه در این دام رفت

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سهیل قاسمی در ‫۹ سال قبل، شنبه ۱۵ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۰۱:۲۰ نوشته:

با تمام احترام به دوستان عزیز. صحبت از ضعف تالیف در باره ی «کس نمی بینم ز خاص و عام را» بود که دوستان به درستی اشاره کردند که مرجع ِ «را» به «کَس» بر می گردد. نه به خاص و عام.
کس را (ز خاص و عام) محرم ِ راز ِ دل ِ شیدا ی خود نمی بینم.
اما این که این ضعف تالیف و از این دست را آقای حسین آهی در برنامه ای رادیویی که من فایل های صوتی آن را گوش داده ام مطرح کرد. که به نظر می رسد و خود ایشان هم در چند برنامه اشاره کردند که گاهی مطلب ها را از بیشتر از سینه و شفاهی و نه از روی یادداشت های منقّح بیان کرده اند.
که ای کاش رادیو و تلویزیون ما اندک ابهتی می داشت تا کسانی که جلوی دوربین یا پشت میکروفون می روند اندکی آماده تر...
آقای آهی جایی هم استنادشان بر این بوده که این ضعف تالیف بر اساس مقایسه ی دستور یا واژگان غزل با زبان فارسی خراسانی (از نوع آن چه در شاهنامه یا ...) آمده است استنتاج شده.
در صورتی که کسی که به فارسی می سراید و اهل فارس (شیراز) است، چه الزامی دارد که فارسی را به شیوه ی خراسانی بسراید؟ و چه ضرورتی است که امروز غزل فارسی را به مقراض خراسانی ببرند؟
باز تکرار می کنم با عرض احترام به همه عزیزان.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

نیکومنش در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۲۹ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۰۷ نوشته:

با سپاس فراوان از رضای بزرگوار که مجددانه به دنبال روشن ساختن مفاهیم شعر خواجه شمس الدین هستند خواستم این تعبیر را اضافه کنم که
معادل قرانی و حتی امروزی برای واژه صوفی نمایان و زاهدان ظاهر پرست همان ملایان یا (ملأ القوم) هستند که در قران هم در زمان فرعونیان باعث فتنه و ریا کاری بودند وبه نظر حقیر در ترجمه ابیات به جای صوفیان که دارای پیشینه فرهنگی و اجتماعی در ایران بوده و به هر حال متقلبانی نیز در درونشان به دلیل ماهیت صوفی گری ایجاد می شده واژه مولایان استفاده شود هم تلمیح قرانی خواهد بود و هم برای مردم قابل تصورتر خواهد بود درود فراوان بر جویندگان راه حقیقت

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

عبدالله در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، شنبه ۲۵ فروردین ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۱۴ نوشته:

آقا رضا ی عزیز و گل

کارتون خیلی عالی هست و در گنجور در به در دنبال اطلاعات شما هستم؛ خدایتان حفظ کناد...
متاسفانه وبلاگتون هم درست نیست که اونجا راحت تر ازتون تشکر کنیم...
جزاکم الله

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

تماشاگه راز در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۶ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۰۱ نوشته:

احتمالاً حافظ غزل خواجو کرمانی با مطلع:
ساقیا وقت صبوح آمد بیاور جام را
می پرستانیم در ده باده گلفام را
در خاطر و بدان عنایت داشته است.
و در بیت مقطع تلمیح است به آیه 153 سوره بقره و آیه 25 سوره چهارم و حدیث: الصَّبر مِفتاحُ الفَرَج.
شرح جلالی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

رضا در ‫۸ سال قبل، شنبه ۲۱ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۸:۰۶ نوشته:

به نظر میاد حافظ در این غزل به غزلیات و سبک سعدی توجه داشته و خواسته خودش رو در این سبک محک بزنه. به خصوص در سه بیت آخر این امر کاملا مشخصه. حافظ معمولا حد وسط کلام دیریاب تر خواجو و کلام روان و زودفهم سعدی غزل میگه که در این غزل به سمت سعدی گرایش بیشتری پیدا کرده.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مهدی قناعت پیشه در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۲۴ نوشته:

ساقیا برخیزو پرکن هرجامی را
وی هرساغی قادر به ازبین بردن غم ایام است دقیقا وقطعا معنی عشق بدون حد و مرز هست و سعدی یا حافظ و یا هرعارفی چنین گفت یعنی عشق یا خدا را دارد! ندارد؟

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مهدی قناعت پیشه در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۳۰ نوشته:

با پوزش از غ نادیده
از هر ساقی و درهر ساغری هر می یی طلب کنی مراد خواهی یافت چون عاشقی و هر عشقی عشق خداست چرا که او نیازمند نیست ،ولی ما هستیم.او عاشق ماست و ما...

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علی در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۱۰ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۱۱ نوشته:

سلام
جناب رضا به نظرم حافظ بیشتر از 3 بیت آخر از غزل سعدی استفاده کرده. غزل زیبای از سعدی هست که کاملا مشابه مصراع چهارم این غزل

برخیز تا یک سو نهیم این دلق ازرق فام را
بسیار سپاس از سایت خوبتون

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

شاهین در ‫۷ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۰۶ نوشته:

درده،در زبان بختیاری معنی بچرخان رو میده، ای ساقی بلند شو و بچرخان جام را

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

شاهین در ‫۷ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۲۶ نوشته:

درده،در زبان بختیاری معنیِ بچرخان رو میده،
ای ساقی بلند شو و بچرخان جام را...

