گنجور

غزل ۲۵

 
سعدی شیرازی
سعدی » دیوان اشعار » غزلیات
 

اگر تو برفکنی در میان شهر نقاب

هزار مؤمن مخلص درافکنی به عقاب

که را مجال نظر بر جمال میمونت

بدین صفت که تو دل می‌بری ورای حجاب

درون ما ز تو یک دم نمی‌شود خالی

کنون که شهر گرفتی روا مدار خراب

به موی تافته پای دلم فروبستی

چو موی تافتی ای نیکبخت روی متاب

تو را حکایت ما مختصر به گوش آید

که حال تشنه نمی‌دانی ای گل سیراب

اگر چراغ بمیرد صبا چه غم دارد

و گر بریزد کتان چه غم خورد مهتاب

دعات گفتم و دشنام اگر دهی سهل است

که با شکردهنان خوش بود سؤال و جواب

کجایی ای که تعنت کنی و طعنه زنی

تو بر کناری و ما اوفتاده در غرقاب

اسیر بند بلا را چه جای سرزنش است

گرت معاونتی دست می‌دهد دریاب

اگر چه صبر من از روی دوست ممکن نیست

همی‌کنم به ضرورت چو صبر ماهی از آب

تو باز دعوی پرهیز می‌کنی سعدی

که دل به کس ندهم کل مدع کذاب

 

🖰 با دو بار کلیک روی واژه‌ها یا انتخاب متن و کلیک روی آنها می‌توانید آنها را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

🖐 شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف) | 🔍 شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | بدایع | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

🎜 معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است ...

تصاویر مرتبط در گنجینهٔ گنجور

کلیات سعدی مصور و مذهب نسخه‌برداری شده در ۹۳۴ هجری قمری شیراز » تصویر 619 کلیات سعدی به تصحیح محمدعلی فروغی، چاپخانهٔ بروخیم، ۱۳۲۰، تهران » تصویر 624

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۷ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 شما حاشیه بگذارید ...

رعنا رفیعی در ‫۱۳ سال و ۲ ماه قبل، یک شنبه ۱۵ اردیبهشت ۱۳۸۷، ساعت ۰۸:۲۳ نوشته:

در بیت هفتم غلط املایی وجود دارد
سال باید تبدیل به سؤال شود
---
پاسخ: با تشکر از شما، تصحیح شد.

 

علی محمد در ‫۶ سال و ۵ ماه قبل، چهار شنبه ۲۴ دی ۱۳۹۳، ساعت ۰۸:۰۴ نوشته:

در ارتباط با بیت ششم دوستان اگه توضیحاتی بدهند ممنون میشم

 

جی ۷ در ‫۶ سال قبل، جمعه ۸ خرداد ۱۳۹۴، ساعت ۲۲:۰۵ نوشته:

اگر چراغ بمیرد صبا چه غم دارد
و گر بریزد کتان چه غم خورد مهتاب

اگر چراغ با وزش باد صبا خاموش شود و یا روغن آن بریزد و خاموش شود و شب نورندهد چه غم دارد ماهتاب /در ادامه معنای بیت قبلی
البته اگر بجای صبا بتوان از صباح به معنی اول روز و سپیده دم باشد استفاده کرد معنای آن ساده تر و روشنتر است شاید

 

۷ در ‫۵ سال و ۱۱ ماه قبل، چهار شنبه ۱۰ تیر ۱۳۹۴، ساعت ۱۹:۳۵ نوشته:

اگر چراغ بمیرد صبا چه غم دارد
و گر بریزد کتان چه غم خورد مهتاب
اگر صبا درست نباشد فکر کنم "ضیاء یا ضیا" درست باشد به معنی نور و یا "سناء یا سنا" به همین معنا و احتمالا کنایه از خورشید

 

شایق در ‫۵ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۱۹ تیر ۱۳۹۴، ساعت ۱۳:۵۶ نوشته:

