گنجور

حاشیه‌ها

علیرضا اکبری در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۹:۳۱ دربارهٔ عطار » منطق‌الطیر » بیان وادی طلب » حکایت مجنون که خاک می‌بیخت تا لیلی را بیابد:

از دوستان لطفا یه نفر توضیح بده این شعر رو..خصوصا بیت آخر رو

زهیر در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۶:۵۵ دربارهٔ امیرخسرو دهلوی » دیوان اشعار » چند رباعی » شمارهٔ ۳:

این رباعی، بدآموزی نداره؟

زهیر در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۶:۲۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۹۸۱:

به احتمال قوی منظور از عاقبت در بیت اول، «عاقبت اندیشی» بوده. کسی نظر دیگه‌ای داره؟

یزدانپناه عسکری در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۵:۲۸ دربارهٔ سعدی » مواعظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱:

6- تاب خوردم رشته وار اندر کف خیاط صنع - پس گره بر خیط خودبینی و خودرایی زدم 

***

[یزدانپناه عسکری]

حَتَّی یَتَبَیَّنَ لَکُمُ الْخَیْطُ الْأَبْیَضُ مِنَ الْخَیْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ –  بقره : 187

تصور (تَبَیَّن‏) انسان، بدون در دام آن افتادن توضیح و تداوم بَیْن ابیض و اسود جهان، با در مقابل هم قرار دادن آن دو و گشودن فجر و ادراک دنیای واقعیت و رسیدن به تمامیت نفس، نه یادگرفتن توضیحی جدید. انسانی که خود بین نیست و به تمامیت نفس رسیده ، حرکت دارد ، و خود را به‌طور هماهنگ با دنیایی که او را در برگرفته تغییر می‌دهد، خواه دنیای «ابیض» یا دنیای «اسود» باشد. و متوجه می‌شود دنیا، فیضان فیض و صدور فیض است.

_____

(خیط: أصل واحد یدلّ علی امتداد الشی‏ء فی دقّة ، تداوم) ؛ (الْخَیْط- شترمرغ) ؛  199+62 :3+1

زهیر در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۵:۱۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۹۸۲:

یکی دیگه از عاشقانه‌های مولویِ عاشق‌پیشه!😘

زهیر در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۵:۰۶ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۹۸۴:

چاشْت یعنی: میان‌وعده‌ی قبل از ظهر

زهیر در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۵:۰۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۹۸۵:

هم‌معنیِ بیت دوم، این ضرب المثل گفته میشه: قورباغه رُ رو تختِ طلا هم که بشونی، باز می‌پره تو مُرداب!!

زهیر در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۴:۵۷ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۹۸۷:

اگه در اولین مصرع به جای «خودم»، «خودت» بود، معنی و منظورِ روشنی داشت، ولی حالا که «خودم» گفته شده، منظور چیه؟

زهیر در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۴:۵۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۹۸۹:

سوره عنکبوت، قسمتی از آیۀ ۵: إِنَّ أَجَلَ اللّهِ لَآتٍ، ترجمه: زمانِ مقرّرِ خدا آمدنیست.

در حدیثی منقول از امام علی علیه السّلام: کُلُّ مُتَوَقَّعٍ آتٍ، ترجمه: هر «موردِ توقّعی» آمدنیست.

زهیر در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۴:۵۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۹۹۰:

به نظر میرسه مولوی درین رباعی توصیه به داشتن «رفیق راه» کرده

زهیر در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۴:۴۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۹۹۱:

👌👌👌

امیر رحیمی در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۲:۴۶ دربارهٔ نصرالله منشی » کلیله و دمنه » مفتتح کتاب بر ترتیب ابن المقفع » بخش ۲ - سبب و علت ترجمه این کتاب و نقل آن از هندوستان به پارس:

در پادکست گوش کنید مقدمه ابن مقفع

پیوند به وبگاه بیرونی

 

