تَرَحَّمْ ذِلَّتی یا ذَا المعالی
وَ واصِلْنی اِذا شَوَّشْتَ حالی
أَلا یا ناعِسَ الطَّرْفَینِ سَکْریٰ
سَلِ السَّهْرانَ عَنْ طولِ اللَّیالی
ندارم چون تو در عالم دگر دوست
اگرچه دوستی دشمنفعالی
کَمالُ الحُسْنِ فِی الدُّنْیا مَصونٌ
کَمِثْلِ البَدْرِ فی حَدِّ الکَمالِ
مرکب در وجودم همچو جانی
مُصَوَّر در دماغم چون خیالی
فَماذَا النَّوْمُ؟ قیلَ النَّوْمُ راحَه
وَ ما لِی النَّوْمُ فی طولِ اللَّیالی
دمی دلداری و صاحب دلی کن
که برخور بادی از صاحب جمالی
ألَمْ تَنْظُرْ إلی عَیْنی وَ دَمْعی؟
تَرَی فِی البَحْرِ أصْدافَ اللَّآلی
به گوشت گر رسانم نالهٔ زار
ز درد نالهٔ زارم بنالی
لَقَدْ کَلَّفْتَ ما لَمْ أقْوَ حَمْلاً
وَ ما لی حیلَةٌ غَیْرُ احْتِمالی
که کوته باد چون دست من از دوست
زبان دشمنان از بدسگالی
اَلا یا سالیاً عَنّی تَوَقَّفْ
فَما قَلْبُ المُعَنّیٰ عَنْکَ سالٍ
به چشمانت که گرچه دوری از چشم
دل از یاد تو یک دم نیست خالی
مَنَعْتُ النّاسَ یَسْتَسْقون غَیْثاً
أنِ اسْتَرْسَلْتُ دَمْعاً کَاللَّآلی
جهانی تشنگان را دیده در توست
چنین پاکیزه پندارم زلالی
وَ لی فیکَ الإِرادَه فَوْقَ وَصْفٍ
وَ لَکِنْ لَمْ تُرِدْنی؛ مَا احتیالی؟
چه دستان با تو درگیرد چو روباه
که از مردم گریزان چون غزالی
جَرَتْ عَیْنایَ مِنْ ذِکْراکَ سَیْلاً
سَلِ الجیرانَ عَنّی ما جَرَی لی
نمایندت به هم خلقی به انگشت
چو بینند آن دو ابروی هلالی
حِفاظی لَمْ یَزَلْ ما دُمْتُ حَیّاً
وَ لَوْ اَنْتُمْ ضَجِرْتُمْ مِنْ وِصالی
دلت سخت است و پیمان اندکی سست
دگر در هر چه گویم بر کمالی
اِذا کانَ افْتِضاحی فیکَ حُلْواً
فَقُلْ لی ما لِعَذّالی؟ وَ ما لی؟
مرا با روزگار خویش بگذار
نگیرد سرزنش در لاابالی
تَرانی ناظِماً فِی الوجْدِ بَیْتاً
وَ طَرْفی ناثِرٌ عِقْدَ اللَّآلی
نگویم قامتت زیباست یا چشم
همه لطفی و سرتاسر جمالی
وَ اِنْ کُنْتُمْ سَئِمْتُمْ طولَ مکْثی
حَوالَیکُمْ، فَقَدْ حانَ ارْتِحالی
چو سعدی خاک شد سودی ندارد
اگر خاک وی اندر دیده مالی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به عشق و دلدادگی خود میپردازد و در بیان این احساسات، به زیبایی معشوق نیز اشاره میکند. او از سوز دل و شبهای بیخوابی سخن میگوید و بیان میکند که عاشقی خود به تنهایی زحمتی بزرگ است. شاعر به یادآوری معشوق مینشیند و از درد فراق و شوق وصال حرف میزند، در حالی که از سختی و ناپایداری پیمانهای عشقی مینالد. او تأکید میکند که زیبایی معشوق و احساساتش نمیتواند بدون او کامل باشد و در نهایت، عشق و زیباییش را از دست دادن مرگ را بیفایده میداند.
