گنجور » حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۸۶

وزن:	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
قالب شعری:	غزل
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۹

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به بیان تجربه‌ای از عشق و راز آفرینی می‌پردازد. او از گفت‌وگویی با یک رازدار سخن می‌گوید که به او توصیه می‌کند در کارها آسان بگیرد و از سختی‌های دنیا نگرانی نداشته باشد. همچنین تاکید می‌کند که عشق با گوش سپردن به پیام‌های پنهان و رازآلود خود به دست می‌آید و نباید در این راه صحبت کرد. شاعر در نهایت به خودفروشی و لزوم آگاهی از درون گوشزد می‌کند و از ساقی می‌خواهد که می بنوشاند تا تمام این رندی‌ها را درک کند.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# دوش با من گفت پنهان کاردانی تیزهوش

وز شما پنهان نشاید کرد سِرِّ مِی‌فروش

هوش مصنوعی: دیشب در پنهان با من صحبت کرد فردی باهوش و کاردان و گفت که نباید راز می‌فروش (که احتمالاً به معشوق یا کسی دیگر اشاره دارد) را از شما پنهان کرد.

اخطار: برگردان‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

# گفت آسان گیر بر خود کارها کز رویِ طبع

سخت می‌گردد جهان بر مردمانِ سخت‌کوش

هوش مصنوعی: گفت برو آرام و بی‌دغدغه به کارهایت بپرداز، چرا که در زندگی، سختی‌ها بر افرادی که تلاش و کوشایی بیشتری دارند، بیشتر نمایان می‌شود.

# وان گَهَم دَر داد جامی کز فروغش بر فلک

زهره در رقص آمد و بَرْبَط زنان می‌گفت نوش

هوش مصنوعی: در آن زمان (که عیش و نوش فراهم است) به من جامی بده که از درخشندگی آن، زهره (سیاره زهره) در آسمان به رقص درآمد و زنان با ساز بربط (ساز چنگی) می‌خواندند و می‌نوشیدند.

# با دلِ خونین لبِ خندان بیاور همچو جام

نی گَرَت زخمی رسد، آیی چو چنگ اندر خروش

مانند جام می با خون دل لبی خندان داشته باش نه مانند ساز چنگ که با یک زخمه مضراب، به فریاد می‌آید.

# تا نگردی آشْنا زین پرده رَمزی نشنوی

گوشِ نامحرم نباشد جایِ پیغامِ سروش

هوش مصنوعی: تا وقتی که با این پرده آشنا نشوی، پیام‌های الهی را نخواهی شنید؛ کلام روحانی به گوش افراد ناآشنا نمی‌رسد.

# گوش کن پند ای پسر وز بهرِ دنیا غم مَخور

گفتمت چون دُر حدیثی، گر توانی داشت هوش

هوش مصنوعی: ای پسر، به نصیحت من گوش کن و برای دنیا نگرانی نداشته باش. به تو گفتم که اگر بتوانی، از این سخن ارزشمند مانند دُر بهره‌مند شو.

# در حریمِ عشق نَتْوان زد دَم از گفت و شنید

زان که آنجا جمله اعضا چشم باید بود و گوش

هوش مصنوعی: در فضای عشق نمی‌توان صحبت و شنیداری داشت، زیرا در آنجا همه اعضای بدن باید فقط نظاره‌گر و شنونده باشند و باید به احساسات و عواطف عشق توجه کرد.

# بر بساطِ نکته‌دانان خودفروشی شرط نیست

یا سخن دانسته گو ای مردِ عاقل، یا خموش

هوش مصنوعی: در محفل کسانی که به نکته‌سنجی و دانش مشهورند، نیازی به خودنمایی و خودفروشی نیست. ای مرد عاقل، یا باید سخن را با علم و آگاهی بگویی یا بهتر است که سکوت کنی.

# ساقیا مِی ده که رندی‌هایِ حافظ فهم کرد

آصِفِ صاحب‌قرانِ جرم‌بخشِ عیب‌پوش

هوش مصنوعی: ای ساقی، شراب را به من بده تا رندی‌های حافظ را بشنوم؛ کسی که عیب‌های مردم را می‌پوشاند و به خاطر بخشندگی‌اش، به آصِف، یکی از شخصیت‌های برجسته و دانا، تشبیه شده است.

پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی

راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

غزل شمارهٔ ۲۸۶ به خوانش فریدون فرح‌اندوز
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

غزل شمارهٔ ۲۸۶ به خوانش سهیل قاسمی

غزل شمارهٔ ۲۸۶ به خوانش محسن هاشمی

غزل شمارهٔ ۲۸۶ به خوانش محسن لیله‌کوهی

غزل شمارهٔ ۲۸۶ به خوانش م. کریمی

همهٔ خوانش‌هاautorenew

غزل شمارهٔ ۲۸۶ به خوانش فاطمه زندی

غزل شمارهٔ ۲۸۶ به خوانش فاطمه نیکو ایجادی

غزل شمارهٔ ۲۸۶ به خوانش عندلیب

غزل شمارهٔ ۲۸۶ به خوانش احسان حلاج

غزل شمارهٔ ۲۸۶ به خوانش شاپرک شیرازی

غزل شمارهٔ ۲۸۶ به خوانش نازنین بازیان

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

شرح صوتی غزل شمارهٔ ۲۸۶ به خوانش محمدرضا ضیاء
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش

پیشنهاد مشق شعر

ادیب صابر » دیوان اشعار » ترکیبات » شمارهٔ ۲

نیست از قدر و خطر در هفت کشور هم کفوش

زین همی نازد ولیش و زان همی سوزد عدوش

گر عدو خواهد که در راه خلافش دم زند

نم نماند در دهانش دم بگیرد در گلوش

اوج علیین نخوانم همت عالیش را

[...]

امیرخسرو دهلوی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۱۱۵۵

مست و لایعقل گذشتم از در میخانه دوش

سالکی دیدم نشسته پیش پیر می فروش

گشته از دنیا و مافیها به کلی اختیار

از پی یک جرعه می بر باد داده عقل و هوش

مطربان افتاده بی خود هر یکی بر یک طرف

[...]

سیف فرغانی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۳۱۶

ای خریداران رویت عاشقان جان فروش

شور در مردم فتاد از عشق رویت رو بپوش

با قفاداران انجم ماه نتواند زدن

با رخت پهلو اگر خورشید باشد پشت روش

من خمش بودم مرا آورد شوقت در سخن

[...]

کمال خجندی » غزلیات » شمارهٔ ۶۴۹

یار خرمن سوز ما گو روی گندمگون بپوش

ورنه خواهد سوخت خرمن هر کرا عقل است و هوش

روی گندمگون نمود و جان ما یک جو فروخت

از چه شد باز اینچنین گندم نمای جو فروش

شاهدان از گوشها کردند درها را رها

[...]

نسیمی » دیوان اشعار فارسی » غزلیات » شمارهٔ ۱۶۴

باطن صافی ندارد صوفی پشمینه پوش

دست ما و دامن دردی کشان جرعه نوش

ای مخالف چند باشی منکر عشاق مست

سر توحید از نی و چنگت نمی آید به گوش

ای که می گویی بپوش از روی خوبان دیده را

[...]

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۳۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

عطاءالله حواری نسب در ‫۱۵ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۱ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۱۱:۱۹ نوشته:

سلام
بیت اول "وز" شما . . . صحیح است.
بیت دوم " سخت‌کوش" صحیح است.
بیت ششم "وز" بهر . . . صحیح است.
بیت هفتم "آن‌جا" با نیم فاصله صحیح است.
---
پاسخ: به جز مورد آخر، که «اینجا» را سر هم نوشتیم در سایر موارد مطابق نظر شما رسم‌الخط تصحیح شد.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سعید در ‫۱۵ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۲۰ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۲۲:۰۸ نوشته:

بیت دوم با توجه به "آسان گیر" "سخت میگیرد" درست است حافظ به سعی سایه
با توجه به موسیقی شعر در بیت اول "پنهان نشاید داشت" به جای "نشاید کرد" .... درست تر به نظر میرسد
---
پاسخ: با تشکر، متن مطابق تصحیح قزوینی است. البته در حاشیه آورده که در بعضی نسخ به جای «می‌گردد» نقل شده «می‌گیرد».