امیر رحیمی در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۲:۴۵ دربارهٔ نصرالله منشی » کلیله و دمنه » مفتتح کتاب بر ترتیب ابن المقفع » بخش ۱ - بسم الله الرحمن الرحیم:

در پادکست گوش کنید 

پیوند به وبگاه بیرونی

امیر رحیمی در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۲:۴۲ دربارهٔ نصرالله منشی » کلیله و دمنه » مقدمهٔ نصرالله منشی » بخش ۱ - وعلی الله توکلی:

پیوند به وبگاه بیرونی

 

پادکست صوتی این قطعه از کتاب در این اپیزود توسط آزرآرشیو خوانده شده است.

فرهاد حافظ در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۲:۳۲ دربارهٔ عراقی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۶۵:

پیشنهاد میکنم این غزل را با صدای استاد گلپا در برنامه یک شاخه گل ۵۷ در مایه شور دشتی بشنوید. بسیار زیبا اجرا شده است. 

امین در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۱:۴۸ در پاسخ به همیرضا دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۱۷:

درود بر شما جناب حمیدرضا

بله همونطور که فرمودید پیرو سخنان شما

این مشتقات عمدتا از اختیارات شاعری سرچشمه میگیرند

چنانچه همون وزن مصرع اول که خود فرمودید ابدال گرفته است و مصرع دوم قلب گرفته و...

گاهی هم شاعر از هر دو اختیار در یک مصرع استفاده میکند که وزن این گونه میشود :

مفعولن فاعلن مفاعیل فعل

رباعی‌ای که با این اختیارات در یاد دارم چامه ای از خاقانی است که می فرماید

بختی دارم چو چشم خسرو همه خواب

چشمی دارم چو لعل شیرین همه آب

جسمی دارم چو جان مجنون همه درد

جانی دارم چو زلف لیلی همه تاب

در تمامی مصرع های این رباعی از هر دو اختیار ابدال (تبدیل دو هجای کوتاه به یک هجای بلند) و قلب (جابجایی یک هجای بلند با یک هجای کوتاه) استفاده شده است.

امین در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۱:۴۱ در پاسخ به رضا نورمحمدي دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۶۳۹:

درود بر شما جناب نورمحمدی

وزن رباعی مفعول مفاعیل مفاعیل فعل هست

اما شاعران گاهی با آوردن اختیارات شاعری این وزن رو دستخوش تغییر میکنند

برای مثال اختیار قلب که به معنی جابجایی هجای بلند با کوتاه هست ، وزن رباعی رو این گونه میکند که نوع رایج استفاده از این اختیار است :

مفعول مفاعلن مفاعیل فعل

گاهی هم شاعر از اختیار ابدال استفاده میکند که به معنی تبدیل دو هجای کوتاه به یک هجای بلند است که معمولا دو نوع میتوان از این اختیار در رباعی استفاده کرد ( راه های دیگر هم هست اما رایج نیست ) :

۱) مفعولن فاعیل مفاعیل فعل

۲) مفعول مفاعیل مفاعیلن فع ( که خودتون فرمودید )

 

حال گاهی اوقات میبینیم که شاعر از هر دو اختیار در یک مصرع استفاده میکند

چنانچه خاقانی میفرماید

بختی دارم چو چشم خسرو همه خواب

مفعولن فاعلن مفاعیل فعل

در پناه حق باشید

جهن یزداد در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۱:۳۶ دربارهٔ انوری » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۵:

روستایی بچه ای شهر بسوخت

جهن یزداد در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۱:۳۶ دربارهٔ امیرخسرو دهلوی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۱۱۶۹:

خسرو سخنوران

جهن یزداد در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۱:۳۵ دربارهٔ امیرخسرو دهلوی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۱۱۷۰:

چه سروده خوبی

۱
۱۰۷۳
۱۰۷۴
۱۰۷۵
۱۰۷۶
۱۰۷۷
۵۷۲۹