گنجور » حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۷۶

وزن:	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
قالب شعری:	غزل
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۸

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: در این غزل، حافظ به فلسفه عشق و درک زیبایی می‌پردازد و به توصیف حالاتی می‌پردازد که عاشق باید تحمل کند. او از دلخواهی و نیاز به صبر و مراقبت در عشق سخن می‌گوید و به اهمیت تدبیر و تأمل در زندگی اشاره می‌کند. شاعر تأکید می‌کند که در دنیای عشق، تکیه بر تقوا و علم نادرست است و در عوض، اعتماد به خداوند و توکل در این مسیر ضروری است. او در نهایت با اشاره به زیبایی‌های لحظه‌های عاشقانه، نگرانی از تجمل و زوائد را بی‌مورد می‌داند و به باده‌نوشی و لذت از عشق دعوت می‌کند.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# باغبان گر پنج‌روزی صحبتِ گل بایدش

بر جفایِ خارِ هجران صبرِ بلبل بایدش

هوش مصنوعی: باغبان اگر بخواهد پنج روز با گل‌ها صحبت کند، باید بر نامردی و زخم خارهای دوری از محبوب صبر کند، مانند بلبل.

اخطار: برگردان‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

# ای دل اندر بندِ زلفش از پریشانی مَنال

مرغِ زیرک چون به دام افتد تحمل بایدش

هوش مصنوعی: ای دل، در گرفتار زلف معشوق نگریز و ناراحت نباش؛ زیرا مرغ زیرکی که به دام می‌افتد، باید تحمل کند و صبر پیشه کند.

# رندِ عالم‌سوز را با مصلحت‌بینی چه‌کار؟

کار مُلک است آن که تدبیر و تأمل بایدش

هوش مصنوعی: شخص رند و آزاداندیش که از نظر روحی و عاطفی دچار عواطف و احساسات عمیق است، نیازی به مصلحت‌اندیشی ندارد. کسانی که در حکومت و امور دنیوی مشغول‌اند، باید از تدبیر و تفکر برای اداره کارهای خود استفاده کنند.

# تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافری‌ست

راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش

هوش مصنوعی: تکیه‌کردن بر تقوی و دانش در مسیر عرفانی نشانهٔ کفر است و کسی که در این راه قدم می‌گذارد، هرچند که صاحب استعداد و هنرهای بسیار باشد، باید به توکل بر خداوند تکیه کند.

# با چُنین زلف و رُخَش بادا نظربازی حرام

هر که روی یاسمین و جَعدِ سنبل بایدش

هوش مصنوعی: هر کسی با چنین زلف و چهره زیبا مانند او، نباید به بازی با نگاه‌های عاشقانه بپردازد، زیرا باید فقط به روی گل یاسمن و مجعد بودن سنبل (به عنوان نماد زیبایی) توجه کند.

# نازها زان نرگسِ مستانه‌اش باید کشید

این دلِ شوریده تا آن جَعد و کاکُل بایدش

هوش مصنوعی: دل شوریده‌ام باید به ناز و عنایت‌های او (نرگس مستانه) پاسخ دهد و این عشق و زیبایی که دارد به جعد و کاکلش (موهای مجعد) مربوط می‌شود.

# ساقیا در گردشِ ساغر تعلل تا به چند؟

دور چون با عاشقان افتد تَسَلسُل بایدش

هوش مصنوعی: ساقی، چرا تا این اندازه در خدمت دادن شراب تأخیر می‌کنی؟ وقتی که گردش ساغر به دور عاشقان می‌افتد، باید بی‌وقفه ادامه یابد.

# کیست حافظ تا ننوشد باده بی‌آوازِ رود؟

عاشقِ مسکین چرا چندین تجمل بایدش؟

چرا حافظ بی مطرب و ساز، باده نمی‌نوشد؟ چرا عاشق‌های بی‌نوا و مسکین اینقدر تجمل‌خواه هستند؟!

پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی

راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

غزل شمارهٔ ۲۷۶ به خوانش فریدون فرح‌اندوز
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

غزل شمارهٔ ۲۷۶ به خوانش سهیل قاسمی

غزل شمارهٔ ۲۷۶ به خوانش محسن لیله‌کوهی

غزل شمارهٔ ۲۷۶ به خوانش فاطمه زندی

غزل شمارهٔ ۲۷۶ به خوانش فاطمه نیکو ایجادی

غزل شمارهٔ ۲۷۶ به خوانش عندلیب

غزل شمارهٔ ۲۷۶ به خوانش افسر آریا

غزل شمارهٔ ۲۷۶ به خوانش احسان حلاج

غزل شمارهٔ ۲۷۶ به خوانش شاپرک شیرازی

غزل شمارهٔ ۲۷۶ به خوانش محمدرضاکاکائی

غزل شمارهٔ ۲۷۶ به خوانش نازنین بازیان

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

شرح صوتی غزل شمارهٔ ۲۷۶ به خوانش محمدرضا ضیاء
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش

پیشنهاد مشق شعر

صائب تبریزی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۸۹۵

هرکه زین گلشن لبی خندانتر از گل بایدش

خاطری فارغ ز عالم چون توکل بایدش

پیش تیغ آسمان هرکس نیندازد سپر

جوشن داودی صبر و تحمل بایدش

خرده ای ازمال دنیا در بساط هرکه هست

[...]

آذر بیگدلی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۱۱۰

صبحدم، در باغ هر کو خندهٔ گل بایدش

نیم‌شب در ناله دمسازی بلبل بایدش

تا تماشایی، ز گلچین باز داند باغبان

گر گشاید درو گر بندد، تأمل بایدش

بی‌نوایی برنتابد با تهی‌دامن به باغ

[...]

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۶۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

ملیحه رجایی در ‫۱۵ سال و ۹ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ دی ۱۳۸۹، ساعت ۱۶:۱۱ نوشته:

نرگس مستانه = ‌چشم شهلا و زیبا و مخمور یار
بایدش = باید او را، باغبان را (ش حرف اضافه متمم فعل )
منال = زاری مکن ( فعل امر)
جَعد سُنبل = گیسوی پیچ در پیچ یار
تعلُّل = تن زدن ، درنگ ( باب تفعّل)
دور = گردش
تسلسُل = پیوسته شدن ، سلسله وار
رِند عالَم سوز = قلندری که ترک همه چیز کرده است، تاریک دنیا
تا = همیشه
رود = آلت موسیقی
معنی بیت 1: اگر باغبان چند روزی احتیاج به همنشینی گل داشته باشد و بخواهد مُصاحِب گل شود، برای تحمل جفای خار هجران، صبر بلبل را لازم دارد. ( تمثیل )
معنی بیت 2: ای دل برای زلف جانان از پریشانی زاری مکن زیرا که پرنده چالاک وقتی به دام گرفتار شود بایستی تحمل داشته باشد.
معنی بیت 7: ای ساقی در چرخش پیاله می تا چه موقع درنگ روا می داری گردش پیمانه چون به عاشقان رسد باید پیوستگی داشته باشد. (دور و تسلسل = ایهام دارد)

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

حسن اوجی در ‫۱۳ سال و ۱۰ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۲ دی ۱۳۹۱، ساعت ۱۳:۲۲ نوشته:

معنی بیت پنجم غزل 276 بفرماید. متشکرم

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

پژمان در ‫۱۳ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۲۲ دی ۱۳۹۱، ساعت ۱۲:۱۴ نوشته:

خدمت دوست عزیز جناب آقای حسن اوجی
یعنی : هر کسی که طالب یاری با این اوصاف جمیله و در حد کمال میباشد ، باید از چشم چرانی و نظر بازی پرهیز کرده و همه فکر و ذکر و دیده خود را معطوف یار به این زیبایی و بی همتایی کند و از نظر بازی و پرداختن به غیر او (که بی شک در حد و اندازه این یار نیستند و از او پایین ترند) خود داری نماید ، باشد که به وصال یاری این چنین یکتا نایل گردد

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

محسن در ‫۱۳ سال و ۷ ماه قبل، پنجشنبه ۱ فروردین ۱۳۹۲، ساعت ۱۴:۰۲ نوشته:

سلام معنی بیت 4 را بفرمائید.ممنون

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علی قندیلی در ‫۱۳ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۰ فروردین ۱۳۹۲، ساعت ۰۹:۳۸ نوشته:

سلام محسن جان ؛ معنی بیت 4 با توجه معنی آیه شریفه ﴿160﴾ از سوره آل عمران:(إِن یَنصُرْکُمُ اللّهُ فَلاَ غَالِبَ لَکُمْ وَإِن یَخْذُلْکُمْ فَمَن ذَا الَّذِی یَنصُرُکُم مِّن بَعْدِهِ وَعَلَی اللّهِ فَلْیَتَوَکِّلِ الْمُؤْمِنُونَ )
(اگر خدا شما را یاری کند هیچ کس بر شما غالب نخواهد شد و اگر دست از یاری شما بردارد چه کسی بعد از او شما را یاری خواهد کرد و مؤمنان باید تنها بر خدا توکل کنند ) استنباط می شود.ما مالک چیزی نیستیم . حتی تقوا و دانش ما ریشه در خواست و اراده پروردگار دارد و نباید کسی حتی بر این دو که نشانه فضل و کمال اند تکیه کند.هرچه هست ذات احدیت است و توکل یعنی پیوستن قطره وجود به دریای بیکران الهی . همچنانکه مولانا می فرمایند قطره دریاست اگر با دریاست ، ورنه قطره قطره و دریا دریاست.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مهدی در ‫۱۳ سال و ۴ ماه قبل، پنجشنبه ۲۳ خرداد ۱۳۹۲، ساعت ۲۳:۳۲ نوشته:

لطفا معنی بیت سوم رو بگین و منظور از ملک تو این بیت چیه؟
ممنون

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مهدی در ‫۱۳ سال و ۴ ماه قبل، پنجشنبه ۲۳ خرداد ۱۳۹۲، ساعت ۲۳:۳۶ نوشته:

درک درستی از سه بیت آخر ندارم..حافظ معمولا حرف اصلی رو در آخر غزل می گه...
لطفا یکم بازش کنید
بازم ممنون

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

شکوه در ‫۱۳ سال و ۴ ماه قبل، جمعه ۲۴ خرداد ۱۳۹۲، ساعت ۰۰:۴۰ نوشته:

مهدی جان مراد از کار ملک کار کشورداریست به نظر ومعنی کلی به این صورت است که آدم وارسته که با گفتن عقایدش آتش به عالم زده به مصلحت اندیشی کار ندارد چون کار کشورداری نیاز به تفکر دارد و البته چاره اندیشی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

شکوه در ‫۱۳ سال و ۴ ماه قبل، جمعه ۲۴ خرداد ۱۳۹۲، ساعت ۰۰:۴۲ نوشته:

معنی بیت آخر هم که خواسته بودید میشود حافظ کسی نیست که برای نوشیدن شراب نیاز به آهنگ رود و دیگر تجملات داشته باشد چون از همه تجملات چشم پوشیده است

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مهدی در ‫۱۳ سال و ۴ ماه قبل، جمعه ۲۴ خرداد ۱۳۹۲، ساعت ۲۱:۴۹ نوشته:

یعنی مصلحت اندیشی با تدبیر و تامل یه معنی داره و رند اونها رو انجام نمی ده؟
یا اینکه رند مصلحت اندیشی رو نفی می کنه اما تدبیر و تامل می کنه؟
ببخشید ولی معنی این بیت خیلی واسم مهمه
ممنون

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

صبا در ‫۱۳ سال قبل، جمعه ۱۰ آبان ۱۳۹۲، ساعت ۱۳:۲۷ نوشته:

حافظ معتقد است دور و تسلسل برای عقلا باطل است اما اگر دور به عاشقان رسید باید همین طور ادامه دهد. کسی که به وحدت صرف برسد تقابل ها برداشته می شود، تقابل کفر و ایمان هم برداشته می شود و این را نمی توان تصور کرد. وحدت صرف را تا بیان کنی دچار ثنویت می شود. در وحدت صرف سکوت است و نمی توان حرف زد.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

امین کیخا در ‫۱۳ سال قبل، جمعه ۱۰ آبان ۱۳۹۲، ساعت ۱۴:۳۰ نوشته:

خوش وزیدی نرمباد صبا

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علمداری در ‫۱۲ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۱۴ دی ۱۳۹۲، ساعت ۱۳:۰۸ نوشته:

در بیت سوم حافظ با تیز بینی گفته باید در اداره امور کشور و مملکت داری باتدبیر و اندیشه و مصلحت اندیشی همراه باشه ولی برای عشاق و کسیکه به اون مرحله پختگی رسیده لازم نیست که با مصلحت اندیشی حرف بزنه و عشقشو بیان کنه بلکه باید بدون رعایت هیچ تشریفاتی به یارش بگه هرچه که باید و از عاقبتش نترسه

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

نظر در ‫۱۲ سال و ۸ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۲، ساعت ۱۰:۲۹ نوشته:

دوستان
برداشت های الهی از تمام اشعار حافظ روا نیست ، چه بسیارند اساتید و شعرایی که در طول تاریخ برداشت های غیر الهی از اشعار حافظ داشته اند .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مانی در ‫۱۱ سال و ۱۰ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۳، ساعت ۱۹:۱۹ نوشته:

لطفا قید بفرمایید حاشیه هایی که می نویسید تفسیر شخصی شماست من در حاشیه ها تفسیر و حتی آیه قرآن می بینم ولی معنی ابیات خیر-لااقل کمتر( کامنت اول برای فهمیدن معنی کافیست. آیا بقیه تفسیرنیست و نه اینکه تفسیر هر فرد از شعر -و مخصوصا شعر حافظ- متفاوت است( این دلیلی بارز بر تفعل به این دیوان است و بلعکس)؟)- : شاید کسی که هیچ دیدگاهی نسبت به اشعار حافظ ندارد حاشیه شما را بخواند وبجای مجذوب حافظ شدن مجذوب تعمل و تفکرات عرفانی شما بشود. من تشابهی بین واژه نظر بازی و چشم چرانی نیافتم ربط آیه قرآن وبیت مربوط هم فقط در کلمه توکل است؟ ربط عبارت رند عالم سوز و مضمون پختگی بزرگترین هجویست که به عمرم دیدم دوست عزیزی از اعتقاد حافظ دم زده و دیگری دم از مشکلات شرعی برخی اشعار حافظ و عدم روای ربط به الهیات میزند بلی شاید برخی اشعار را در وصف دختر همسایه گفته باشد شاید هم مشکل در درک کلمه الله است!!!... این تعمد در کژ تابی تاسف آور است. اگر دوست عزیزی از مفهوم" وحدت صرف" صحبت نکرده بود از واژه تعمد استفاده نمی کردم.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مسعود جعفری در ‫۱۱ سال و ۷ ماه قبل، دوشنبه ۲۵ اسفند ۱۳۹۳، ساعت ۰۰:۲۲ نوشته:

مانی جان ممنون از تذکرتون
به عقیده بنده عشق زمینی و الهی از هم جدا نیستند و حضرت حافظ در این غزل از کثرت و جدایی مینالد و خاطرات ازلی را مرور میکند و خود را بی تفاوت به قید و بند دنیا دانسته و حال و یاد معشوق را بی آلایش می طلبد .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سهیلی در ‫۱۱ سال و ۶ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۴، ساعت ۰۹:۲۱ نوشته:

شکوه جان معنی بیت آخر نظر شماست. بنظربنده: ای حافط کسی نیست که بدون آئاز رود {آلت موسقی} می ننوشد پس عاشق مسکین چرا باید این همه تحمل داشته باشد

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مینا در ‫۱۱ سال و ۳ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۳ مرداد ۱۳۹۴، ساعت ۰۱:۰۵ نوشته:

سلام بیت چهارم میشه گفت قدرت خدا رو هم بیان کرده میشه بیشتر توضیح بدید ممنون میشم

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

ناشناس در ‫۱۰ سال و ۱۰ ماه قبل، دوشنبه ۷ دی ۱۳۹۴، ساعت ۱۸:۲۹ نوشته:

منظور از بیت چهارم چیست؟

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

زهرا در ‫۱۰ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۱۶ دی ۱۳۹۴، ساعت ۱۹:۴۶ نوشته:

چطور همه چیز رو به آیات قرآنی وصل می کنید وقتی دانش کاملی بر اشعار حافظ ندارید؟
و دیگر اینکه رند به معنی کسی که ترک دنیا کرده نیست ابدا، برعکس رند کسیست که جهان رو از همه کامل تر می بینه و از همه بیشتر در آغوش می گیردش،
هر تفسیری که میشه باید دقت کرد که چه کسی این رو گفته، دلیل نمیشه اگر معنایی مدتها ثابت شده لزوما صحیح هم باشه!

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مهرزاد ابراهیمیان در ‫۱۰ سال و ۱ ماه قبل، شنبه ۳ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۱۳:۲۱ نوشته:

سلام به همه،
در مصرع دوم از بیت سوم فکر میکنم اشتباه چاپی رخ داده باشد.به نظرم جایی خوانده بودم：
''کار مُلکست آنچه تدبیر و تأمل بایدش''
به این معنی که آن چیزی که لازمه اش تدبیر و تأمل هست امورات این دنیا و مملکت است و این کارِ یک رندی که با امورات دنیایی و مُلک کاری ندارد نیست.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

روفیا در ‫۱۰ سال قبل، سه‌شنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۱۳:۴۱ نوشته:

ای دل اندر بند زلفش از پریشانی منال
مرغ زیرک چون به دام افتد تحمل بایدش
تحمل چنانکه در عربی از ریشه حمل می آید به معنای برداشتن بار، در انگلیسی نیز هنگامی که می خواهند بگویند این موضوع بیش از حد تحمل من است می گویند :
I can't take it
یعنی من نمی توانم تحمل کنم، نمیتوانم این بار را بردارم!
برای وزن نیز بسان دشواری واژه تحمل در گویش پارسی به کار می رود و در انگلیسی نیز weight bearing به کار می رود، تو گویی وزن ناشی از جرم ماده ما چیزیست ناخوشایند لیک به ما تحمیل شده و ناگزیر از تحمل آن هستیم!

