گنجور » حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۶

وزن:	مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
قالب شعری:	غزل
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۸

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: شاعر در این غزل از حال و روز رندان و می‌نوشان سخن می‌گوید و به اهمیت بخشش الهی اشاره می‌کند. او خواستار عدالت و عنایت ساقی است تا در این جهان پراز بلا، آرامشی فراهم آورد. حافظ نیز به وفای سالکان به عهد و پیامدهای رنج و راحت اشاره می‌کند و تأکید می‌کند که تنها خداوند می‌تواند ما را از مشکلات نجات دهد. در نهایت، او به عشق و درد آن اشاره کرده و از وجود کسی چون عیسی طلب یاری می‌کند تا بتواند جانش را از عشق شفا بخشد.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# گر می‌فروش، حاجت رندان روا کند

ایزد، گنه ببخشد و دفع بلا کند

هوش مصنوعی: اگر می‌فروش (فروشندهٔ شراب) کارش را درست و مطابق با حقانیت انجام دهد، خداوند در حق رندان (شاعر و عاشقان) لطف می‌کند و گناهان آن‌ها را می‌بخشد و بلاها را دور می‌سازد.

اخطار: برگردان‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

# ساقی، به جام عدل بده باده تا گدا

غیرت نیاورد، که جهان پر‌بلا کند

هوش مصنوعی: ای ساقی، به من جامی پر از شراب بده تا گدایی که به تو حسادت نکند، نتواند در این جهان پر از سختی و درد، کارشکنی کند.

# حقّا کز این غمان برسد مژدهٔ امان

گر سالکی، به عهد امانت، وفا کند

هوش مصنوعی: حقیقتاً از این غم‌ها، خبر نجاتی می‌رسد اگر سالکی به عهدی که بر عهده گرفته است، وفا کند.

# گر رنج پیشت آید و گر راحت ای حکیم!

نسبت مکن به غیر که این‌ها خدا کند

هوش مصنوعی: اگر رنج و سختی به تو نزدیک بیاید یا راحتی و آسایش، ای حکیم، نباید آن‌ها را به دیگران نسبت بدهی، زیرا این چیزها به دست خداوند است.

# در کارخانه‌ای که ره عقل و فضل نیست

فهم ضعیف رای فضولی چرا کند؟

در کارگاه هستی که عقل و فضل هم به عمق آن راه پیدا نمی‌کنند چرا باید انتظار داشت که فهم ناتوان یک فضول (نادان) به آن راه پیدا کند؟

# مطرب بساز پرده که کس بی‌اجل نمرد

وان کاو نه این ترانه سراید خطا کند

هوش مصنوعی: ای موسیقی‌دان! خورشید روشن بخوان، زیرا کسی که بدون مرگ طبیعی بمیرد، این فرد، کسی است که اگر نخواند و آواز ندهد، مرتکب اشتباه شده است.

# ما را که درد عشق و بلای خمار کشت

یا وصل دوست یا می صافی دوا کند

هوش مصنوعی: ما کسانی را که به خاطر درد عشق و عذاب خمار مقتول شده‌ایم، بگو کی می‌تواند ما را با وصال دوست یا نوشیدن می خالص، درمان کند؟

# جان رفت در سر می و حافظ به عشق سوخت

عیسی‌دمی کجاست که احیای ما کند؟

هوش مصنوعی: حافظ در این بیت می‌گوید که جان او به خاطر شراب و عشق رفته است و از عیسی (پیامبر) می‌پرسد که کجاست تا ما را احیا کند و جان تازه‌ای به ما ببخشد. در اینجا «احیا» به معنای تجدید زندگی و احساسات است.

پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی

راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

غزل شمارهٔ ۱۸۶ به خوانش فریدون فرح‌اندوز
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

غزل شمارهٔ ۱۸۶ به خوانش سهیل قاسمی

غزل شمارهٔ ۱۸۶ به خوانش محسن لیله‌کوهی

غزل شمارهٔ ۱۸۶ به خوانش زهرا بهمنی

غزل شمارهٔ ۱۸۶ به خوانش فاطمه زندی

همهٔ خوانش‌هاautorenew

غزل شمارهٔ ۱۸۶ به خوانش پری ساتکنی عندلیب

غزل شمارهٔ ۱۸۶ به خوانش زینب بیات

غزل شمارهٔ ۱۸۶ به خوانش مریم فقیهی کیا

غزل شمارهٔ ۱۸۶ به خوانش احسان حلاج

غزل شمارهٔ ۱۸۶ به خوانش شاپرک شیرازی

غزل شمارهٔ ۱۸۶ به خوانش نازنین بازیان

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

پیشنهاد مشق شعر

ابوسعید ابوالخیر » ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » تکه ۳۰

با خلق هر کرم که کند هم خدا کند

باشد که ناگهی نگهی هم به ما کند

مسعود سعد سلمان » توصیفات » شهرآشوب » شمارهٔ ۲۰ - صفت دلبر ساقی باشد

عیش و نشاط و شادی و لهوست مرمرا

تا ساقی من آن بت حوری لقا کند

زهره ست و ماه باده و رویش به روشنی

زان هر دو نور مجلس ما پر ضیا کند

آری چو ماه و زهره به یک جا قران کنند

[...]

انوری » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۳

هرچ از وفا به جای من آن بی‌وفا کند

آنرا وفا شمارم اگرچه جفا کند

با آنکه جز جفا نکند کار کار اوست

یارب چه کارها کند او گر وفا کند

آزادگان روی زمینش رهی شوند

[...]

حمیدالدین بلخی » مقامات حمیدی » المقامة الثامنة عشر - فی الفقه

چون مرد ترسد از حدئی کاوفتد و را

بهر وضو ز مسجد خود را جدا کند

بر قول بوحنیفه و شیبانی آن زمان

باید که آن نماز شده ز ابتدا کند

زیرا که نزد این دوامامش مجال نیست

[...]

عبید زاکانی » دیوان اشعار » ترکیبات » شماره ۴ - در توحید و منقبت

با خلق هر کرم که کند چون خدا کند

باشد که ناگهان نظری سوی ما کند

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۳۹ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۱۴ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۹:۳۲ نوشته:

https://rezasaghy.blogfa.com/

گرمِی فروش حاجت رندان رواکند

ایزد گنه ببخشد و دفـع بَـلا کـند

می فروش : باده فروش،ازمنظرشریعت،باده فروشی گناه ومعصیت هست لیکن حافظِ آزاده وعصیانگر که به آزاداندیشی رسیده وازچارچوب ادیان ومذاهب سازمان یافته خارج شده درباره ی پیرمیکده ویا باده فروش نظرمتفاوتی دارد. دربینش حافظانه، باده فروش شخصیت فرزانه وفاضلی دارد وفضایل اخلاقی مانند"رازداربودن، عیب خَلق پوشیدن و مهمترازهمه دائماًعظمت لطف وبخشش خداوندی" رابه میخواران ورندان گوشزدمی کند. جالب اینکه تاثیرسخنان این فاضل فرهیخته نسبت به کلام واعظ وزاهدریاکار بسیاربیشتراست برای اینکه "باده فروش" هیچ نفع شخصی دربیان لطایف اخلاقی ندارد اما واعظ منافع شخصی خودرانیزبابیان لطایف اخلاقی دنبال می کند چراکه معاش وگذران زندگیِ واعظ ازطریق "فروش مفاهیم اخلاقی،فروش دین وفروش کالاهائیست که پس ازمرگ بدستمان خواهدرسید" می باشد وقطعاً به همین دلیل سخنان اونیزبرآمده ازدل نخواهد بود.

رازبی ریایی ِ" باده فروش" دراین است که او هیچ نیازی به تقلّب وریاکاری ویا وانمودکردن به تقوی وپرهیزکاری ندارد چراکه اوازهمان آغاز کارباده فروشی، پیه ی آتش دوزخ را بر جان خویش مالیده وهمانند قمارباز پاکباخته ایست که دست ازهمه چیزشسته و تنها به امید لطف وکرم واحسان خداوندی نشسته است. بنابراین چنین شخصیّتی خودبخود عاری از ریاکاریست ومسلماً کلام او برای رندان باده نوش وخراباتیان دلپذیر ودلنشین ترازکلام واعظ ریاکار وحُقّه بازاست.

رندان : درظاهربی قیدوبندان و لا اُبالیان ،امّا درنظرگاهِ حافظ آنهاکه به رغم داشتن ظاهری آلوده وناپاک، دارای باطنی روشن وضمیری پاک وبی آلایش دارند برخلاف زاهدان وعابدان ریاکار که ظاهرشان پاک وباطنشان آلوده وکثیف هست!

درمسلک رندی که حافظ بنیانگذار وپیام آور آن است رندانگی همان رفتارهای«خدایگونگیست» دراین مرام، عبادت وخودسازی،انجام مراسمات مشخص مذهبی وتکرارکلمات معین درچندین نوبت شبانه روزی نیست. بلکه آوارگی درکوی معرفت وپرسه زدن درفرازوفرود جاده ی آگاهی وتجربه اندوزیست. «رند» دوره گردی درعرصه ی جستجو رابرسکونت درمعابد واعتکاف درمساجد،ترجیح داده وبی وقفه حتی درسکوت وخلوتگاه خویش درحال حرکت بسوی تعالی ونیایش وسپاسگزاریست.

کسی که برصف رندان زده وتبعات هرچه بادابادرامی پذیرد به نظریات وقضاوتهای دیگران هیچ اهمیتی قائل نمی شود چون می داندکه اگربه توجّهات مردم واکنش نشان دهد حرکت بسوی خدایگونگی، سخت وپیچیده خواهدشد وزمان ازدست خواهدرفت.