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

جواد در ‫۱۴ سال و ۴ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۰ تیر ۱۳۹۱، ساعت ۰۰:۳۵ نوشته:

در بیت دوم اتفاقاً سخت می گردد عمیق تر و حافظانه تر است چون هم به گردیدن و گردش روزگار اشاره دارد و هم این که سخت شدن زمانه را به روزگار نسبت نمی دهد بلکه آن را از منظر و دید انسان ها می داند در حالی که در سخت گرفتن چنین نیست و این روزگار است که سختی را وارد می آورد و به روش زندگی و دید انسان مربوط نیست و این خلاف توصیه ی بیت است.البته درست است که طنطنه و موسیقی کلام در سخت می گیرد بیش تر است.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

ناشناس در ‫۱۲ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۱۱ اسفند ۱۳۹۲، ساعت ۱۵:۱۷ نوشته:

باسلام.به لحاظ معنایی درمصراع:بربساط نکته دانان خودفروشی شرط نیست . به جای «شرط»آوردن «عقل»درست تراست.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دکتر ترابی در ‫۱۲ سال و ۶ ماه قبل، جمعه ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۳، ساعت ۲۱:۰۴ نوشته:

باز هم با ناشناس موافقم ، بر بساط نکته دانان خود فروشی عقل نیست( از سر عقل نیست)
شرط نیست شعر را از مانا می اندازد و هم به مصرع دوم نگاه کنیدکه می فرماید: یا سخن دانسته گوی ای مردعاقل ( بر عقل تکیه می فرماید و نیازی و خبری از شرط وشروط نیست )
یا خموش.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

بهامین در ‫۱۱ سال و ۹ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ بهمن ۱۳۹۳، ساعت ۰۷:۵۹ نوشته:

یا سخن دانسته گو ای مرد عاقل یا خموش
فکر کنم درستش این باشه:
یا سخن دانسته گو ای مرد "دانا" یا خموش

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

ایران نژاد در ‫۱۱ سال و ۵ ماه قبل، دوشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۴، ساعت ۰۱:۳۹ نوشته:

فراموش نشود در این زمینه شیرازیان تنها نیستند
کرمانیان رقیب سر سخت آنانند!!

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

رکن در ‫۱۰ سال و ۱۰ ماه قبل، سه‌شنبه ۱ دی ۱۳۹۴، ساعت ۱۴:۲۵ نوشته:

از دوستان تثقاضا می شود توضیحی در باره بیت آخر بنویسند. با تشکر

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

کمال در ‫۱۰ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۰ دی ۱۳۹۴، ساعت ۲۰:۱۹ نوشته:

فالی دروصف این غزل:
ای صاحب فال، همیشه قبل ازآنکه سخنی
برزبان آوری تمام ابعادآن رابسنج وبعدآن،
رابرزبان جاری کن.تمامی مشکلات با،،،،،،،،،،،
گفتگووصحبت حل خواهدشدبایدبا،،،،،،،،،
تمامی مساءل به راحتی کناربیاییدتا،،،،،،،،،،،
همیشه موءفق وسربلندباشید،ازجرو،،،،،،،،،
بحث پرهیزکنید.سعی کنیدهمیشه خندان،
باشیدوکمترغصه بخوریدوبامردم مدارا،،،،
کنید،انشاءالله موءفق میشوید.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علی شیرازی در ‫۱۰ سال و ۳ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۶ مرداد ۱۳۹۵، ساعت ۰۹:۱۱ نوشته:

روفیا و ایران نژاد گرامی
در این جا سخت کوش به معنی سخت گیر است
زنده یاد دهخدا سخت گیر را یکی از معانی سخت کوش دانسته و در واژه نامه خود به شعر زیر از فردوسی بزرگ توجه داده و آنرا به معنی سخت گیر دانسته است:
سخت گیر :
اگر چرخ با من بود سخت کوش
بگرز گرانش بمالم دو گوش .
اشتباه دیگری که در باره شعر حافظ رواج دارد معنی واژه بخشم در بیت:
اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل مارا
به خال هندوش بخشم سمرقند و بخارا را
که در اینجا به معنی گذشتن (ترجیح دادن) است نه عطا کردن
چنانچه فرمود:
عطایش را به لقایش بخشیدم (ندیدن او از عطای او گذشتم)
متن
درویشی را ضرورتی پیش آمد .کسی گفت:فلان نعمتی دارد بی قیاس.اگر به سر حاجت تو واقف گردد همانا که در قضای آن توقف روا ندارد.گفت:من او را ندانم.گفت:منت رهبری کنم.دستش گرفت تا به منزل آن شخص درآورد.
یکی را دید لب فروهشته وتند نشسته برگشت وسخن نگفت. کسی گفتش چه کردی؟ گفت: عطای او را به لقایش بخشیدم.
مبر حاجت بنزدیک ترشروی
که از خوی بدش فرسوده گردی
اگر گویی غم دل با کسی گوی
که از رویش به نقد آسوده گردی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۵ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۲۰:۳۲ نوشته:

https://rezasaghy.blogfa.com/

دوش بامن گفت پنهان کاردانی تیزهوش

و زشماپنهـان نشایدکردسرّ می فروش

حافظ یک شاعربابصیرت باهوشی فوق العاده بود وتوانمندی خاصّی درمشاهده ی ریشه های نهان ساختارهای اجتماعی داشت. اوالگوهای فرهنگی، دینی، سیاسی واجتماعی راکه هزاران سال قدمت داشت بخوبی می شناخت ودرعین حال همانندیک کودک معصوم رویاپردازی میکرد. اوبه راحتی می توانست جلوه های تخیّلاتش رابه مددنبوغ خارق العاده اش به رشته ی تحریردرآورده وغزلهای جاودان وماندگارخلق کند. غزلهایی که سبب بیداری وآگاهی مردم شده وبستری ارزشمندفراهم می سازندکه مردم عادی نیزباالگوهای ساختارهای دینی وحکومتی آشنایی پیداکنند وفریب دین فروشان شیّاد راکه درلباس دیانت حقّه بازی می کنند نخورند. دراینجا نیز بخشی ازصحبتهای شاعرباشکلها ورخدادهای خیالیست که به غزلی ناب وبی نظیرختم شده است. منبع اصلی اغلب غزلهای دیگر حافظ همین تخیّلات بی مانند اوست

معنی بیت: شب گذشته درعالم مکاشفه، روشن ضمیری هوشیار وکاردان، بصورت پنهانی درگوش من گفت : توصاحب معرفت قلبی هستی وبه جایگاهی دست یافته ای که می توانی به بخشی ازرازهای پنهان زندگانی پی ببری…..شایسته نیست راز می فروش را از تو پنهان داشت.

«می فروش» همان پیرخرابات یا پیرمغان معروف هست که دراشعار حافظ حضوری همیشگی دارد و مریدانش را ازمی حق وشراب عشق سرمست می سازد وتاریکی های راه رندانگی را برجویندگان حقیقت روشن می سازد.

حافظ ازمیان پیام آوران دینی ورهبران معنوی، تنها کسی راکه پذیرفته وهمه ی عشق وعلاقه ی قلبی خودرا به او نثارکرده است همین "پیرمغان" هست که بانامهای پیرخرابات، می فروش، پیرمیکده درسراسردیوان او حضوردارد. بسیاری ازحافظ پژوهان معتقدند که پیرمغان همان حضرت زرتشت هست. حتّی بعضی پارافراترگذاشته وبراین باورند که حافظ،به مذهب زرتشت گرویده بود. امّا حافظ که یک شورشی وعصیانگردربرابرمرزها ومذاهب سازمان یافته شناخته شده هرگز درچارچوب یک مذهب وساختار تشکّل یافته آرام نمی گیرد وهیچ برچسبی جز رندانگی وآزاداندیشی رانمی پذیرد. علاقه ی قلبی وارادت ناتمام حافظ به حضرت زرتشت، همخوانی ونزدیکی افکاروباورهای اوبه اندیشه های ناب وفراشمول زرتشت بوده وبه مذهب زرتشت که مانندسایرمذاهب سازمان یافته شده بود ربطی ندارد. حافظ پیش ازآنکه به مذهب بیاندیشد به فرهنگِ کهن ایرانی ومیراث نیاکانمان می اندیشیده وبرآن می بالیده است.

ازآن به دیرمغانم عزیزمی دارند

که آتش که نمیردهمیشه دردل ماست

بنابراین "پیرمغان" ارجاع اذهان مخاطبین به فرهنگ کهن باستانی، وباورهای نیاکانمان (قبل ازحمله ی اعراب به ایران) وتاکید وبرجسته سازی اندیشه های ناب زرتشت است.

کاردان تیزهوشی قصد دارد پرده ازاسرار این "می فروش" برداشته ونزدحافظ فاش کند چراکه حافظ را سزاوار وشایسته ی شنیدن این راز می داند؛ اما این رازچیست؟ وآن کاردان چه گفت :

🌿━━━━━━━━━━🌿

گفت آسان گیر برخود کارهاکزروی طبع

سخت می‌گرددجهان برمردمان سخت‌کوش

این بیت یکی ازهمان رازیست که کاردان تیزهوش بانقل قول از"می فروش" درحال بازگویی آن برای حافظ است .این بیت درعین سادگی آنقدر سازنده وجهت بخش است که بصورت "ضرب المثل"درآمده است . آسان گرفتن کارها موضوعیست که امروزه درکانون توجه روانشناسان ومربیان امور تربیتی نیزقرارگرفته وبه بیانهای گونانون سعی دارندمردم رابا نتایج شگفت انگیز آن آشنا نموده وجامعه رابسوی تندرستی وپیشرفت وتوانمندی هدایت نمایند. خندیدن برمشکلات، موهبت تلّقی نمودن سختی های زندگی وجدی نگرفتن مرارتها ومشکلات ، از زیرشاخه های این ضرب المثل راهبردی وبنیادین است که هرکدام می تواند به تنهایی زندگی افرادزیادی رامتحوّل نموده وگزند فشارهای روحی –روانی مشکلات راخنثی سازد.

