گنجور

 
سعدی شیرازی
 

ای پیک پی خجسته که داری نشان دوست

با ما مگو به جز سخن دل نشان دوست

حال از دهان دوست شنیدن چه خوش بود

یا از دهان آن که شنید از دهان دوست

ای یار آشنا علم کاروان کجاست

تا سر نهیم بر قدم ساربان دوست

گر زر فدای دوست کنند اهل روزگار

ما سر فدای پای رسالت رسان دوست

دردا و حسرتا که عنانم ز دست رفت

دستم نمی‌رسد که بگیرم عنان دوست

رنجور عشق دوست چنانم که هر که دید

رحمت کند مگر دل نامهربان دوست

گر دوست بنده را بکشد یا بپرورد

تسلیم از آن بنده و فرمان از آن دوست

گر آستین دوست بیفتد به دست من

چندان که زنده‌ام سر من و آستان دوست

بی حسرت از جهان نرود هیچ کس به در

الا شهید عشق به تیر از کمان دوست

بعد از تو هیچ در دل سعدی گذر نکرد

وان کیست در جهان که بگیرد مکان دوست

 

mouse با دو بار کلیک روی واژه‌ها یا انتخاب متن و کلیک روی آنها می‌توانید آنها را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

format_list_numbered_rtl حذف شماره‌ها | وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف) | search شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | بدایع | منبع اولیه: ویکی‌درج | linkرونوشت نشانی | content_copyرونوشت متن | share

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

محمدرضا شجریان » دل مجنون » ساز و آواز (درآمد بیات ترک، گشایش، ...)

محمدرضا شجریان » اجراهای خصوصی » ای پیک پی خجسته – اجرای خصوصی محمدرضا شجریان و دکتر فخر

محمدرضا شجریان » اجراهای خصوصی » اسرار خانقه و شهید عشق دو اجرای خصوصی شجریان و دکتر منوچهر جهانبلگو به تاریخ ۱۶ مهر ۱۳۶۲

music_note معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است ...

تصاویر مرتبط در گنجینهٔ گنجور

کلیات سعدی مصور و مذهب نسخه‌برداری شده در ۹۳۴ هجری قمری شیراز » تصویر 623 کلیات سعدی به تصحیح محمدعلی فروغی، چاپخانهٔ بروخیم، ۱۳۲۰، تهران » تصویر 666

photo_camera پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی، support راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

حاشیه‌ها

تا به حال ۳۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 شما حاشیه بگذارید ...

مسعود علمداری در ‫۹ سال و ۳ ماه قبل، چهار شنبه ۱۱ مرداد ۱۳۹۱، ساعت ۱۴:۲۷ نوشته:

این غزل در آوازی زیبا از استاد شجریان در آلبوم دل مجنون خوانده شده است

 

محسن در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، یک شنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۱، ساعت ۱۳:۵۲ نوشته:

به نظر من بیت الغزل این شعر این بیته
بی حسرت از جهان نرود هیچ کس به در / الا شهید عشق به تیر از کمان دوست
منو یاد این رباعی از شیخ ابوسعید ابالخیر میندازه :
غازی به ره شهادت اندر تک و پوست / غافل که شهید عشق فاضلتر از اوست
فردای قیامت این بدان کی ماند / کان کشته دشمن است و این کشته دوست
در ادبیات عرفانی شهید، شاهدی است که با مشهود خودش یکی شده و قابل تفکیک نباشند

 

فرزانه در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، سه شنبه ۲۵ آذر ۱۳۹۳، ساعت ۱۱:۲۷ نوشته:

من بیشتر دوست دارم این بیت رو اینطور معنی کنم که رنجور عشق رو کسی رحمت نمیکنه ،بازم دل نامهربان دوسته که رحمت میکنه .نه اینطور که هر که دید رحمت میکنه بجز دوست بنظرتون کدون درستتره؟

 

مهدی در ‫۶ سال و ۵ ماه قبل، دو شنبه ۷ اردیبهشت ۱۳۹۴، ساعت ۱۵:۲۷ نوشته:

معلوم نیست فرزانه خانم از کجا به این نتیجه رسیدند!! شاعر گفته هر که دید رحمت کند مگر دل نامهربان دوست؛ صریحتر از این؟!
هرچند در ادبیات سعدی، این شکایت واقعی از دوست محسوب نمیشه

 

مصطفی در ‫۵ سال و ۱۰ ماه قبل، شنبه ۳۰ آبان ۱۳۹۴، ساعت ۰۱:۲۶ نوشته:

اقای محسن, خانم فرزانه نگفتند که معنی موردنظرشون درست تره,بلکه از نگاه خودشون دوست دارن این برداشت رو کنن,که یقینا این برداشت,برخاسته از بزرگ شمردن جایگاه دوست در نزد ایشونه.

 

حسین صوراسرافیل در ‫۵ سال و ۹ ماه قبل، چهار شنبه ۱۶ دی ۱۳۹۴، ساعت ۱۸:۱۳ نوشته:

عاشق پاکباخته از آن حیث بدون حسرت از این دنیا می رود که یار به او توجه نموده ، وشهد شهادت را با پیک تیراز کمان خود در کام عاشق ریخته است . بنا بر این جای حسرت باقی نمی ماند .

 

امیر حسین در ‫۵ سال و ۹ ماه قبل، چهار شنبه ۲۳ دی ۱۳۹۴، ساعت ۱۱:۳۴ نوشته:

چه اصراری هست تفسیر کنید؟ همین که این شعر زیبا رو می خونیم و با جان و دل لذت می بریم کافیست. لذت ببرید دوستان. اگر کسی لذت نبرد نفهمیده. وقتی میایم این رو تفسیر کنیم از لذتش کم میشه. اجازه بدیم افراد لذت ببرند

 

شمشاد کشتکار در ‫۵ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۸ اسفند ۱۳۹۴، ساعت ۱۲:۵۸ نوشته:

ساده و بی آلایش سلام و خسته نباشید
با احترام
یطور کلی به نظر می رسد ثبت ، تایید و درج نظرهای فاقد وجاهت ادبی و غیر معتبر وجه سایت وزین گنجور را تقلیل می دهد...!

 

آرمین رستگارنیا در ‫۵ سال و ۵ ماه قبل، یک شنبه ۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۰۹:۵۱ نوشته:

به نظرم مصراع دوّم این بیت غلط وزنی داره :
گر آستین دوست بیفتد به دست من
چندان که زنده‌ام سر من و آستان دوست
فکر کنم اگر "سر من" تبدیل بشه به "سرم" بهتر بشه . اینطور دیگر اشکال وزنی هم رفع خواهد شد.

 

وحید در ‫۵ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۸ خرداد ۱۳۹۵، ساعت ۱۳:۴۸ نوشته:

حال از دهان دوست شنیدن چه خوش بود
یا از دهان آن که شنید از دهان دوست
شما یکی رو بشناسی که همه چیز رو میدونه یا اونهایی رو که نمیدونه از کسی میپرسه که همه چیز رو کاملتر میدونه.
بعدش بری پیشش و ازش بخوای برات از ناگفته ها بگه .
آخ چه لذتی داره . آخ چه لذتی داره

 

روفیا در ‫۵ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۸ خرداد ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۵۴ نوشته:

مو که پایم نبی کایم ته وینم
بشم آنان بوینم که ته وینند

 

گمنام در ‫۵ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۸ خرداد ۱۳۹۵، ساعت ۲۳:۲۱ نوشته:

چنین است روفیا،
دیدار دوستان چو میسر نمی شود
دیدار آنکه دوست ببیند، غنیمت است

 

سیروس جمشیدی در ‫۵ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۹ مرداد ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۳۳ نوشته:

بخدا کسی که عاشق باشه باشنیدن این غزل پیرهن چاک میکنه .
آدم و این اشعار مست الله میکنه.
خوش بحال کسایی که دوستایی دارن که حال از دهان دوستا شنیدن خوش بود.