رند نه تنها نگران نظریات دیگران نیست بلکه سعی براین داردکه درصحنه ی نمایش وکانون انظارعمومی نباشد اوبیشتردرسکوت ودر خلوتگاه خویش حضوری آگاهانه داردساکت زندگی می کندوهرگزتوجه وتایید کسی راگدایی نمی کند. هیچکس نمی تواند رندان مسلکِ حافظانه رابه جهنّم تهدید ویابه خرید یک قطعه زمین در بهشت تشویق وتطمیع کند. این شگردِ احمقانه شاید برای مردم عوام وساده لوح کارسازباشد اما رندان راتحت تاثیر قرارنمی دهد بهشت وجهنّم رندان دردرون خودشان هست. آنهاهیچ طمعی به آینده ی واهی وپوچ ندارند وفریب وعده های دروغین زاهدان رانمی خورند. آنها درلحظه حضوردارند وهمین حضور، خالصانه ترین نوع نیایش هست. رندان نیک می دانند که جهان هستی زبان گفتار مارا نمی داند وبرای سپاسگزاری لازم نیست جملات آماده شده ازقبل را بارها وبارهاتکرارکنی!! همین که به تمامیت وآگاهانه زندگی کنی و زندگی راجشن بگیری وبی آزارباشی بهترین نوع عبادت است. درنظرگاه حافظ، خداوند آنقدر سنگدل و بی مایه نیست که کسی را بخاطر داشتن تسبیح وریش وخرقه دوست داشته ودرمقابل ازکسانی که شراب خورده وخودرا ازقید وبندخرافات رها ساخته اند آرزده خاطر شود وبراساس باورهای زاهدانه، بااژدهاهای هفت سر وسُرب داغ وگرزهای آتشین، آنهارامجازات نماید! بنابراین اگر روزجزایی دران سوی هستی بوده باشد قطعاً آن چیزی نیست که ادیان ومذاهب توصیف کرده اند بلکه چیزی بسیارفراترازتصوّرات محدود ماخواهدبود و همه ی ما ازروش برخوردخداوند بامخلوقات خودشگفت زده و غافلگیرخواهیم شد.

بلا : گرفتاری،غم واندوه ومُصیبت

معنی بیت : اگر باده فروش نیاز رندانِ را برطرف سازد وجامی شراب احسان کرده وبه این نیازمندان پاک باطن هدیه کند، به سببِ این کارخیری که درحقّ آنها انجام می دهد خودِ باده فروش نیز موردِ لطف وکرم خدا قرارگرفته وگناهانش بخشیده خواهدشد.

ویااینکه: اگر می فروش لطف وعنایتی کند وبه رندانِ باده نوش، ازروی مروّت وجوانمردی باده وشراب بدهد ودرتسکین دردهای درونی آنان سبب خیرباشد هیچ شکی نیست که خداوند بخشایشگرمهربان گناهان رندان را(گناهِ میگساری ازمنظرشریعت) را خودش می بخشد باشناختی که ازخداوند داریم جای هیچ نگرانی نیست....

گویی حافظ این بیت را درپاسخ به کسانی گفته که درحال نهی ازمنکربودندو حافظ ورندان رانصیحت کرده و تذکر می داده اند که میگساری ازمنظرشریعت گناهست وبیائید ازشرابخواری پرهیز کنید. حافظ نیز درجواب می فرماید:

خداوند آمرزنده ی مهربانست وازگناهان رندان باده نوش چشم پوشی می کند. حافظ می خواهد به رندان باده نوش، درمقابله بازاهدان ریاکار، قِداست وحُرمت ببخشد. یعنی به گونه ای سخن می گوید که ثوابِ عنایت کردن به رندان باده نوش ازهرچیزی بالاتراست! واگرکسی به این قشر پاکباطن کمک کند خداوند نیزبه فضل وکرمش گناهان وی رابخشیده وبه حُرمتِ رندان ،ازهمگان رنج و عذاب را دور می سازد.

سِرّخدا که عارف سالک به کس نگفت

درحیرتم که باده فروش ازکجا شنید؟

🌿━━━━━━━━━━🌿

ساقـی به جام عدل بده بـاده تا گدا

غیرت نیاورد که جهان پر بـَلا کنـد

غیرت نیاورد : یعنی ممکن است بی عدالتی را برنتابَد وبرانگیخته شود وشورش کند وهمه چیز رابرهم زند.

معنی بیت : ای تقسیم کننده ی شراب، شراب همگان را به یک میزان ویکسان تقسیم کن . مبادا بی عدالتی کنی ورندان ِتُهیدست را تحریک به شورش وغوغا کنی ! که اگرچنین شود کسی جلوداراینها نخواهدبود وجهانی رابرهم می ریزند.!

حافظ که این همه ازشراب وباده گُساری می گوید، نه ازبرای این است که او دایم الخمریست که جزبه شراب ومیگساری به هیچ چیزاهمیّت نمی دهد! نه برای این است که ما را به لااُبالیگری ومیخواری دعوت کند! بلکه برای درکِ بهتر منظور خواجه ی شیراز ازاین همه اصرار بر شراب وباده نوشی، باید ابتدا فضایی که حافظ درآن نفس می کشید را شناخت وباتوجه به شرایط واوضاع احوال آن روزها قضاوت کرد. با واکاوی دقیق ابیات غزلیات پیرفرزانه، درمی یابیم که اودر اجتماعی می زیست که بازار ریاکاری ازهمه چیزگرمتربود وبه جرات می توان آن دوره را درمیان تمام عصرها، عصر تظاهر و ریاکاری شمرد!

درآن روزگاران همانند (دوره ی ما) ریاکاران صدها گناهِ بزرگ (اختلاس ودزدی بیت المال و....)مُرتکب می شدند وآن را تحتِ پوشش زهدوپارسایی وخرقه پوشی می پوشاندند امّا دایم به شرابخواران تذکّر می دادند که شراب خواری گناهست ونبایدکسی شراب بنوشد!! به قول خیّام:

گر مِی نخوری طعنه مزن مستان را

بنیاد مکن تو حیله و دستان را

تو غرّه بدان مشو که مِی می نخوری

صد لقمه خوری که می غلام‌ست آن را

حافظِ روشنفکر وروشن ضمیر که عزم خودرا برای مقابله با ریاکاری جزم کرده ودرچنین فضایی قصدِ آگاهسازی دارد، نیازبه سلاحی ویرانگر دارد اوباهوشمندی ونبوغ خدادادی، ابتدا نقطه ی ضعف حریف رامی سنجد وبهترین سلاح یعنی "شراب" رابرای مقابله باتزویربه آوردگاه می آورد:

مِی خورکه صدگناه زاغیاردرحجاب

بهترزطاعتی که به روی وریا کنند!

🌿━━━━━━━━━━🌿

حقّـا کز این غمان برسد مژده‌ی اَمان

گـر سـالکـی بـه عـهد امانت وفاکند

حقـّا : حقّش این است،استحقاق دارد

غمان : غمـ ورنجها

مُژده ی اَمان : بشارت ِاطمینان بخش

سالک : عاشق،رهرو راه عشق

معنی بیت : اگر عاشق صادق درطریق عشق ثابت قدم بماند وبه پیمان خویش وفاداربماند ووظایف عاشقی را به درستی انجام دهد، براستی که حقّش این است بشارتی عظیم ومطمئن وشادی بخش دریافت کند وغمها ورنج ها رابه فراموشی سپارد.

مرغ خوشخوان رابشارت باد کاندر راهِ عشق

دوست راباناله ی شبهای بیداران خوشست.

🌿━━━━━━━━━━🌿

گررنج پیش آید وگر راحـت ای حکیم

نسـبت مکن بـه غیـر که اینها خدا کند

حافظ شاعرتضادهاست. شعرهای حافظ اندیشه زاست. حافظ دراین دوبیت باهنرمندی دوتفکّر فلسفی وبنیادین راکه ضدّهم هستند وهردو منتقدین وموافقان ومخالفان جدّی دارند را مطرح ساخته تا ما بااندیشه وَرزی وکاویدن این تفکّرات، راهِ خودراپیداکرده ودست به انتخاب بزنیم.

برداشتِ اوّل : ای حکیم ای دانشمند ای که ادّعای فضل ودانش داری، هراتّفاقی که برای من وشما رُخ می دهد، اگرمادچار رنج ومشقّت می شویم یا راحتی وآرامش نصیبمان می گردد، همه ازجانبِ ایزدِ توانای بی ماننداست. اوست که تقدیر یکایک مارارقم می زند. نسبت دادن رُخدادها به چیزی غیرازخدا خطاست وتنهاخداست که برهمه چیز ناظر وقادر وتواناست.

حافظ درلایه های زیرین معنای این بیت، این نکته را جاسازی کرده وبه جویندگانِ حقیقت هدیه نموده که کارگردانِ هستی دراین جهان ِ پهناوربرای هرکس نقشی درنظرگرفته است وفقط اوست که تعیین می کند هرنقشی را چه کسی بازی کند. انتخاب نقش ازعهده ی ماخارج است. ما باید همه ی تلاشمان را برای بازی کردن وایفای نقش بکاربندیم وسعی کنیم نقشمان راهرچه زیباتر بازی کنیم. گِله وشکایت ازنقشی که به ماداده شده هیچ تاثیری جز برهم زدن تمرکز مانخواهد داشت. اگرکسی درکمال رفاه وراحتیست یابرعکس دچار رنج وغم واندوهست مربوط به نقشیست که کارگردان اصلی درنظرگرفته است. پاداش نصیبِ کسی خواهدشد که نقش خودرا خوب بازی کند. قضاوت درموردِ دیگران فضولی درکارگاهِ هستی بوده وهرکس باید به فکر ایفای نقشی باشد که مربوط به خودِ اوست. درتاییدِ این تفکّر، شعرحافظانه وزیبایِ ژاله اصفهانی رامرورمی کنیم:

......زندگی صحنه یِ یکتایِ هنرمندی ماست، هر کسی نغمه ی خود خواند و از صحنه رود، صحنه پیوسته به جاست.