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دکتر صحافیان در ‫۷ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۷ فروردین ۱۳۹۸، ساعت ۱۲:۵۱ نوشته:

ساقیا برخیز و در ده جام را
خاک بر سر کن غم ایام را
حافظ مکررا از ساقی می خواهد به او جام دهد.برای شروع یا بسط حال خوشش. اما نکته این غزل اشاره به غم ایام,سختی و ... است.با توجه به شکوه حال درونی, این مفاهیم چه جابی دارد?
حال خوش درونی است و غم و سختی در اساس جهان مادی است(بی تردید آدمی را در میان سختی آفریدیم/قرآن)
بیت 2:اگر این شراب را از تو دریافت کردم نیازی به ادعا ندارم(لباس صوفیانه کبودرنگ را در خواهم آورد)
بیت3:ترک مسند رسمی و دلخوش بودن به این حال مورد تایید عقل ظاهری نیست اما ما شهرت نمی خواهیم(بی ادعا غرق در حال خوشیم)
بیت4:این حال غرور نفس را از میان می برد.نفس مانع رسیدن به شراب حال خوش است(پس خاک شود)
بیت 5:شعرم که از درد و آه عرفانی برخواسته نفس این مرده دلان را برای لحظه ای می سوزاند( و از شعرم لذت می برند)
بیت 6::حال درون چنان عمیق است که هیج کس شریک عمق دریافتم نیست.
بیت7:درونم با معشوق دلارام( حال درون)خوش است.گرچه از شوقش آرام و قرار ندارم.
بیت8:اگر کسی به این حال برسد به هیچ لذتی توجه نخواهد کرد.
بیت9:بر این غم های ظاهری که در اساس دنیاست صبر کن روزی کامروا میشوی(گر چه درونش همیشه شاد است یا غم را به شوق رسیدن به کمالی بالاتر و حال خوشی عمیق تر معنا کنیم)

دکتر مهدی صحافیان
آرامش و پرواز روح

پیوند به وبگاه بیرونی

اینستاگرام:drsahafian

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علی در ‫۶ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۱۰ بهمن ۱۳۹۸، ساعت ۲۰:۵۸ نوشته:

دلارام
لغت‌نامه دهخدا
دلارام . [ دِ ] (ص مرکب ) دل آرام . مایه ٔ آرام دل ، خواه به جمال و خواه به کمال . آرامش دهنده ٔ دل . آرام بخش دل . که سبب آرامش دل و خاطر باشد. که موجب آسایش خاطر شود. که دل را آسودگی بخشد. مایه ٔآرام دل . تسکین دهنده ٔ خاطر. تسکین بخش خاطر. سَکَن . (از مهذب الاسماء). تسلی بخش . مایه ٔ تسلی :
دلارام او بود و هم کام اوی
همیشه به لب داشتی نام اوی .
فردوسی .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مرتضی در ‫۶ سال و ۸ ماه قبل، پنجشنبه ۱ اسفند ۱۳۹۸، ساعت ۲۰:۴۵ نوشته:

هر چند که رشته من ادبیات نیست و اقتصاد خوندم ولی در پاسخ به توضیحات یکی از عزیزان که گفته ننگ نام دسته نه ننگ و نام؛ اینکه این دو کلمه در feedback به مصرع قبل، مکمل معنی آن هست یعنی:
گر چه بدنامیست نزد عاقلان
ما نمی‌خواهیم ننگ و نام را
معنی مصرع دوم در واقع: ما هم ننگ و هم شهرت رو نمیخواهیم بوده

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

جواد خسروی در ‫۶ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۱۱ اسفند ۱۳۹۸، ساعت ۰۶:۲۹ نوشته:

از نظرات همه دوستان استفاده کردم. ممنونم که اینقدر موشکافانه شعر را بررسی می کنید.
استاد صحافیان هر چند که می دانم خودتان این موضوع را می دانید، اما از دستتان در رفته است: کلمه برخاسته را به اشتباه برخواسته نوشته اید.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مسعودهوشمندی حاجی آبادغوری در ‫۶ سال و ۷ ماه قبل، چهارشنبه ۲۱ اسفند ۱۳۹۸، ساعت ۲۰:۰۹ نوشته:

در کام صبح از ناف شب مشک است عمدا ریخته
گردون هزاران نرگسه از سقف مینا ریخته
صبح است گل‌گون تاخته، شمشیر بیرون آخته
بر شب شبیخون ساخته، خونش به عمدا ریخته
کیمخت سبز آسمان، دارد ادیم بی‌کران
خون شب است این بی‌گمان بر طاق خضرا ریخته
صبح آمده زرین سلب، نوروز نوراهان طلب
زهره شکاف افتاده شب، وز زهره صفرا ریخته
شب چاه بیژن بسته سر، مشرق گشاده زال زر
خون سیاوشان نگر، بر خاک و خارا ریخته
مستان صبوح آموخته وز می‌فتوح اندوخته
می‌شمع روح افروخته نقل مهیا ریخته
رضوان کده خم خانه‌ها، حوض جنان پیمانه‌ها
کف بر قدح دردانه‌ها از عقد حورا ریخته
مرغ از شبستان حرم، میوه ز بستان ارم
گردون ز پستان کرم شیر مصفا ریخته
زر آب دیدی می‌نگر، می‌برده کار آب زر
ساقی به کار آب در آب محابا ریخته
بادام ساقی مست خواب از جرعه شادروان خراب
از دست‌ها جام سراب افتاده صهبا ریخته
ای صبح خیزان می کجا، آن عقل ما را خون‌بها
آن آبروی کار ما نگذاشت الا ریخته
مرغ صراحی کنده پر، برداشته یک نیمه سر
ور نیم منقار دگر، یاقوت حمرا ریخته
هین جام رخشان دردهید آزاده را جان دردهید
آن پیر دهقان در دهید از شاخ برنا ریخته
زر دوست از دست جهان در پای پیل افتاده دان
ما زیر پای دوستان زر پیل بالا ریخته
سرمست عشق سرکشی، خاکستری در آتشی
در ششدر عذرا وشی، صد خصل عذرا ریخته
خورده به رسم مصطبه، می در سفالین مشربه
وقت مسیح یکشبه، در پای ترسا ریخته
طاق ابروان رامش گزین، در حسن طاق و جفت کین
بر زخمهٔ سحر آفرین، شکر ز آوا ریخته
چنگی طبیب بوالهوس، بگرفته زالی را مجس
اصلع سری کش هر نفس، موئی است در پا ریخته
ربعی نموده پیکرش، خطهای مسطر در برش
ناخن بر آن خطها برش، وقت محاکا ریخته
مهری یکی پیر نزار، آوا برآورده به زار
چون تندر اندر مرغزار جانی به هرجا ریخته
وان هشت تا بربط نگر جان را بهشت هشت در
هر تار ازو طوبی شمر صد میوه هر تا ریخته
وان نی چو مار بی‌زبان، سوراخ‌ها در استخوان
هم استخوانش سرمه‌دان، هم گوشت ز اعضا ریخته
وان چون هلالی چوب دف، شیدا شده خم کرده کف
ما خون صافی را به کف، از حلق شیدا ریخته
از پوست آهو چنبرش، آهو سرینی همبرش
وز گور و آهو در برش، صید آشکارا ریخته
کاسهٔ رباب از شعر تر، بر نوش قول کاسه‌گر
در کاسهٔ سرها نگر زان کاسه حلوا ریخته
راوی ز درهای دری، دلال و دلها مشتری
خاقانی اینک جوهری، درهای بیضا ریخته
در دری را از قلم، در رشتهٔ جان کرده ضم
پس باز بگشاده ز هم، بر شاه والا ریخته
زهره غزل‌خوان آمده، در زیر و دستان آمده
چون زیر دستان آمده بر شه ثریا ریخته
خاقان اکبر کز شرف هستش سلاطین در کنف
باران جود از ابر کف شرقا و غربا ریخته

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مسعودهوشمندی حاجی آبادغوری در ‫۶ سال و ۷ ماه قبل، چهارشنبه ۲۱ اسفند ۱۳۹۸، ساعت ۲۰:۲۱ نوشته:

ادردهیدن در شعر خاقانی و این قصیده به معنی بیرون گذاشتن و یا سر سفره آوردن یا دردست نهادن و همچنین مهیا کردن است با این یک واژه درده نمیشود با حافظ وارد گود معنا شد و این امری بودنش دلیل آن نیست که ساقی در کنار حافظ نشسته است و میخواهد برایش شراب انگور بریزد
اگرچه می راخواص ممکن است بنوشند و نوشیدن آن برای عوام منع شده است ولی بعید بنظر میرسد حافظ از آن قماش باشد .
دلارام را میتوان به الا به دکرالله تطمئن القلوب معنا کرد و این معنی را هم حافظ به دلارام خلاصه میکند لذا ذکرالله موجب آرامش دلهاست
ننگ نام درست است زیرا حافظ دربند مقیدات و هدفی تحت عنوان شهرت مورد تایید مردم برای نام نیست واصولا به عملگرایی و پراگماتیسم توجه دارد و فردی پراگمات است که هرگز دنبال نام و ننگی که نام دارد نبوده است زیرا اهل خرق اجماع و کارهای خارق العاده بوده است و چشمی حقیقت بین داشته که بسی والابین تر و دقیق تر از دیگران بوده

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مسعودهوشمندی حاجی آبادغوری در ‫۶ سال و ۷ ماه قبل، چهارشنبه ۲۱ اسفند ۱۳۹۸، ساعت ۲۰:۲۴ نوشته:

هین جام رخشان دردهید آزاده را جان دردهید
آن پیر دهقان در دهید از شاخ برنا ریخته

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

نیوشا در ‫۵ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۸ بهمن ۱۳۹۹، ساعت ۰۹:۱۱ نوشته:

سلام میشه لطفا بگید که در این بیت از حافظ وابسته وابسته وجود دارد یا خیر؟

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

قلندر در ‫۵ سال و ۸ ماه قبل، پنجشنبه ۳۰ بهمن ۱۳۹۹، ساعت ۱۶:۳۴ نوشته:

با درود و مهر...
تکامل عقل به سمت و سوی محبوب با عشقی حقیقی، سیروسلوکی را مطلوب است که تا طالب را بی نیاز و بی محابا سازد از درگیری با عقلهای اسیر و مجازی و گرفتار ملک دنیا آمده در این میان آلایش و پالایش و رهایی درون هرچند دشوار و سخت اما به شوق دیدار یار نام و ننگ را از وجود به بیرون میفکند و مرید را با یاری مراد به سمیرغ حق راهی میکند،. راه رهایی آرزوی هر عقلیست که با دل ،،،جان بخشد و دیدار یار بیند.
باسپاس از راهیان نور و رهجویان راه حقیقت.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دکتر صحافیان در ‫۵ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱۶ اسفند ۱۳۹۹، ساعت ۰۹:۱۹ نوشته:

جناب خسروی عزیز، از دقت نظر شما سپاسگزارم.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