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

روفیا در ‫۱۰ سال قبل، سه‌شنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۱۴:۴۱ نوشته:

ماننده بار هستی میلان کوندرا

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

روفیا در ‫۱۰ سال قبل، سه‌شنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۱۴:۴۲ نوشته:

آسمان بار امانت نتوانست کشید
قرعه کار به نام من دیوانه زدند

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

رنگارنگ در ‫۱۰ سال قبل، سه‌شنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۱۵:۱۷ نوشته:

مرغ زیرک چون به دام افتد؟؟
نباید به دام افتد ار زیرک است
ور افتد که از قضاو قدر گزیری نیست
بردباریش باید، وگر صیاد بر سر رحم آید و از دامش برهاند!؟، بی سر زلف یار چه کند؟؟
گریز از هزارتوی عشق، ناشدنی است

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

روفیا در ‫۱۰ سال قبل، سه‌شنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۱۵:۳۷ نوشته:

قسمی زیرکست که به دنبال دام می گردد!
عشق می گوید به گوشم پست پست
صید بودن خوشتر از صیادیست

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

رنگارنگ در ‫۱۰ سال قبل، سه‌شنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۱۵:۴۸ نوشته:

و صید از پی صیاد دویدن عجب است؟؟
در شکارگاه عشق، عجب نیست،
نازها زان نرگس مستانه می باید کشیدو خارها از پای شکیب

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

روفیا در ‫۱۰ سال قبل، سه‌شنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۱۵:۵۴ نوشته:

آنک ارزد صید را عشقست و بس
لیک او کی گنجد اندر دام کس
تو مگر آیی و صید او شوی
دام بگذاری به دام او روی
عشق می‌گوید به گوشم پست پست
صید بودن خوش‌تر از صیادیست

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

رنگارنگ در ‫۱۰ سال قبل، سه‌شنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۱۳ نوشته:

وعشق، شعله خوی است
آتش دست، افروخته در دل
تا همه، جز دوست بسوزد

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

فرهاد بیران در ‫۱۰ سال قبل، جمعه ۳۰ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۰۳:۵۲ نوشته:

رند عالم سوز را با مصلحت بینی چه کار
کار ملک است آن که تدبیر و تأمل بایدش
رند عالم سور می تواند کنایه از بزرگان و پارسایان باشد که نیازی به مصلحت بینی یا سیاست ورزی (از همان نوعی که مرسوم است) ندارند.
در مصرع دوم تدبیر و تامل مترادف مصلحت بینی در نظر گرفته شده است.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

خواجوی کرمانی در ‫۹ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۱۶ دی ۱۳۹۵، ساعت ۱۳:۱۳ نوشته:

محمد،
قیاس به نفس می فرمایید؟؟

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

میم الف در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۱۳ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۰۴:۲۵ نوشته:

در جواب آقای علی قندیلی
.
بیت :
قطراه دریاست اگر با دریاست / ورنه او قطره و دریا دریاست
از مولانا نیست و بیت پایانی مثنوی آشتی یا بازگشت عقاب است که مرحوم فخرالدین مزارعی به عنوان جوابیه ای برای شعر عقاب استاد خانلری سروده است... با این مطلع:
همه آفاق به زیر نظرش‏
کهکشان زیر پَر تیزپرش‏
..
به دلیل طولانی بودن این شعر ابیات آخرش را مینویسم. و شما را راهنمایی میکنم به خواندن این مطلب دکتر رستگار فسایی درین زمینه:
قطره را تا که به دریا جایی‏ست‏
پیش صاحبنظران دریایی‏ست‏
ور ز دریا به کنار آید زود
شود آن قطره ناچیز که بود
قطره دریاست اگر با دریاست‏
ورنه او قطره و دریا دریاست
...
آدرس مطلب دکتر فسایی:
پیوند به وبگاه بیرونی/

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

پگاه در ‫۹ سال و ۶ ماه قبل، جمعه ۱۸ فروردین ۱۳۹۶، ساعت ۰۳:۱۱ نوشته:

سلام
در بیت آخر در بعضی از نسخه ها مصرع اول چنین آمده: کیست حافظ تا ننوشد باده بی بانگ سرود
و در مصرع دوم "تجمل" اشتباه است، لطفا اصلاح کنید: عاشق مسکین چرا چندین "تحمل" بایدش

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

پگاه در ‫۹ سال و ۶ ماه قبل، جمعه ۱۸ فروردین ۱۳۹۶، ساعت ۰۳:۱۸ نوشته:

در بیت چهارم نیز در بعضی نسخه ها به جای " تقوی" ، " تدبیر" آمده : تکیه بر تدبیر و دانش...
در ضمن نکاتی که گفتم از کتاب "حافظ خراباتی" تالیف "رکن الدین همایون" می باشد.
با تشکر از سایت فوق العاده خوبتون.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علی عباسی در ‫۹ سال و ۶ ماه قبل، یکشنبه ۲۷ فروردین ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۱۶ نوشته:

چه بازی زیبایی با واژگان کلامی و فلسفی "دور "و "تسلسل"کرده،یاداور اون بیت مولانا دردفتر سومست:
سلسله ی این قوم جعد مشکبار. مساله دورست لیکن دوریار

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دوستدار بچه ها در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، یکشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۰۰:۱۷ نوشته:

دعوا نکنین , با هم دوست باشین.
آفرین

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

حامد نوری در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۲۳ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۳:۱۱ نوشته:

سلام دوست عزیز جناب کرمانی
شما بیش از 40 حاشیه نوشته شده در مورد این غزل حافظ را زر مفت حساب کردید و حالا عیارش را از من می پرسید . خودتان که تایید کردید ( مفت ) . کاش قبل از این برچسب زشت، حساب مرا می پرسیدید . در هر حال کسی که این همه حاشیه را نمی پسندد مطمئناً
درک بالا و شناخت جامع تری از حافظ دارد . بنابراین ما را بیش از این در انتظار نگذارید .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

رضا در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، جمعه ۴ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۳:۴۱ نوشته:

با سلام
هرکسی از ظن خود شد یار من
دوستان هرکسی از ابیات حافظ و از شعر حافظ برداشت خودش را نسبت به موضوع دارد . لذا نظر هریک از دوستان بسیار لذت بخش و قابل تقدیر است .
حافظ علیه الرحمه می فرماید
ز شعر دلکش حافظ کسی بود آگاه
که لطف طبع و سخن گفتن دری داند
در آن اول از همه لطف که به معنای هدیه از جانب خالق است که البته هرکس یه خورد خود دارد . دوم طبع است که مشمول همه نمی شود و سوم سخن گفتن دری که نشان از لطفی است که شامل حال ما شده است . بسیارند خارجی زبانانی که آرزومندند زبان فارسی بفهمند تا اشعار این بزرگان را درک نمایند .
در ثانی گویند هرکس ادعا کند که از نوای خوش ، خوشم نمی آید در سه قسم است یکی او دروغ می گوید دوم او منافق است و سوم از انسایت در وی اثری نیست . تفعل به حافظ نتیجه برداشت فرد از ان است و شاید زمانی که حافظ این شعر بامسما و عرفانی را سروده است چیزی غیر از تصور هریک از ما را داشته است . هم میتواند الهی باشد و هم میتواند زمینی اگر چه رسیدن به عشق معنوی از گذار عشق زمینی است که انکار ناپذیر است .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

غلامرضا گوهری در ‫۸ سال و ۳ ماه قبل، چهارشنبه ۱۳ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۰:۵۵ نوشته:

مرغ زیرک افرادی که در بند عقل و فکر و استدلال هستند

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

فربد در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، یکشنبه ۲۸ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۰۴ نوشته:

دامی که با آن پرنده می گیرند به شکلی است که با تقلای پرنده محکم‌تر می‌شود، پس مراد از بیت دوم این است که عاشق نباید بی تابی کند برای وصال تا بلکه برهد یا . قضایش سر رسد حال چه آزادی چه مرگ.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، یکشنبه ۲۸ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۰۵ نوشته:

باغبان گر پنج روزی صحبت گل بایدش
بر جفای خار هجران صبر بلبل بایدش
درادبیات عاشقانه "گل" نمادِ معشوق و"بلبل" نماد عاشق است.
صحبت گل: همنشینی ومصاحبت کردن باگل
صحبت گل بایدش: درپی هم نشینی باگل است
جفا: ظلم وستم،نامهربانی وآزار
خارهجران: هجران به خارتشبیه شده است
صبربلبل: صبری به میزان تحمّل بلبل. امّاخوب که بنگری بلبل صبرخوبی ندارد وبیشتربه بیقراری وبیتابی شهرت دارد وحتّا درعین وصل نیزبیقراری می کند. حافظ باانتخاب وبکارگیری هوشمندانه ی "صبربلبل" به باغبان یادمی آورمی شود که باید صبرکنی ولی بیتابانه، باید لحظه لحظه ی توتاشکوفایی گل دربیقراری بگذرد بایدناله هاسرکنی وباتمام وجوددرانتظارجلوه گری گل بسربری، بایدخوروخواب توگل باشد.
بایدش: باید اورا، دراینجا بیشترمعنی "گل لازم است" دارد.
معنی بیت: باغبان چنین می اندیشد که نیازدارد چندروزی ازمصاحبت باگل لذت ببرد اگرمشتاق است که هفته ای باگل همنشین گردد باید هزینه ی آن را پیشاپیش پرداخت کند بارها نیش و آزار خارببیندوصبری به اندازه ی بُردباری ِبلبل داشته باشد تا گل مُراد بروید و بشکفد وبه تجلّی درآید(البته اگربخت واقبال نیزیاری کند)
بلبل عاشق توعمرخواه وصبوری
باغ شود سبز وشاخ گل به درآید
ای دل اندر بند زلفش از پریشانی منال
مرغ زیرک چون به دام افتدتحمّل بایدش
"مرغ زیرک" : دل به مرغ زیرک ودانا(رند) تشبیه شده است.
معنی بیت: خطاب به دل خویش می فرماید:
ای دلِ شیدا، حال که دربند زلف معشوق گرفتارشده ای ازبیقراری وپریشانحالی ناله مکن تومرغ زیرک ورندی هستی،مرغ دانا هنگامی که به دام می افتد به جای بیتابی شکیبایی پیشه می کند.
نکته ی لطیفی که در این بیت به چشم می خورد اینکه می بینیم خودِ حافظ بیشترازدلِ عاشق پیشه اش اشتیاق دارد که دلش درحلقه های گیسوی دلبرگرفتاربماند حافظ نیک می داند که این به ظاهرگرفتاری، درحقیقت نجات و رستگاری ابدی را درپی خواهدداشت ازهمین رو ازدلش می خواهد بُردباری کند وقدراین موهبت عظیم رابداند.
حافظ بد است حال پریشان تو ولی
بربوی زلف یارپریشانیت نکوست
رندِعالم سوزرابامصلحت بینی چه کار
کارملک است آن که تدبیر وتأمّل بایدش
"رندِ عالم سوز" درنظرگاه حافظ کسیست که ازتمام بندهای دینی ودُنیی رهاشده وبه جایگاه وارستگی وآزادی ازهرچه رنگ تعلّق پذیرد دست یافته است.
مصلحت بینی: محافظه کاری، تصمیم برمبنای سنجش سود وزیان خویش گرفتن، تصمیم براساس حساب وکتاب،عقل گرایی
کارِ مُلک : کاری که به مملکت داری انوردنیوی مربوط باشد .
تدبیر : چاره جویی،
تأمّل : تفکّردقیق وعمیق
معنی بیت: انجام اموراتِ دُنیوی وکارهای مربوط به ملک ومادیات، همه ی اینها کارهاییست که می بایست باحساب وکتاب وبکارگیری فکروچاره اندیشی ومصلحت بینی صورت پذیرد لیکن درعاشقی اینگونه نیست عاشق ورندخراباتی که ازبندهای همه ی تعلّقات رسته وازهردوعالم گذشته تا به دوست برسد هرگزهمانندِ دنیاداران به سود وزیان وخطرات راه نمی اندیشد تصویردوست وشوق وصال، فضای ذهن ودل وجان اوراپرکرده اند جایی برای عقل گرایی ومصلت اندیشی نمانده است.
چون مصلحت اندیشی دوراززدرویشی
هم سینه پرازآتش هم دیده پرآب اولی
تکیه برتقوی ودانش درطریقت کافریست
راهرو گر صد هنر دارد توکّل بایدش
طریقت: یکی ازمنازل سه گانه ی سلوک (شریعت،طریقت،حقیقت) طریق عشق ورندی
امّا همچنانکه حافظ واژه ی "رند" وخیلی ازواژه های دیگرراغنی سازی کرده وژرفای معنا بخشیده است "طریقت" نیزدرنظرگاه حافظ غیرازآن طریقتیست که صوفیان ویاعارفان وسالکان بدان طریق پای بندهستند. حافظِ ساختارشکن وقتی تصمیم به پی ریزی بنای مسلکِ رندی گرفت ازهمان ابتدای کار همه ی باورها ی قدیمی را که ازگذشتگان به اوتحمیل شده بود شجاعانه درهم فروشکست ومیکده ی رندی راازنو وباعقاید جدیدِحافظانه بنا نهاد. بنایی که هیچ نوع وابستگی به هیچیک ازمسلکهای صوفیگری وعرفان ندارد وازهمان ابتدای کارمستقلاً به عنوان مسلک ورندیهای حافظانه ظهورنموده است. به همین سبب نگرش وجهان بینی اودرچارچوب شریعت وطریقت نمی گنجداندیشه های فراقومی وفرامذهبیِ او هبچ برچسبی به ویژه فرقه گرائی رابرنمی تابد.
کافری: کفرورزیدن وبرخلاف آئین دین عمل کردن. دراینجا به معنی سرکشی وبرخلاف آئین عشق ورندی عمل کردن
توکّل : واگذاری امورات به خداوند وداشتن ایمان واعتمادقلبی به اراده ی الهی مبنی براینکه اوبهترینها را برایمان رقم خواهدزد.
معنی بیت: درطریق عشق ورندی، تقوا ودانش هیچ جایگاهی ندارد ونمی تواندرستگاری راتضمین کند اگرکسی به پرهیزگاری ومیزان علم ودانش خویش بسنده کرده ودل خوش کند درحقیقت اونسبت به این طریق کفرورزی نموده است. کسی که درطریق عشق ورندی گام نهاده باشد باید ابتداگردن تقوا راشکسته وبه خرقه ی پرهیزگاری آتش بزند وازخوددورکند. هرچقدرهم دانا وپرهیزگاروپاکدامن و..... باشد باید هنراصلی که همانا "توکّل کردن به خدا" هست رادرسرلوحه ی امورات خویش قراردهد.
چون حُسن عاقبت نه به رندیّ وزاهدیست
آن بِه که کارخود به عنایت رها کنند
باچنین زلف ورُخش بادانظربازی حرام
هر که روی یاسمین وجَعدسنبل بایدش
نظربازی: پرداختن به شکارزیبایی ها وشناورشدن درافسون وجاذبه ی زیبائی ها شامل طبیعت حیوانات انسانها وهمه ی زیبائیهای عالم امکان
نظربازی درنظرگاه حافظ، امری لازم واجتناب ناپذیراست. نظربازی حافظانه بانظربازی دیگران تفاوتهای بنیادین دارد همانگونه که "رند"ِ حافظ بارند دیگران اززمین تاآسمان تفاوت دارد. حافظ ازنظریّه پردازان ومدافعان جدّی ِ بحث نظربازیست ودراغلب غزلیّاتش بدان اشاره کرده است. امّا دراین بیت،نظربازی برای کسی که ازنعمت دلبرزیباروی بهره مندمی باشدحرام است.
روی یاسمین: رخساری به رنگ وبوولطافت گل یاسمین
"جعد سنبل" زلف مجعّد، کنایه ازحلقه حلقه بودن زلف
معنی بیت: هرکسی که یاری یاسمین رخسار ودلبری بازلف شکن درشکن دارد حیف نیست که باداشتن اینچنین صورت زیبا وزلفِ افسونگری که دراختیاردارد دوباره به دنبال جُستن زیبایی های دیگر نظربازی کند؟ چنین کسی بایدقدراین نعمت رادانسته وقانع باشد نظربازی براوحرام وزشت وناپسنداست.
اغلب شاعران بنام همانند مولوی،سعدی ودیگران نظربازی کرده وبعضاً به آن اذعان داشته اند لیکن بسیاری به منظورپیشگیری ازبدنام شدن،به آن اشاره ای نکرده ودرحقیقت پنهانی به نظربازی پرداخته اند. حافظ که باکی ازبدنامی ندارد ومخالف سرسخت ریا وتظاهرهست بی هیچ پرده ای اقراربه نظربازی کرده وآن رابه عنوان هنرقلمدادمی کند برای اینکه نیک می داتد که نظربازی او بادیگران تفاوتهای اساسی دارد.
صوفیان جمله حریف اند ونظرباز
زین میان حافظ دلسوخته بدنام افتاد
نازها زان نرگس مستانه‌اش باید کشید
این دل شوریده تا آن جَعد وکاکُل بایدش
نرگس استعاره ازچشم مست یار
شوریده : شیدا وپریشان
جَعد: زلف مجعّد،پیچش زلف
کاکل: موی میان سر که آن رابه اشکال مختلف می بندندتا زلف زیباتربنظربرسد به موهایی که برپیشانی ریزند ودلبری کنند نیزگفته می شود.طُرّه
معنی بیت: این دل شیدا وشوریده ی من، تازمانی که تجلّی زیبائیهای پیچش گیسوی یار وافسون کاکل اورامی بیندهمچنان بااشتیاق درکار نازکشیدن ازچشمان مستِ اوخواهدبودتاسرانجام شایدچراغ سبزی دریافت کند و به حریم وصال قدمی نزدیکترگردد. به عبارت دیگر این جلوه گری معشوق هست که دلهای عاشقان راتحریک کرده وآنهارابه دام فرامی خواند. دامی که آن روی سکّه اش نجات ورستگاریست.
برتوگرجلوه کندشاهد ما ای زاهد
ازخدا جزمِی ومعشوق تمنّا نکنی
ساقیا درگردش ساغر تعلّل تا به چند
دورچون باعاشقان افتدتسلسل بایدش
تعلّل: درنگ، بهانه آوردن
دور: دورهمی، گِردهم نشستن،حلقه
تَسَلسُل : پشت سرهم وپی درپی
معنی بیت: ای ساقی درچرخش جام شراب تاخیر وتوقّف ایجادمکن هنگامی که درمحفلی این چنین، عاشقان دورهم نشسته اند شرایط اقتضا می کند که جام شراب را دمادم وبی وقفه به گردش درآوری وعاشقان راسیراب کنی.
ساقیا می ده دمادم زانکه درسیر طریق
هرکه عاشق وش نیامد درنفاق افتاده بود
کیست حافظ تا ننوشد باده بی آواز رود
عاشق مسکین چرا چندین تجمّل بایدش
بعضی ازحافظ خوانان که معنای قابل فهمی ازاین بیت دریافت نکرده وقانع نشده اند "تحمّل" راجایگزین تجمّل کرده اند غافل ازاینکه لطف کلام ونکته ی حافظانه درهمان"تجمّل" نهفته وبااین جایگزینی بکلّی ازبین می رود.
تجمّل : تشریفات ورعایتِ آراستگی ظاهرامور البته بامیل به زیاده خواهی
دراینجا آوازرود، موسیقی، رقص وهرچیزی که محفل شرابخواری رابیارآید جزوتجمّلات به حساب آمده است.
باید این نکته رادرنظرداشت که حافظ این بیت پایانی را درمقام اعتراض به این سخن سروده که گویی کسی به حافظ گفته باشد: "حافظ شراب را بی موسیقی رود نمی نوشد حتمن باید درکنارجویبارانی نشسته وبا آوازدلنشین رود وهمراه موسیقی شراب بنوشد"
حال حافظ درمقام اعتراض می فرماید:
مگرحافظ رانمی شناسید؟مگر حافظ چه شخصیّتی دارد که بدون موسیقی جویباران شراب ننوشد؟ حافظ عاشقی تهیدست وبی چیزاست واصلاً چراباید به تشریفات وتجملّات بپردازد؟ فعلن همینکه کاسه شرابی باشدکفایت می کند.
درست است که حافظ همیشه همه چیزرادرحدّ ایده آل وعالی می خواهد امّا اوعاشقیست که فقط به معشوق می اندیشدنه تجملّات وتشریفات ظاهری.
درمصطبه ی عشق تنعّم نتوان کرد
چون بالش زَرنیست بسازیم به خشتی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