خرّم آن نغمه که مردم بسپارند به یاد...

برداشتِ دوّم را با این خوانش:

......نسبت مکن به غیر ومگو که اینها راخدا می کند... هراتّفاقی که برای تو می افتد اگر رنج نصیبِ تومی شود یاراحتی، این خودت هستی که رقم می زنی به دیگری نسبت مکن ومگو که خدا کرد! هرچه هست دراندرون ِ توست دربیرون ازخویش مجوی...

مکن زغصّه شکایت که درطریق طلب

به راحتی نرسید آنکه زحمتی نکشید

جالب اینکه هردونظریه درست است!. دراین دنیای پیچیده وپُررمزوراز، هیچ چیزی مطلق نیست وآدمی تا به یک نظریه ونتیجه ی درست نزدیک می شود بلافاصله چیزی سربَرمی آرد وضدِّ آن را نمایان می سازد وآدمی رادچارحیرت وشگفتی می سازد! اگرمنصفانه نگاه کنیم دربخش هایی اززندگانی نظریّه وبرداشتِ اوّل ، ودربخش هایی دیگر تفکّر وبرداشتِ دوّم درست بنظرمی رسد! یعنی ما دردنیایی ازتضادها گرفتارشده ایم ومعلوم نیست درکجای این جهانِ پهناور،کدامین پُل فروریخته که هیچکس به سرمنزل مقصود نمی رسد؟ وجالب ترازهمه ی اینها اینکه براستی حافظ چگونه می اندیشیده وچگونه این همه تنوّع ِ فکری واندیشه ورزی را درذهن لطیفِ خود می پروراند؟

ساقیا جام می ام ده که نگارنده ی غیب

نیست معلوم که درپرده ی اسرار چه کرد!

🌿━━━━━━━━━━🌿

درکارخانه‌ای که ره عقل وفضل نیست

فهم ضعیف رأی فـضـولی چرا کــند؟

مصرع دوّم را با دوخوانش می توانیم بخوانیم: ۱- " فهم ِضعیف، رأی ِ فضولی چراکند؟" ۲- فهم ِ ضعیف رای، فضولی چراکند؟ هردوخوانش درست است .

منظورازکارخانه، کلِّ هستی هست، حافظ درجای دیگرهستی رابه کارگاه تشبیه کرده است.

عاشق شواَرنه روزی کارجهان سرآید

ناخوانده نقش ِ مقصودازکارگاهِ هستی

معنی بیت : دراین بیت روی سخن بیشتر بامتعصّبین ِبدبین ویکسویه نگراست که خودرابرحق ودیگران راناحق وحتّی مستحقّ مرگ می پندارند! می فرماید:

معنی بیت:

درشرایطی که عقل و دانش بشری نمی تواند پاسخی برای یک معمّا ازهزاران معمّای پیچیده ی هستی ارایه دهد ویک جوابِ قانع کننده برای یک سئوال ازهزاران سئوال بی پاسخ ِکائنات بیاورد، چرایکسویه نگران ِ پیش ِ پابین، به خوداجازه می دهند قاطعانه نظریّه صادرکنند؟ وآنچنان برصحّتِ نظریّه ی خودپافشاری کنند که مدّعی می شوند من حقیقت رادریافته ام وآنچه می گویم عین حقیقت است وهرکه نپذیرد محکوم به مرگ است!!!

حافظ دراین بیتِ نغز وپُرمعنی می فرماید:

هیچ چیز قطعیّت ندارد وکسی نباید ادّعاکند که اوحقّ است ودیگران ناحق! کسی نمی تواند شمشیر برگردن دیگری بگذارد واو راوادارکند که یابایدعقیده ی اورابپذیرد یاسرازتنش جداخواهدشد؟ دنیا دنیای تنوّع عقاید وباورهاست. بایدبااحترام متقابل عقاید همدیگررا تحمّل کرد وباید پذیرفت که به اندازه ی شمارش همه ی آدمیان تنوّع فکر واندیشه وجود دارد. هرکس باید اندیشه ی خودرا مطرح کند وهیچکس حق ندارد که دیگری رابه بهانه ی دگر اندیشی به مرگ محکوم کند!

من اگرنیکم اگربَد توبروخودراباش

که گناهِ دگران برتو نخواهندنوشت!

مَرام ومَسلکِ حافظ خیلی زیباست. درمَرام اوکسی مجبوربه پذیرش عقاید وباورهای او نیست.

هرکه خواهد گوبیا وهرکه خواهد گوبرو

کِبرونازوحاحب ودربان بدین درگاه نیست

🌿━━━━━━━━━━🌿

مطرب بساز پـَرده که کس بـی اَجل نمُرد

وآن کـو نه ایـن تـرانـه سـُـراید خطا کند

مُطرب : نوازنده ، موسیقی دان

پَرده : آهنگ

بساز پرده : آهنگ بساز

اَجل : زمان مرگ

وان کو: وآن کس که

معنی بیت : ای مطرب سرانجام هرکسی مرگ است. امّا هیچکس تا زمان مرگش فرا نرسد نخواهدمُرد پس تافرصت هست آهنگی بزن تادلها راشادمان کنی شادی حقِّ همه است. وهمانا هرآن کسی که این ترانه" اشاره به بیت مذکور" رانسراید وقبول نداشته باشد دراشتباه است.

حافظ به شاد بودن انسان بسیاراهمیّت قائل شده ودراغلبِ غزلیّاتش به بهانه های گوناگون، مردم را به شادبودن دعوت کرده است.

وقتی صحبت از شادی و نشاط به میان می آید، خیلی ها به تمسخرمی گویند: «دل خوش سیری چند؟!» شاد بودن برخلافِ تصوّر این افراد، بستگی به انتخاب خود ما دارد. درست است که زندگی سخت وطاقت فرساست، فراز و فرود دارد، رنج ومشقّت در آن کم نیست امّا درنظرگاه حافظ، فردی در زندگانی هنرمندخوبی است که با وجودِ همه یِ این موانع، بهانه ای برای شادی پیدا کند. به ویژه حافظ دلهای بامعرفت ودانا را بیشتراز سایرین به عیش وعشرت وشادیخواری توصیه نموده است وافسوس برحالِ کسی خورده که دل فهیم ودانایی دارد امّا غمگین وافسرده حال است:

غم ِ دنیای دَنی چندخوری باده بخور

حیف باشد دل دانا که مشوّش باشد

🌿━━━━━━━━━━🌿

مـا را که درد عشق وبلای خـُـمار کـشـت

یـا وصل دوســت یا می صـافـی دوا کند

خُمار: حالتی که پس ازپریدن نشئگی ومستی دست می دهد. درد سر ونوعی بی حوصلگی ِ بعدازنشئگی، که شخص را به سوی مصرف ِ دوباره ی ِموادِ مخدّریاشراب می کشاند. همین خُماریست که سببِ اعتیادِ شخص می گردد.

خماری دراثرگذشتن زمان مصرف و ننوشیدن ِشراب یامصرف موادمخدر نیزدست می دهد.

می صافی : شراب ناب

معنی بیت : ما را که غم ومِحنت ورنج عشق توورنج ودردِ بی شرابی نابودکرد ، دو راهکارپیش روداریم تادوباره زنده شویم وزندگی ازسرگیریم. یارسیدن به دوست(وصال) یا خوردن شراب می تواند دردمارا درمان کند. یعنی دردِ عشق با وصال و خماری با شراب ناب درمان می شود.

کوکریمی که زبزم کرمش غمزده ای

جرعه ای درکشدودفع خماری بکند

🌿━━━━━━━━━━🌿

جان رفت درسرمی وحافظ به عشق سوخت

عـیسـی دَمـی کجاسـت کـه احیای ما کند؟

مِی : شراب

عیسی دم: کسی که نَفَس شفابخشی دارد وهمچون عیسی که گویند توانایی زنده کردن مردگان راداشت باشد.

معنی بیت : جان حافظ در راه میگساری وسوز وگدازعشق ورزی از دست رفت و وجودش در آتش عشق سوخت . دلبری عیسی نفَس، کجاست تا ما (مردگان متحرّک) را به نفَس جانبخش خویش دوباره زندگانی بخشد؟

باکه این نکته توان گفت که آن سنگین دل؟

کُشت مارا ودَم ِعیسی ِ مریم بااوست.

reply thumb_up ۱ thumb_down ۰ flag link

محمود قائمی در ‫۱۳ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۱۰ آذر ۱۳۹۱، ساعت ۲۱:۴۷ نوشته:

ساقی به جام جام عدل بده باده تا گدا
غیرت نیاورد که جهان پر بلا کند
در بعضی نسخه ها بجای پر بلا کند زیر رو کند آمده است،در ضمن دفع بلا کند و پر بلا کند دو قافیه و ردیف است که در دو بیت پشت سر هم آمده است. لطفا" توضیح دهید.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

محمود قائمی در ‫۱۳ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۱۰ آذر ۱۳۹۱، ساعت ۲۱:۵۰ نوشته:

1.ساقی به جام عدل بده باده تا گدا
غیرت نیاورد که جهان پر بلا کند
در بعضی نسخه ها بجای پر بلا کند زیر رو کند آمده است،در ضمن دفع بلا کند و پر بلا کند دو قافیه و ردیف است که در دو بیت پشت سر هم آمده است. لطفا” توضیح دهید.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

محمود قائمی در ‫۱۳ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۱۰ آذر ۱۳۹۱، ساعت ۲۱:۵۵ نوشته:

1.ساقی به جام جام عدل بده باده تا گدا
غیرت نیاورد که جهان پر بلا کند
در بعضی نسخه ها بجای پر بلا کند زیر رو کند آمده است،در ضمن دفع بلا کند و پر بلا کند دو قافیه بلا ، که در دو بیت پشت سر هم آمده است. لطفا” توضیح دهید.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

منقد در ‫۱۳ سال و ۴ ماه قبل، پنجشنبه ۲۰ تیر ۱۳۹۲، ساعت ۰۵:۱۴ نوشته:

جناب قائمی
«زیر رو» که باشه اصلا غلطه بزرگوار. در کدام نسخه بوده که قافیه برای مهم نبوده!؟
و اینکه اختلاف نسخ در بیت اول است:
در برخی نسخ به جای «دفع بلا» واژه ی «دفع وبا» آمده است

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

شکوه در ‫۱۳ سال و ۴ ماه قبل، پنجشنبه ۲۰ تیر ۱۳۹۲، ساعت ۱۳:۳۷ نوشته:

بیت 2 می‌فرماید ای پیر شراب را با ظرف برابر تقسیم کن تا رهرو تو حسادت نورزد و مردم جهان را به شورش در نیاورد و اینجا غیرت حسادت است!