در سکوت در ‫۴ سال و ۷ ماه قبل، پنجشنبه ۲۶ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۲۳:۲۵ نوشته:

این غزل را "در سکوت" بشنوید

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

hossein jamshidi در ‫۴ سال قبل، سه‌شنبه ۱۰ آبان ۱۴۰۱، ساعت ۲۱:۲۹ نوشته:

با دلارامی مرا خاطر خوش است کز دلم یکباره برد آرام را پارادوکسی که تو این بیت به کار رفته واقعا زیباست مثل بقیه دولت فقر خدایا به من ارزانی دار (فقری که دولت است!) ای درد تو ام درمان در بستر ناکامی ( دردی که درمان است!) ااگر چه مستی عشقم خراب کرد ولی اساس هستی من زین خراب آباد است (خرابی ای که آبادی هست!) و غیره

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

رضا تبار در ‫۳ سال و ۹ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۱ بهمن ۱۴۰۱، ساعت ۱۳:۰۱ نوشته:

معنی ابیات

۱ - ای ساقی(خدا/ پیر کامل) برخیز و جام می( عشق الهی) را بمن عطا کن( بده)،

- و با اینکار غم روزگار را زیر خاک مدفون کن( در نظرم پست و حقیر کن)

۲- پیاله( دل عارف) را بدستم بده،(تا اختیار دلم را به دست خود بگیرم)

- و این لباس کبود رنگ( لباس درویشان که ساده بود و روی لباسها می پوشیدند/ نماد ریا کاری) از تن خود درآورم( تا از زهد و ریا دور شوم).

۳- گر چه پیاله می (وجود سرشار از عشق الهی) را عاقلان سبب بد نامی می دانند،

اما من در قید و بند آبرو نیستم.

۴- می ( انس الهی ) را بده تا که کبر و خودپسندی را کنار بگذارم،

- و خاک بر سر نفس انسانی کن( این نفس سرکش و مغرور را با عاقبت ناخوشش خوار و ذلیل کن).

۵- آهی که مانند دود از سینه نالان من بالا می آید،

- دل این پژمردگان بی تجربه(صوفی ها) را سخت متاثر کرد،

۶- کسی را از آشنا ی نزدیک و عموم مردم را

- شایسته همدلی نمی دانم.

۷- دل معمولا به محبوبی که آرامش می دهد شاد می شود،

- ولی او یکباره و ناگهانی دلم را ربود و آرامش را از من گرفته است( محبوب بر خلاف معمول عمل نکرده است.)

۸- هرکس زیبایی مطلق تو را ببیند،،

-دیگر به سرو چمنزار (زیبایی های دنیا)توجه نخواهد کرد.

۹- حافظ سختی ها ی شبانه روزی ات (در رسیدن به محبوب/وصال حق) را طاقت بیاور و تحمل کن،

- تا اینکه سرانجام روزی کامیاب شوی( به وصال حق) برسی!

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

آیدین ناقل در ‫۳ سال و ۸ ماه قبل، دوشنبه ۸ اسفند ۱۴۰۱، ساعت ۲۳:۳۴ نوشته:

صبر کن حافظ به سختی روز و شب

عاقبت روزی بیابی کام را

حافظ در این بیت خود را به صبر و شکیبایی بر مشکلات عشق به معشوق دعوت می‌کند.

معنی: ای حافظ: روز و شب (قید زمان)، بر سختی عشق صبور و شکیبا باش تا در آخر (عاقبت) کامروا و کامیاب شوی.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دوستدار ادبیات پارسی در ‫۳ سال و ۶ ماه قبل، پنجشنبه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۱۷:۱۷ نوشته:

از حاشیه‌هایی که دوستان قرار دادن بسیار لذت بردم. حیف که سررشته ای از ادبیات ندارم و از موشکافی اینگونه شعر‌ها محروم می‌مونم. واقعا مرحبا...

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

آسمان آبی در ‫۳ سال و ۲ ماه قبل، یکشنبه ۱۵ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۲۱:۵۷ نوشته:

با سلام

به نظر می‌رسد ارزق فام چون رنگ کبودیست واز چند رنگ تشکیل شده بیرون شدن از دلق ارزق فام به معنی دور شدن از دورنگی وریا باشد،مسئله ای که خواجه همیشه در اشعارش به آن اشاره دارد

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

جاوید مدرس اول رافض در ‫۳ سال قبل، شنبه ۶ آبان ۱۴۰۲، ساعت ۱۷:۳۷ نوشته:

تضمین غزل شماره ۸
.................
چیده ام در راه عنقا دام را
تا بگیرم زین تغابن کام را
باز کن از سر تو فکر خام را
...............
ساقیا برخیز و دَردِه جام را
خاک بر سر کن غم ایام را
*******
ننگ و نام آمد به پیری درد سر
آن نفس کو تا شوداین قلب ،زر
ساقیا خشک است لب بنمای تر
..........
ساغر می بر کفم نِه تا ز بَر
بَرکِشم این دلق اَزرَق‌فام را
*******
بس سخن ها بشنویم از ناقلان
میرود مردم طریق کاملان
ننگ را شویند نزد قابلان
.............
گر چه بدنامی‌ست نزد عاقلان
ما نمی‌خواهیم ننگ و نام را
*******