هوش مصنوعی: از تو خواهش میکنم که به حال سرگردان من که ذلیل و بیپناهم رحم کنی، و اگر در حالی که دلشوره دارم به من خبر بدهی، به من وصل و نزدیک شو.
هوش مصنوعی: ای خوابآور دو چشم، حال من را بپرس و از شبهای طولانی بگو که مرا در غم و اندیشه غوطهور کرده است.
هوش مصنوعی: در جهان کسی مانند تو ندارم، حتی اگر کسی باشد که دوستیاش مضر باشد.
هوش مصنوعی: کمال زیبایی در دنیا همچون ماه کامل در اوج زیبایی محفوظ و دستنخورده است.
هوش مصنوعی: وجودم شبیه به مرکبی است که جان در آن قرار دارد، و افکارم مانند خیالی در ذهنم نقش بسته است.
هوش مصنوعی: خواب چیست؟ گفته شده خواب آرامش است، اما من چرا در طول شبها نمیتوانم بخوابم؟
هوش مصنوعی: لحظهای من را دلدار و دلسوزی کن، زیرا نسیم خوشی از چهرهٔ زیبایی به من رسیده است.
هوش مصنوعی: آیا به چشمانم و اشکهایم نگاه نکردی؟ در دریا، صدفهای مروارید را میبینی.
هوش مصنوعی: اگر من صدای نالهٔ غمانگیزم را به تو برسانم، از درد من به نظر میرسد که تو هم به این نالهٔ غمناک پاسخ خواهی داد.
هوش مصنوعی: ای معشوق، تو بار سنگینی بر دوشم گذاشتی که قادر به تحمل آن نیستم و هیچ چارهای جز تحمل این بار ندارم.
هوش مصنوعی: این بیت بیان میکند که اگر دوستی وجود نداشته باشد، طعنه و کلام بد از دشمنان نیز نمیتواند به کسی آسیب بزند. به عبارتی، وقتی دوستی و محبت وجود داشته باشد، مشکلات و بدگوییها نمیتوانند انسان را ناراحت کنند.
هوش مصنوعی: ای دوست، بدان که دل معشوق از یاد تو غافل نیست و لحظهای از تو بازنمیایستد؛ پس ای سالک، لحظهای در سفر خود تأمل کن.
هوش مصنوعی: چشمانت هرچند از من دورند، اما دل هرگز تو را فراموش نکرده و همیشه مشغول یاد توست.
هوش مصنوعی: منع کردم مردم را که برای باران دعا کنند، زیرا اشکم مانند مروارید میریزد.
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که جهانی از تشنگان در وجود تو وجود دارد و من اینقدر تو را پاک و زلال میبینم که گویی منبعی برای رفع تشنگی آنها هستی.
هوش مصنوعی: علاقهٔ من به تو فراتر از توصیفهاست، اما تو مرا نمیخواستی، دلیلش چیست؟
هوش مصنوعی: دستهایم وقتی به تو نزدیک میشوند، مانند روباهی است که از انسانها فرار میکند، در حالی که من مانند غزالی هستم که جستجوگر و معصوم است.
هوش مصنوعی: چشمهام از یاد تو به گریه افتاده است، از همسایهها بپرس که چه بر من گذشته است.
هوش مصنوعی: اگر مردم ببینند که ابروهای هلالیات را به زیبایی به هم دیگر نشان میدهند، به فکر میافتند که تو چقدر زیبا هستی.
هوش مصنوعی: هیچ گونه محافظتی از من سلب نخواهد شد، تا زمانی که زندهام و هرچند شما از وصال و ارتباط با من خسته شده باشید.
هوش مصنوعی: دل تو سخت و بیعاطفه است و پیمانهای تو نیز ضعیف و ناپایدار است. هر چه دربارهٔ کمال و خوبی بگویم، بیفایده است.