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

روفیا در ‫۱۱ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۱۰ بهمن ۱۳۹۳، ساعت ۲۰:۴۷ نوشته:

ساقی به جام عدل بده باده تا گدا
غیرت نیاورد که جهان پربلا کند
مرا به یاد این شعر مولانا انداخت :
آتشی افتاد در عهد عمر
همچو چوب خشک می‌خورد او حجر
در فتاد اندر بنا و خانه‌ها
تا زد اندر پر مرغ و لانه‌ها
نیم شهر از شعله‌ها آتش گرفت
آب می‌ترسید از آن و می‌شکفت
مشکهای آب و سرکه می‌زدند
بر سر آتش کسان هوشمند
آتش از استیزه افزون می‌شدی
می‌رسید او را مدد از بی حدی
خلق آمد جانب عمر شتاب
کآتش ما می‌نمیرد هیچ از اب
گفت آن آتش ز آیات خداست
شعله‌ای از آتش بخل شماست
آب و سرکه چیست نان قسمت کنید
بخل بگذارید اگر آل منید
درباره این است که بی عدالتی زمینه ساز ویرانی و فاجعه است .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

... در ‫۱۱ سال و ۷ ماه قبل، جمعه ۷ فروردین ۱۳۹۴، ساعت ۱۴:۴۲ نوشته:

شجریان از این غزل یک اجرای زیبا در یک مهمانی خصوص با تار لطفی در تاریخ سیزدهم آذر ماه سال یکهزار و سیصد و پنجاه و نه در منزل استاد کمالیان دارد که واقعا شنیدنی هست.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

روفیا در ‫۱۱ سال و ۴ ماه قبل، پنجشنبه ۱۱ تیر ۱۳۹۴، ساعت ۰۱:۱۰ نوشته:

گر رنج پیش آید و گر راحت ای حکیم
نسبت مکن به غیر که اینها خدا کند
همین مفهوم از سعدی :
در این چیزی از شرک پوشیده هست
که زیدم بیازرد و عمرم بخست
گرت دیده بخشد خداوند امر
نبینی دگر صورت زید و عمر
و از شیخ محمود شبستری :
نشانی داده اندت از خرابات
که التوحید اسقاط الاضافات
و هم از او :
چنان کان گبر یزدان و اهرمن گفت
مر آن نادان احمق او و من گفت
به ما افعال را نسبت مجازی است
نسب خود در حقیقت لهو و بازی است
و از مولانا :
تو هم از دشمن چو کینی می کشی
ای زبون شش غلط در هر ششی
آن عداوت اندرو عکس حقست
کز صفات قهر آنجا مشتق است
من این فاعل علی الاطلاق را همان نیروی دانش پیروز پنهان در همه فعل و انفعالات شیمیایی و رویداد های تاریخی و نظریه انتخاب طبیعی داروین و قوانین فیزیک مکانیک و دینامیک و کوانتوم و اصل عدم قطعیت هایزنبرگ و اصول روانشناسی و .... میدانم .
نامش را هر چه می خواهید بگذارید .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

روفیا در ‫۱۱ سال و ۴ ماه قبل، پنجشنبه ۱۱ تیر ۱۳۹۴، ساعت ۰۱:۱۶ نوشته:

ظریفی ( دکتر ترابی را میگویم ) میگفت :
او همان جادوی غریب نهفته در ذرات هیدرژن است، تا در تنور خورشید پیوسته در هم آمیزند، فروغ ایزدی ، نور اسپهبدی بیافرینند.
همان نیروی شگرف، در سبزینه گیاه که خاک باد وباران خورده را شهد ناب می کند ، می ناب میکند
سودایی که در هر بهار در جان دانه گرده می آویزد تا خویش به بال باد بسپارد ، و بر کلاله رنگین مادگی جا خوش کند.
نیرنگ سرخ شاخه ریواس ...

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دکتر ترابی در ‫۱۱ سال و ۴ ماه قبل، جمعه ۱۲ تیر ۱۳۹۴، ساعت ۱۹:۴۱ نوشته:

دوست قدیم، روفیا،
نام آن کردگار ، عشق است، خون جاری در رگهای

جهان، کیهان بی کرانه ،
نام او خرد مینوی است، کار مایه‌ی دیگر گونی ،
گشتن پیوسته ، همان که زمانش میخوانیم، زمان بی کرانه و من ( و ما؟ ) هنوز
گرفتار کرانمندی ، نا دانی از پای ننشینیم ، باشد که بند ها بگشاییم.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مهران در ‫۱۱ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۲۲ تیر ۱۳۹۴، ساعت ۲۰:۱۶ نوشته:

هر که عاشق وش نیامد در نفاق افتاده بود باسلام. در بعضی نسخ بیت سوم بدین شکل آمده : حقا که در زمان برسد مزده امان ودر بیت پنجم : در کارخانه ای که ره علم وفضل نیست وهم ضعیف رای فضولی چرا کند

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

روفیا در ‫۱۰ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۱۹:۱۰ نوشته:

ساقی به جام عدل بده باده تا گدا
غیرت نیاورد که جهان پر بلا کند
به محض شنیدن ماجرای تروریسم دیروز در فرانسه این بیت در گوشم زنگ زد...

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

بیبسواد در ‫۱۰ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۲۰:۱۵ نوشته:

دریغا ، کس باده به جام عدل نمی پیماید، ازین روست که دارا و نادار پیوسته غیرت می آورند، هرکدام به قدر وسع خویش ،کرور کرور ، یک یک ....صد صد......

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

محدث در ‫۱۰ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۵ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۲۱:۱۱ نوشته:

سلام دوست عزیز، روفیا
حالت چطور است رفیق مهربان؟
نمی دانی چقدر دلم برایت تنگ شده بود و مشتاق دیدارت بودم اما وقتی این کامنت اخیرت را خواندم همان دلِ تنگ، بد جوری گرفت و خیلی بدتر شکست، از چند جا. نمی دانم چرا یادی از من نکردی؟ و برای من هم بیتی در گوش مبارک زنگ نزد؟! :(
تو این گونه نبودی؟ رفتارت قبلا طور دیگر بود. ساکن کوچۀ تبعیض نبودی و در سرزمین عدل می غنودی!
اما شاید مقصر نباشی و خبر مرا به تو نرسانده باشند. نفرین بر این چاپارها!
انوری شما ایرانی ها(با احترام به تمام روس ها!) شعری دارد که حکایت اسب گرسنه اش است... که از صبح تا شام می خروشید.
می گوید برای آن اسبکم: غزل می گویم و در وی نگیرد/دوبیتی نیز کمتر می نیوشد. بعد می گوید خواهش دارم اگر کاه داری به من بده و اگر نداری: در این همسایه شخصی می فروشد.
می خواستم از تو گله کنم و بگویم ترجیح بلا مرجح و بلکه ترجیح مرجوح بر راجح قبیح است اما از گله کردن منصرف شدم و ترک کام خویش گفتم تا برآید کام دوست! و دور مسائل فلسفی ترجیج و مرجیح را هم خط کشیدم! و یکسره تقصیر را به گردن نداشتن کاه ببخشید نداشتن رسانه ای آشنا برای مرکب ذهنت انداختم.
مراقب خودت باش. دوستدارت: سما(تولد: بیروت: 8 آگوست 1989/قتل: بیروت: 12 نوامبر 2015)

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

روفیا در ‫۱۰ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۵ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۲۳:۲۴ نوشته:

محدث گرامی
درود دوست عزیز
منظورتان این است که چرا با ترور های بی وقفه در لبنان و افغانستان و عراق به یاد این شعر نیفتادم؟؟
دلیل دارد،
بیشتر آدم ها بر این باورند که جهان سوم در چنگال فقر و بدبختی و تروریسم جان میکند چون رشد و توسعه نیافت.
چون جهل و بیسوادی در جهان سوم بیداد میکند.
این درست،
ولی این همه داستان نیست...
آنها که اینگونه می اندیشند حال بگویند فرانسه چرا؟؟
من با تروریسم در فرانسه به یاد این شعر افتادم چرا که بار دیگر دریافتم تنها به رشد و توسعه و قدرت در درون خانه ها و مرزها اندیشیدن کافی نیست.
همانگونه که من از بدبختی و فلاکت همسایه و همشهری و هم وطن خود آسیب خواهم دید از ترکش جنگ و فقر و فلاکت در کشور ها و قاره های دیگر نیز بی نصیب نخواهم بود.
البته که به دلیل ظرفیت های محدود ناچار به اولویت بندی ام و ابتدا از مادر سپس پدر سپس فرزند و به همین ترتیب دوست و همسایه و همشهری و... حمایت خواهم کرد.
ولی هر جنبنده ونجنبنده ای در داستان کل آفرینش محلی از اعراب دارد.
و اینگونه نخواهد بود که ما در دایره خودی هامان ضیافتی بر پا کنیم و بساط عیش مهیا و رامشگران و خنیاگران به هر سو بخرامند و چند کیلومتر آن طرفتر بر سر نیازهای اولیه انسانها نبرد سوزانی برپا باشد و ضیافت ما نیز در امنیت کامل به پایان برسد.
باور کنید اکنون عده ای میگویند تو داری از تروریسم دفاع میکنی،
نه جانم،
من فقط سعی دارم ابرهای تیره و تار تبلیغات رسانه ها و غرض ورزی های خودم را کنار زده حقیقت را خوب و شفاف ببینم.
که گفت آن جوانک داعشی برای اسلام این ترور را انجام داد؟
شما باور میکنید؟؟
او این کار را برای این انجام داد که از یک غذای خوب بهداشت خوب مدرسه خوب تربیت خوب ووو... محروم بود.
یا خودش یا عزیزانش...
همه حرف من پیرامون اهمیت قاعده عدالت است.
من نمی گویم همواره در هر موقعیتی میدانم عدالت چیست،
که بسی دشوار است قرار دادن هر چیز در جای خود،
خرد مومین قدم وین راه تفته است
خدا میداند و آنکس که رفته است
بلکه من تنها تلاش میکنم از قواعد بازی های آن بازیگر یکتا سر در آورم.
اگر دوست دارید در گنجور داستان آتش عهد عمر را جستجو کنید،
آتشی که با آب خاموش نمیشد...
و عمر گفت :
آب بگذارید نان قسمت کنید...

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

جاوید مدرس اول رافض در ‫۱۰ سال و ۱۰ ماه قبل، شنبه ۵ دی ۱۳۹۴، ساعت ۱۲:۴۹ نوشته:

گر می‌فروش حاجتِ رندان روا کند
ایزد گنه ببخشد و دفع ......... کند
وبا : 15 نسخه ( 801، 803، 813، 814-813، 816، 818، 822، 823، 824، 836، 843 و 2 نسخۀ متأخر: 857، 866 و 2 نسخۀ بی‌تاریخ) خانلری، عیوضی، جلالی نائینی- نورانی وصال
بلا: 25 نسخه (819، 821، 825، 827 و 21 نسخۀ متأخر یا بی‌تاریخ) قزوینی- غنی، نیساری، سایه، خرمشاهی- جاوید
************************************
***********************************
40 نسخه غزل 181 و بیت مطلع آن را دارند.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

عسل مجتهدی در ‫۱۰ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۱ مرداد ۱۳۹۵، ساعت ۰۰:۱۴ نوشته:

گر می فروش حاجت رندان روا کند
ایزد گنه ببخشد و دفع وفا کند
در بیت اول باید به جای کلمه بلا ،وبا قرار بگیرد .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

جمشید پیمان در ‫۹ سال و ۳ ماه قبل، چهارشنبه ۴ مرداد ۱۳۹۶، ساعت ۱۸:۲۳ نوشته:

ـــ می فروش: اگر از شعر معنی عرفانی بخواهیم یعنی پیر طریقت . اگر به شعر نگاه تاریخی بکنیم،مقصود ضمنی از می فروش احتمالا شاه یا وزیری است که مورد نظر حافظ بوده است.
ـــ حاجت روا کردن: نیاز و خواهش و تقاضای کسی را برآوردن و انجام دادن
ـــ دفع بلا کردن: بر طرف کردن ،دور کردن بلا . در بعضی نسخه ها جای دفع بلا، دفع وبا آمده است .حکیم نظامی هم گفنه است: دل راست کن از بلا میندیش // یاقوت خور از وبا میندیش
ـــ به جام عدل باده دادن : به هرکس به فراخور نیاز و ظرفیتش باده دادن و تبعیض ناروا قائل نشدن .
ـــ از غم مژده ی امان رسیدن:اشاره است به وعده الهی در سوره انشراح: فَـاِنّ مع العُسرِ یُسرا،انَّ مع العسر یُسرا
ـــ سالک : رونده، راه رو. پوینده ی راه عرفان
ـــ عهدِ امانت: پیمان و قول برای حفظ و پاسداری از امانت . سالک در آغاز کار برای طی طریق با مراد و مرشد عهد می بندد. در اینجا شاید اشاره حافظ به عهدی است که خداوند در روز الست از آدم گرفت. در جای دیگر می گوید:
اسمان بار امانت نتوانست کشید قرعه ی فال به نام من دیوانه زدند
ـــ حکیم:دانشمند و فرزانه و(فیلسوف). در اینجا حافظ به طنز حکیم و مدعی فضل و دانش را مخاطب می کند.
ـــ نسبت یه غیر کردن: انجام امری را به دیگران منسوب کردن. در این جا هم اشاره به آیات قرآنی است که در آنها بارها خداوند گفته است که همه چیز از اوست و به هرکس بخواهد عزت و یا خواری میدهد.مثلا در سوره ال عمران، ایه 26: قُلِ اللَّهُمَّ مَالِکَ الْمُلْکِ تُؤْتِی الْمُلْکَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْکَ مِمَّنْ تَشَاءُ وَتُعِزُّ مَنْ تَشَاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَاءُ بِیَدِکَ الْخَیْرُ إِنَّکَ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ . بگو: بار خدایا، تویی که فرمانفرمایی ،هر آن کس را که خواهی، فرمانروایی بخشی و از هر که خواهی، فرمانروایی را باز ستانی و هر که را خواهی، عزت بخشی و هر که را خواهی، خوار گردانی همه خوبیها به دست توست، و تو بر هرچیز (وهر کار) توانایی!

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

بهمن صباغ زاده در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۴ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۲۹ نوشته:

سلام جناب آقا رضای عزیز.
شنبه ها در انجمن شعرمان از سال ها پیش با یکی از غزل های حافظ شروع می کنیم و نیم ساعت اول جلسه اختصاص دارد به بحث راجع به آن شعر حافظ. من غالبا قبل از جلسه به سایت های مختلف از جمله گنجور مراجعه می کنم و مطالبی را که خوشم می آید و به نظرم درست می رسد به علاوه آنچه به ذهن خودم می رسد را در حاشیه ی غزل می نویسم و به جلسه می برم.
از مطالبی که می نویسید خیلی لذت می برم. به نظرم خیلی خوب روح شعر حافظ را درک می کنید. شاهدمثال هایی که از غزل های دیگر می آورید خیلی هوشمندانه است و عشق و تسلط شما را اشعار خواجه نشان می دهد.
خواستم از شما تشکر کنم و بگویم که خیلی خوب می نویسید. خسته نباشید.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

جاوید مدرس اول رافض در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، شنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۱۱ نوشته:

******************************
شرح غزل شماره 186 حافظ
******************************
وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن
(مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
******************************
1- گر می فروش حاجت رندان روا کند
ایزد گنه ببخشد و دفع بلا کند
***‏
معنی معمول: اگر پیر می فروش،نیاز رندان را برآورده کند(یعنی به آنان شراب بدهد!) خداوند گناه ‌می‌گساران را می‌بخشد و از آنان دفع بلا می‌کند.
**********************************
2- ساقی به جام عدل بده باده تا گدا
غیرت نیاورد که جهان پربلا کند
***
معنی معمول: ای ساقی به همگان جام مساوی بده تا در این میان،درویش از روی رشک و حسد فتنه و آشوب برپا نکند. جام عدل،یعنی پیمانه‌ای که محتوای آن در هر نوبت یکسان و برابر است.
**********************************
3-حقا کز این غمان برسد مژده امان
گر سالکی به عهد امانت وفا کند
***‏
معنی معمول: اگر پویندگان وادی عشق،در حفظ امانت به عهد خود وفا کنند،به یقین مژده‌ی رهایی و آسودگی از غم و محنت خواهد رسید. درباره‌ی این امانت بنگرید به شرح غزل 184،بیت سوم.
آسمان بار امانت نتوانست کشید/ قرعه کار به نام من دیوانه زدند
**********************************
4- گر رنج پیش آید و گر راحت ای حکیم
نسبت مکن به غیر که این‌ها خدا کند
***
معنی معمول: ای دانشمند،رنج و آسایشی که در زندگی پیش می‌آید،همه از جانب خداست؛آن‌ها را به‌ دیگران نسبت مده.
**********************************
5- در کارخانه‌ای که ره عقل و فضل نیست
فهم ضعیف رای فضولی چرا کند
***‏
معانی لغات:
کارخانه :اینجا قلم صنع و آفرینش است
***‏
معنی معمول: آفرینش،کارگاهی است که عقل و دانش به آن راه ندارند؛بنابراین عقل و خرد ناتوان انسان‌ چرا کنجکاوی و فضولی می‌کند؟
**********************************
6-مطرب بساز پرده که کس بی اجل نمرد
وان کو نه این ترانه سراید خطا کند
***‏
معانی لغات:
پرده ایهام دارد اینجا پرده های موسیقی است
***‏
معنی معمول: ای مطرب،آهنگی بنواز(تا شاد باشیم)زیرا که هیچ کس بی‌اجل نمی‌میرد،و کسی که این‌ ترانه را نسراید،خطا کرده است. (این ترانه،همان اعتقاد به فرا رسیدن اجل است.یعنی کسی که به‌این اصل معتقد نباشد که کسی بی‌اجل نمی‌میرد و در نتیجه شادی نکند،راه خطایی رفته است! )
**********************************
7-ما را که درد عشق و بلای خمار کشت
یا وصل دوست یا می صافی دوا کند
***‏
معنی معمول: ما را که درد عشق و بلای خمار کشت یا دیدار دوست یا شراب صاف،معالجه می‌کند. علاج درد ما یا شراب صافی یا دیدار دوست است.
**********************************
8-جان رفت در سر می و حافظ به عشق سوخت
عیسی دمی کجاست که احیای ما کند
***‏
معنی معمول: عمر در سر شراب رفت و حافظ در آتش عشق سوخت!مسیحا نفسی کجاست که ما را دوباره‌ زنده کند؟ عیسی دم،یعنی آن که مانند عیسی با نفس خود مردگان را زنده کند.
**********************************
تهیه تدوین :جاوید مدرس ( رافض)
**********************************