عمر را پیرانه سر کردم مرور

غم بود در عشق اسباب سرور
با شراب ار بودم از اهل شرور
...............
باده دَردِه چند از این باد غرور
خاک بر سر نفس نافرجام را
*******
آن خم ابرو بقصد جان من
ناوک مژگان شده ایمان من
گفت سست است آخر این پیمان من
...............
دود آه سینهٔ نالان من
سوخت این افسردگان خام را
*******
عاجزم از عشق نا پیدای خود
گشته ام دیوانه از سودای خود
راز بستم بر لب گویای خود
.‌‌‌‌‌............
محرم راز دل شیدای خود
کس نمی‌بینم ز خاص و عام را
********
از کمند زلف باری کس نَجست
مرغ در دام آید و ماهی به شست
دامن دولت نیاید گر بدست
............
با دلارامی مرا خاطر خوش است
کز دلم یک باره بُرد آرام را
*******
چشم و گوشش کور و کر هر اهرمن
دل هوا دارست بر دشت و دمن
بوستان را خوش بود سرو و سمن
..............
ننگرد دیگر به سرو اندر چمن
هرکه دید آن سرو سیم‌اندام را
*******
خون دل کم خور ،بخور خون عنب
من که بودم اهل می، اهل طرب
کام می جستم زجام و شهد لب
.....................
صبر کن حافظ به سختی روز و شب
عاقبت روزی بیابی کام را
*******
جاوید مدرس رافض

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

Mmd در ‫۲ سال و ۷ ماه قبل، جمعه ۳ فروردین ۱۴۰۳، ساعت ۱۵:۴۷ نوشته:

بیت۱ خاک بر سر کردن: خوار و زبون کردن (استعلامی) خاک فراموشی (جلالی)

گرچه همین معانی برای بیت۴ غریبند و معنای ذکر شده در گنجور در زیر غزل مناسب‌تر می‌نمایند.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

شاهرخ آسمانی در ‫۲ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۳ تیر ۱۴۰۳، ساعت ۱۰:۴۵ نوشته:

درود و سلام بر مدیران و گردانندگان گنجور

بسیار عالی ست.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دانش‌آموز در ‫۲ سال و ۲ ماه قبل، جمعه ۲ شهریور ۱۴۰۳، ساعت ۱۴:۰۰ نوشته:

ساغرِ مِی بر کَفَم نِه تا ز بَر

بَرکِشَم این دلقِ اَزرَق‌فام را

دلق ارزق میتواند به معنای ریاکاری و تظاهر به درستکاری هم باشد، همان طور که در جای دیگری گفتند:

جامه ی کس سیه و دلق خود ارزق نکنیم.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برگ بی برگی در ‫۲ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۲ مهر ۱۴۰۳، ساعت ۰۵:۱۰ نوشته:

ساقیا برخیز و در ده جام را

خاک بر سر کن غمِ ایّام را

برخیز به معنیِ برخاستن و قیام کردن است اما نه بصورتِ فیزیکی، بلکه اگر ساقی را شاعر و عارف یا حکیمی بدانیم که با ابیات و غزلهای نابِ خود آنها را چون شرابی ناب بر جانِ مشتاقانش جاری می کند تا مست شوند پس بی درنگ ظنِ بر آن می بریم که منظور شخصِ حافظ است که شرابِ خود را از آن جامِ ویژهٔ الست بر غمگینانِ عالم می‌فشاند تا از خمودی و غم رهاشان کند، غمِ ایامی که هر چیزِ دنیوی را شامل می شود، از ناکامی هایی که انسان راغمگین می کند گرفته تا کامیابی هایی که آنها نیز چون به ما شادیِ ماندگار نمی دهند به غم و درد منتهی می شوند، پس‌حافظ پیغامهای معنویِ ساقیان و بزرگان و البته که غزلهای خود را که شرابی گیرا تر و خالص تر از آن یافت نمی شوند علاجِ دلِ غمدیده انسان می داند که می تواند خاک بر سرِ غمِ روزگار کرده و انسان را به شادیِ پایدار برساند.

ساغرِ مِی بر کفم نه تا ز بر

بر کِشم این دلقِ ازرق فام را

پس حافظ که بارها تأکید نموده شعر و شرابش از آن سوی می آید در اینجا از ساقیِ الست می خواهد تا ساغر مِی را بر کَف و دستش نهد، شرابی که قادر خواهد بود دلقِ ازرق فامِ ریاکاری را از تنِ انسان بیرون آورد، دلقِ ازرق فام را غالبن صوفیان بر تن می کردند و چون ریا می ورزیدند پس از آن زَرق را نیز به معنایِ ریا بکار می برند، پس حافظ تنها راهِ چاره‌ای که برای پرهیز از ریاکاری می شناسد در دست گرفتنِ ساغرهایی از آن جامِ الست است.