هوش مصنوعی: اگر در وجود تو عیب و نقصی هست که برایم شیرین و جذاب جلوه میکند، پس چرا باید به سرزنشکنندگان بگویم چه کارهاند و چرا به من مربوطاند؟
هوش مصنوعی: مرا به حال و روز خودم بگذار و به من ایراد نگیر که بیپروا و بیدقت زندگی میکنم.
هوش مصنوعی: اگر مرا ببینی، میبینی که در حال سرودن شعر هستم و مانند کسی که در حال پراکنده کردن گردنبند از جواهرات است، اشعارم را منتشر میکنم.
هوش مصنوعی: من نمیگویم که قامت تو زیباست یا اینکه چشمانت همه لطف دارند و تمام وجودت زیبایی است.
هوش مصنوعی: اگر شما از ماندن در کنار من خسته شدهاید، پس زمان رفتن من فرا رسیده است.
هوش مصنوعی: زمانی که سعدی از دنیا رفت، دیگر فایدهای ندارد که خاک او را در چشم بمالی، چرا که او دیگر وجود ندارد و تنها یادش باقی مانده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
آقای محمدی
بیت 4 مَصونٌ باید با تنوین خوانده شود چون مصرع فرد است
بیت 10 مصرع دوم غیرُ چون صفت است مرفوع است اما منصوب خوانده شده (غیرَ)
بیت 14 یَسْتَسْقَون به ضم ق خوانده شده
بیت 16 مصرع اول وَصْفٍ به شکل وصفی خوانده شده است اما چون مصرع فرد است باید با تنوین خوانده شود.
بیت 20 مصرع دوم ضَجِرْتُمْ به فتح ج خوانده شده است معنای ضَجَرَ با ضَجِرَ متفاوت است و در اینجا چون معنی دلخوری و خسته شدن و رویگردانی است باید با کسره باشد.
بیت 22 مصرع اول افْتِضاحی به فتح ت خوانده شده است اما چون مصدر باب افتعال است ت کسره دارد - حُلْواً به شکل حُلّوا خوانده شده است که معنا را کامل متفاوت می کند (حلّوا فعل امر است) - در مصرع دوم عَذّالی به ضم عین (عُذّالی) خوانده شده است
خانم عندلیب
بیت 2 مصرع اول الطَّرْفَینِ مثنی است و باید با کسر نون خوانده شود با فتح خوانده شده
بیت 4 مصرع اول حسنِ با فتح (حُسنَ) خوانده شده – مَصونٌ باید با تنوین خوانده شود چون مصرع فرد است – البَدْرِ مضاف الیه و مجرور است ولی منصوب خوانده شده است.
بیت 6 هر سه کلمه النَّوْمُ باید مرفوع خوانده شوند (در مورد اول و سوم مبتدا مرفوع هستند و در مورد دوم، نایب فاعل) اما هر سه مورد منصوب خوانده شده است.
بیت 7 صاحِب به فتح ح خوانده شده است.
بیت 8 البَحْرِ به صورت منصوب (البحرَ) خوانده شده است.
بیت 10 حیلَةٌ با ضمیر خوانده شده (حیلهُ «حیلهو»)
بیت 12 المُعَنّیٰ به صورت مُعانی خوانده شده است.
بیت 14 مصرع دوم اسْتَرْسَلْتُ به صورت مخاطب خوانده شده (اسْتَرْسَلْتَ)
بیت 16 مصرع اول وَصْفٍ به شکل وصفی خوانده شده است اما چون مصرع فرد است باید با تنوین خوانده شود.
بیت 18 مصرع دوم سَلِ به فتح ل خوانده شده است.
بیت 20 مصرع دوم ضَجِرْتُمْ به فتح ج خوانده شده است معنای ضَجَرَ با ضَجِرَ متفاوت است و در اینجا چون معنی دلخوری و خسته شدن و رویگردانی است باید با کسره باشد.
بیت 22 مصرع اول افتضاحی با حرف قاف خوانده شده است که با تحقیقات مفصلی که داشتم هیچ معنایی ندارد - حُلْواً به شکل حُولوا خوانده شده است که معنایی ندارد - در مصرع دوم عَذّالی به ضم عین (عُذّالی) خوانده شده است. (عُذّال جمع است)
بیت 26 مصرع دوم ارْتِحالی به فتح ت (ارْتَحالی) خوانده شده است.
