گنجور

حاشیه‌ها

الوندی در ‫۶ ماه قبل، چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۲۰:۰۶ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۳ - ظاهر شدن عجز حکیمان از معالجهٔ کنیزک و روی آوردن پادشاه به درگاه اله و در خواب دیدن او ولیی را:

نیست‌وش باشد خیال اندر روان ...

هر دو روان قافیه هستند نه ردیف چون معانی متفاوتی دارند :

روان اول = روح و روان

روان دوم = صفت فاعلی از مصدر رفتن، متحرک

محسن عبدی در ‫۶ ماه قبل، چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۹:۵۸ دربارهٔ عطار » منطق‌الطیر » پرسش مرغان » پرسش مرغان:

چون تهی کردی به یک می پهلوان ...

دوستکانی به معنی شراب خواری به یاد دوستان است.

محسن عبدی در ‫۶ ماه قبل، چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۹:۵۷ دربارهٔ عطار » منطق‌الطیر » پرسش مرغان » پرسش مرغان:

چون تهی کردی به یک می پهلوان ...

پهلُوان در مصرع اول جمع پهلو است.

الوندی در ‫۶ ماه قبل، چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۹:۵۳ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۲ - عاشق شدن پادشاه بر کنیزک رنجور و تدبیر کردن در صحت او:

شه طبیبان جمع کرد از چپّ و ...

چون جان شاه به جان کنیزک بسته بود

الوندی در ‫۶ ماه قبل، چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۹:۴۴ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱ - سرآغاز:

با لبِ دمسازِ خود گر جفتمی ...

جفت شدن با لب دمساز، از ویژگی های نی است که برای انسان (شاعر) آورده شده : استعاره مکنیه

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۶ ماه قبل، چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۶:۴۳ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۲:

عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۲
                
عشقِ تو ، مستِ جاودانم کرد
ناکَسِ جملهٔ جهانم کرد

گر سبک‌دل شوم ، عجب نبوَد
که میِ عشق ، سر گرانم کرد

چون هویدا شد ، آفتابِ رُخت
راست ، چون سایه‌ای نهانم کرد

چون نشان جویم از تو ، در رهِ تو؟
که غمِ عشق ، بی‌نشانم کرد

شیرِ عشقت ، به خشم ، پنجه گشاد
پس به صد روی ،  امتحانم کرد

دُردیَم داد و دَردِ من بفزود
دلِ من برد و قصدِ جانم کرد

گفت : ای دلشده ، چه خواهی کرد
گفتمش : من کیم ، چه دانم کرد

تا ز پیشم ، چو آفتاب برفت  
همچو سایه ، ز پس دوانم کرد

سایه ، هرگز در آفتاب رسد؟
آه ، کین کار ، چون توانم کرد

چند گویی نگه کن ، ای عطّار
که یقین‌ها ،  همه گمانم کرد

فریما دلیری در ‫۶ ماه قبل، چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۶:۳۳ دربارهٔ جهان ملک خاتون » دیوان اشعار » رباعیات » شمارهٔ ۲۱:

چرا اینقدر قشنگ شعر می گفته ؟!؟!؟

افسانه چراغی در ‫۶ ماه قبل، چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۶:۳۰ دربارهٔ همام تبریزی » غزلیات » شمارهٔ ۱۴۲:

مرغ باغ ملکوتم نیَم از عالم ...

این بیت و بیت هشتم (با اندکی تغییر) در غزل منسوب به مولانا نیز آمده است.

 

افسانه چراغی در ‫۶ ماه قبل، چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۶:۲۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹:

نانی بده نان خواره را، آن ...

چقدر زیباست این بیت. آنان را که از عشق بویی نبرده‌اند، باید به نانی سرگرم کرد.

علی احمدی در ‫۶ ماه قبل، چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۶:۰۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۲:

راهی‌ست راهِ عشق که هیچش کناره نیست

آن‌جا جز آن‌که جان بسپارند، چاره نیست

روی سخن حضرت حافظ با کسانی است که با او طی طریق می کنند و راه رندی را برگزیده اند .و اینگونه راه عاشقی را توصیف می کند

این راه کناره ندارد یعنی اگر حواست نباشد از اطراف آن سقوط می کنی .پس برای عبور از این راه سخت که به قول حافظ "گذرگاه تنگ عافیت" است  باید با توکل عبور کنی جان و دلت را به او بسپاری و حرکت کنی "راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش"

هر گَه که دل به عشق دهی، خوش دمی بود

در کارِ خیر حاجتِ هیچ استخاره نیست

نا امید نشو هر زمان که دل به عشق بدهی لحظه خوب و خوشی است پس در این کار استخاره روا نیست چون حتما کار خیری است

ما را ز منعِ عقل مترسان و می بیار

کآن شِحنه در ولایتِ ما هیچ کاره نیست

برای حرکت در این راه عقل به کارت نمی آید.درست است که باید هشیارانه این راه سخت را طی کنی ولی باید می بیاوری و مست باشی .با مستی هشیارتر این راه را طی خواهی کرد .پاسبان عقل در این جا اصلا کاره ای نیست.