گرچه بدنامی ست نزدِ عاقلان

ما نمی خواهیم ننگ و نام را

عاقلان با عقلِ حسابگر و مصلحت اندیشِ خود از ورود به طریقتِ عشق پرهیز می کنند و آنچه را اصل می دانند و بر مبنای آن قضاوت می کنند ننگ و نام است، پس‌ این که کسی در پِیِ ننگ و نام نباشد را بد نامی می دانند یعنی از نظرِ عاقلان آبروهایِ مصنوعی که انسان باید از ننگ آنها پرهیز کند اولویت است،‌ برای مثال زوجی که هیچگونه تفاهمی با یکدیگر ندارند و امکانِ هم زیستی نیست باید آبروی خود را نزدِ اطرافیان حفظ کرده و اصطلاحن سوختن و ساختن و زندگیِ توأم باد درد را ادامه دهند چرا که عقل می‌گوید جدایی موجبِ ننگ است، یا اگر کسی مطلبی را نمی داند و یا از بیت و شعرِ حافظ سر در نمی آورد ننگِ خود بداند که بگوید نمی دانم، و مثالهای بسیاری که در این باره می توان بیان کرد و عاقلان بیانِ چنین واقعیت هایی را که موجبِ ننگ و برباد رفتنِ آبروی مصنوعی می شوند را بدنامیِ انسان می دانند،‌ یا بعبارتی انسانِ عاقل باید آبروداری کند. همچنین کسی که در پیِ نام و آوازه نباشد و تأییدِ دیگران را ارزش نداند یا بطورِ کلی نام برایش مهم نباشد، عاقلان این را هم موجبِ بدنامی دانسته و چنین کسی را بی عقل خطاب می کنند چرا که از نظرِ عقل برتری جویی و برتری طلبی و تاییدِ دیگران مهم است و نخواستنِ نام را موجبِ بد نامیِ انسان می دانند. پس‌حافظ می فرماید اگرچه نخواستنِ چنین ننگ و نامهایی نزدِ عاقلان موجبِ بدنامی ست اما او که عاقل نیست و بلکه عاشق است ننگ و نام را نمی خواهد.

باده در دِه، چند از این بادِ غرور

خاک بر سر نفسِ نا فرجام را

حافظ در ادامه بادِ نخوت و غرورِ انسان را موجبِ ارزش دانستنِ ننگ و نامِ ذکر شده در بیتِ پیشین ذکر کرده و می فرماید علاجِ عاقلان که بی ارزش دانستنِ نام و ننگ را بدنامی و بی عقلی می دانند باده و شرابِ خرد ایزدی ست تا آنان نیز عاشق و دیوانه شوند و ببینند که هرچه بر سرِ نَفس و شخصِ انسان می آید از همین ننگ و نام است و این ننگ و نام هم نتیجهٔ بادِ غرورِ اوست. پس‌نافرجامی و ناکامی های انسان از همین ارزش دانستنِ ننگ و نام است، برای مثال استادی که غرورش اجازه نمی دهد راجع به پرسشِ دانشجوی خود بگوید نمی دانم و پاسخی نامربوط می دهد، سرانجام آن دانشجو به پاسخِ واقعی دست می یابد و آن استاد که بدلیلِ غرور و آبروی مصنوعی حتی از پذیرشِ واقعیت طفره می رود بی اعتبار شده و در نتیجه این بی اعتمادی موجبِ نافرجامیِ او در کارش خواهد شد. پس‌حافظ می فرماید چند و تا به کی باید از این بادِ غرور خاک بر سرِ این نفسِ نافرجام رود تا دریابیم به بادهٔ خردِ بزرگانی چون حافظ نیازمندیم. پس ای ساقیِ الست باده را برسان که سخت به آن نیازمندیم تا بادِ غرورمان را علاج کنیم پیش از اینکه خاک بر سر شده و با نافرجامی زیرِ خاک رویم.

دودِ آهِ سینهٔ نالانِ من

سوخت این افسردگانِ خام را

دودِ آهِ سینهٔ نالانِ حافظ همین شعر و غزلهای اوست که از آتشِ عشقی که در سینه دارد بر می خیزد، افسردگانِ خام همان عاقلان هستند که سخت افسرده و یخ زده اند، پس تنها راهِ چاره ای که برای افسردگان در هر دو معنای دلمردگانِ خام و کسانی که دلی سرد دارند و از آتشِ عشق محرومند می توان اندیشید ابیاتی ست که از درونِ سینهٔ نالان حافظ و دیگر بزرگان ساتع می شود که با بکار بستنِ آنها آن دلِ عاقلان از سردی و فسردگی رها شده و بلکه می توانند دل و سینه سوخته و عاشق گردیده و از غرور و ننگ و نام رهایی یابند و فرجامی خوش داشته باشند.

محرمِ رازِ دلِ شیدای خود

کس نمی بینم ز خاص و عام را

پس‌حافظ که پیش از این هم از نبودِ محرمِ راز گلایه داشت و فرموه؛ " نکته ها هست بسی محرمِ اسرار کجاست" یا " کجاست هم نفسی تا به شرح عرضه‌ کنم☆که دل چه می کشد از روزگارِ هجرانش" در اینجا نیز می‌فرماید از عام که انتظاری نیست چرا که در غزلهای حافظ در جستجوی ننگ و نامند، حتی از خواص و آنانی که دستی بر آتش دارند و ادب شناسند نیز کسی یافت نمی شود تا محرمِ رازِ دلِ عاشق و شیدای حافظ باشد واین مفاهیمِ عالی معرفتی را به گوشِ جان بشنود.

با دلارامی مرا خاطر خوش است

کز دلم یک باره بُرد آرام را

در آیه ای از قرآن کریم آمده است که تنها با یادِ خداست که دلها آرام می گیرند، پس بنظر می رسد حال که محرمِ رازی یافت نمی شود حافظ با در نظر داشتنِ این آیه خاطرِ خود را با ذکر و یادِ او خوش می دارد، هم او که به یکباره آرام و قرار را از دلِ حافظ برده و او را عاشق کرد. درواقع حافظ سرودنِ این ابیاتِ عارفانه را ذکر و یادآوری نامِ آن دلبرِ دلارام می داند و به این صورت خاطرِ خود را خوش می دارد.

