بامدادی که تفاوت نکند لیل و نهار
خوش بود دامن صحرا و تماشای بهار
صوفی از صومعه گو خیمه بزن بر گلزار
که نه وقت است که در خانه بخفتی بیکار
بلبلان وقت گل آمد که بنالند از شوق
نه کم از بلبل مستی تو، بنال ای هشیار
آفرینش همه تنبیه خداوند دلست
دل ندارد که ندارد به خداوند اقرار
این همه نقش عجب بر در و دیوار وجود
هر که فکرت نکند نقش بود بر دیوار
کوه و دریا و درختان همه در تسبیحاند
نه همه مستمعی فهم کنند این اسرار
خبرت هست که مرغان سحر میگویند
آخر ای خفته سر از خواب جهالت بردار؟
هر که امروز نبیند اثر قدرت او
غالب آنست که فرداش نبیند دیدار
تا کی آخر چو بنفشه سر غفلت در پیش؟
حیف باشد که تو در خوابی و نرگس بیدار
که تواند که دهد میوهٔ اَلوان از چوب؟
یا که داند که برآرد گل صد برگ از خار؟
وقت آنست که داماد گل از حجلهٔ غیب
به در آید که درختان همه کردند نثار
آدمیزاده اگر در طرب آید نه عجب
سرو در باغ به رقص آمده و بید و چنار
باش تا غنچهٔ سیراب دهن باز کند
بامدادان چو سر نافهٔ آهوی تَتار
مژدگانی که گل از غنچه برون میآید
صد هزار اَقْچه بریزند درختان بهار
باد گیسوی درختان چمن شانه کند
بوی نسرین و قَرَنْفُل بدمد در اَقطار
ژاله بر لاله فرود آمده نزدیک سحر
راست چون عارض گلبوی عرق کردهٔ یار
باد بوی سمن آورد و گل و نرگس و بید
در دکان به چه رونق بگشاید عطار؟
خیری و خطمی و نیلوفر و بستانافروز
نقشهایی که درو خیره بماند ابصار
ارغوان ریخته بر دکّهٔ خَضراءِ چمن
همچنانست که بر تختهٔ دیبا دینار
این هنوز اول آذار جهانافروزست
باش تا خیمه زند دولت نیسان و اَیار
شاخها دختر دوشیزهٔ باغاند هنوز
باش تا حامله گردند به اَلوانِ ثِمار
عقل حیران شود از خوشهٔ زرّین عِنَب
فهم عاجز شود از حُقّهٔ یاقوت انار
بندهای رطب از نخل فرو آویزند
نخلبندان قضا و قدر شیرین کار
تا نه تاریک بود سایهٔ انبوه درخت
زیر هر برگ چراغی بنهند از گلنار
سیب را هر طرفی داده طبیعت رنگی
هم بر آن گونه که گلگونه کند روی نگار
شکل اَمرود تو گویی که ز شیرینی و لطف
کوزهای چند نبات است معلق بر بار
هیچ در به نتوان گفت چو گفتی که به است
به از این فضل و کمالش نتوان کرد اظهار
حَشْوِ انجیر چو حلواگر استاد که او
حَبِّ خشخاش کند در عسلِ شهد به کار
آب در پای ترنج و به و بادام روان
همچو در زیر درختان بهشتی أَنهار
گو نظر باز کن و خلقت نارنج ببین
ای که باور نکنی فِي الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ نار
پاک و بیعیب، خدایی که به تقدیر عزیز
ماه و خورشید مُسَخَّر کند و لیل و نهار
پادشاهی نه به دستور کند یا گنجور
نقشبندی نه به شَنْگَرف کند یا زَنگار
چشمه از سنگ برون آید و باران از میغ
انگبین از مگسِ نَحْل و دُر از دریا بار
نیک بسیار بگفتیم درین باب سخن
و اندکی بیش نگفتیم هنوز از بسیار
تا قیامت سخن اندر کرم و رحمت او
همه گویند و یکی گفته نیاید ز هزار
آن که باشد که نبندد کمر طاعت او؟
جای آنست که کافر بگشاید زُنّار
نعمتت بار خدایا ز عدد بیرون است
شکر اِنعام تو هرگز نکند شکرگزار
این همه پرده که بر کَردهٔ ما میپوشی
گر به تقصیر بگیری نگذاری دَیّار
ناامید از در لطف تو کجا شاید رفت؟
تاب قهر تو نیاریم خدایا زنهار