با سلام و سلام ویژه خدمت محمد علی در رابطه با بیت ششم دو نکته عرض میکنم تا معنی ان مشخص شود اول اینکه صبا به معنای باد است و دوم اینکه کتان گیاهی است دانه دار که دانه ان به مصرف طیور بخصوص بلبل و قناری میرسد و وقتی این گیاه به دانه مینشیند و بارور میگردد اگر کشاورز به موقع انرا درو نکند تمام دانه ها ی ان بر زمین میریزد وسعدی میگوید اگر چراغ بوسیله باد خاموش شود و اگر شبی تمام تخم کتان مزرعه بر زمین بریزد و در واقع باز باد این جنایت را انجام میدهد نه باد را غمی است و نه ماه را که از بالا این منظره را تماشا میکند غمی است و خلاصه بر دامن کبریایی بالا نشنیان گرد غمی نمی نشیند و در واقع خطاب سعدی با خداست که چون خدا همه چیز را مقدر کرده است چه باک از زلزله و یا سونامی و یا قحطی و ... دارد چرا که میداند برای چه اینکار را انجام میدهد و چه کسانی قرار است امتحان شوند وچه کسانی به باداش وچه کسانی به مجازات رسند

 

۷ در ‫۴ سال و ۱۱ ماه قبل، یک شنبه ۱۳ تیر ۱۳۹۵، ساعت ۰۳:۴۶ نوشته:

اگر چراغ بمیرد صبا چه غم دارد
و گر بریزد کتان چه غم خورد مهتاب
مهتاب=دلبر و جهره خوب او
در گذشته باور بر این بوده که در شبی که مهتاب میتابد الیاف کتان از هم 'گسیخته میشود و از بین میرود
همانگونه که اگر باد صبا سبب خاموشی چراغ (مرگ) شود هیچ احساسی به او دست نمیدهد معشوق هم با آن رخ همجون ماهش سبب از هم گسیختگی و نابودی و مرگ عاشق شود باکی ندارد و غمش نیست که نیست

 

۷ در ‫۴ سال و ۱۱ ماه قبل، یک شنبه ۱۳ تیر ۱۳۹۵، ساعت ۰۳:۵۴ نوشته:

در واقع مهتاب(معشوقه) بی آنکه بداند یا بخواهد بداند سرگرم کار خویش باشد و بود و نبود کتان(عاشق مادر مرده)برایش توفیر ندارد که ندارد حتی اگر باعث مرگش خود او باشد

 

۷ در ‫۴ سال و ۱۱ ماه قبل، یک شنبه ۱۳ تیر ۱۳۹۵، ساعت ۰۴:۱۸ نوشته:

سعدی در غزلی دیگر همین را آورده:
گر در نظرت بسوخت سعدی
مه را چه غم از هلاک کتان
پروانه بکشت خویشتن را
بر شمع چه لازمست تاوان
http://ganjoor.net/saadi/divan/ghazals/sh446

 

۷ در ‫۴ سال و ۱۱ ماه قبل، یک شنبه ۱۳ تیر ۱۳۹۵، ساعت ۰۴:۴۳ نوشته:

سعدی:
تو را که گفت که برقع برافکن ای فتان
که ماه روی تو ما را بسوخت چون کتان
پری که در همه عالم به حسن موصوفست
ز شرم چون تو پریزاده،می‌رود پنهان
http://ganjoor.net/saadi/mavaez/ghasides/sh46
فرخی سیستانی:
ز کین او دل دشمن چنان شود که شود
ز نور ماه درخشنده جامهٔ کتان
همیشه تابود آز و امید در دل خلق
چنان چو آتش در سنگ و گوهر اندر کان
http://ganjoor.net/farrokhi/divanf/ghasidef/sh45

 

بابک در ‫۳ سال و ۱۱ ماه قبل، دو شنبه ۱۲ تیر ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۳۴ نوشته:

سلام. درباره ی مصراع آخر اگر کسی از دوستان توضیح بده ممنون میشم.