ننگرد دیگر به سرو اندر چمن

هرکه دید آن سروِ سیم اندام را

چمن کنایه از این جهان است و سروِ این چمن همهٔ زیبایی و جذابیت های آن است، پس کسی که سرو و دلارامی سیم اندام را دیده باشد مگر می تواند بجز او در کس و چیزِ دگری بنگرد؟ بفرمودهٔ مولانا؛ "ننگرم کس را و گر هم بنگرم او بهانه باشد و تو منظرم" پس حافظِ عاشق هم که یک بار آن معشوقِ الست را دیده است اگر به دلبرِ سرو قامتِ شیرازی و یا هر زیبایی و جذابیتی که در این چمن موجود است بنگرد آن دلارامِ سیمین بر را می بیند.

صبر کن حافظ به سختی روز و شب

عاقبت روزی بیابی کام را

روز یعنی هنگامِ کار و برآوردنِ نیازهای روزمره بوسیلهٔ ذهن، و شب که سکوت است و خلوتِ شبانه مناسبِ کار و سعی و کوشش در راهِ خودشناسی و کسبِ معرفت، پس‌حافظ ضمنِ در نظر داشتنِ این دو کار می فرماید باید با صبوری سختیِ روزگارِ هجران را به جان خرید تا عاقبت روزی کامیاب شده و به وصالش نایل شوی که آنگاه خاک بر سرِ همهٔ غمها شده و در خاک می شوند.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

عطاءالله فرهی منش در ‫۲ سال و ۱ ماه قبل، یکشنبه ۸ مهر ۱۴۰۳، ساعت ۱۵:۱۷ نوشته:

بیت چهارم:

باده درده؛ چند از این باد غرور

خاک بر سر نفس نافرجام را

دو جمله است.

۱- باده درده: باده را در پیاله بریز و به گردش درآور!(جمله امر یا خواهش و دعا)

۲- چند از این باد غرور، خاک بر سر نفس نافرجام را؟:

تا کی نفس نافرجام به سبب این باد غرور، خاک بر سر باشد؟

به نظر می رسد که فعل جمله (باشد) به قرینه معنوی حذف شده و حرف اضافهٔ "را" علامت فک اضافه است.

"خاک بر سرِ نفس نافرجام" = "خاک بر سر نفس نافرجام را".

تفسیر:

باده: استعاره برای آن عنایت الهی که انسان به مدد آن از مرحله نفسانیت می رهد و به کمال می رسد.

باد غرور: نفسانیت و خودپرستی ای که حاصل ناپختگی در مسیر سیر و سلوک روحانی است.

خاک بر سر بودن یا شدن: کنایه از تحمل خفت و خواری است.

نفس نافرجام: نفس و ذاتی است که در مراحل سلوک به تکامل و رهایش از خویشتن نرسیده و پخته نیست.

مفهوم کلی:

می فرماید ای واسطهٔ لطف الهی، اکسیر عنایت در کام ما بریز، تا به مدد آن به مرحلهٔ رهایش از نفسانیت نائل شویم و از خواری و خفت حاصل از واماندگی در مراحل سیر و سلوک نجات یابیم.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علی عرفانیان در ‫۱ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۴، ساعت ۱۱:۴۱ نوشته:

شرح ساده‌ی این غزل را بشنوید

پیوند به وبگاه بیرونی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علی احمدی در ‫۱ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۴ شهریور ۱۴۰۴، ساعت ۲۰:۴۲ نوشته:

ساقیا برخیز و در ده جام را         خاک بر سر کن غم ایام را

حافظ در این غزل از ساقی یعنی کسی که می در جام می ریزد طلب می می کند.تا به این طریق غم روزگار را به نوعی مدفون و فراموش کند . مانند بسیاری از غزل های حافظ طلب می ( با هر تفسیری ) به قصد نوعی از مستی است که باعث می شود غم را از یاد ببرد.اما این چه غمی است ؟

ساغر می بر کفم نه تا ز بر          بر کشم این دلق ازرق فام را

در اینجا می گوید جام می را به دستم بده تا بتوانم این دلق تیره را از بالای تنم بیرون بکشم.دلق جامه مخصوص صوفیان زاهد بوده . به نظر می رسد بیرون آوردن پیراهن از بالای تن کنایه از نوعی خلاص شدن است . حافظ در غزل های دیگر از خرقه نیز استفاده کرده و در اینجا هم اشاره به همان خرقه ای است که صوفیان می پوشیدند و خود را در طریق حقیقت می دیدند . حافظ این دلق یا خرقه را نشانه ریاکاری می داند و از آن بیزار و محزون است و گرنه دلیلی وجود ندارد که لباس از تن بیرون کند تا غمی را از یاد ببرد.

گرچه بدنامیست نزد عاقلان         ما نمی خواهیم ننگ و نام را

چنین کاری یعنی بیرون آوردن دلق از تن قطعا با بدنامی همراه خواهد بود و عاقلان او را متهم خواهند کرد و رسوا خواهد شد اماحافظ شجاعانه می گوید ما چنین آبرو وخوشنامی را که همراه با تزویر و ریای ننگین است نمی خواهیم .در واقع با نیروی مستی توانسته دلق تزویر را از تن به در آورد و خود را از ریا خلاص کند.

باده درده چند از این باد غرور         خاک بر سر نفس نافرجام را

باز هم به ساقی می گوید باده در جامش بریزد تا این بار بتواند بر باد غرور غلبه کند و بر نفس نافرجامش پیروز شود . بعد از حذف ریا و دو رویی نوبت غرور است و چاره آن نیز مستی ناشی از می است. گویا ورود به راه عاشقی هم باید صادقانه و هم بدون خودپسندی و غرور باشد حال هر گونه عشقی باشد . اول باید صادق باشی و دوم باید خاضع باشی .راه عاشقی بدون این دو طی نخواهد شد. نکته دیگر اینکه راه عاشقی با هوسبازی متفاوت است و عاشق با حذف ریا و غرور در واقع بر نفس خود پانهاده و به راه عاشقی قدم می گذارد.