 

فرزاد در ‫۵ سال و ۱ ماه قبل، شنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۵، ساعت ۰۰:۵۵ نوشته:

این غزل را سال ها پیش حسام الدین سراج در دستگاه سه گاه اجرا کرده که بسیار زیبا وشنیدنی است ولی متاسفانه نسخه ای از آن در دسترس نیست . این آوازدر دهه شصت از تلویزیون پخش شد چناچه کسی سراغ دارد ممنون می شوم که آدرس اینترنتی آن را اعلام کند

 

وحید در ‫۵ سال قبل، چهار شنبه ۲۴ شهریور ۱۳۹۵، ساعت ۱۰:۲۰ نوشته:

باسلام
در مورد بیت :
بی حسرت از جهان نرود هیچ کس به در
الا شهید عشق به تیر از کمان دوست
یاد این شعر از فواد کرمانی افتادم
زنده جاوید کیست ؟ کشته شمشیر دوست
کآب حیات قلوب در دم شمشیر اوست

 

محمدامیر جلالی در ‫۴ سال و ۶ ماه قبل، شنبه ۲۸ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۱۴:۴۱ نوشته:

رباعی نسبت داده شده به ابوسعید، رباعی خود جناب سعدی است و مسلما از ابوسعید نیست:
غازی زپی شهادت اندر تک و پوست/ غافل که قتیل عشق فاضلتر ازوست
فردای قیامت این بدان کی ماند؟/ کان کشته ی دشمن است و این کشته ی دوست (ر.ک تاریخ گزیده، حمدالله مستوفی، 735)
درباره ی رو انتساب مجموعه رباعیهای عرفانی به ابوسعید، جز دو رباعی، رک مقدمه استاد شفیعی بر اسرارالتوحید)

 

محمدامیر جلالی در ‫۴ سال و ۶ ماه قبل، شنبه ۲۸ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۱۴:۴۲ نوشته:

اصلاحیه:... درباره ی رد انتساب...

 

هادی در ‫۴ سال و ۴ ماه قبل، سه شنبه ۲ خرداد ۱۳۹۶، ساعت ۱۲:۰۱ نوشته:

بی حسرت از جهان نرود هیچ کس به در
الا شهید عشق به تیر از کمان دوست
این ظاهرا اشاره به این حدیث دارد
مَن عَشِقَ و کَتَمَ و عَفَّ و صَبَرَ ، غَفَرَ اللّه ُ لَهُ و أدخَلَهُ الجَنَّةَ
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله : هر که عاشق شود و عشق خود را بپوشاند و پاکدامنی ورزد و صبوری کند، خداوند او را بیامرزد و به بهشت برد.

 

هادی در ‫۴ سال و ۴ ماه قبل، چهار شنبه ۳ خرداد ۱۳۹۶، ساعت ۱۰:۳۰ نوشته:

بی حسرت از جهان نرود هیچ کس به در
الا شهید عشق به تیر از کمان دوست
و به این حدیث نیز اشاره دارد:
" مَنْ عَشِقَ فَعَفَّ وَکَتَمَ فَمَاتَ مَاتَ شَهِیدًا "
یعنی هرکه عاشق بشود و عفت پیشه کند و عشق خود پنهان کند، اگر با این حال در راه عشقش بمیرد مرگ او شهادت است.

 

عباسی-فسا @abbasi۲۱۵۳ در ‫۳ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۲۹ دی ۱۳۹۶، ساعت ۰۱:۵۳ نوشته:

بی حسرت از جهان نرود هیچ کس به در
الا شهید عشق به تیر از کمان دوست
همه حسرت می خورند و حسرت از باب ناکامی است
کام ندیده از دنیا می روند و فقط کسی کامروان است که با تیر دوست صید شده باشد
این نهایت خاکساری سعدی در برابر دوست است که البته در همه غزل ها به زبانی بازگو شده
کشته شدن به دست دوست یعنی ورود قلمرویی که دوست تو را انتخاب کرده است و چه کامی از این برتر و والاتر
خداییش بعید می دونم کسی بتونه شرحی روان تر از کلام خود حضرت سعدی بنویسد بر ابیاتش