Hadi Golestani در ‫۳ سال و ۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۱ شهریور ۱۴۰۲، ساعت ۱۲:۰۶ پاسخ داده:

خیلی خیلی خیلی عالی اقا رضا،ساقی عزیز

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

بشیر افضلی در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، دوشنبه ۱۵ بهمن ۱۴۰۳، ساعت ۰۲:۴۲ پاسخ داده:

جناب ساقی

هزاران درود و سپاس

با احترام به همه عزیزان و ادیبان و ادب دوستان گرامی بهترین حاشیه نویسی را از جناب ساقی دیدم و بسیار لذت بردم.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

شهراد در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۸:۲۱ نوشته:

با سلام
غزل بعدی 276 کمک می کند به فهم این غزل.
مرید تا با مراد یکی بشه سعی به رغابت می کنه و این باعث فتنه های زیاد میشه (که به تلبیس و حیل دیو مسلمان نشود/گر تو بیداد کنی شرط مروت نبود/زان که با زاغ و زغن شهپر دولت نبود/نهال دشمنی برکن که رنج بیشمار آرد). "تعلل" در تسلیم شدن می کنه چون خود را خودآگاه و به خصوص ناخودآگاه برجسته میدونه (به اینها میباله: به زیرکیش {باهوشی}،به تقواش ، به دانشش => تجلل)
"کیست حافظ تا ننوشد باده بی آواز رود"
معنی این : دیده جان روی او تا بنبیند عیان در طلب روی او روی به دیوار باش / اگر خیالش به دل نیاید سخن نگویم چنان که طوطی جمال آیینه تا نبیند ، سخن نگوید ، خبر نبندد.
تا مراد به او باده نداده زر نمیزنه. هر چیزی مراد میگه جواب میده "چشم" چون تجمل نبایدش اما صبر بلبل، تحمل و توکل بایدش.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

رضا ثانی در ‫۸ سال قبل، چهارشنبه ۱۸ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۴۶ نوشته:

منظور از رود در بیت آخر بربط است.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

محمد صالحی در ‫۷ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۰۳ نوشته:

مثل هر سال، امسال نیز در شب یلدا تفألی به دیوان حضرت حافظ زدم، این شعر از خواجه آمد
همین امروز بیت اول برایم تفسیر شد

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

ارسلان در ‫۷ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۲۷ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۰۱ نوشته:

کار ملک است آنچه... ( شما به اشتباه نوشتید آنکه)

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

عباسی-فسا @abbasi۲۱۵۳ در ‫۷ سال و ۷ ماه قبل، یکشنبه ۱۱ فروردین ۱۳۹۸، ساعت ۱۱:۲۷ نوشته:

کیست حافظ تا ننوشد باده بی آواز رود
عاشق مسکین چرا چندین تجمل بایدش
در اینجا رود به معنی ساز و آواز و سرود است. در مجالس بزرگان و شاهان هنگام باده نوشی، مجلس ساز و سرود و موسیقی برپا بوده و مجلس میگساری با موسیقی همراه می شده.
حافظ در اینجا سخنی دارد که با مصرع بعدی مفهومش نمایان تر می شود:
حافظ خود را یک عاشق مسکین فقیر می داند که برای باده نوشی نیاز به تجملات ندارد. مگر حافظ کیست که بدون ساز و آواز باده ننوشد؟ چرا یک عاشق مسکین باید اهل این همه تجمل باشد؟
دوستانی فرمودند که باید به جای تجمل از کلمه تحمل استفاده شود. کلمه تحمل نه تنها در اینجا وافی به مقصود نیست بلکه حتی مفهوم عکس مصرع اول را دارد.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

یزدان قهرمانی در ‫۶ سال و ۷ ماه قبل، جمعه ۱۵ فروردین ۱۳۹۹، ساعت ۱۷:۲۰ نوشته:

چرا حضرت حافظ مرغ زیرک در دام متصور بوده است؟ مگر زیرکی در نباید مانع در دام افتادن مرغ میشد؟ و چرا مرغ زیرک را باید توصیه به تحمل و مرارات های بیشمار در دام بودن کرده است؟ شاید تحمل این دنیا با وجود رنج و دردهای زیادش تنها از یک موجود زیرک بر می آید؟

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علی قندیلی در ‫۶ سال و ۴ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۰ خرداد ۱۳۹۹، ساعت ۰۷:۳۹ نوشته:

در جواب خانم مینا:
ضمن عرض سلام و ادب خدمت خانم مینا، سپاسگزار دقت و نکته سنجی شما بزرگوار هستم. ضمن تایید نکته نظرات سرکار عالی، سروده مولانا در این خصوص به شرح ذیل است:
"قطره دانش که بخشیدی ز پیش،
متصل گردان به دریاهای خویش،
قطرهٔ علمست اندر جان من،
وارهانش از هوا وز خاک تن"

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

حسن راد در ‫۵ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۳ اسفند ۱۳۹۹، ساعت ۱۹:۴۸ نوشته:

درود
دوستان موافق هرکدام گوشه هایی از زیبایی های پنهان این غزل زیبا را نمایان کردند
من نیز برآن شدم تا به گوشه ای دیگر اشاره کنم
حافظ در مصرع اول بیت سوم میفرمایند:رند عالم سوز را با مصلحت بینی چه کار؟
و در مصرع اول بیت چهارم نیز میفرمایند: تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافری‌ست
از آنجایی که تقریبا معنای این دو مصرع یکیست
در نگاه اول حافظ مشخص میکند که منظورش از طریقت همان طریقت رندی است و نه چیز دیگر پس همان ابتدا جلوی سواستفاده گران را میگیرد
و در نگاه دوم طریقت نوین خود را توصیف میکند .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

محسن در ‫۵ سال و ۶ ماه قبل، چهارشنبه ۸ اردیبهشت ۱۴۰۰، ساعت ۱۳:۴۱ نوشته:

این غزل را استاد مهدی نوریان خوب شرح کرده‌اند:
پیوند به وبگاه بیرونی/

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

م ر ن در ‫۴ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۸ دی ۱۴۰۰، ساعت ۱۸:۴۱ نوشته:

معنی بیت آخر

این حافظ کیه که حتما باید با آواز رود باده شو بنوشه، عاشق مسکین(حافظ) چرا باید اینقدر تجمل داشته باشه، می تونه هر وقت اراده کنه و بدون هیچ تجملاتی باده شو بخوره

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

بی نشان در ‫۴ سال و ۹ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۱ دی ۱۴۰۰، ساعت ۲۳:۲۷ نوشته:

باغبان گر پنج روزی صحبت گل بایدش

بر جفای خار هجران صبر بلبل بایدش

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

هوشنگ همدانی در ‫۴ سال و ۵ ماه قبل، چهارشنبه ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۱، ساعت ۲۲:۱۰ نوشته:

به نظر من بیت آخر اگر؛

کیست حافظ تا که نوشد باده با آواز رود

مفهوم شعر را بهتر میشه فهمید

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

در سکوت در ‫۴ سال و ۵ ماه قبل، پنجشنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۱، ساعت ۱۱:۳۵ نوشته:

این غزل را "در سکوت" بشنوید

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علیرضا ساعتچی در ‫۴ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۵ شهریور ۱۴۰۱، ساعت ۱۹:۲۲ نوشته:

دوستان اگر کسی مطالعاتی در باب ادبیات عرفانی ایران داشته باشد متوجه میشود که حدیث گل و بلبل فقط مربوط به عشق زمینی است ولی عشق زمینی هم جزیی از راه سلوک حافظ است.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مهرداد نصر در ‫۳ سال قبل، سه‌شنبه ۱۸ مهر ۱۴۰۲، ساعت ۲۱:۳۶ نوشته:

دوستان طبق نظر بنده و مطالعات اندکم در مورد حافظ باید عرض کنم حافظ مراحل عرفان و سلوک را آرام آرام طی کرده و در جوانی به عیش و نوش و خوشگذرانی پرداخته و به طبع اشعار سروده شده دوران جوانی اش با همان روحیه بوده و وقتی از می و معشوق میگوید منظورش همان می و معشوق زمینی ست و با گذر زمان و به پختگی رسیدن شاعر و طی کردن مراحل سلوک وقتی از می و معشوق میگوید دیگر منظورش باده ازلی و خداوند است ،

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

kaveh kaveh در ‫۲ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۲، ساعت ۰۹:۵۱ نوشته:

سلام عرض ادب بدوا خدا را شاکرم که این اجازه را داد که در خصوص حافظ جان زبان درازی کنم در ثانی هم باز از خدا شاکرم چون جدا کردن حضرتشان از حق تعالی کار احمقانه ایست باری در مصرع مرغ زیرک چون بدام افتاد تحمل بایدش به نظر برای رها شدن در دام مبارکی که از آن نقل می شود شاید کلمه توکل حداقل برای بنده حقیر صحیح باشد چون چنان انسان در آن حال شش دره می شود که از تاب تحمل خارج است یا بهتر آنکه آن تحمل زیر فشار شدید به توکل تبدیل شود آخر سخن تداعی کننده آیه شریفه یا ایهالذین آمنو اصبروا و صابروا و رابطوا لعلکم تفلحون یعنی ای کسانی که ایمان آورده این اگر صبر پیشه کنید و در صبر خود استوار باشید و حدود الهی را رعایت کنید امید است به فلاح و رستگاری برسید عبارت دیگر همه آن کارها لازم ولی کافی نیست پس شرط لازم رحم و خواست پروردگار عالمیان است خودخواجه نیز در غزل دیگر می فرمایندچون حسن عاقبت نه به رندی و زاهدی است آن به که کار خود به عنایت رهاکنند التماس دعا

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

نازنین مریم حسینی در ‫۲ سال و ۷ ماه قبل، پنجشنبه ۱۷ اسفند ۱۴۰۲، ساعت ۱۲:۴۸ نوشته:

عرض سلام

جناب دینانی در کتاب حافظ معنوی آوردن دور و تسلسل محال آنجاست که یک موجود در تمام هستی خود وابسته به غیر باشد و این وابستگی تا ابد ادامه پیدا کند این سیر باید به واجب الوجود منتهی شود .

هر دوری مستلزم تسلسل است و بالعکس این نکته‌ای است که خیلی از اهل فلسفه آن را نمی‌دانند "دور عاشقان باید متسلسل باشد و ساغر همچنان در گردش"

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

محمد رمضانی در ‫۲ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۱ فروردین ۱۴۰۳، ساعت ۱۱:۵۴ پاسخ داده:

سلام و عرض ادب خدمت همه سروران بزرگوار،خدمت خواهر محترم عرض کنم که هر دور باطلی مستلزم تسلسل است اما هرتسلسلی مستلزم دور نیست،مانند رشته زنجیری که انتهایی برایش متصور نیست

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

نازنین مریم حسینی در ‫۱ سال و ۵ ماه قبل، جمعه ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۲۰:۱۳ پاسخ داده:

عرض سلام و تشکر از توجه شما حرف شما متین ،حتما دقت فرمودید که نقل قول از فیلسوف قرن دکتر دینانی هست و ایشان فرمودن "هر دور مستلزم تسلسل و برعکس" هست و آموزش داده اند که اینرا همه نمی‌دانند .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دنی داریس در ‫۲ سال و ۵ ماه قبل، دوشنبه ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۰۶:۲۷ نوشته:

تا تو باشی با من ای دوست هم نظر

با تو هستم تا ابد ای عزیزم هم سفر

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

احمد فرزین در ‫۲ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۲۲ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۰۸:۳۸ نوشته:

تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافریست
راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش

واقعا اگر درک میکردیم که در دنیا هیچ چیز صد در صد نیست لحظه ای از توکل غافل نمی شدیم و رویه زندگیمان کیفیت خیلی بهتری پیدا میکرد.
برای مثال حافظ میفرماید اگر مسیری را صد بار هم با صحت و سلامت رفتی و به مقصد رسیدی دلیل نمیشود که این بار تصادف نکنی و سالم مقصد برسی
اصطلاح "بدا" در کلام همینجا معنا پیدا میکند

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

حمیدرضا ابراهیم زاده در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۸ دی ۱۴۰۳، ساعت ۲۰:۲۰ نوشته:

تکیه بر تقوا و دانش در طریقت کافریست

راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش

خداوند در ذات خود باقی جاویدان است وهرچیز جز او توهم و نابود شدنی وفنا پذیر است.

کل من علیها فان و یبقی وجه ربک ذوالجلال والاکرام.

و توکل علی الله

وعلی الله فلیتوکل المتوکلون.

الیس الله بکاف عبده؟

قل الله ثم ذرهم...

فرمود بگو خدا وهمه چیز را وا بنه

این واگذاری امور و به وکالت سپردن در کارها هیچ منافاتی با تلاش و کوشش انسان برای حرکت در مسیر تکامل وخوشبختی ندارد.

اما نتیجه همیشه به خواست خداست

اگر او نخواهد آن نمی شود وتلاشتان بیهوده می ماند.

ولا تقولن لشای انی فاعل ذالک غدا

نگویید فردا فلان کار را به نتیجه می رسانم...

باید بگویید ان شا الله...

اگر خدا بخواهد... این وکالت دادن

علاوه براینکه شرط عقل است

بلکه خدارا امین و معتمد وموثق دانستن است. از این رو خداوند و فرشتگانش به کسی که باعقل وتدبیر خود حسابگری نکند بهترین چینش را برایش رقم خواهند زد...

یادمان باشد با حسابگری و زیرکی وتکیه بر تدبیر وخرد خود به سراغ مسایل نرویم.

زیرا اغلب نتیجه ای کال و نارس می دهد ..

باید نظر خدا وفرشتگانش را جلب کرد تا به خوشبختی وآسایش رسید.