معنی بیت : کاردان تیزهوش اززبان می فروش گفت: کار ها را برخود آسان شمار ،ساده انگاری ومثبت اندیشی پیشه گیر وازسختگیریها وجدّیت پرهیزکن تاروزگارنیز مطابق خواسته ووفق مراد توبچرخد. جدّی بودن نشانه ی بیماریست وشوخ طبعی نشانه ی خردمندی وفرهیختگی.

دنیا براساس طبیعت و سرشتی که دارد سخت گیراست و بر انسانهایی که امورات رابسیارجدّی می گیرند سختگیری بیشتری می کندوآنهارابا سختی و ناکامی روبرو می‌سازد. جهان ما بازتاب باورها وخواستهای درونی ماست اگرامورات راسهل وساده تلّقی کنیم یا سختگیربوده باشیم همان وضعیت رادرجنبه های مختلف زندگی شاهدخواهیم بود آنچه که رخ می نماید انعکاس باورهای درونی خود ماست.

امروزه نیز باتوسعه ی دانش روانشناسی، می گویند "آدمی همانست که فکر می کند" پس اگرفکرکنیم که مشکلات سهل وساده هستند وبرخود واطرافیان خویش سخت نگیریم، قطعاً همانگونه سهل وآسان رقم خواهدخورد وروزگارنیز برماسخت نخواهدگرفت.

خواهی که سخت وسست جهان برتوبگذرد

بگذرزعهد سست وسخن های سخت خویش

🌿━━━━━━━━━━🌿

وانگهم در داد جامی کز فروغش بر فـلک

زهره دررقص آمدوبربط زنان میگفت نوش

وانگه : پس از آن

فروغ : پرتو ، تابش

زهره :ناهید، دومین سیارة منظومة شمسی به نسبت فاصله از خورشید که آنرا آوازخوان ، چنگ نوازو رقاصه ی چرخ فلک دانسته اند.

بربَط: نوعی ساز زهی که عود یا رودنیزگویند.

معنی بیت:

پس ازآن پیرمی فروش جامی از شراب معرفت وعشق به من داد که ازشدت تابش انوارآن ،زهره با شور وشوق بحالت رقص درآمدوبربط زنان [در حال نواختن چنگ ]به من گفت گوارای وجودت باد.

در اشعارحافظ شراب ومی وباده چه مجازی وحقیقی، نورانی وپرفروغ هستند. "ساقی به نـور باده بر افروز جام ما» شراب معرفت ودانایی روشندلی می بخشد وشراب انگوری نیزدرچهره‌ی فردشراب خورده (روشنایی؛نشاط وانبساط خاطر) به بارمی آورد.

هرگزبه یُمن عاطفت پیرمی فروش

جامم تُهی نشدزمَی ِ صاف وروشنم

🌿━━━━━━━━━━🌿

با دل خونین لب خندان بیاور همچو جام

نی گرت زخمی رسدآیی چوچنگ اندرخروش

هرچندکه دلت نالان واندوهناک می باشد سعی کن همانند جام شراب که دلش خونین می باشد [پرازشراب سرخ رنگ] اما لبش خندان است لب تو هم خندان باشد. خنده یکی ازنعمتهای عظیم الهیست که فقط به انسان عطاشده است وسایرموجودات ازاین ویژگی اعجازآمیزبهره مند نیستند! خنده آنقدرپر رمز ورازست که چنانچه برصورت مرده بنشیند صورت اورا دلنشین وفریبا خواهدساخت! جالب انکه خنده تنها رفتاریست که اگرحتی بصورت مصنوعی ونمایشی نیزبه انجام برسد تاثیرات مثبتی برروح وروان آدمی می گذارد!

وحالت‌های صورت حتی اگر واقعاً منظور خاصّی پشت شان نباشد می‌توانند به‌صورت معناداری خُلق و خو و احساسات ما را تحت تأثیر قرار می دهند!

بنابراین خنده برلب داشتن ،یکی ازمهارتهای اساسی زندگی بوده وراز خوشبختی وسعادت در همین نکته نهفته است . و اگر زخمی یا رنجی به تو رسید همانند چنگ مباش که با زخمه‌ای به صدا در می‌آید؛ ناله و فریاد سر مکن و درهرشرایط سخت ودردآور خنده برلب داشته باش تاازآثارمعجزه آسای آن بهره مندگردی.!

"زخمی رسد"واژه ی ایهامیست وباخوانده شدن کلمات بعدی بیت، [زخمه ] وسیله ی موسیقی که با آن چنگ می نوازندرابه ذهن متبادر می سازد.

باضعف وناتوانی همچون نسیم خوش باش

بیماری اندراین ره بهتر زتندرستی

🌿━━━━━━━━━━🌿

تـا نگردی آشنـازیـن پرده رمـزی نشنوی

گـوش نا محرم نباشد جای پیغام سروش

آشنا : ، اهل معرفت ؛ خودی

پرده : حجاب ، مانع بین عاشق و معشوق ، پرده‌ی غیب که مانع میان خداوخالق است

سروش : فرشته‌ی وحی و الهام ،

در اینجا "سروش" استعاره از پیر و مرشد و عارف کامل و داننده‌ی اسرار یا همان "پیر می فروش" است ، پیر میخانه‌ی معرفت، اسرار را به همه‌ی مریدان نمی‌گوید مگر به آنان که قابل اطمینان بوده و آشنا و محرم اسرارهستند . حافظ رندانه می‌گوید که من نیز جزو کسانی هستم که شایستگی شنیدن اسرار پیرمی فروش را دارند چراکه تا لیاقت وسزاواری کسی به اثبات نرسد از این پرده ی غیب رمزی نخواهد شنید گوش نامحرم وغریبه ها و آنهایی که شایستگی لازم را تحصیل نکرده اند جای این قبیل اسرار ورازهای مگو نیست.

چه گویمت که به میخانه دوش مست وخراب

سروش عالم غیبم چه مژده ها داده ست ؟!

🌿━━━━━━━━━━🌿

گوش کن پندای پسروزبهردنیا غم مخور

گفتمت چون دُرّحدیثی گرتوانی داشت هوش

دُرّ : مروارید

حدیث : روایت ، سخنان بزرگان

"ای پسر" یا "ای فرزند" معمولاً ازسوی بزرگان به مُریدان وجویندگان حقیقت خطاب می‌شود.

ای فرزند ! پند واندرزی ارزشمند همچون مروارید مرا بااشتیاق ورضامندی بپذیر و غم دنیای فانی وبی ارزش رانخور، اگر هوشیار باشی وخوب توجّه‌کنی ، این پند که به تو دادم آنقدر ارزش وقیمت دارد که مانند مرواریدی آویزه ی گوش کنی! آن را درک کن وبکاربگیرکه راه رستگاری وخوشبختی در همین نکته نهفته هست

نقدعمرت ببردغصّه ی دنیا به گزاف

گرهمه عمر دراین قصّه ی مشکل باشی!

🌿━━━━━━━━━━🌿

بربساط نکته‌دانان خودفروشی شرط نیست

یـاسخن دانسته گوای مردعاقل یاخموش

بساط : سفره ،اسباب سفره و مجلس

نکته دان : نکته سنج ، باریک بین

در مجلس حکیمان و نکته سنجان خودنمایی وتظاهر جایگاهی ندارد وخلاف ادب ، نزاکت ومعرفت می باشد. ای کسی که ادّعای عقل و فرزانگی داری ! یا حکیمانه سخن بگو و یا اگر قادرنیستی نکته های ظریف ولطیف بگویی بهترآنست که خاموشی گزینی ولب ازسخن گفتن فرو بـنـدی تا ارزش تومحفوظ بماند. هرسخنی راباهرکسی وهرنکته ای رادرهر جایی نباید مطرح کرد بدان که فضلیتی والاتراز خاموشی وسکوت نیست. داناوخردمندان می دانندکه هیچ نمی دانند!امّا نادانان ادّعای دانایی می کنند وگمان می کننددرموردهمه چیزمی دانند. دانایان حال نادانان راخوب درک می کنند چون تجربه ی نادانی رادارند وطعم ان راقبلاًچشیده اند امّانادانان هرگزنمی توانندحال دانایان رادرک کنند چون هنوزآن حال راتجربه نکرده اند!

باخرابات نشینان زکرامات ملاف

هرسخن جایی وهرنکته مکانی دارد

🌿━━━━━━━━━━🌿

درحریم عشق نتوان دم زد از گفت وشنید

زانکه آنجاجمله اعضا چشم بایدبودوگوش

حریم : اطراف ، آستانه ؛پیشگاه؛ محضر. دراینجا منظور جایی هست که فرصت دیداربین عاشق ومعشوق رخ داده است. درچنین مقامی مقّدس‌؛ اذهان معشوق وعاشق هردو ازگذشته وآینده فارغ شده وبشدّت درلحظه ی حال حضورخالص دارند. گفت وشنید درچنین لحطات متعالی هیچ جایگاهی ندارد. مکالمه درسکوت صورت می پذیرد گرفتن دستان همدیگر؛ نگاه کردن چشمان همدیگر بهترین ورساترین نوع گفتگوست. ادراک عظیم متقابل بین عاشق ومعشوق رخ می دهد وهیچ سعادت ولذتی بالاترین ازاین وجود ندارد.