 

nabavar در ‫۳ سال و ۱۱ ماه قبل، دو شنبه ۱۲ تیر ۱۳۹۶، ساعت ۲۱:۳۰ نوشته:

بابک جان
تو باز دعوی پرهیز می‌کنی سعدی
که دل به کس ندهم کل مدع کذاب
گویا می گوید : سعدی ادعایت در مورد پرهیز ، همه دروغ است
زنده باشی

 

محمد در ‫۳ سال و ۵ ماه قبل، دو شنبه ۴ دی ۱۳۹۶، ساعت ۰۰:۱۵ نوشته:

دوست عزیز بابک
می‌فرماید: سعدی!تو باز ادعای پرهیز کاری کردی و گفتی که دیگر عاشق نمی‌شوی؛ همه مدعیان دروغگویند!

 

استاد سیدعلی اصغر موسوی در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، دو شنبه ۳۰ دی ۱۳۹۸، ساعت ۲۰:۵۰ نوشته:

سلام بر دوستان فرهیختهٔ ارجمند،
درباره «کتان و مهتاب» باور قدما بر این بوده که نور
«مهتاب» باعث «پوسیدگی» پارچه های کتانی می شود.
همانطور که نور خورشید با شدت تابش پارچه های نخی را می پوساند.
هرچه در آثار شاعران در باره «کتان و مهتاب» می خوانید، معنا و مفهومش همین است! تاثیر تخریب گر!
یاحق.

 

یاسان در ‫۱ سال قبل، چهار شنبه ۷ خرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۹:۲۳ نوشته:

برخی از دوستان گرامی که معنای بیتی را به درستی درنیافته‌اند به جای آن‌که نخست در درک و دریافت خود شک کنند و در مقام پرسش یا پژوهش برآیند، گمان می‌کنند اشکال از شعر سعدی یا تصحیح‌کنندگان شعر اوست و شروع می‌کنند به مثلاً تصحیح یا اصلاح شعر سعدی آن طور که با فهم خود سازگارتر باشد.
به عنوان مثال عزیزی که معنی بیت ششم را درنیافته به جای صبا کلمات ضیا و سنا را پیشنهاد می‌کند یا دیگری بدون حتی توجه به وزن سماعی بیت «صباح» را به جای صبا درست‌تر و به قول خود «معنای آن را ساده‌تر و روشن‌تر» می‌پندارد.

 

امیر در ‫۳ ماه قبل، سه شنبه ۵ اسفند ۱۳۹۹، ساعت ۱۲:۳۲ نوشته:

درود در رابطه با بیت 6 می توان صبا را معشوق در نظر گرفت که با بی مهری هایش چراغ (عاشق) را به سوی افسردگی و مرگ می کشاند همانطور که باد صبا چراغ را خاموش می کند .کتان هم نوعی گیاه از تیره سوسنی ها است که از ساقه ان پارچه کتان تولید می کنند که به اعتقاد قدیم مهتاب ان را قصب یا توزی را پوسیده و پاره می کند که باز بجای عاشق و معشوق بکار رفته.

 

امیر مستلزم در ‫۳ ماه قبل، دو شنبه ۱۸ اسفند ۱۳۹۹، ساعت ۲۲:۳۶ نوشته:

با دردودی دیگر
بیت 2 مهر سندیست که قلمداد می نماید این غزل مربوط به باری تعالیست یا حداقل این بیت.
کسی را تاب و توان نیست که بر چهره درخشان و پر شکوهت نگاهی بیندازد.
در حالی که تو پس پرده و بدور از دیدگان دلربایی می کنی.
اری خداوند از نظر پنهان است اما از رگ گردن نزدیک و مارا شیفته خود می سازد .

 

امیر مستلزم در ‫۳ ماه قبل، دو شنبه ۱۸ اسفند ۱۳۹۹، ساعت ۲۲:۳۷ نوشته:

پوزش!
درودی

 

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور ثبت نام کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.