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

تماشاگه راز در ‫۸ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۱۴ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۴۵ نوشته:

نسبت مکن به غیر که این‌ها خدا کند
خوانش اول - (جبری) :
حکیم به غیر نسبت مکن که رنج و راحت را خدا میدهد ما باید تسلیم باشیم
خوانش دوم - (اختیاری) :
حکیم به خدا نسبت مکن که رنج و راحت را خدا میدهد . خدا به ما اختیار داده که سرنوشت خود را خود بسازیم
العاقل یکفیه بالاشاره

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

رایان در ‫۷ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۳۰ مرداد ۱۳۹۸، ساعت ۰۶:۳۷ نوشته:

عشق آن بود که تو همچون زمین مست
دوار و رقص کنان و غزلخوان وی شود
آگه نشد ازین مگر ارباب جذب و دفع
بر گرد این مدار به تسلیم طی کند
سخن از عشق بسیار است و تقریبا هرکسی نیکوترینها از کلمات , بلکه جان شیرین را نثار عشق می کند اما عشق قرار گزفتن در مدار جاذبه است نوعی تله که جاذب مجذوب را در گردش بدور خویش قرار میدهد
صحبت از وصل یا فراق دقیقا همان عدم تمرکز بر مدار ایحاد شده است و باعث نابودی و یا رنج عاشق میشود
در حقیقت فیزیک و بطور یقین قانون جاذبه که در تمام هستی دایر است تعریف عشق است
نیاز و خواسته و کشش بسمت پیدا کردن چشمان مورد علاقه دقیقا همان خاصیت را دارد که کره زمین را به دور خورشید می گرداند
این تجربه 34 ساله من از عشق است
رایان راد

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

تنها خراسانی در ‫۶ سال و ۹ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۸، ساعت ۰۶:۱۳ نوشته:

شاید شاه بیت و جان کلام در این غزل همین باشد
ما را که درد عشق و بلای خمار کشت
یا وصل دوست یا می صافی دوا کند
،" خمار" ی بلایی است سهمگین! که دوای ان باده صاف است.
ما مرد زهد و توبه و طامات نیستیم
با ما به جام باده صافی خطاب کن

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

تنها خراسانی در ‫۶ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ بهمن ۱۳۹۸، ساعت ۲۰:۴۶ نوشته:

خماراین شب ساغر شکسته چند کشی؟
بیا که ما ره میخانه ی سحر دانیم
خدای را که دگر جرعهای از آن می لعل
به ما ببخش که ما قدر این گوهر دانیم
***
قدح زهر که گرفتم بجز خمار نداشت
مرید ساقی خویشم که باده اش ناب است
ه.ا.سایه

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برگ بی برگی در ‫۶ سال و ۶ ماه قبل، دوشنبه ۸ اردیبهشت ۱۳۹۹، ساعت ۱۸:۴۹ نوشته:

گر می فروش حاجتِ رندان روا کند

ایزد گنه ببخشد و دفعِ بلا کند

می‌فروش در اینجا ساقی و بزرگانی همچون فردوسی، مولانا و حافظ هستند که باده ناب را از خُمخانه زندگی یا خداوند گرفته و در اختیارِ رندان یا تشنگانِ حقیقت و حاجتمند که طلبِی در آنان ایجاد شده است قرار می دهند، بهایِ این باده در میخانه این بزرگان همانطور که حافظ بارها به آن اشاره می کند قرار دادنِ خرقه هم هویت شدگی ها در رهن و گروِ میخانه است، در مصراع دوم حافظ ادامه میدهد با روا کردنِ حاجت و نیازمندیِ رندان، یعنی سیراب کردنِ رندانِ دارایِ طلب بوسیله میِ خردِ ایزدی ست که خداوند گذشته آنان را لحاظ نکرده و هر گناه یا خطایی را که مرتکب شده اند به لطف و کَرَمِ خود می بخشاید، همچنین استمرارِ باده نوشی از دستِ این بزرگان است که پس از این بلا و آفت هایی را که در کمینِ رند یا سالکِ طریقتِ عشق نشسته اند را دفع نموده و خود در پیمایشِ این راهِ سخت یاورِ رندان و سالکان خواهد بود.

ساقی به جامِ عدل بده باده تا گدا

غیرت نیاورد، که جهان پُر بلا کند

به جامِ عدل بده یعنی ای ساقی به اندازه ظرفیتِ هر رندِ سالکی به او باده بده، گدایان همان رندان و رهپویانِ راهِ عشق هستند که با اظهارِ عجز و سماجت مطالبِ عالیِ معرفتی را از این بزرگان گدایی می کنند، پس‌ حافظ می‌فرماید اگر ساقی به عدالت رفتار ننموده و برایِ مثال به سالکی بیش از ظرفیت و خطِ جامی که می تواند بنوشد شراب دهد، پس گدا یا آن سالک غیرت آورده و جَوگیر شده، می خواهد تا سریعاً این باده را به تازه گدایان بنوشاند، یعنی بقولِ مولانا می خواهد دیگران را نیز حبر و سَنی کرده و جهانیان را تغییر دهد و یک تنه جهان را اصلاح کند، حافظ می‌فرماید غیرتِ اینچنین سالک و رندِ بی ظرفیتی نه تنها نمی تواند جهان را اصلاح کند، بلکه موجبِ جنگ و جدل شده و جهان را پُر از بلا و مصیبت خواهد کرد، پس‌توصیه حافظ به ساقی که به خودش نیز اطلاق می گردد این است که به اندازه و عدل و ظرفیت به گدایان و سالکانِ طریقت شراب بده تا بدمستی نکنند.

حقّا کز این غَمان برسد مژده امان

گر سالکی به عهدِ امانت وفا کند

غمان می تواند به معنیِ دو غم باشد که یکی مربوط به غمِ چیزهای ذهنی و تغییرِ دیگران است و دیگری غمِ عشق ، پس‌حافظ در ادامه بیت قبل می‌فرماید حقیقتن که مژده در امان بودن از این غمان به سالک و رندِ جویایِ معرفت داده خواهد شد، بشرطِ اینکه سالکِ رند که هنوز گدا و در ابتدایِ راه است به عهدِ امانتی که در الست بر عهده گرفت وفا کند، پس‌سالکی که به اندازه و به عدل شراب بنوشد غمِ دیگران را نخواهد خورد و تمرکزش بر رویِ غمهایِ خویشتن در راستایِ وفای به عهد خواهد بود.

گر رنج پیش آید و گر راحت ای حکیم

نسبت مکُن به غیر، که این ها خدا کند

منظور از حکیم در اینجا اهلِ فلسفه هستند که معیارِ آنان برای هر چیزی عقل است، پس حکیم استدلال می کند که در راهِ عاشقی و وفایِ به عهدِ امانت رنج و دشواری هایی پیش خواهد آمد که مانعِ وفایِ به عهدِ سالک خواهد شد، برای مثال دیگرانی که با راهِ عاشقی بیگانه هستند نمی گذارند سالک و رندِ گدایِ شرابِ عشق به کارِ خود و باده نوشی بپردازد، اما در سویِ دیگر راحتی هایی نیز هست و آن کمکِ کائنات به سالکِ گدایِ معرفت می باشد که از هیچ مساعدتی مضایقه نمی کنند تا سالک به وفایِ به عهدِ خود بپردازد، حافظ می‌فرماید ای حکیمِ فلسفی، همه این رنجها برای آزمودنِ سالک است تا عیارِ عشقش معلوم گردد و پس از آن نیز راحتی ها خواهد بود و همه این کارها را خداوند با کن فکانِ خود انجام می دهد، پس با استدلال هایِ خود آنها را به غیر و عواملِ بیرونی نسبت نده، خوانشی بجز این را که دوستان طرح نمودند درست بنظر نمی رسد زیرا اول اینکه در راهِ و طریقتِ عاشقی عواملِ بیرونی وسیله ای خواهند بود تا به یاریِ سالک بشتابند، و دیگر اینکه خداوند غیر نیست که حافظ بخواهد آن رنج و راحتی ها را به او نسبت دهد، عرفا به وحدت وجود معتقدند پس‌غیری وجود نداشته و کُلِ هستی و از جمله انسانها خویشِ خداوند یا زندگی هستند.