معنی بیت:

درمحضر وفضای ملکوتی ملاقات عاشق ومعشوق، جایی برای بحث و گفتگو وجودندارد. مکالمه درچنین لحظات مقدّس؛ درسکوت محض انجام میگیرد سکوتی وسیع که عاشق کاملاً ناپدید می شود هیچ صدایی ازاودرنمی آید هیچ خواهش وتمنّایی مطرح نمی شود. بایدکه در آنجا تمام اعضای بدن به ویژه زبان؛ مبدّل به چشم وگوش شوند وساکت بمانند تا جلوه های خیال انگیزعشق فرصت ظهور وتجلّی پیداکنند مبادا غفلت کنی و لحظه ای ازاین فرصت متعالی را باسخن گویی یا پرسش تباه کنی وازدریافت فیض ادراک عظیم محروم گردی! در حضور معشوق فقط وفقط باید بی گفتگو ساکت ماند ومشاهده کردتاازبارش فیض مستفیض شد. دراین چنین اتّفاق مبارکی، درجریان ملاقاتهای عاشق ومعشوق، شرابی گیراو گوارا به عمل می آید بدین معناکه وقتی یک عاشق صادق درمحضرمعشوق حضورپیدامی کند زمان متوقف شده و بین آنهااتفاق غریبی رخ می دهد، به هر دوی آنها ازغیب چیزی اعطامیگرددوهردو رابه غایتِ خوشی وسرورمی رساند.

بی گفتگوی زلف تودل راهمی کشد

بازلف دلکش توکه را روی گفتگوست

🌿━━━━━━━━━━🌿

ساقیامی ده که رندیهای حافظ فهم کرد

آصف صاحبقران جرم بخش عیب پوش

آصف : آصف بن برخیا وزیر حضرت سلیمان و بسیاری اوقات به وزیرانی که دارای فکر وتدبیر ونکته سنج بودندنیزآصف گفته می شده

صاحب قران : صاحب عزّت وآنکه ازمادرنیکبخت زاده شده است ،به کسی که هنگام تولّدش دو ستاره‌ی زهره و مشتری در یک برج از بروج دوازده‌گانه‌ی فلکی قراردارندصاحب قران گویند.

"رندی" یکی ازپرمعناترین واژه ی دیوان حافظ است. دراینجا به معنی رفتارهایی هست که بظاهروازمنظرشریعت گناه هستند امادر باطن ثواب وموردقبولند. مانند عشقبازی،نظربازی، شادیخواری،عیش ونوش،رهایی ازتعلّقات دینی ودنیوی،شکستن سنّتهاوخارج شدن از چارچوب هایی که جامعه ومدرسه ومذهب برای به اسارت گرفتن مردم درست کرده اند و….

منظور از "آصف" احتمالاً "جلال الدین تورانشاه" وزیر شاه شجاع است وزیر کاردان وفرزانه ای که به حافظ ارادت خاص می ورزیده ومتقابلاً حافظ نیز او رادوست می داشته است، زیرادرتمام اشعارخود ازاوبه نیکی یادکرده است . شاه شجاع وجلال الدین تورانشاه هردواهل دل‌؛ فرهنگی وفرهیخته بودند.

معنی بیت:

ای ساقی می بده تا شادمانی کنیم زیرا که "جلال الدین تورانشاه" که وزیری با گذشت و عیب پوش است دلیل ظاهر گناه آلود و باطن پاک مرا درک کرده است . اومراخوب می شناسد وازبابت این میگساری خشمگین نخواهدشد.

می اندرمجلس آصف به نوروزجلالی نوش

که بخشدجرعه ی جامت جهان راساز نوروزی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علیرضا در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، پنجشنبه ۵ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۰۱:۵۴ نوشته:

در حریم عشق نتوان دم زد، بجای نتوان زد دم... درست است چون وجود دو دال پی در پی، در انتهای زد و ابتدای دم، تنافر پدید می آورد.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

تقی زاده در ‫۹ سال و ۵ ماه قبل، دوشنبه ۸ خرداد ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۲۵ نوشته:

مفهوم اصلی در این شعر در بیت
تا نگردی آشنا زین پرده رمزی نشنوی
گوش نامحرم نباشد جای پیغام سروش
نهفته است

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

کنکوری در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۳۱ نوشته:

واقعا دست کسایی که میان معنی و مفهوپ مینویسن درد نکنه خیلی به درد ما کنکوری ها میخوره واقعا خدا حفظتون کنه همینطور ادامه بدید

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

جهن یزداد در ‫۴ سال و ۵ ماه قبل، شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۱، ساعت ۱۶:۰۷ پاسخ داده:

خدایی باورم نمیشود چجور کسی شعر حافظ و سعدی و فردوسی را نمی فهمد جر در ان چیزی عربی باشد کسی نداند دیگرش پارسی است

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سعید در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۲۳ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۱۲ نوشته:

نی گرت زخمی رسد آیی چو چنگ اندر خروش
را اینگونه نیز می توان خواند :
نی گرت زخمی رسد آیی چو چنگ اندر خروش؟
معنی : مگر نه این است که فقط زمانی که زخمه ای بر تو وارد شد می توانی همچون چنگ به خروش دربیایی؟

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

محدث در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۲۶ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۰۳:۴۰ نوشته:

حدیث کرد مرا برخی شاگردزاده های عارف الهی، سید علی قاضی تبریزی م 1366ق، که به رغم برجستگی های فراوان عده ای از اکابر تلامیذ آن عارف فقید در وادی علم و اقلیم عمل؛ سبب اینکه زنده یاد هاتف قوچانی(رضوان الله علیه) به عنوان وصی رسمی وی شد و حکیم وارسته و مفسر بی بدیلی چون علامه طباطبایی م 1360ش وصی نگشت پاره ای امور بود، از جمله1. افراط(البته ممدوح) مرحوم هاتف در هیچ دیدن خویش، 2.ثقل نوم علامه و به خصوص 3.بحث های نسبتا وسیع علامه در زمان تحصیل اخلاق و عرفان نزد مرحوم قاضی با ایشان، که قاعدتا ناشی از توغل وی در برهانیات حکمی آن روزگار بود.
این ابجد خوان دفتر نادانی را گمان می رود به یک معنا مقصود خواجه حافظ(قدس سره) از این بیت اشاره به مورد سوم مطلب فوق الذکر است؛ و الله هو العالم و ولیه الغائب ایضا کذلک:
در حریم عشق نتوان زد دم از گفت و شنید
زان که آنجا جمله اعضا چشم باید بود و گوش

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

روح اله در ‫۷ سال و ۷ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۰ فروردین ۱۳۹۸، ساعت ۱۴:۰۶ نوشته:

سخت کوش کسی است که برای رسیدن به خواسته هایش بیشتر کار فیزیکی می کند تا کار ذهنی. چون معتقد است دلیل شرایط بهتر همین است. در حالی که در جامعه می بینیم افرادی که کمتر کار فیزیکی و بیشتر کار ذهنی می کنند شرایط بهتری دارند. جهان و زندگی برای افراد سخت کوش سخت می گردد. جهان با کسی مشکل ندارد. بلکه به قول مولانا سوی ما آید نداهای را صدا. یعنی پاسخ جهان به درخواست ما نسبت به سخت شدن اوضاع باعث می شود اوضاع برای ما سخت بگردد.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

احمد خرم‌آبادی‌زاد در ‫۶ سال و ۵ ماه قبل، سه‌شنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۹، ساعت ۲۱:۱۰ نوشته:

در زیر، همین غزل از کهن‌ترین نسخه دیوان حافظ (نگارش 801 هجری، با دیباچه محمد گلندام) باز نویسی می‌شود.
موارد درون گیومه، تفاوت‌ این نسخه را با نسخه‌‌های موجود نشان می‌دهند.
دوش با من گفت پنهان کاردانی تیزهوش
"از" شما پنهان نشاید "داشت" سر می فروش
گفت آسان گیر بر خود کارها کز روی طبع
سخت "می‌گیرد" جهان بر مردمان سخت‌کوش
وان گهم در داد جامی کز فروغش " نُه" فلک
زهره "بر" رقص آمد و بربط زنان می‌گفت نوش
با دل خونین لب خندان بیاور همچو جام
نی گرت زخمی رسد آیی چو "نی" اندر خروش
تا نگردی آشنا زین پرده رمزی نشنوی
گوش نامحرم نباشد جای پیغام سروش
گوش کن پند ای پسر وز بهر دنیا غم مخور
گفتمت چون در حدیثی گر توانی داشت هوش
در حریم عشق نتوان "دم زد" از گفت و شنید
"گرچه" آنجا جمله اعضا چشم باید بود و گوش
در بساط نکته دانان خودفروشی شرط نیست
یا سخن دانسته گو ای مرد "بخرد" یا خموش
ساقیا می ده که رندی‌های حافظ فهم کرد
آصف صاحب قران جرم بخش عیب پوش