والی الله المصیر.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دکتر صحافیان در ‫۱ سال قبل، شنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۰۳ نوشته:

اگر باغبان بخواهد پنج روز بهار را هم‌نشین گل باشد، باید بر بیدادگری خار فراق صبری چون بلبل داشته باشد.
۲- ای دل عاشق چون به زنجیر موهایش اسیر شدی، از پریشان احوالی گلایه نکن، پرنده زیرک، پس از به دام افتادن تحمل پیشه می‌کند(مصراع دوم ضرب المثل است)
۳- رند وارسته‌ای که وابستگی جهان را در درون سوزانده، با ملاحظه و حسابگری چه کار دارد؟! آنکه در کار پادشاهی است نیازمند این تدبیر و نگرانی است(طنز)
۴- در طریق و سلوک عشق، تکیه بر پارسایی و دانش کفر و ندیدن حقیقت است، سالک اگر صد هنر دارد، نیازمند توکل و سپردن راه به خداوند است(غزالی اصل هشتم کیمیای سعادت را در توحید و توکل قرار داده یعنی توحید دیدن خداوند در اسباب است)
۵- با چنین موها و چهره زیبایی، هر که به دنبال نظربازی یاسمن برای چهره و سنبل برای موها باشد، حرام است( حسن تعلیل برای حرام بودن نگاه)
۶- البته برای رسیدن به گیسوی یار باید از چشمان مستش بسیار ناز کشید(خانلری: نرگس ترکانه)
۷- ای ساقی! اکنون که در حضوریم، تا کی در گرداندن جام شراب درنگ می‌کنی، چون نوبت عاشقان رسید، باید پیوسته جام‌رسان باشی( ایهام: دور و تسلسل دو اصطلاح در فلسفه که باطل است)
۸- حافظ کیست که چون بزرگان بدون موسیقی رود، شراب ننوشد، عاشق بیچاره چنین تجملاتی ندارد.
آرامش و پرواز روح
پیوند به وبگاه بیرونی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

خلیل شفیعی در ‫۱ سال قبل، چهارشنبه ۲۳ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۵:۵۲ نوشته:

✅ شرح بیت‌به‌بیت غزل ۲۷۶ حافظ

بیت ۱

باغبان گر پنج‌روزی صحبتِ گل بایدش / بر جفایِ خارِ هجران صبرِ بلبل بایدش

✦ اگر باغبان می‌خواهد چند روزی با گل همنشین باشد، باید مانند بلبل در برابر خار هجران و رنج جدایی صبر کند. یعنی هر وصالی، پیش‌زمینه‌ای از رنج و صبر دارد.

بیت ۲

ای دل اندر بندِ زلفش از پریشانی مَنال / مرغِ زیرک چون به دام افتد تحمل بایدش

✦ ای دل! اگر در دام زلف معشوق اسیر شده‌ای، از پریشانی شکوه نکن؛ همانگونه که پرنده ی زیرک و دانا وقتی در دام افتد، چاره‌ای جز صبر و تحمل ندارد.

بیت ۳

رندِ عالم‌سوز را با مصلحت‌بینی چه‌کار / کار مُلک است آن که تدبیر و تأمل بایدش

✦ رندِ بی‌پروا و عاشق‌پیشه را کاری با حسابگری و مصلحت‌سنجی نیست؛ تدبیر و تأمل کار پادشاهان و اهل سیاست است، نه عاشقان و رندان.

بیت ۴

تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافری‌ست / راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش

✦ در راه سلوک و عرفان، اعتماد بر علم و تقوا کفر و گمراهی است ، سالک راه حقیقت اگر صدها فضیلت و دانش داشته باشد باید همه‌چیز را به توکل و اعتماد بر لطف الهی بسپارد.

بیت ۵

با چنین زلف و رُخش بادا نظربازی حرام / هر که روی یاسمین و جَعدِ سنبل بایدش

✦ با چنین زلف پریشان و چهره چون گل معشوق، نظربازی با هر زیبا روی دیگری حرام است،

بیت ۶

نازها زان نرگسِ مستانه‌اش باید کشید / این دلِ شوریده تا آن جَعد و کاکُل بایدش

✦ باید نازهای آن چشمِ مست و مستانه او را تحمل کرد؛ زیرا دلِ عاشق تا رسیدن به زلف و کاکل یار چاره‌ای جز صبر بر ناز ندارد.

بیت ۷

ساقیا در گردشِ ساغر تعلل تا به چند / دور چون با عاشقان افتد تسلسل بایدش

✦ ای ساقی! در گردش جام می تعلل مکن، چراکه وقتی نوبت عاشقان رسد، باید دور می‌نوشی پیوسته و بی‌وقفه ادامه یابد.

بیت ۸

کیست حافظ تا ننوشد باده بی‌آوازِ رود / عاشقِ مسکین چرا چندین تجمل بایدش

✦ حافظ ساده زیست است و برای نوشیدن باده از باده به صدای موسیقی نیاز نداردباشد؟ عاشقِ ساده‌دل را چه کار با این همه تجمل و تظاهر؟ (اشاره به صفای دل عاشق در برابر ظاهر‌سازی دیگران).

⬅️ خلیل شفیعی، مدرس زبان و ادبیات فارسی

پیوند به وبگاه بیرونی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

خلیل شفیعی در ‫۱ سال قبل، جمعه ۲۵ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۰۳:۱۳ نوشته:

✅ نگاه دوم: عناصر برجستهٔ غزل ۲۷۶ حافظ

بیت ۱

«باغبان گر پنج‌روزی صحبتِ گل بایدش / بر جفایِ خارِ هجران صبرِ بلبل بایدش»

✦ آغاز غزل با مضمونِ رنج و لذتِ عشق.

گل، نمادِ زیبایی و وصال است و خار، نمادِ فراق.

✦ شاعر از پیوندِ طبیعی میان شادی و رنج سخن می‌گوید؛ هر وصالی صبری می‌طلبد.

بیت ۲

«ای دل اندر بندِ زلفش از پریشانی مَنال / مرغِ زیرک چون به دام افتد تحمل بایدش»

✦ تأکید بر عقل و خویشتنداری در عشق؛ عاشقِ دانا به دام افتاده ولی شِکوه نمی‌کند.

✦ تصویر «مرغ زیرک» کنایه از انسان آگاه و صبور است.

بیت ۳

«رندِ عالم‌سوز را با مصلحت‌بینی چه‌کار / کار مُلک است آن که تدبیر و تأمل بایدش»

✦ تمایز میان جهانِ عشق و جهانِ قدرت. رند در آتشِ شور می‌سوزد، نه در تدبیرِ مُلک.

✦ طنز حافظ در جدایی میان دل‌سوختگی و سیاست‌ورزی آشکار است.

بیت ۴

«تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافری‌ست / راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش»

✦ تأکید بر «توکل» به‌عنوان رکنِ سلوک عرفانی.

✦ حافظ میان «ظاهر علم و تقوا» و «حقیقت ایمان» تفاوت می‌گذارد؛ رستگاری با دلِ سپردن است نه با نمایش دانش.

بیت ۵

«با چُنین زلف و رُخَش بادا نظربازی حرام / هر که روی یاسمین و جَعدِ سنبل بایدش»

با این زلف و چهرهٔ دل‌ربا، دیگر نگاهِ عاشق به هر زیبایِ دیگری «حرام» است؛ یعنی وفاداریِ مطلق به یار.

✦ تقابل میان «جمالِ مطلق» و «دیگر زیبایان» نشانِ خلوصِ عشق و پرهیز از پراکندگیِ دل است.

بیت ۶

«نازها زان نرگسِ مستانه‌اش باید کشید / این دلِ شوریده تا آن جَعد و کاکُل بایدش»

✦ ادامهٔ تصویر از تسلیم عاشق در برابر ناز معشوق.

✦ «نرگس مستانه» و «کاکل» عناصرِ تصویریِ مکرر در شعر حافظ برای اغراق در دلبستگی‌اند.

بیت ۷

«ساقیا در گردشِ ساغر تعلل تا به چند / دور چون با عاشقان افتد تسلسل بایدش»

✦ «دور» و «تسلسل» دو اصطلاح فلسفی‌اند؛ حافظ با طنزِ لطیف آن‌ها را در فضای باده و عشق به کار می‌برد.

✦ معنا: وقتی نوبتِ عشق و مستی به عاشقان رسید، باید پیوسته و بی‌وقفه ادامه یابد؛ دورِ عشق پایان‌ناپذیر است.

بیت ۸

«کیست حافظ تا ننوشد باده بی‌آوازِ رود / عاشقِ مسکین چرا چندین تجمل بایدش»

✦ حافظ می‌گوید برای نوشیدن و شورِ عشق، نیازی به موسیقی و ساز نیست؛ بادهٔ بی‌آواز هم کافی‌ست.

✦ «عاشقِ مسکین» یعنی رندِ ساده و بی‌تجمل؛ او سادگی و بی‌ریایی را بر زرق‌وبرق ترجیح می‌دهد.