در کارخانه ای که رَهِ عقل و فضل نیست

فهمِ ضعیف رای فضولی چرا کند؟

حافظ فرایندِ عاشقی را به کارخانه مانند می کند، یعنی از ازل که انسان باده الست نوشیده و با تاییدِ ربوبیتِ خداوند از جنس عشق شد و بارِ امانت را بر عهده گرفت تا روزی که پای بر زمین گذاشت و در قالبِ جسم به تنیدنِ خویشتنِ جسمی پرداخت و تا وقتی که خداوند با قانونِ کن فکانش الست را به یادِ او آورده و از وی می خواهد تا به اصلِ خویش بازگردد، حافظ همه و همه را کارخانه ای می داند که این فرایند و پروسه عاشقی در آن شکل گرفته و ادامه می یابد اما عقلِ و دانشِ حکیم به این کارخانه راه نمی یابد، یعنی عقل نمی تواند به حکمتِ این عاشقی پی برده و بفهمد که اصولأ خداوندی که بی نیاز است و قائم به ذاتِ خود چه نیازی داشته تا این بارِ سنگین را بر دوشِ انسان بگذارد تا گنجِ مخفیِ خود را در زمین توسطِ او آشکار کرده و در تمامیِ صفاتش در انسان متجلی شود، و پرسش هایِ بسیار دیگری که انسان بوسیله عقل و فضلِ خود از پاسخ به آنها عاجز است، در مصراع دوم ادامه می دهد اما چگونه است که حکما و فلاسفه با این فهمِ ضعیفِ خود از هستی می خواهند بوسیله عقلِ جزویِ خود فضولی(اظهارِ فضل و دانش )کرده و در بیانِ عشق فلسفه بافی کنند؟ حافظ در ابیاتِ دیگری نیز همین مضمون را بیان نموده است:

حدیث از مطرب و مِی گو و رازِ دهر کمتر جو

که کس نگشود و نگشاید به حکمت این معما را

ای که از دفترِ عقل آیتِ عشق آموزی/ترسم این نکته به تحقیق ندانی دانست

مشکلِ عشق نه در حوصله دانشِ ماست/حلِ این نکته بدین فکرِ خطا نتوان کرد

مطرب بساز پرده که کس بی اجل نمرد

وان کو نه این ترانه سُراید خطا کند

پس‌حافظ که اینگونه مباحثِ عقل و عشق را برایِ منظورِ اصلیِ انسان و حضور در جهانِ ماده بی نتیجه و بی تأثیر می داند از یگانه مطربِ عشق یعنی خداوند که از جنسِ شادی و طرب است می خواهد تا پرده موسیقی را عوض کرده و شادتر بنوازد تا ابیاتِ مفید به حالِ انسان از نیِ کِلکِ حافظ تراوش کند، پس‌ انسان که نیازمندِ پاسخ به سئوالاتی از این دست نیست باید اجلش برسد تا بمیرد، یعنی همانطور که برایِ مرگِ جسمانی اجل یا وقت و هنگامه موتِ هر کسی مقرر شده است، برایِ مردن به خویشتنِ توهمی که در آغازِ ورود به این جهان در ذهنِ خود تنیده است، باید اجل و هنگامِ مردن به این خویشتنِ ذهنی نیز فرا رسد تا انسان به آن بمیرد و پس از آن به خویش و اصلِ خداییِ خود زنده شود، عرفا این پروسه را قیامتِ فردیِ انسان نامیده اند، پس‌حافظ در مصراع دوم ادامه می دهد هر انسانی بر مبنایِ این پرده ای که مطرب می نوازد ترانه خودش را نسُراید، یعنی واردِ قیامتِ فردیِ خود نشود اشتباهِ بزرگی را در زندگیِ خود مرتکب شده و احتمالاً از زیان کاران خواهد بود، در غزلی دیگر می‌فرماید؛

به دامِ زلفِ تو دل مبتلایِ خویشتن است/ بکُش به غمزه که اینش سزایِ خویشتن است

ما را که دردِ عشق و بلایِ خُمار کُشت

یا وصلِ دوست یا میِ صافی دوا کند

بعد از این قیامتِ فردی ست که حافظ و عاشقان بر مبنایِ پرده ای که مُطربِ ازلی می‌نوازد ترانه خویش را می سُرایند و پس از رهایی از خویشتنِ ذهنی ست که دردِ عشق و بلایِ خُمار عاشق را می کُشد، یعنی او را بی تاب می کند تا با وصالِ حضرتِ دوست و یا بوسیله میِ صافی و بی غش بیماریِ عشقش مداوا گردد، شرابی که از نیِ بزرگانی همچون حافظ بوسیله چنین غزلهایِ نابی تراوش می کند میِ صافی ست که دوایِ دردِ عاشقان است و در نهایت نیز به وصالِ حضرت دوست می انجامد.

جان رفت در سرِ می و حافظ به عشق سوخت

عیسی دمی کجاست که احیایِ ما کند؟

حافظ در رابطه با اجل و قیامتِ فردی خود می فرماید مُردن کدام است، حافظ که جانش در سرِ مِی رفت و در عشق سوخت و ذوب شد، خویشتنی برجای نمانده و هرچه هست خویش است آیا کافی نیست؟ (به نهایتِ دلدادگی و عاشقی رسید)پس‌اکنون عیسی دمی که باید بر بالینِ او آمده و با نفسِ جادوییِ خود بارِ دیگر او را به عشق زنده کند کجاست و چرا نمی آید؟

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

عزیز مصطفائی در ‫۵ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۲۲ آذر ۱۳۹۹، ساعت ۱۷:۱۲ نوشته:

با سلام خدمت تمامی فرهیختگان
تشکر بسیار زیاد از سایت پر بار و مر مایه گنجور.
من در اینجا خواستم تشکری بسیار ویژه از جناب آقای رضا کنم, چندی است که در این سایت اشعار حافظ را میخوانم, واقعا لذتی دوچندان میبرم وقتی تفسیرات و مطالب ایشان را میخوانم.
پایدار و سلامت باشید.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

تنها خراسانی در ‫۵ سال و ۷ ماه قبل، جمعه ۲۹ اسفند ۱۳۹۹، ساعت ۱۰:۲۷ نوشته:

ساقی به جام عدل بده باده تا گدا
غیرت نیاورد که جهان پربلا کند

عدل این نیست که به همه یک اندازه داده شود
عدل آن است که به هرکسی برابر با ظرفیت او داده شود!
"گدا که معتبر شود از خدایی خبر شود"

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

تنها خراسانی در ‫۵ سال و ۷ ماه قبل، جمعه ۲۹ اسفند ۱۳۹۹، ساعت ۱۰:۲۹ نوشته:

از خدا بی خبر شود

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

شیدا در ‫۴ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۸ آذر ۱۴۰۰، ساعت ۱۲:۱۶ نوشته:

سلام عزیزان

در باب بیت چهارم میشه این طور هم خواند که نسبت مکن به غیر از خودت انگار که خدا این کار را کرده ؟

حالت نفی تقدیر و این موضوع ها

مثل شعر مولانا که میگه من به تقدیرم و تقدیر هم از ذات من است

یا خیام که میگه با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل ...

ممنون میشم از عزیزان اگر بفرمایند که این طرز خوانش غلطه یا نه

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

ملیکا رضایی در ‫۴ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۸ آذر ۱۴۰۰، ساعت ۱۴:۰۵ پاسخ داده:

سلام بانو

بلی ؛ یقینا میتوان اینگونه خواند ؛ هر طوری میتوان خواند در اشعار و غزلیات بزرگان چرا که هر کس با دید خود شعر را میبیند و این از زیبایی های شعر هست که به مخاطب اجازه بینش های گوناگون دهد ؛

خود من هم چون شما خواندم ؛

در معنی هم خدشه ای وارد نخواهد گشت؛که میگوید اگر رنجی و راحتی در این گردون روزگار به تو وارد شد اینها از حکم و تقدیر الهی ست ولیکن گاه این رنج و راحتی به لطف یا ظلم دیگری ست یقینا ؛

همیشه هم نباید پای به پای تقدیر الهی و خداوند نشست و ماند و باید حرکتی کرد ...

اما اینجا در این شعر مضمون این نیست با توجه به بیت اول و بیت آخر ؛

درود بر شما ...

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

رضا از کرمان در ‫۴ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۸ آذر ۱۴۰۰، ساعت ۱۳:۰۴ نوشته:

سلام شیدا خانم

حاشیه مندرج در بالا نوشته دوست عزیز آقا رضا پاسخگوی سوال شماست ولی یقینا کلیه امور عالم هستی در ید خداوند است

که یکی هست وهیچ نیست جز او

وحده لا الله الا هو

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

شیدا در ‫۴ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۸ آذر ۱۴۰۰، ساعت ۱۵:۵۷ نوشته:

با سپاس از همه عزیزان

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

در سکوت در ‫۴ سال و ۷ ماه قبل، سه‌شنبه ۹ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۱۸:۲۹ نوشته:

این غزل را "در سکوت" بشنوید

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سیاووش در ‫۴ سال قبل، سه‌شنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۱، ساعت ۲۱:۴۲ نوشته:

گر رنج پیش آید و گر راحت ای حکیم

نسبت مکن به غیر که اینها خدا کند

یکی از شاهکارهای ایهام حافظ

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

فاطمه یاراحمدی در ‫۳ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۱۶ آذر ۱۴۰۱، ساعت ۰۴:۰۷ نوشته:

از جناب رضا بابت تفاسیرشان ممنونم. دست شما درد نکند!