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

فاطمه دِل سَبُک (مهر۱۳۲۵ - تیر۱۴۰۲/یزد) در ‫۶ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۱ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۰۶:۴۲ نوشته:

استاد سید علی ساقی/رضا ساقی/ساقی گرامی
با درود و آفرین فراوان
خدا را شکر که توانستم به ارزش نوشته های شما در حاشیه پی ببرم.
باور کنید به عشق حافظ و به امید شرح ساده و کاربردی و درست شما بود.که در مدت 6 ماه به این غزل رسیدم.
امیدوارم هرچه سریعتر این حاشیه ها به کتابی مبدل شود و در دسترس همگان قرار گیرد
در صورت عدم مجوز از وزارت ارشاد امکان چاپ در خارج از ایران قطعا وجود دارد و مور استقبال فارسی زبانان قرار خواهد گرفت.
به امید دیدار
شما را به خدای حافظ می سپارم.
سپاسگزارم

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برگ بی برگی در ‫۶ سال قبل، یکشنبه ۲۷ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۱۲:۲۱ نوشته:

دوش با من گفت پنهان کاردانی تیزهوش
وز شما پنهان نشاید کرد سر می فروش
دوش در فرهنگِ عارفانه یعنی همین دَم یا لحظه و کاردانِ تیز هوش بزرگان و عرفایی همچون حافظ و مولانا و یا پیامبرانی چون ابراهیم هستند که صدها و یا هزاران سال پیش از این با تیز هوشی و در اوانِ جوانی تشخیص دادند که از جنسِ عالمِ ماده نیستند و بلکه ذات و اصلِ انسان به معنیِ عام از عالمِ بینهایت و معناست که در قالبِ محدودِ جسم به این جهان آمده است اما قابلیتِ متعالی شدن و بازگشت به اصلِ خود را در حالیکه در فُرم و بدنِ خود بسر می بَرَد دارا می باشد، پس سالکِ طریقتی همچون حافظ نیز که با جهد و سعیِ بسیار متعالی شده و پس‌از آنکه با خداوند به وحدت رسید به اسرارِ هستی واقف می‌گردد می تواند با کاردانیِ بدست آمده راهنما و پیشاهنگِ سالکانِ کوی عشق شده و دیگران را نیز از میِ معرفت الهی بهرمند کند و البته پیرِ مِی فروش یا خداوند این راز را پنهانی بگوشِ حافظ و یا عاشقان می رساند تا نامحرمان و نا آشنایان با عشق در این کارِ بیان و انتقالِ سِرّ اخلال نکنند، گویی حافظ در این غزل قصدِ بیانِ رازی را دارد که از می فروشِ الست یا زندگی شنیده است و شایسته نمی داند آن را از ما پنهان کند اما خود را در نه در جایگاهِ آن کاردانِ تیز هوش، بلکه در مقامِ پذیرنده و دریافت کنندهٔ سِرّ معرفی می کند.
گفت آسان گیر بر خود کارها کز روی طبع
سخت می‌گردد جهان بر مردمان سخت‌کوش
درس امروزِ حافظ از زبان آن پیرِ می فروش یا هستی مطلق بوده و پیغام این است که انسان باید کارها را برخود آسان گیرد، کارها در اینجا تمامی عوامل بیرونی تاثیر گذار بر درون انسان را شامل میگردند، یعنی ضروری ست سالک و پوینده راه عاشقی آسمانِ درون خود را باز و گسترده کند که این فضا گشاییِ درونی میتواند تا بینهایت خداوند ادامه داشته باشد چرا که انسان نیز از جنسِ معنا یا خداوند است پس او نیز بالقوه دارای چنین قابلیتی میباشد و می تواند آنرا به فعل درآورَد، برای مثال کسی با توهین و ناسزا خویشتنِ دروغین انسان را برانگیخته میکند، پس این خود نیز انسان را تحریک به خشم و ایجاد واکنش میکند و آنوقت است که انسان با باز کردنِ درون یا شرحِ صدر میتواند بر خشم خود مستولی شده و خویشتنِ کاذب و تحریک کننده اش را به حاشیه براند، اما اگر انسان قادر به باز کردن فضای درون نگردد و با سخت کوشی بخواهد آن اهانت را جبران نموده و متقابلاََ دست به انتقام‌جویی بزند هستی یا زندگی نیز بواسطه طبع یا طبیعتش به این سخت کوشیِ انسان پاسخ میدهد و آن سختگیری متقابل بر چنین انسانی خواهد بود، یعنی درونِ او را که بطورِ فطری عاشق است خالی نموده و دردها را جایگزین آن میکند، دردهایی مانندِ حسادت، بُخل، نفرت، کینه، خشم، حس انتقام جویی و .... پس به همین سبب می فروش توصیه اکید به پرهیز از واکنش به انواعِ اتفاقاتِ بیرونی دارد، ورود به مجادلات سیاسی و امثالهم نیز سخت کوشی ست. مولانا نیز در راستای تبیینِ این معنا میفرماید :
سخت گیری و تعصب خامی است / تا جنینی ، کار خون آشامی است

یعنی دنیایِ جنین محدودیت است و بیشترِ ما انسانها که محبوس در ذهن هستیم نیز خون می خوریم و درد هایی را متحمل می شویم که نتیجه خامی و سخت گیری های متعصبانه ماست .
وانگَهَم در داد جامی کز فروغش بر فلک
زهره در رقص آمد و بربط زنان می‌گفت نوش
میفرماید پس اگر انسان اینچنین درون خود را وسیع و باز نمود آن هنگام است که جامی از مِیِ عشق و خردِ ایزدی به او خواهند داد که از پرتو یا فروغِ آن شراب زهره که نمادِ شادی و طرب است در فلک یا آسمانِ درونِ انسان به رقص آمده و با نوای شادی بخشِ بربط میگوید این می گوارای وجودت باد، یعنی سالکِ عاشق با فضا گشایی و باز کردن درون است که فروغ و نور جامِ مِی را درک میکند، درواقع می فروش همواره جامی لبالب مهیا در دست داشته و این انسان است که با خشم و کینه توزی یا با حسادت و سایر دردها خود را از آن محروم میکند .
با دل خونین لب خندان بیاور همچو جام
نی گرت زخمی رسد آیی چو چنگ اندر خروش
وقتی انسان هیچگونه غم و ناراحتی ندارد که طبعاً ظاهری خوب و خوشرو دارد، پس حافظ می‌فرماید مهم آن است که وقتی انسان در شرایط بسیار دشوار قرار میگیرد نیز خوشرو و شادمان باشد و موجب انتقالِ ناراحتیِ خود به دیگران نگردد. درس معنویِ بیت در مصرع دوم هنگامی به اوج میرسد که حافظ از زبانِ پیرِ مِی فروش عدم شِکوه و شکایتِ انسان را در شرایط و اتفاقاتِ تلخ و ناخوشایند گوشزد میکند و می‌خواهد تا زخم های روزگار را که بازتابِ عملکردِ ماست بپذیریم و این در حالیست که اغلبِ ما انسانها با کمترین خدشه و زخم به پارک خود ساختهٔ ذهنی مان آنچنان برآشفته و خشمگین شده و یکسره می خروشیم که گویی جهان برای ما به پایان رسیده است، درواقع خویشتن داری در هنگام سختی ها نیز آسان گیری به حساب میآید .
تا نگردی آشنا زین پرده رمزی نشنوی
گوش نامحرم نباشد جای پیغام سروش
میفرماید تا کسی در زمره‌ی عاشقانِ درگاهش در نیاید و خویشِ عشق نگردد رمزِ این سخنانی را که حافظ در پرده می‌گوید در نخواهد یافت، درواقع سالک باید با حفظ و بکار گیریِ ابیاتِ ذکر شده شرحِ صدر و آسان گیریِ کارها را تمرین کند تا در عمل ببیند چند مرده حلاج است وگرنه صِرفاََ با گفتار و بیانِ سختیِ این فضا گشایی ها برای انسان ملموس نیست، پس باید آشنا شد و در زمره رهروان کویش بود یا آشنا شد به معنی شناگری و به آب زد، تا در عمل این سخنان راتجربه کرد چرا که گوشهای نامحرمان به هیچ وجه چنین سخنان غیبی را نمی شنوند و درک نمیکنند. یعنی با هر کُنشی خویشتنِ برآمده از ذهنِ آنان واکنشی مشابه و یا حتی شدیدتر نشان خواهد داد .
گوش کن پند ای پسر وز بهر دنیا غم مخور
گفتمت چون، در حدیثی گر توانی داشت هوش
می فرماید پند دیگر برای بازکردن درون نخوردن غم دنیاست ای جوان و در حدیثی چگونگیِ بی اعتنایی به دنیا و چیره شدن بر تمایلاتِ نفسانی را بیان کردم و شاید منظور حافظ این است که در حدیث و حکایتِ دیگری پیش از این آنرا بیان کرده است و اگر انسان هوشیار و بیدار باشد لابد آنرا بکار خواهد بست. اگر دُرّ حدیثی بخوانیم هم درست است، حدیث به معنیِ پیغام و سخنانِ نقل شده از حضرت رسول است که همچون دُرّ با ارزش و گرانبها هستند و احتمالن در حدیثی ارزشمند از زبانِ پیامبر به لزومِ بی اعتناییِ انسان به دنیا اشاره شده است.
در حریم عشق نتوان زد دم از گفت و شنید
زان که آنجا جمله اعضا چشم باید بود و گوش
هر چیزی ساحت و حریمی دارد که باید رعایت شود و حریمِ عشق بسی والاتر است که بتوان با گفت و شنیدهای مولودِ ذهن و بر مبنایِ عقل به شرح و بیانِ آن پرداخت چنانچه مولانا در بیتی فرموده است ، "هرچه گویی ای دمِ هستی از آن پرده دیگر بر او بستی بدان "درواقع این بیت نیز به سکوت و خاموش کردن ذهن در حریم عشق تاکید داشته و البته که همه عالم و هستی حریم عشق است که باید در ساحتش سکوت رعایت شود، پس حافظ می‌فرماید انسان سالک کوی عشق پیوسته باید هشیار و با چشم و گوشی کاملن باز در حریم حضرتش حضور دایم داشته باشد تا زیبایی ها را ببیند و نجوا و پیغامها را بشنود و باز هم مولانا که می فرماید؛ "چون تو گوشی او زبان نی جنسِ تو گوش ها را حق بفرمود انصتوا ". ذهنِ مشوش و هرلحظه در فکری بسر بردن بدونِ تردید هشیاریِ حضور را مخدوش میکند. حافظ در غزلی دیگر می‌فرماید؛