خانم تهرانی نسب
بیت 2 مصرع اول سَکْریٰ باید با الف (سکرا) خوانده شود ولی با ای خوانده شده است.
بیت 4 مصرع اول مَصونٌ باید با تنوین خوانده شود چون مصرع فرد است
بیت 10 مصرع اول أَقْوَ به کسر واو خوانده شده
بیت 12 المُعَنّیٰ اسم مفعول است ولی به شکل اسم فاعل (با حرف ای) خوانده شده
بیت 14 مصرع اول یَسْتَسْقَون به ضم ق خوانده شده
بیت 18 مصرع دوم الجیرانَ به فتح ج خوانده شده است.
بیت 24 مصرع دوم عِقْدَ به فتح عین خوانده شده است.
بیت 26 مصرع اول سُول به فتح ط خوانده شده است (طَول به معنی توانگری و فضیلت است) - مصرع دوم حانَ به صورت حانِ خوانده شده است فعل ماضی آخرش کسره ندارد
بیت 26 مصرع دوم حوالَیکم به کسر ل ( حوالِیکم) خوانده شده است.
خانم بازیان
بیت 1 مصرع اول تَرَحَّمْ فعل امر است اما به صورت مصدر (تَرَحُّمْ به ضم ح) خوانده شده است
بیت 2 مصرع دوم السَّهْرانَ به کسر ن خوانده شده است
بیت 4 مَصونٌ باید با تنوین خوانده شود اما به شکل مصونُ خوانده شده است
بیت 8 أَلَمْ تَنْظُرْ إِلی عَیْنی وَ دَمْعی؟ باید به صورت سؤالی خوانده شود چون همزه استفهام دارد.
بیت 10 مصرع دوم غیرُ چون صفت است مرفوع است اما منصوب خوانده شده (غیرَ)
بیت 14 مصرع دوم أَنِ نون به فتح خوانده شده است.
بیت 16 مصرع اول وَصْفٍ باید با تنوین خوانده شود چون مصرع فرد است در مصرع زوج به صورت وصفی خوانده می شود.
بیت 20 مصرع دوم ضَجِرْتُمْ به فتح ج خوانده شده است معنای ضَجَرَ با ضَجِرَ متفاوت است و در اینجا چون معنی دلخوری و خسته شدن و رویگردانی است باید با کسره باشد.
بیت 22 مصرع اول حُلْواً به شکل حُلّوا خوانده شده است که معنا را کامل متفاوت می کند (حلّوا فعل امر است)
بیت 26 مصرع دوم حوالَیکم به کسر ل ( حوالِیکم) خوانده شده است.
همین شعر » بیت ۲
أَلا یا ناعِسَ الطَّرْفَینِ سکری
سَلِ السَّهْرانَ عَنْ طولِ اللَّیالی
حدیث زلف خود از چشم من پرس
«سل السهران عن طول اللیالی»
چنین زرد و نوان مانند نالی
نکردهستم غم دلبر غزالی
نه آنم من که خنبانید یارد
مرا هجران بدری چون هلالی
نه مالیده است زیر پا چو خوسته
[...]
نگر تا از بلای او ننالی
که گر نالی ز ناله بر محالی
الا تا بر زمین و بر حوالی
ز دیبا گسترد نیسان نهالی
مبادا گیتی از دو شاه خالی
ز شه بونصر و خسرو بوالمعالی
ز هر دو خصم پست و دوست عالی
[...]
مرا وقتی خوشست امروز و حالی
قدحها پر کنید و حجره خالی
که داند تا چه خواهد بود فردا
بزن رود و بیاور باده حالی
رهی دلسوزتر از روز هجران
[...]
بنانک مستعد بالنوال
و شأنک غالب فی کل حال
تو آن شاهی که اقلیم خرد را
خجسته طالع و فرخنده فالی
و امرک لو خصصت به الثریا
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۹ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.