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دکتر صحافیان در ‫۳ سال و ۱ ماه قبل، چهارشنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۲، ساعت ۱۱:۲۱ نوشته:

اگر پیر میکده، شراب حال خوش به رندان برساند، خداوند هم از گناهان چشم‌پوشی و هم بلاها را دور می‌کند(خانلری: دفع وبا، ایهام در کاربرد شراب در طب قدیم برای دفع وبا)

۲- اکنون ای ساقی! با پیمانه‌ای یکسان و در خور هر سالکی شراب بریز، تا آه درویشی جهان را دامن‌گیر بلا نکند( جام عدل در علم مکانیک قدیم- علم الحیل-به صورتی بوده که اگر اندکی بر مایع آن بیفزایند تمام مایع خالی می‌شود، در برابر جام جور که مقداری شراب هم در قسمت پنهان آن جاسازی می‌شده است.شرح شوق، ۲۳۵۴)
۳- بی‌تردید اگر سالک حقیقت به پیمان درونی خویش وفادار باشد، در پرتو آن، غم‌ها به پایان می‌رسند(برای خودش یا برای همگان)
۴- گرچه ای خردمند! چه راحتی و چه ناراحتی و غم از سوی خداوند است(تضاد ذاتی جهان، شب و روز، فرشته و دیو...)
۵- و اصلا چه جای تامل است در این موضوع؟! وقتی خرد و فهم آدمی به راز هستی پی نمی‌برد، حدس و گمان بیهوده است(خانلری: در کارخانه‌ای که ره علم و عقل نیست، وهم ضعیف رای فضولی چرا کند)ایهام: ضعیف رای یا رای فضولی کردن.
۶- پس ای نوازنده خوش نوا! ترانه‌ای خوش بیاور که هیچ کس جز در وقت معین، از جهان نمی‌رود و هر که جز درک لحظه حال را بجوید خطاکار است!( خانلری: بساز عود)
۷- ما که از درد عشق و خماری از میان رفتیم، یا دیدار معشوق و یا شراب حال خوش به فریادمان خواهد رسید.
۸- آری جان فدای این شراب شد و حافظ به عشقش سوخت، کجاست نفس زنده کننده‌ای که چون مسیح دوباره زنده‌مان کند؟!( تولد دوباره در هر لحظه- پوست اندازی هر لحظه جان)
دکتر مهدی صحافیان
آرامش و پرواز روح

پیوند به وبگاه بیرونی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

یار در ‫۱ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۳۰ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۰۲:۱۵ نوشته:

بیت

گر رنج پیش‌آید و گر راحت ای حکیم

نسبت مَکُن به غیر که این‌ها خدا کند

نسبت مکن به غیر که این‌ها خدا کند را می‌توان به دو صورت خواند و هر صورت معنی تفاوت پیدا می‌کند که این از معجزات شعر حافظ است

گر رنج پیش‌آید و گر راحت ای حکیم

نسبت مَکُن به غیر ،که این‌ها خدا کند

یعنی رنج ها و راحتی ها را به دیگری نسبت نده ، چرا که در اصل این‌ها را خدا می‌رساند

گر رنج پیش‌آید و گر راحت ای حکیم

نسبت مَکُن به غیر که این‌ها خدا کند ( بدون وقفه )

یعنی رنج و راحتی که به سراغت می آید را ای حکیم به غیر ( به خلاف ) آنها را به خدا نسبت نده

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علی احمدی در ‫۱۰ ماه قبل، شنبه ۶ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۸:۴۴ پاسخ داده:

گر رنج پیش‌آید و گر راحت ای حکیم

نسبت مَکُن به غیر که این‌ها خدا کند

حضرت حافظ این بیت را به تقلید از قرآن با ایهام آورده است .در آیه ۷۸ سوره نساء می خوانیم :

وَإِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ یَقُولُوا هَٰذِهِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَإِنْ تُصِبْهُمْ سَیِّئَةٌ یَقُولُوا هَٰذِهِ مِنْ عِنْدِکَ ۚ قُلْ کُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ

یعنی آنان می گویند اگر خوبی نصیبشان شود از جانب خداست و اگر ناخوشی و بلا به آنها برسد از جانب تو (پیامبر) است بگو همه اینها از جانب خداوند است .

یعنی خداوند قانونی ایجاد کرده که در آن خوشی و ناخوشی هردو تعریف شده است اما چگونه؟

در آیه ۷۹ چنین بیان می کند:

مَا أَصَابَکَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَمَا أَصَابَکَ مِنْ سَیِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِکَ

هرچه از خوبی و خوشی به تو می رسد از جانب خداوند است و هرچه از بدی و ناخوشی به تو می رسد از جانب خود توست .

یعنی قانون الهی برای خوشی انسان است حال اگر تو دچار بلا و گرفتاری می شوی تقصیر خودت است چون در مسیر لطف خداوند که هدایت به خوبیهاست قرار نمی گیری و ضرر می کنی .

حافظ به زیبایی از این دو آیه الگو می گیرد و منظور خود را می رساند .آری خداوند هم برای بشر خوشی ها را می خواهد .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علی احمدی در ‫۱۰ ماه قبل، یکشنبه ۷ دی ۱۴۰۴، ساعت ۲۲:۳۱ نوشته:

خواجه شیراز هر آنچه در باب خواص می در نظر داشته در این غزل آورده است .پیش از این دیدیم که دو نوع باده در اشعار حضرت حافظ مورد نظر است یکی می عشق که از معشوق می گیرد و دیگر آن می که در میخانه نصیبش می شود تا او را به مستی امیدوار نگه دارد .این باده امید خواصی دارد که در این غزل به آن اشاره شده است

گر مِی‌فروش حاجتِ رندان روا کند

ایزد گنه ببخشد و دفعِ بلا کند

اگر می فروش نیاز رندان عاشق به می را رفع کند خداوند هم گناه می خوردن را می بخشاید و گرفتاری آنها را دفع می کند .یعنی خداوند هم به می یعنی امید عاشقان نظر مثبت دارد .امید به بخشش گناهان و رفع گرفتا ی ها اولین خاصیت می است .

ساقی به جامِ عدل بده باده تا گدا

غیرت نیاوَرَد، که جهان پُر‌بلا کند

ای ساقی میخانه می را بر اساس عدالت بین همه تقسیم کن تا گدا به علت ناامیدی از عدالت خشمگین نشود و جهان را پر از بلا نکند .امیدواری اگر همگانی شود و همگان به برقراری عدالت امیدوار باشند و برایش تلاش کنند جهان بی بلا خواهد شد.

حقّا کز این غَمان برسد مژدهٔ امان

گر سالِکی به عهدِ امانت وفا کند

به راستی که از این غمها می توان مژده امنیت و خلاصی از غم را دریافت کرد .البته اگر پوینده راه عاشقی به عهد خود یعنی رعایت امانتی که بر عهده اوست عمل کند .بار امانتی که خداوند در ابتدای خلقت بر دوش انسان گذاشت چنانکه در غزل۱۸۴ دیدیم امید بود .اگر انسان امید خود را در هر شرایطی حفظ کند از دل غم نیز مژده رهایی می بیند.

گر رنج پیش‌آید و گر راحت ای حکیم

نسبت مَکُن به غیر که این‌ها خدا کند

ای دانای خرد مند که رنج ها و راحتی ها را به این علت و آن علت نسبت می دهی و فلسفه می بافی ،رنج و راحتی در اختیار خداست .البته او خوشی و خوشدلی را برای انسان می خواهد ولی قانون او این است که اگر به دنبال خوشدلی نباشی به رنجهای دنیای او گرفتار خواهی شد .اشاره زیبای حافظ به دو آیه ۷۸ و ۷۹ سوره نساء در قرآن است که در بالا به آن اشاره کردم .باری خداوند هم می خواهد انسان با امید(می) به دنبال خوشی و خوشدلی خود باشد .

در کارخانه‌ای که رَهِ عقل و فضل نیست

فهمِ ضعیفْ رایْ فضولی چرا کند؟

اگر امیدوار باشی خواهی فهمید که در این کارخانه دنیا عقل و دانش جایی ندارند و سر از حکمت دنیا در نمی آورند چون بینش ضعیفی دارند و حق دخالت ندارند .این هم خاصیت امید است که عقل را همراهی و آگاه از حدود خویش می کند .

مطرب بساز پرده که کس بی‌اجل نمرد

وان کو نه این ترانه سُراید خطا کند

ای مطرب که می نوازی این نغمه را بنواز که "هیچ کس بدون زمان از پیش مشخص شده نمی میرد" و هرکس غیر ازاین ترانه بسراید و بنوازد خطا کرده است .در اینجا نگرانی انسان از مرگ را بیان می کند و می گوید نگران نباش که چه موقع خواهی مرد زمان مرگ مشخص است و خواهد آمد تو سعی کن خوشدلی خود را با امید حفظ کنی و حتی به بعد از مرگ هم امیدوار باشی .

ما را که دردِ عشق و بلای خُمار کُشت

یا وصلِ دوست یا میِ صافی دوا کند

ببین که ما در راه عاشقی از بس درد عاشقی کشیده ایم و دردسر خماری را تحمل کرده ایم بارها مرگ را چشیده ایم .چاره و دوای آن هم یا وصال و دیدار دوست است که به راحتی میسر نمی شود و یا با نوشیدن می خالص است یعنی همان امیدواری به مستی .

جان رفت در سرِ می و حافظ به عشق سوخت

عیسی‌دَمی کجاست که احیایِ ما کند؟

به هر حال جان ما در راه معرفی می (امید)از دست رفت و حافظ به خاطر عشق ورزیدن سوخت .کجاست آن عیسا دم که با نفس خود ما را دوباره زنده کند .(اشاره به معجزه حضرت عیسی که مردگان را زنده می کرد )

تلویحا در ادامه مطالب بالا اشاره دارد که امید حتی می تواند مرده را زنده کند و فرد ناامیدی را که قصد از میان بردن خود را دارد دوباره به زندگی امیدوار نماید.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

فرهود در ‫۴ ماه قبل، دوشنبه ۱ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۲۳:۲۵ نوشته:

ضعیف‌رای در بیت پنجم متضاد قوی‌رای است؛

هم قوی‌رای و هم تمام‌اندیش

کارها را شناخته پس و پیش

(نظامی)

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

غزل شمارهٔ ۱۸۶

تازه‌های نرم‌افزار گنجور