سخنِ عشق نه آن است که آید به زبان

ساقیا مِی ده و کوتاه کن این گفت و شنفت

و یا این بیت که باز هم در حرمتِ عشق سروده است؛

حریمِ عشق را درگه بسی بالاتر از عقل است

کسی آن آن آستان بوسد که جان در آستین دارد

بر بساط نکته دانان خودفروشی شرط نیست
یا سخن دانسته گو ای مرد عاقل یا خموش
توصیه مهم دیگر به سالک کوی عشق خودداری از بیانِ خویشتن در جمع و بخصوص در بین نکته دانان و صاحبنظران است و حافظ مداخله در مباحث آنان را شرط عقل نمیداند مگر اینکه از او سوالی شود یا نکته و سخنی را با علم کامل بیان کند وگرنه بهتر که خاموشی گزیده و از نکته دانان بیاموزد . مولانا نیز در این رابطه میفرماید لزومی ندارد انسان درجمع خود را مطرح کند :
گر نباشی نامدار اندر بلاد گم نه ای الله اعلم بالعباد . یا :
انصتوا را گوش کن خاموش باش چون زبان حق نگشتی گوش باش
ور بگویی شکل استفسار گو با شهنشاهان تو مسکین‌وار گو
ساقیا می ده که رندی‌های حافظ فهم کرد
آصف صاحب قران جرم بخش عیب پوش
آصف وزیر دانشمند حضرت سلیمان است که پس از آن ضرب المثل شده و هر وزیر دانشمند و مدبر را آصف میخواندند که احتمالاً این غزل درحضور وزیر یکی از حکام وقت سروده و بیان شده است و حافظ میفرماید به شکرانه اینکه معانی عرفانی غزل را این وزیر نیکبخت که دارای صفات غفار و بخشندگی خدا ست درک و فهم نمود پس ای ساقی، مجلس را از می و شراب روحانی بیشتری برخوردار کن .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مینا احمدی در ‫۴ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۳۰ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۰۹:۲۱ پاسخ داده:

عرض سلام و وقت به خیر خدمت شما برگ بی برگی بزرگوار. حقیقتا درود بر شما. در اکثر غزل‌های حافظ گنجور اول از همه به دنبال حاشیه‌ی شما میگردم برای شرح و معنی ابیات. به شخصه واقعا متشکرم از شما. ان شاء الله همیشه سلامت باشید.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برگ بی برگی در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱، ساعت ۲۳:۱۲ پاسخ داده:

سلام و پوزش از تأخیر در رؤیت و پاسخ ، سپاس خداوند را که در این روزگارِ وانفسا شما و انشالله ما را با حافظ مأنوس و قرین می کند . با تشکر

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

یکی (ودیگر هیچ) در ‫۵ سال و ۱۰ ماه قبل، جمعه ۱۲ دی ۱۳۹۹، ساعت ۲۳:۲۲ نوشته:

به نام او
با درود آنچه گفتنی است کمابیش دوست گرامی جناب برگ بی برگی ذکر نموده اند.
آنچه بنده را راغب به تحریر نمود دریافت خویش از نکات پیرامون شعر بود که به اشتراک گذاردن این موارد را خالی از لطف نپنداشتم.
در ابتدا اینکه راه سلوک یکی است! و هر کسی که قدم در این راه می گذارد ناگزیر از طی کوچه پس کوچه ها و زوایای این راه است و تنها راه است که ثابت است و مابقی در خیل متغیر ها دسته بندی می شوند از جمله سالک در حال سلوک! زمان ! مکان ! و غیرو..
دوم دوش زمانیست که سالک در رویای خویش به حقیقتی مشرف می گردد و دی زمانیست که واقعیتی در عالم واقع بوقوع پیوسته است.
بنابراین دسترسی ما به حقایق تنها از طریق رویا ی صادقه و ذهنی است !
سوم زمان برای ما بصورت پیوسته و متوالی متصور است در صورتیکه در عالم حقیقی زمان نقطه ای و همواره زمان حال است پس همه چیز در یک زمان بوقوع پیوسته ولی ذهن برای ما ترتیبی و متوالی جلوه می کند تا منطق ما از درک زمان حاصل شود بنابراین گاهی ما تاوان عملی در آیندهء خویش را می دهیم ولی در زمان حال این رنج ومصیبت قابل درک نیست بنابراین شکوه و ناله سر میدهیم !
نکتهء دیگر اینکه تا انسان در راه سلوک قرار نگیرد هیچیک از این رمز و رازهای زندگی و آفرینش را درک نکرده و نخواهد کرد و تنها دست آویز او منطق و علم ناچیز دنیوی و مادی است که چشمان و گوشهای او را نابینا و ناشنوا کرده است!

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مرتضی در ‫۵ سال و ۹ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۹، ساعت ۰۰:۴۳ نوشته:

شنود

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

حوسن عمی در ‫۵ سال و ۷ ماه قبل، جمعه ۲۷ فروردین ۱۴۰۰، ساعت ۰۰:۰۹ نوشته:

از نظر بنده که بیشتر شعر دوست هستم و علاقمند به ادبیات و مفاهیمی که با ادبیات منتقل میشه در بیت دوم سخت میگیرد وارد تر هستش.از این نظر عرض میکنم که احساس میکنم با شعر مولانا که میفرماید
هر لحظه که تسلیمم در کارگه تقدیر *** آرام تر از آهو بی باک تر از شیرم
هر لحظه که می کوشم در کار کنم تدبیر *** رنج از پی رنج آید زنجیر پی زنجیر
قرابت معنایی دارند و هردو به این اشاره دارند که جهان سخت میگیرد.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

محسن زمانی در ‫۲ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۶ اسفند ۱۴۰۲، ساعت ۲۱:۲۴ پاسخ داده:

مولوی چنین چیزایی نگفته

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

محسن در ‫۴ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۱۷ آذر ۱۴۰۰، ساعت ۱۲:۵۰ نوشته:

استاد مهدی نوریان این غزل را خوب شرح کرده‌اند:

پیوند به وبگاه بیرونی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

در سکوت در ‫۴ سال و ۵ ماه قبل، جمعه ۶ خرداد ۱۴۰۱، ساعت ۱۳:۴۴ نوشته:

این غزل را "در سکوت" بشنوید

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سیّد محس سعیدزاده در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، دوشنبه ۲۶ دی ۱۴۰۱، ساعت ۱۴:۵۲ نوشته:

گفت: آسان گیربرخود کارها کزروی طبع

سخت میگیردجهان برمردمان سخت گوش

این قرائت حدسی عقلانی من است وبرایش هیچ سندنقلی ندارم.برآنم تا روایتی به دست دهم که محتوای کلام را به ساگی تفهیم کند.درصورتی که پیام این شاه بیت غزل حافظ را گرفته باشیم، هرقرائتی مارا به همین دریافت رهنمون میگردد؛ونباید هیچ تعصّبی روی کلمات داشته باشیم.

اگر به جای «میگیرد» کلمه میگردد نهاده شود بازهم تفاوتی درمعنی ندارد وگردیدن به معنی « واقع شدن» است ونه گردش لیلی ونهار.اگر کلمه آخر بیت را«کوش» بخوانیم باید آنراسخت گیر معنی کنیم. کسی که درذهنش کارهارا سخت میگیرد .نقطه مقابل آسان گیر.امادرحقیقت کارها اصلا سهل وآسان نیست وصعب وسخت است.بیت سوم«بادل خونین..»قرینه ی این تفسیر است.روزگار،طبیعت ومردم روزگا خون به دل وجگر ما میریزند.به قول خودش تا..لقمه نانی نمیدهد.مهم اما این است که ما این همه را ساده بگیریم ولبخند بزنیم وبگذریم.