فعلهایی که ز ما دیدی و نپسندیدی
به خداوندی خود پرده بپوش ای سَتّار
سعدیا راست روان گوی سَعادت بردند
راستی کن که به منزل نرود کجرفتار
حَبَّذا عمر گرانمایه که در لغو برفت
یارب از هر چه خطا رفت هزار استغفار
درد پنهان به تو گویم که خداوند منی
یا نگویم، که تو خود مُطَّلِعی بر اَسرار


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به وصف بهار و زیباییهای طبیعت میپردازد و اشاره میکند که در این فصل روحنواز، انسانها باید از خواب غفلت بیدار شوند و به شگفتیهای آفرینش توجه کنند. شاعر خواسته است دقت بیشتری به نشانههای قدرت خداوند داشته باشند، چرا که هر چیزی در طبیعت، از درختان و گلها گرفته تا پرندگان، در حال تسبیح و شکرگزاری هستند. او به زیباییهای بهار اشاره کرده و از میوهها و گلهای رنگارنگ سخن میگوید و تأکید میکند که شکر نعمتهای خداوند بر عهدهٔ بندگان است. در نهایت، شاعر از فضل و رحمت خداوند سخن میگوید و از بندگان میخواهد که در برابر خطاهای خود به درگاه او توبه کنند.
هوش مصنوعی: صبحی که شب و روز در آن تفاوتی نداشته باشد، بسیار دلپذیر است و دامن زمین پر از زیباییهای بهار و تماشای آن بسیار خوشایند است.
هوش مصنوعی: ای صوفی، از محل خود بیرون بیا و چادر خود را در گلزار برپا کن. این زمان مناسب نیست که بیکار در خانه بمانی و استراحت کنی.
هوش مصنوعی: بلبلها در زمان شکوفهها میآیند تا از عشق و شوق خود آواز سر دهند، اما تو، ای انسان هوشیار، نباید از سر خوشحالی کمتر از بلبل مست ناله کنی و ابراز احساسات کنی.
هوش مصنوعی: آفرینش به عنوان نشانهای از هشدار و یادآوری خداوند برای انسان است، اما دل کسی که به خداوند اقرار ندارد و ایمان ندارد، بیاحساس و بیخبر از این نشانههاست.
هوش مصنوعی: اینهمه زیباییها و تصاویر شگفتانگیز که بر دیوار وجود انسان نقش بسته، فقط تصویرهایی هستند؛ هر کس که در این مسائل تأمل نکند، در واقع فقط به تماشای این تصاویر میپردازد بدون آنکه به عمق معنای آنها پی ببرد.
هوش مصنوعی: کوه، دریا و درختان همه در حال تسبیح و ستایش خدا هستند، اما همه انسانها قادر به درک و فهم این راز و اسرار نیستند.
هوش مصنوعی: آیا میدانی که پرندگان صبح در حال آواز خواندن هستند و از تو میخواهند که ای خوابیده، از خواب نادانی بیدار شو؟
هوش مصنوعی: هر که امروز نشانههای قدرت خدا را نبیند، مشخص است که فردا هم شاهد جمال و زیباش نمیشود.
هوش مصنوعی: چرا تا زمانی نامعلوم باید مانند بنفشه در بیحالی و غفلت باشی؟ درست است که خوابیدن و غفلت در تو حیات دارد، اما جایز نیست که در حالی که شگفتیها به دور و بر تو میدرخشند، تو از آنها بیخبر باشی و به خواب بروی.
هوش مصنوعی: هیچکس نمیتواند از چوب بیثمر، میوههای رنگارنگ بدهد، یا از خار، گلی با صد برگ و زیبایی خاص میتواند ظاهر شود.
هوش مصنوعی: زمان آن فرا رسیده که داماد گل، که به عالم وجود نیامده بود، از پنهانی به بیرون بیاید، زیرا درختان همه برای او، که نشانهٔ بهار است، آمادهٔ پذیراییاند.
هوش مصنوعی: اگر انسان شاد و خوشحال شود، جای تعجب نیست که درختان مانند سرو در باغ شروع به رقص کنند و درختان بید و چنار نیز جنب و جوش داشته باشند.