از چشم خود بپرس که ما را که می‌کُشد؟

جانا گناهِ طالع و جرمِ ستاره نیست

دقت کن و از چشم هایت بپرس که کشته چه معشوقی شده است این جاذبه چشم معشوق است که هم ما را به این راه می کِشد و هم ما را می کُشد. پس تقصیر شانس یا بدشانسی و ستاره اقبال نیست.

او را به چشمِ پاک توان دید چون هلال

هر دیده جایِ جلوهٔ آن ماه‌پاره نیست

اگر معشوق را نمی بینی و درک نمی کنی باید با چشم پاک او را ببینی او مثل هلال ماه است و همیشه قابل دیدن نیست .هر چشمی نمی تواند جای جلوه آن پاره ماه باشد

فرصت شمر طریقهٔ رندی که این نشان

چون راهِ گنج بر همه کس آشکاره نیست

این که در راه رندی و عاشقی وارد شده ای را غنیمت بدان چون تو در راه گنج قدم نهاده ای و این برای هرکسی پیش نمی آید.باید معشوق تو را جذب کرده باشد.

نگرفت در تو گریهٔ حافظ به هیچ رو

حیرانِ آن دلم که کم از سنگِ خاره

در بیت آخر مثل همیشه با معشوق صحبت می کند و حیرتش را اعلام می کند که با وجود گریه های حافظ این گریه ها تاثیری در دل سنگ معشوق نکرده و او همچنان از وصال طفره می رود.

یار در ‫۶ ماه قبل، چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۲۶ دربارهٔ میرزاده عشقی » دیوان اشعار » غزلیات و قصاید » شمارهٔ ۲۸ - عشق وطن:

روحت شاد!

dast_ga در ‫۶ ماه قبل، چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۲۶ در پاسخ به سین کاف دربارهٔ ناصرخسرو » سفرنامه » بخش ۲ - خواب ناصر خسرو:

سوال منم هست

 

ستاره نجفیان در ‫۶ ماه قبل، چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۰۹:۳۰ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۶۸:

دیگر مپرس از من نشان، کز دل نشانم می‌رود

یعنی من دیگر نمی‌دانم که‌ام و کجایم. نشانی از من نخواه چون از دل و قلب من هر آنچه می‌دانستم پاک خواهد شد. من دیگر نمی‌دانم که ام و کجایم. 

حالا چرا از دلش نشانی‌ها میرود؟ چون اصلا دیگر دلش رفته و در اختیار او نیست. وان دل که با خود داشتم با دلستانم می‌رود. او دل مرا برد و دیگر من درباره خود هیچ چیز نمی‌دانم پس هیچ نشانی از من نپرس.

احمد خرم‌آبادی‌زاد در ‫۶ ماه قبل، چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۰۸:۵۸ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » قصاید » شمارهٔ ۱۲۷ - در ستایش فخر الدین شروان شاه منوچهر:

مصرع نخست بیت شماره 3 در نسخه آقای دکتر کزازی به شکل زیر به ثبت رسیده است که، سازگاری کامل با مصرع دوم همان بیت دارد:

«بسی نماند که یَبروح در زمین ختن»

در نسخه خطی شرح دیوان خاقانی (به شماره ثبت 89712 مجلس) نیز به جای «بی‌روح» واژۀ «یبروح» ثبت شده است.

گفتنی است که خاقانی 5 بار نیز هم‌ارز فارسی واژۀ «یبروح» (یعنی «مردم‌گیا») را به کار برده است.

 

*حاشیه پنجم دیماه 1403 برای نشان دادن روند بررسی بیت شماره 3 حذف نشده است.

ali solgi در ‫۶ ماه قبل، چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۰۷:۱۵ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۳۳:

عید آمد و عید آمد وان بخت سعید آمد

برگیر و دهل می‌زن کآن ماه پدید آمد

 

عید آمد ای مجنون! غلغل شنو از گردون

کآن معتمد سدره از عرش مجید آمد

 

عید آمد ره جویان رقصان و غزل گویان

کآن قیصر مه‌رویان زان قصر مشید آمد

 

صد معدن دانایی مجنون شد و سودایی

کآن خوبی و زیبایی بی‌مثل و ندید آمد

 

زان قدرت پیوستش داوود نبی مستش

تا موم کند دستش گر سنگ و حدید آمد

 

عید آمد و ما بی‌او عیدیم بیا تا ما

بر عید زنیم این دم کآن خوان و ثرید آمد

 