به قول رابعه قصداری:زهرباید خوردوانگارید قند.

این بیت کاربردی ترین وراهبردی ترین تکنولوژی ذهنی(وحکمی) بشری معطوف به نکات قرآنی حافظ است؛ومعجزه میکند؛«کن فیکون»میکند.عرفای ما روانشناس ترین علمای روزگار اند.الحق که این تکنولوژی معجزه میکند.وقدرت اراده ی مارانشان میدهد.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

احمد فرزین در ‫۱ سال و ۵ ماه قبل، جمعه ۲ خرداد ۱۴۰۴، ساعت ۲۲:۲۹ نوشته:

گفت آسان گیر بر خود کارها کز رویِ طبع
سخت می‌گردد جهان بر مردمانِ سخت‌کوش

ظاهراً مراد از سخت کوش در اینجا سخت گیری باشد و در مورد کسانی است که معمولا سندروم شروع دارند و انجام کارها را بر خود چنان سخت میگیرند که نوعا از انجام آنها واهمه دارند و برای فرار از انجام آن خود را به حواشی مشغول میکنند و در واقع سختی جهان به ذهنیت آنها بازمی‌گردد.

وگرنه سختکوشی لازمه جهان مادی است و نوعا کارهای دنیا با سختکوشی و پیگیری مداوم به ثمر مینشیند

البته با مراعات اول مصراع اول که گفته "آسان گیر" ختم مصرع دوم با "سخت گیر" زیبا هم میشود

در نتیجه حافظ برای حفظ قافیه بجای سختگیر از سختکوش استفاده کرده است پس

گفت آسان گیر بر خود کارها کز رویِ طبع

سخت می‌گردد جهان بر مردمانِ سخت‌گیر

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دکتر صحافیان در ‫۱۱ ماه قبل، شنبه ۲۲ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۱۱:۴۹ نوشته:

دیشب عارف بسیار هوشمندی با من سخن گفت و تایید کرد که راز پیر می‌فروش را از شما سالکان نمی توان پنهان کرد(شوق سالکان به شنیدن راز و شوق پیر می فروش و کاردان تیز هوش به بیان شوق برای شایستگان)

2- و این راز را گشود، که کارها را بر خود آسان بگیر که طبع جهان بر مردمان سخت کوش سخت می‌گیرد(آیینه بودن جهان، سرنوشت و خداوند که بازتابی از افکار و احوال ماهستند-خانلری: سخت می گیرد)

3-سپس جامی شراب ارزانی‌ام کرد، که از نور آن زهره؛ ساقی و نوازنده فلک به رقص آمد(گیرایی شراب حال خوش-شوق به دریافتهایی که از پیر عارف دریافت می کند)

4-در تابش این شراب(حال خوش) با اندوه فراوان و دل پرخون، چون جام همیشه خندان وشاد باش نه چون چنگ که تا دست به تارهایش بخورد به خروش بیاید!

5-ای پسر! که در سلوک حقیقتی، حرف مرا بپذیر و به خاطر دنیا اندوهگین نباش! اگر هوشمند باشی این گفتار را مانند مرواریدی گرانبها می پذیری!

6-در حریم مقدس، با شکوه و شعف‌آور عشق، واژه‌ها به کار نمی آیند، آنجا همه اعضای بدنت باید چشم و گوش شوند تا دریافت کنی!(استغراق کامل-تمرکز همه وجود)

7-در میدان نکته‌شناسان، جای سخن فروشی و ادعا نیست. اگر سخنی می‌گویی، سنجیده بگو یا خاموش!

8-ای ساقی! شرابم بده که فهم های زیرکانه حافظ را آصف، وزیر خطابخش شاه شجاع درک می‌کند(بخشندگی وزیر در برابر حسودان و مغرضان که بدگویی حافظ کرده اند، اگر این مقصود نباشدو وزیر رندی های حافظ را بتواند بفهمد، سطح آن پایین آمده است.)

آرامش و پرواز روح

پیوند به وبگاه بیرونی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

خلیل شفیعی در ‫۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۴ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۰۳:۱۲ نوشته:

✅ نگاه اول: شرح بیت‌به‌بیت غزل ۲۸۶ حافظ

بیت ۱

🔹 دوش با من گفت پنهان کاردانی تیزهوش / وز شما پنهان نشاید کرد سِرِّ مِی‌فروش

دیشب دانایی، زیرک و رازدار با من سخن پنهانی گفت،

رازِ می‌فروش را نمی‌توان از شما پنهان کرد.

بیت ۲

🔹 گفت آسان گیر بر خود کارها کز روی طبع / سخت می‌گردد جهان بر مردمان سخت‌کوش

او پند داد که زندگی را بر خود سخت مگیر؛

زیرا جهان بر کسانی که بیش از اندازه به خود فشار می‌آورند، سخت‌تر می‌شود.

بیت ۳

🔹 وان گَهَم دَر داد جامی کز فروغش بر فلک / زهره در رقص آمد و بربط‌زنان می‌گفت نوش

سپس جامی به من داد که نور و درخشش آن چنان بود

که حتی زهره (نماد موسیقی و شادی) به رقص درآمد و ساز زنان فریاد «نوش» سر داد.

بیت ۴

🔹 با دل خونین لب خندان بیاور همچو جام / نی گرت زخمی رسد آیی چو چنگ اندر خروش

همچون جام، با دلی پرخون اما لبخندی بر لب زندگی کن؛

اگر زخمی خوردی، مانند چنگ داد و فریاد نکن.

بیت ۵

🔹 تا نگردی آشنا زین پرده رمزی نشنوی / گوش نامحرم نباشد جای پیغام سروش

تا وقتی اهلِ این راز نشوی، چیزی از اسرار نخواهی شنید؛

گوشِ نامحرم ظرفیت پیامِ فرشته‌ الهی را ندارد

بیت ۶

🔹 گوش کن پند ای پسر وز بهر دنیا غم مخور / گفتمت چون دُر حدیثی گر توانی داشت هوش

ای پسر، این پند را بشنو و عصه ی کم و زیاد دنیا را نخور؛

این سخن را چون مرواریدی گرانبها گفتم، اگر گوشِ شنوا داشته باشی.

بیت ۷

🔹 در حریم عشق نتوان زد دم از گفت و شنید / زان که آنجا جمله اعضا چشم باید بود و گوش

در قلمرو عشق، سخن باید بی ادعا فقط سکوت کرد

آنجا تمام وجود باید چشم و گوش باشد.

بیت ۸

🔹 بر بساط نکته‌دانان خودفروشی شرط نیست / یا سخن دانسته گو ای مرد عاقل یا خموش

در مجلس دانایان، خودنمایی و فضل‌فروشی جایی ندارد؛

انسان دانا ،یا سخن سنجیده بگو، یا خاموش بمان.

بیت ۹

🔹 ساقیا می ده که رندی‌های حافظ فهم کرد / آصف صاحب‌قران جرم‌بخش عیب‌پوش

ای ساقی، شراب بده؛

زیرا آصف بزرگ و بخشنده، که جرم‌ها را می‌بخشد و عیب‌ها را می‌پوشاند منظور و‌مفهوم رندی های حافظ را درک کرد.

⬅️ خلیل شفیعی(مدرس زبان و ادبیات فارسی)

پیوند به وبگاه بیرونی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

خلیل شفیعی در ‫۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۴ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۰۳:۲۲ نوشته:

✅ نگاه دوم: عناصر برجستهٔ غزل ۲۸۶ حافظ

بیت ۱

«دوش با من گفت پنهان کاردانی تیزهوش / وز شما پنهان نشاید کرد سِرِّ می‌فروش»

عنصر برجستهٔ این بیت «رازآگاهی» است.

شخصیتِ «پنهان‌کارِ تیزهوش» نماد مرشد یا دانای درون است که تشخیص می‌دهد مخاطب ظرفیتِ فهمِ راز را دارد.

نکتهٔ مهم: حافظ مرز میان «اهل راز» و «نامحرمان» را از همان آغاز مشخص می‌کند؛ می‌فروش رازی عمومی نیست، بلکه نشانهٔ شناختِ متقابل اهل معناست

بیت ۲

«گفت آسان گیر بر خود کارها کز روی طبع / سخت می‌گردد جهان بر مردمان سخت‌کوش»

هستهٔ معنایی بیت نقدِ ریاضتِ افراطی و خودآزاری است.

حافظ «سخت‌کوشی» را نه فضیلت مطلق، بلکه گاه عاملِ تنگ‌شدن جهان می‌داند.

عنصر برجسته: نگاه روان‌شناسانه و انسانی به زندگی؛ توصیه به اعتدال به‌جای قهر با طبیعتِ خویش.

بیت ۳

«وان گهَم در داد جامی کز فروغش بر فلک / زهره در رقص آمد و بربط‌زنان می‌گفت نوش»

اینجا اغراقِ کیهانی عنصر اصلی است.

شراب نه‌تنها انسان، بلکه آسمان را هم به حرکت درمی‌آورد.