هوش مصنوعی: صبر کن تا غنچهٔ سیراب (پرآب) شکوفا شود و دهنش را باز کند، همانطور که بامدادان، سر نرگس خوشبو در باغ میروید.
هوش مصنوعی: وقتی که گل از غنچه بیرون میآید، درختان بهار به نشانهٔ شادی، هزاران گلبرگ و شکوفه میریزند.
هوش مصنوعی: باد درختان چمن را مانند شانهای میآراید و عطر نسرین و گل محمدی (قرنفل) را در فضا پخش میکند.
هوش مصنوعی: شبنم (ژاله) بر گل لاله نشسته است نزدیک سحر؛ مانند چهرهٔ یار که عطرش را پخش کرده و عرق کرده است.
هوش مصنوعی: باد بوی گلابی، سمن، گل و نرگس و بید را به همراه خود آورده است، حالا در این شرایط چه شور و حال و رونقی در دکان عطار (فروشنده عطریات) ایجاد خواهد شد؟
هوش مصنوعی: گیاهانی چون خیری (خیر، نعمت)، خطمی (گل خطمی)، نیلوفر و بستانافروز (گلهای زیبا و شاداب) در باغ، به قدری زیبا هستند که چشمها به تماشای آنها خیره میماند.
هوش مصنوعی: گلهای ارغوانی که بر روی علفهای سبز چمن ریخته شدهاند، مانند دینار (سکه طلایی) است که بر روی پارچهی ابریشمی میتابد.
هوش مصنوعی: این هنوز اوایل ماه آذر است که دنیا را روشن و پرنور میکند، صبر کن تا دولت ماه نیسان و بهار نیز برپا شود.
هوش مصنوعی: شاخهای درختان مانند دختران جوانی هستند که هنوز به بار ننشستهاند، پس منتظر بمان تا میوهها با رنگهای مختلف به بار بیایند.
هوش مصنوعی: عقل آدمی از زیبایی و شکوه خوشههای انگور زرد به حیرت میافتد و فهم بشر از زیبایی دانههای یاقوتی مانند انار ناتوان میشود.
هوش مصنوعی: بندهای خرما از درخت نخل پایین میآیند و کسانی که این کار را انجام میدهند، به لطف بخت و سرنوشت خوشخُلق هستند.
هوش مصنوعی: چون سایهٔ درخت هنوز تاریک نشده، در زیر هر برگ نارنج، چراغی روشن میکنند که از گل نارنج باشد.
هوش مصنوعی: طبیعت به سیب هر رنگی داده و آن را به زیبایی رنگآمیزی کرده، بهگونهای که صورتش را همانند گلها زیبا کرده است.
هوش مصنوعی: میگوید که شکل میوهٔ اَمرود (میرنگ) به قدری شیرین و دلپذیر است که شبیه به کوزهای است که چند قلمهٔ نبات (شکر) به صورت معلق بر آن قرار گرفتهاند.
هوش مصنوعی: هیچکس نمیتواند بگوید که این زیبایی و کمال را بهتر از این میتوان توصیف کرد، زیرا اگر چنین چیزی ممکن بود، لازم نبود اینطور بیان شود.
هوش مصنوعی: غلاف انجیر مانند حلوا است که استاد در تهیه آن دقت به خرج میدهد و او دانههای خشخاش را در عسل شیرین میریزد.
هوش مصنوعی: آب در زیر درختان ترنج، به و بادام جاری است، مانند نهرهایی که در باغهای بهشتی روان هستند.
هوش مصنوعی: بهنگام نگا کردن، زیبایی و خلق خداوند را در میوه نارنج ببین، ای کسی که به وجود آن در درختان سبز شک داری.
هوش مصنوعی: خداوندی که پاک و بیعیب است، میتواند به آسانی ماه و خورشید را تحت فرمان خویش درآورد و شب و روز را به تقدیر خود تنظیم کند.
هوش مصنوعی: اگر پادشاهی وجود داشته باشد، او نباید به دستوری عمل کند که پادشاهی از روی زور و قدرت به دست آمده باشد، و گنجور، یعنی ثروت و دارایی، هم از راه نادرست به دست نیامده باشد و مانند زنگار، که به سبب ناپاکی و آلودگی به وجود میآید، نباشد.
هوش مصنوعی: چشمه از دل سنگ بیرون میآید و باران از ابر میریزد؛ همچنان که انگبین (عسل) از مگس عسلساز و مروارید از دریا به دست میآید.