 

امیر حسین پ در ‫۳ سال قبل، دو شنبه ۲ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۰۴ نوشته:

واج آرایی حرف (س) هم کاملا احساس میشود

 

میلاد در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۳ آذر ۱۳۹۸، ساعت ۱۸:۵۴ نوشته:

علمای گرانقدر اینم ب احادیث و قرآن ربطش دادید؟؟؟!!!
واقعا چرا؟؟؟ مگه مجبورید ک تفسیر میکنید
روان تر از این شعر وجود نداره ب هیچ عنوان نیاز ب توضیح و تفسیر نداره خواهش میکنم تفسیر نکنید هرچیزی ک ب ذهنتون میاد رو نگید

 

سارا در ‫۱ سال و ۵ ماه قبل، پنج شنبه ۲۸ فروردین ۱۳۹۹، ساعت ۱۸:۲۱ نوشته:

منظور از عنان دوست چیه؟

 

nabavar در ‫۱ سال و ۵ ماه قبل، جمعه ۲۹ فروردین ۱۳۹۹، ساعت ۰۰:۱۰ نوشته:

گرامی سارا
دردا و حسرتا که عنانم ز دست رفت
دستم نمی‌رسد که بگیرم عنان دوست
بگیرم عنان دوست را به مانای دل دوست را به دست بیاورم و یا دل دوست را با خود مهربان کنم میتوان تعبیر کرد.

 

حامد نوری در ‫۱ سال و ۵ ماه قبل، دو شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۹، ساعت ۱۵:۲۳ نوشته:

سلام خدمت دوستان ادیب و فرهیخته
گر آستین دوست بیفتد به دست من
چندان که زنده ام ، سر من، آستان دوست
لطفا دوستانی که به نسخه های قدیمی دیوان سعدی دسترسی دارند نگاهی بکنند و ما را نیز بی اطلاع نگذارند.
احتمال اینکه ویرگول در نسخ بعدی به و تبدیل شده زیاد است. البته در نسخ قدیمی و صد البته نزدیک به دوران شاعر بزرگ بصورت واستان یعنی آ بدون کلاه نوشته شده باشد شاید نظریه vastan درست باشد ولی اگر بصورت با کلاه نوشته شده حتما مکث بین کلمه من و آستان در نظر گرفته شود. چون معنا را زیبا و در شان استاد سخن می آراید.

 

حامد نوری در ‫۱ سال و ۵ ماه قبل، سه شنبه ۲ اردیبهشت ۱۳۹۹، ساعت ۱۰:۰۹ نوشته:

سلام آقای عباسی از فسا
الحق که از نوادگان حافظ و سعدی شیرازی هستید. اشعار این بزرگان همیشه دو و گاهی چند معنی به خواننده القا می کند. کمتر کسی را دیدم که بتونه به لایه های زیرین اشعار این بزرگان پی ببره حتی کسانی که خیلی ادعایشان می شود.این موهبت نصیب هرکس نمی شود.
گوش نا محرم نباشد جای پیغام سروش
دستتان درد نکند خیلی خوب معنی کردید.
در ضمن از دوستان اگر کسی میدونه که منظور استاد سخن سعدی، از پیک پی خجسته که نشان دوست دارد چیست و یا کیست ما رو بی نصیب نگذارد.