«زهره» (سیاره و الههٔ موسیقی) با «رقص» و «بربط» تصویرِ هماهنگیِ جهان با سرمستیِ عاشقانه را می‌سازد.

پیام: عشق حقیقی، نیرویی کیهانی دارد، نه صرفاً شخصی.

بیت ۴

«با دل خونین لب خندان بیاور همچو جام / نی گرت زخمی رسد آیی چو چنگ اندر خروش»

عنصر برجسته، پارادوکسِ رنج و شادی است.

«دل خونین / لب خندان» عصارهٔ زیستِ رندانهٔ حافظ است:

تحمل درد بدون فروپاشی، و تبدیل زخم به صدا و نغمه.

چنگ، سازِ زخم‌خورده‌ای‌ست که با ضربه آواز می‌دهد؛ استعاره‌ای دقیق از انسانِ بی تحمل

بیت ۵

«تا نگردی آشنا زین پرده رمزی نشنوی / گوش نامحرم نباشد جای پیغام سروش»

اینجا «حریم معنا» برجسته است.

حافظ میان دانستن و شنیدن تفاوت می‌گذارد:

شنیدنِ پیامِ سروش نیازمند آشناییِ درونی است، نه گوشِ فیزیکی.

عنصر کلیدی: باطنی‌بودنِ معرفت و ردّ فهمِ سطحی.

بیت ۶

«گوش کن پند ای پسر وز بهر دنیا غم مخور / گفتمت چون دُر حدیثی گر توانی داشت هوش»

این بیت لحنِ تعلیمیِ صریح دارد.

تشبیه «پند» به «دُر» نشان می‌دهد که سخنِ کوتاه اما عمیق ارزشمند است.

عنصر برجسته: انتقال تجربهٔ زیست، از نسلی به نسل دیگر، بدون تعارف و پیچیدگی.

بیت ۷

«در حریم عشق نتوان زد دم از گفت و شنید / زان که آنجا جمله اعضا چشم باید بود و گوش»

هستهٔ این بیت «شهود مطلق» است.

عشق قلمرویی فراتر از زبان است؛ در آن، تمام وجود ابزار ادراک می‌شود.

عنصر برجسته: نفی عقلِ زبانی و تأکید بر حضور کامل و خاموش.

بیت ۸

«بر بساط نکته‌دانان خودفروشی شرط نیست / یا سخن دانسته گو ای مرد عاقل یا خموش»

این بیت نقد اجتماعیِ تیز دارد.

حافظ مرز روشنی می‌کشد:

دانایی با کم‌گویی و دقت همراه است، نه با نمایش و خودنمایی.

عنصر برجسته: اخلاقِ گفتار در جمع اهل فکر.

بیت ۹

«ساقیا می ده که رندی‌های حافظ فهم کرد / آصف صاحب‌قران جرم‌بخش عیب‌پوش»

پایان‌بندی غزل جمع‌بندیِ رندانه است.

حافظ به بلوغِ فهم خود اشاره می‌کند و پشتوانهٔ این جسارت را «عیب‌پوشیِ قدرت» می‌داند.

عنصر اصلی: آشتیِ آگاهی، رندی و امنیتِ وجودی؛ نه سرکشی کور، نه زهدِ نمایشی.

✍️ خلیل شفیعی

مدرس زبان و ادبیات فارسی

پیوند به وبگاه بیرونی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دکتر حافظ رهنورد در ‫۱۰ ماه قبل، جمعه ۲۸ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۲۲:۵۴ نوشته:

غزلی نغز در باب سبک زندگی رندانه و کم‌دردسر. فلسفه‌هایی برای زندگانی و سلامت وجود.

توجه بفرمایید که خواجه بسیار زیرکانه خود را از آشنایان و محرمان پرده‌ی اسرار برمی‌شمرد که سروش با وی از رمز و راز زندگانی عالیمرتبه سخن می‌گوید و وی را جام می می‌دهد. البته در بیت مقطع هم این نکنه را خود می‌گوید که من به رندی در این غزل چه حرف‌ها که نزدم..

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علی احمدی در ‫۴ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۶ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۰۳:۲۸ نوشته:

دوش با من گفت پنهان کاردانی تیزهوش

وز شما پنهان نشاید کرد سِرِّ مِی‌فروش

دیشب به طور پنهانی کسی که کاربلد و در عین حال تیز هوش بود به من گفت که از تو نمی توانم راز آن می فروش را پنهان کنم و باید به تو بگویم .

فرد تیزهوشی به حافظ چنین گفته و حافظ با مخاطبی سخن می گوید که ادعای عقل دارد( به ابیات پایانی توجه کنید)

گفت آسان گیر بر خود کارها کز رویِ طبع

سخت می‌گردد جهان بر مردمانِ سخت‌کوش

به من گفت که در کارها آسان گیر باشم چرا که نتیجه طبیعی سخت گیری این است که امور این جهان برای ما دشوار می شود . اما چرا از سخت کوش استفاده شده است . به زعم اینجانب افرادی که سخت گیر هستند به گونه ای وسواس آلود به زندگی و همه امور جهان می نگرند . و فکر می کنند همه چیز به مدد درایت و عقل انها انجام پذیر است و اصلا به بازیهای پنهان روزگار که ممکن است به نفع آنها باشد توجهی ندارند و همه تلاش خود را می کنند تا همه چیز را تحت سیطره عقل خود در آورند درحالیکه غافل اند که عقل باید با کمک چراغ امید راه خود را پیدا کند و به هدف خود برسد . این افراد طبعا وقتی با عدم موفقیت مواجه شوند شکننده تر خواهند بود.

وان گَهَم دَر داد جامی کز فروغش بر فلک

زهره در رقص آمد و بَرْبَط زنان می‌گفت نوش

آن می فروش جامی از می به من داد که نوری خاص داشت . نوری که تا آسمان می رفت و زهره در آسمان به رقص افتاد و ساز بربط زد و به من می گفت نوش .این همان جام شرابیست که نورش حقایق را آشکار می کند و عاقلان برای رسیدن به حقیقت به آن شدیدا نیاز دارند و از آن غافل اند و تلاشی بیهوده می کنند . این « می» همان امید است که به یاری عقل می آید.

با دلِ خونین لبِ خندان بیاور همچو جام

نی گَرَت زخمی رسد، آیی چو چنگ اندر خروش

می فرماید از جام بیاموز که همیشه لبی خندان دارد حتی اگر در دلش شرابی گلگون دارد . تو هم دلت اگر خون است لبت را خندان کن.نه مثل ساز چنگ که وقتی با ناخن زخمی به آن می زنی به فریاد در می آید.

تا نگردی آشْنا زین پرده رَمزی نشنوی

گوشِ نامحرم نباشد جایِ پیغامِ سروش

اگر آشنا نشوی و در وادی عقل تنها بمانی از این رازها نخواهی شنید چون گوش آشنایی نداری که قادر باشد این پیغام های آسمانی را بشنود. آشنا بودن یعنی آشنا به عالم مستی بودن و خارج شدن از فضای خرد خام برای درک بهتر و والاتر حقیقت.

گوش کن پند ای پسر وز بهرِ دنیا غم مَخور

گفتمت چون دُر حدیثی، گر توانی داشت هوش

پس ای فرزند گوش کن این نصیحت را و از بابت امور دنیا غم نخور و نگران نباش که چرا اوضاع برخلاف تصور تو جور در نمی آید.اگر واقعا عقل و هوش و توان فهم داشته باشی باید بفهمی که چه سخن گرانبهایی به تو گفته ام.

در حریمِ عشق نَتْوان زد دَم از گفت و شنید

زان که آنجا جمله اعضا چشم باید بود و گوش

در فضای مستی و عاشقی نمی توان زیاد جر و بحث کرد . یعنی نمی شود مباحثه کرد و یکی تو بگویی و یکی او بگوید چرا که در آنجا همه وجودت باید چشم و گوش باشد تا بتوانی چیزی درک کنی .

بر بساطِ نکته‌دانان خودفروشی شرط نیست

یا سخن دانسته گو ای مردِ عاقل، یا خموش

در جایی که همه نکته دان هستند و از راز های معرفت باخبرند لازم نیست برای نمایش خودت چیزی بگویی اگر واقعا عاقل هستی یا بدان که چه می گویی یا حرفی نزن.

ساقیا مِی ده که رندی‌هایِ حافظ فهم کرد

آصِفِ صاحب‌قرانِ جرم‌بخشِ عیب‌پوش

و در آخر باز هم به ساقی می گوید که بیا و از همان «می » که در بالا گفتیم بده چرا که آن پادشاه توانمند که عیب ها را نادیده می گیرد و گناهان را می بخشد می داند که رندی حافظ چگونه است . او می داند که من اگر سخن از می و باده می کنم قصدم ورود به فضای مستی برای درک بهتر حقیقت، فارغ از غم و عقل است.( آصف وزیر معروف حضرت سلیمان است که استعاره از قدرتمندان مثل شاه یا وزیر است). در ظاهر از می می گویم و در باطن قصدم رسیدن به فضای مستی برای درک حقایق جهان است .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

غزل شمارهٔ ۲۸۶

تازه‌های نرم‌افزار گنجور