هوش مصنوعی: ما دربارهٔ این موضوع خوب و زیاد صحبت کردهایم، اما هنوز چیزهای زیادی برای گفتن داریم و مطالب بیشتری باقیمانده است.
هوش مصنوعی: تا پایان جهان دربارهٔ کرم و رحمت خداوند سخنها گفته خواهد شد، اما حتی یک نفر هم از هزاران نفر نمیتواند آن را به درستی بیان کند.
هوش مصنوعی: کسی که بندگی و اطاعت خدا را نکند، در حقیقت جایگاهی دارد که حتی کافر هم از دین خود دست بردارد.
هوش مصنوعی: نعمتهای تو، ای خدا، به قدری فراوان است که شمارش آنها ممکن نیست. شکرگزاری از این همه نعمت برای هر کسی ممکن نیست و نمیتواند به درستی حق آن را ادا کند.
هوش مصنوعی: این همه پردهای که بر عیبها و نواقص ما میگستاری، اگر به تقصیر ما توجه کنی، هرگز اجازه نمیدهی که به زندگی ادامه دهیم.
هوش مصنوعی: از رحمت و لطف تو ناامید نمیتوان بود، زیرا اگر از خشم و قهر تو دور شویم، طاقت آن را نداریم. خدایا، از تو خواهش میکنیم که ما را حفظ کنی.
هوش مصنوعی: ای خداوند سَتّار (پوشاننده عیبها)، فعلهایی که از ما دیدی و نپسندیدی، لطفاً آنها را بپوشان و از نمایش آنها جلوگیری کن.
هوش مصنوعی: ای سعدی، کسانی که به حقیقت و صداقت میرسند، به خوشبختی دست مییابند. پس باید راست بگویی، زیرا افرادی که به ناحق و با رفتار نادرست میکوشند، به مقصد نخواهند رسید.
هوش مصنوعی: عمر باارزش و گرانبهایی که در کارهای بیهوده و بیفایده سپری شده، چه خوب است. ای کاش از هر خطایی که در زندگی انجام دادهام، هزار بار توبه و طلب بخشش کنم.
هوش مصنوعی: درد پنهانم را به تو میگویم، ای خداوند و صاحب قدرت، یا اینکه سکوت کنم، زیرا تو خود به اسرار و رازهای من آگاهی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
همین شعر » بیت ۱۴
مژدگانی که گل از غنچه برون میآید
صد هزار اقچه بریزند درختان بهار
خیز خواجو که گل از غنچه برون میآید
بلبلی چون تو کنون حیف بود در قفسی
همین شعر » بیت ۱
بامدادی که تفاوت نکند لیل و نهار
خوش بود دامن صحرا و تماشای بهار
دست در دامن می زن که از این پس همه روز
« خوش بود دامن صحرا و تماشای بهار »
گر شود بحرِ کفِ همت تو موج زنان
ور شود ابر سر رایت تو توفان بار
بر موالیت بپاشد همه دُرّ و گوهر
بر اعادیت ببارد همه شخکاسه و خار
ای ز کار آمده و روی نهاده به شکار
تیغ و تیر تو همی سیر نگردند ز کار
گاه تیغ تو بر آرد ز سر دشمن گرد
گاه تیر تو بر آرد ز بر شیر دمار
هیبت تیغ تو و تیر تو دارد شب و روز
[...]
دی در آمد ز در آن لعبت زیبا رخسار
نه چنان مست به غایت، نه به غایت هشیار
طربی در دل آن ماه نو آیین ز نبیذ
اثری در سر آن لعبت زیبا رخسار
از خم زلفش برگ سمنش غالیه پوش
[...]
بوستانبانا امروز به بستان بدهای؟
زیر آن گلبن چون سبز عماری شدهای؟
آستین برزدهای دست به گل برزدهای؟
غنچهای چند ازو تازه و تر بر چدهای؟
دستهها بسته به شادی بر ما آمدهای؟
[...]
هرکه در پیش تو بر خاک بمالد رخسار
ملک کونین مسخّر بودش لیل و نهار
دگران گر به قدم بر سر کوی تو روند
من به سر بر سر کوی تو روم مجنونوار
سلطنت غیر تو کس را نسزد ز انکه به لطف
[...]
معرفی ترانههای دیگر
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۴۷ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.