 

عباسی-فسا @abbasi۲۱۵۳ در ‫۱ سال و ۳ ماه قبل، دو شنبه ۲۶ خرداد ۱۳۹۹، ساعت ۲۱:۵۹ نوشته:

ای پیک پی خجسته که داری نشان دوست/با ما مگو به جز سخن دل نشان دوست
سلام و درود جناب آقای نوری
در این بیت پیک پی خجسته همان کسی است که از نزد دوست می آید و قاصدِ پیام و سخن دوست است. می تواند باد صبا باشد، می تواند یک شخص باشد و این را از بیت بعد و ابیات بعد می شود فهمید.
حال از دهان دوست شنیدن چه خوش بود/یا از دهان آن که شنید از دهان دوست
آرزوی سعدی این است که سخن را از زبان دوست بشنود یا با واسطه از کسی که خودش از دهان دوست شنیده است و همان شخص، پیک پی خجسته است.
این بیت نیز مکمل همان بحث است
ای یار آشنا علم کاروان کجاست/تا سر نهیم بر قدم ساربان دوست
از قاصدی که از نزد دوست می آید می پرسد که علم و نشان کاروان دوست کجاست تا به پای آن سر بنهیم
فکر کنم هرچه سخن سعدی را شرح و تفسیر کنیم فقط از زیبایی آن کم کرده ایم مخصوصا مثل بنده که تخصصی در ادبیات ندارم.
این غزل را با آواز استاد شجریان در دل مجنون بشنوید زیبایی های آن آشکارتر می شود.
ایام عزت مستدام

 

پویا در ‫۱ سال و ۲ ماه قبل، سه شنبه ۱۷ تیر ۱۳۹۹، ساعت ۰۹:۳۸ نوشته:

عزیزان از غم و درد جدایی
به چشمانم نمانده روشنائی
بدرد غربت و هجرم گرفتار
نه یار و همدمی نه آشنائی
من سالها پیش عاشق یه نامهربون شدم و هرگز ندونستم به شخص دیگه ای چنین حسی داشته باشم، هنوز بعد از 12سال، شنیدن این اشعار با صدای استاد شجریان و همزاد پنداری نا خودآگاه با اشعار سعدی، لرزه به اندامم میندازه.
مگه میشه عاشق نباشی و اینطور سروده باشی.
ما ایرانیها به لحاظ داشتن حضرت سعدی و استاد شجریان واقعا خوش شانسیم.
همچنین تشکر میکنم از ادیبان فعال در بخش تفاسیر این اشعار در سایت گنجور، من خیلی از ابهامات و اشکالاتم در فهم شعر رو از طریق توضیحات این بزرگواران بر طرف کردم.

 

بهروز در ‫۱ سال و ۱ ماه قبل، پنج شنبه ۹ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۲۰:۳۵ نوشته:

گر زر فدای دوست کنند اهل روزگار
ما سر فدای پای رسالت رسان دوست
دوستان در هوای صحبت یار
زر فشانند و ما سر افشانیم

 

همایون ویسی شیخ رباط در ‫۱ سال و ۱ ماه قبل، دو شنبه ۲۷ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۵:۰۸ نوشته:

حال از دهان دوست شنیدن چه خوش بود
یا از دهان آن که شنید از دهان دوست
این شعر و مصرع دوم این بیت برای من تداعی شد خوشا تداعی شدن مصرع اول این غزل بی نظیر

 

همایون ویسی شیخ رباط در ‫۱ سال و ۱ ماه قبل، دو شنبه ۲۷ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۵:۴۱ نوشته:

این بیت از این غزل

 

فرزاد اجاقی در ‫۵ ماه قبل، پنج شنبه ۲ اردیبهشت ۱۴۰۰، ساعت ۱۱:۵۳ نوشته:

جناب رستگارنیا:
این بیت غلط وزنی نداره فقط (وَ) و ( آستان) باید باهم خوانده بشه به این صورت:
اینک سر من وآستان ( واستان ) دوست

 

منصور در ‫۹ روز قبل، جمعه ۱۶ مهر ۱۴۰۰، ساعت ۱۷:۱۱ نوشته:

بی حسرت از جهان نرود هیچ کس به در

الا شهید عشق به تیر از کمان دوست

   شاید مراد این سوره شریفه است:
وَالْعَصْرِ ﴿۱﴾ إِنَّ الْإِنْسَانَ لَفِی خُسْرٍ (۲) إِلَّا الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ ﴿۳﴾

 

 

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور ثبت نام کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.