⬅️ خلیل شفیعی ، مدرس زبان و ادبیات فارسی

پیوند به وبگاه بیرونی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

Heydar Barsam در ‫۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۴، ساعت ۱۸:۰۱ نوشته:

سلام لطفا کسی هست بفرماید توکل چیست ؟ توکل، وکیل و موکل بین این واژه ها چه ارتباطی هست ؟ و در سلوک توکل در چه مقامی هست ؟!

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

Heydar Barsam در ‫۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۴، ساعت ۱۸:۰۴ نوشته:

بیقراری به چه معناست ؟ مولانا هم میفرماید عاشق بیقرار شو تا قرار آیدت این بیقراری چیست ؟ مثل سندرم دست بیقرار در سریال پایتخت معنا دارد یا معنایی غیر این ؟

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علی احمدی در ‫۴ ماه قبل، دوشنبه ۸ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۳۴ نوشته:

باغبان گر پنج‌روزی صحبتِ گل بایدش

بر جفایِ خارِ هجران صبرِ بلبل بایدش

اگر باغبان مایل است در وقت روییدن گل مدت کمی گل را در کنار خود داشته باشد باید مانند بلبل که در دوری از گل زخم نیش خار را تحمل می کند صبر نماید.رسیدن به وصال باید با صبر همراه باشد .«صبر کن حافظ به سختی روز و شب /عاقبت روزی بیابی کام را»

ای دل اندر بندِ زلفش از پریشانی مَنال

مرغِ زیرک چون به دام افتد تحمل بایدش

ای دل ممکن است در راه عاشقی ( زلف یار ) پریشان و بیقرار گردی . به اضطراب بیفتی و گاهی پشیمان شوی و بگویی چرا به این راه وارد شدم چرا به زندگی عادی خودم ادامه ندادم .اما بدان اینها مداخله های عقل مصلحت اندیش توست که تو را به اضطراب می افکند اگر زیرک باشی این زلف دام نیست بلکه راهی برای رسیدن به چهره زیبای یار است و تو اصل حقیقت را در وصال خواهی یافت پس صبر پیشه کن.

رندِ عالم‌سوز را با مصلحت‌بینی چه‌کار

کار مُلک است آن که تدبیر و تأمل بایدش

اگر در راه عاشقی گام نهاده ای رند باش . رند برای پاکی درون خود دیگر به برون و مایملک خود نمی اندیشد و مصلحت بین نمی تواند باشد او در برون چیزی برای از دست دادن ندارد چون همه دارایی هایش ارزشی بیش از چیزهای سوخته ندارد .. تدبیر و تامل مربوط به کسی است که مایملکی دارد و باید برایش چاره اندیشی و برنامه ریزی کند.( مُلک اگرچه به معنای مملکت است ولی به همه دارایی های انسان هم قابل اطلاق است)

تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافری‌ست

راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش

تقوی همه آن باید ها و نباید هایی است که بر اساس باورهای اعتقادی شکل می گیرد و در شریعت به آن حکم می کنند و گناه و ثواب را معین می کنند و انسان را به پیروی از آن فرا می خوانند . به عبارتی تقوی به تو می گوید برو یا نرو ، بکن یا نکن .... دانش هم مجموعه دانسته های بشر است که آن هم در نهایت مجموعه ای از دستورالعمل ها را برای انسان مشخص می کند و دوباره به او می گوید که چه کاری را بکند و چه کاری را نکند و چگونه راه خود را در مسیر زندگی ادامه دهد . به باور حافظ اینها در راه عاشقی ( همان طریقتی که مطلوب اوست) کمکی نمی کند چون به انسان فرمان می دهند که چگونه برود . اما در راه عاشقی معشوقی هست که به عاشق می گوید چگونه به سویش بیاید پس اگر پوینده راه عاشقی هستی حتی اگر صدها هنر و دانش و باور داشته باشی باید دلت را به او بسپاری تا تو را به سوی خود بکشاند. پس علاوه بر صبر باید توکل کنی یعنی دلت را بسپاری .(توکل از ریشه « و ک ل » است وقتی کسی را وکیل می گیری در واقع کار خود را به او می سپاری و توکل نیز دل سپاری به یار است)

با چُنین زلف و رُخَش بادا نظربازی حرام

هر که روی یاسمین و جَعدِ سنبل بایدش

وقتی با چنین زلف و رخی روبرو هستی دیگر به چیز یا کس دیگری نباید نظر کنی چراکه اگر واقعا طالب یک روی زیبا مانند گل یاسمین وزلف پیچ و تابدار و مجعدی مثل گل سنبل هستی همین معشوق برایت کافیست و نظر بازی دیگر حرام است .حضرت حافظ در این بیت تلویحا نگاه عرفانی خود را ارائه می کند و معشوق مورد نظر خود را منحصر به فرد می داند گویا این معشوق می تواند در دسترس همگان هم باشد و تنها اوست که ارزش نظر بازی و دلسپاری دارد.

نازها زان نرگسِ مستانه‌اش باید کشید

این دلِ شوریده تا آن جَعد و کاکُل بایدش

با توجه به این دل شوریده که سوم شخص بیان شده به نظر می رسد در مصرع اول باید به جای کشید عبارت « کِشَد» درست باشدیعنی این دل شوریده برای اینکه آن جعد و کاکل نصیبش شود باید بسیار ناز آن چشمان مست معشوق را بکشد.

باید توجه کرد که جعد و کاکل هردو از اجزای زلف یار یا همان راه عاشقی است منتها در مقامهای جداگانه . حال می گوید باید ناز چشمان مست یار را بکشی تا اینکه تازه به قسمتهای خوب این راه برسی که این نیز بیانگر الزام صبر در این راه است.

ساقیا در گردشِ ساغر تعلل تا به چند

دور چون با عاشقان افتد تَسَلسُل بایدش

ظاهر این بیت حکایت از آن دارد که به مخاطب خود یعنی ساقی می گوید برای رساندن می و ایجاد مستی تعلل نکند چون دور دور عاشقان است و همه جمعند پس باید پی در پی شراب برسانی و عاشقان بیقرار را برای درک معشوق در مستی آماده کنی .اما با آوردن کلمات دور و تسلسل که از عبارات مشهور فلسفی است باید به مطلب دیگری جداگانه اشاره نمود .که در پی نوشت همین مطلب به آن اشاره خواهم کرد .

کیست حافظ تا ننوشد باده بی‌آوازِ رود

عاشقِ مسکین چرا چندین تجمل بایدش

رود یک ساز است و حضرت حافظ می فرماید لازم نیست حافظ بدون نوای رود می ننوشد و مست نشود مگر حافظ کیست ؟ او یک عاشق فقیر است و تجمل نمی خواهد .یعنی راه عاشقی ساز و برگ و ابزار نمی خواهد فقط باید با صبر و توکل، آماده مستی باشی تا حضور معشوق را درک نمایی.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علی احمدی در ‫۴ ماه قبل، دوشنبه ۸ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۵۴ نوشته:

ساقیا در گردشِ ساغر تعلل تا به چند

دور چون با عاشقان افتد تَسَلسُل بایدش

« دور » و « تسلسل » در فلسفه در بحث علیت به کار می رود و هردو باطل و غیر ممکن است .

دور غیرممکن است یعنی اینکه دو آفریده نمی توانند آفریننده یکدیگر باشند و تسلسل غیر ممکن است یعنی اینکه سلسله آفریده ها باید در نهایت به آفریننده ای ختم شود که خودش آفریده کسی نباشد.

حضرت حافظ در این بیت می خواهد تلویحا بگوید که در عالم عشق دور و تسلسل غیر ممکن نیست . اگر ساقی خود معشوق باشد که با چشمان مست خود بخواهد عاشق مست را به سوی خود بکشد پس مشتاق عاشقی محتاج است وهر دو در عالم مستی یکدیگر را می ربایند و معلوم نیست کدامیک اول آن دیگری را می رباید و حجابی بین عاشق و معشوق نیست پس «دور» رخ داده است .

از طرفی در چرخه های عاشقی این اتفاق یعنی به هم رسیدن عاشق و معشوق و درک یکدیگر بارها رخ می دهد . بارها این حجاب در عالم مستی برداشته می شود و عاشق و معشوق باهم حضور می یابند.بارها معشوق عاشق کشی می کند و بارها عاشق را به عشق زنده می گرداند و می آفریند . لازم نیست سلسله آفریده ها ردیف شوند بلکه همین عاشق ، توسط همین معشوق بارها آفریده می شود و این خود نوعی تسلسل است .

پس در عالم عشق برخلاف عالم عقل، دور و تسلسل امکان پذیر می شود.و در اینجا عاشق از معشوق می خواهد تا در گرداندن ساغر می و ایجاد مستی تعلل نکند تا حضور دیگری در عالم مستی فراهم شود.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

غزل شمارهٔ ۲۷۶

تازه‌های نرم‌افزار گنجور