زو زهر شکر گردد زو ابر قمر گردد

زو تازه و تر گردد هر جا که قدید آمد

 

برخیز به میدان رو در حلقهٔ رندان رو

رو جانب مهمان رو کز راه بعید آمد

 

غم‌هاش همه شادی بندش همه آزادی

یک دانه بدو دادی صد باغ مزید آمد

 

من بندهٔ آن شرقم در نعمت آن غرقم

جز نعمت پاک او منحوس و پلید آمد

 

بربند لب و تن زن چون غنچه و چون سوسن

رو صشمس و قمرم آمد سمع و بصرم آمد

وان سیمبرم آمد وان کان زرم آمد

 

مستی سرم آمد نور نظرم آمد

چیز دگر ار خواهی چیز دگرم آمد

 

آن راه زنم آمد توبه شکنم آمد

وان یوسف سیمین بر ناگه به برم آمد

 

امروز به از دینه ای مونس دیرینه

دی مست بدان بودم کز وی خبرم آمد

 

آن کس که همی‌جستم دی من به چراغ او را

امروز چو تنگ گل بر ره گذرم آمد

 

دو دست کمر کرد او بگرفت مرا در بر

زان تاج نکورویان نادر کمرم آمد

 

آن باغ و بهارش بین وان خمر و خمارش بین

وان هضم و گوارش بین چون گلشکرم آمد

 

از مرگ چرا ترسم کو آب حیات آمد

وز طعنه چرا ترسم چون او سپرم آمد

 

امروز سلیمانم کانگشتریم دادی

وان تاج ملوکانه بر فرق سرم آمد

 

از حد چو بشد دردم در عشق سفر کردم

یا رب چه سعادت‌ها که زین سفرم آمد

 

وقتست که می نوشم تا برق زند هوشم

وقتست که برپرم چون بال و پرم آمد

 

وقتست که درتابم چون صبح در این عالم

وقتست که برغرم چون شیر نرم آمد

 

بیتی دو بماند اما بردند مرا جانا

جایی که جهان آن جا بس مختصرم آمد

بر کن از گفتن چون صبر کلید آمد

این دوغزل در مورد یک یوسف عزیز که قدم برچسم مامیگذارد و روح مارا با امدن وجود نازنینشان به وجد وشوق میاورد و دراصل هوشیاری وعقل کل عالم هستی است که جایگاه ویژه در نزد خداوند دارد وروح جمیع الرواح است کهوقتی هوشیاذی ما به مرتبه مورد نظرمیرسد به عنوان گیرنده مجری اجرای پیام این بزرگوار درخدمت ایشان وانتقال  اگاهی ایشان به عموم مردم  درجهت رشد وتعالی جامعه انسانی میباشد و ذهن ما هیچ درکی ازایندقضیه ندارد چون تاکنون چنین تجربه ای نداشته وهرکسی بخواهد به حقیقت وجود خود دست پیداکند باید مسیربیداری وزنده شدن از خواب ذهن اقدام کند 

جعفر عسکری در ‫۶ ماه قبل، چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۰۶:۳۳ دربارهٔ کمال‌الدین اسماعیل » قصاید » شمارهٔ ۶۳ - و قال ایضاً یمدحه:

سلام

در بیت 36 واژه‌ی "شانس" اشتباه و درست "شناس" است.

جعفر عسکری در ‫۶ ماه قبل، چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۰۶:۳۰ دربارهٔ حکیم سبزواری » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۴۷:

سلام.

درست بیت نهم رو می‌نویسم:

 

گدای پیر مغان را ز خسروی چه تفاخر؟

که ملک و شوکت شانش بدیده شوکه نشان است

جعفر عسکری در ‫۶ ماه قبل، چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۰۶:۲۰ دربارهٔ جویای تبریزی » دیوان اشعار » مثنویات » شمارهٔ ۸ - مثنوی توصیف کوه پیر پنچال و سختی راه و تعریف کشمیر مینو نظر:

سلام.

در دو بیت 114 و 151 بایست جای واژه‌ی اشتباه "شانس"، "شانش" جایگزین بشه.

کوروش در ‫۶ ماه قبل، چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۰۳:۳۳ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر ششم » بخش ۷۵ - حکمت در انی جاعل فی الارض خلیفة:

هم نکر سازید بر قارون ز کین

در حلیمی این زمین پوشید کین

 

مصرع دوم یعنی چه ؟

 

کوروش در ‫۶ ماه قبل، چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۰۳:۳۱ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر ششم » بخش ۷۵ - حکمت در انی جاعل فی الارض خلیفة:

هم نکر سازید از بهر ثمود

صیحه‌ای که جانشان را در ربود

 

نکر یعنی چه ؟

 

۱
۱۷۵
۱۷۶
۱۷۷
۱۷۸
۱۷۹
۵۷۲۵