اینجا می توان اشاره ای به داستان موسی و بنی اسراییل داشت . فرعون نماد غرور است و گوساله سامری نماد شرک و دوگانه پرستی و دو رویی . برای مبارزه با فرعون به موسی دستور داده شده که نترسد و به آب بزند فرعونِ غرور خود به دریا خواهد آمد و ازبین خواهد رفت اما فرمان خدا برای گوساله سامری افکندن آن به دریاست. حافظ اشاره به این موضوع هم دارد . دلق ازرق فام را باید کند ولی برای غرور باید نفس را رام نمود و چاره این کار هم طلب راه عاشقی است . وقتی کنار نیل هستی و فرعون به دنبال توست دیگر عقل چاره ساز نیست باید نترسی و دل به دریای عشق بزنی و غرور و نام و ننگ نباید مانعت شود.

دود آه سینه نالان من           سوخت این افسردگان خام را

حالا می توانی سینه سوزان عاشقی را درک کنی این سینه آنقدر سوزان است که افسردگان خامی که این راه ( راه عاشقی ) را درک نکرده اند ،می سوزاند و نابود و ناکام می کند.فراموش نکنیم که عاشقی همراه با سینه نالان است اما چرا نالان؟

محرم راز دل شیدای خود         کس نمی بینم ز خاص و عام را

چون دل شیدا و بیقرارعاشق کسی را محرم خود نمی یابد. چه از خواص و چه از عوام کسی نمی تواند راز سینه عاشق را درک کند .

با دلارامی مرا خاطر خوش است         کز دلم یک باره برد آرام را

فرد عاشق بیقرار یک دلارام است . همان که در عین بیقراری فکر و خیالش را با او می گذراند و به دنبال اوست .حافظ مسیر ورود به راه عاشقی را همانند سایر غزل هایش ترسیم می کند . می – مستی - عاشقی . در این مرحله از عاشقی، خاطر( ذهن) درگیر است .

ننگرد دیگر به سرو اندر چمن           هر که دید آن سرو سیم اندام را

توصیفی از درک معشوق در این بیت مطرح می شود . معشوق چنان سروی   سفید و نقره فام است که اگر او را درک کنی دیگر سروِ درون باغ به چشمت نمی آید.در این مرحله از عاشقی چشم درگیر می شود. عاشق می تواند معشوق را درک کند.

صبر کن حافظ به سختی روز و شب         عاقبت روزی بیابی کام را

حافظ خود را به صبری سخت و دشوار سفارش می کند . راه عاشقی سخت است و باید با صبر آن را پیمود . چون فقط در خاطر داشتن و درک معشوق کافی نیست بلکه باید کامیابی در عشق را نیز درک نمایی. پس مرحله آخر عاشقی کامیابی است که حافظ هنوز به آن نرسیده است . به خاطر آوردن ، دیدن و درک کردن و کامیابی سه مرحله عاشقی از نظر حافظ است که در این سه بیت به خوبی بیان شده است. این بیت آخر موید آن است که حافظ به عشق متعالی هم نظر داشته است چون کامیابی در عشق متعالی با صبر فراوانی همراه است.

به طور خلاصه با نوشیدن می به مستی می رسد و در مستی صادق شدن و خاضع شدن را که شروط عاشقی است، تجربه می کند و راه عاشقی را می یابد آنگاه معشوق را با ذهنش درک می کند و پس از آن به دیدارش می رسد و عزم آن دارد که با صبر به وصالش دست یابد.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مسیح موید در ‫۱ سال قبل، پنجشنبه ۲۴ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۰۱ نوشته:

به نظر من با توجه به اینکه حضرت حافظ کلمه حافظ رو برای تخلص خودشون انتخاب کردند اشاره ای بسیار محکم به این موضوع دارند که تمامی اشعار ایشون برگرفته از قرآن است و این رو در جای جای دیوان ایشون میتوان دید و این موضوع هم در عالم شهود به یکی از دوستاران ایشون هم توسط خود ایشون گفته شده است.

صبح‌خیزی و سلامت طلبی چون حافظ

هر چه کردم همه از دولتِ قرآن کردم

****

عشقت رِسَد به فریاد، ار خود به سانِ حافظ

قرآن ز بَر بخوانی، در چاردَه روایت

و با توجه به این نگرش می توان حکمتهای این حضرت رو بهتر درک و معنی کرد.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مهران فرجی در ‫۳ ماه قبل، شنبه ۲۷ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۰۲ نوشته:

اندره ژید در کتاب مائده های زمینی این غزل حضرت حافظ را چنین به کار برده است :

از « القصر » برایت چه بگویم؟ درین باغ که شد شبیه
نوادر ایران است ؛ گمان می کنم آنگاه که با تو از آن سخن
می گویم آنرا بر همه باغ های دیگر ترجیح می نهم ؛ هم چنانکه
در اندیشه آنم این شعر حافظ را تکرار می کنم که :
ساقیا برخیز و در ده جام را
خاک بر سر کن غم ایام را
ساغر می بر کفم نه تا زبر
بر کشم این دلق ازرق نام را

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

غزل شمارهٔ ۸

تازه‌های نرم‌افزار گنجور