گنجور

حاشیه‌ها

سناتور در ‫۱۸ ساعت قبل، ساعت ۰۰:۰۰ دربارهٔ هلالی جغتایی » غزلیات » شمارهٔ ۲۸۵:

هیچ کس نیست ، که او را به جهان نیست غمی

ما که بی قید جهانیم ، گرفتار غمیم

هلالی جغتایی

در جهان هیچ سینه بی‌غم نیست

غمگساری ز کیمیا کم نیست

خاقانی شروانی

دل بی غم در این دنیا نباشد

اگر باشد بی آدم نباشد

ضرب المثل

استاد.میراحمدی در ‫دیروز پنجشنبه، ساعت ۲۳:۰۱ در پاسخ به همایون دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۷۵:

جمشید تشبیه و نمادی از خداوند است نه جمشید تاریخی اسطوره ای!

اوست که در پس پرده کبریایی و عزت است و عقل و فهم کس به ذات او راه ندارد و هم او جان و جهان را آفریده است 

آتش همان نور الهی است و طبق آیه قرآن خداوند نور آسمانها و زمین است

جمشید اوست و خورشید اوست 

 و این در مقام شعر است و تشبیه و استعاره  و اینها 

تنزیه سخن دیگری است 

شما اصرار دارید غزلیات عرفانی مولانا را به اسطوره های ایرانی پیوند بزنید و این اشتباه است !

برای مولانا اسطوره در حد همین است که تشبیهی بشود و تمثیلی و شعر و تفکر او به هیچ وجه اسطوره ای یا ملی گرایانه نیست 

 

لطفاً ماست‌ها را در قیمه ها نریزید جناب همایون

آن زلیخا از سپندان تا به عود
نام جمله چیز یوسف کرده بود

نام او در نامها مکتوم کرد
محرمان را سر آن معلوم کرد

مثنوی

 

سناتور در ‫دیروز پنجشنبه، ساعت ۲۲:۲۴ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۵:

اگر از اهل ایمانی مهیا باش آفت را

که دندان می گزد پیوسته انگشت شهادت را

صائب تبریزی 

ما چو دادیم دل و دیده به طوفال بلا

گو بیا سیل غم و خانه ز بنیاد ببر

حضرت حافظ

در طریق عشق بازی امن و آسایش بلاست

حضرت حافظ 

کو شیر مردی کز بلا نپرهیزد

حضرت حافظ

ز بلاهای معظم نخورد غم نخورد غم

دل منصور حلاجی که سر دار تو دارد

مولانا

دلم بدرد و بلا انس کرده است چنانک

ز عافیت بگریزد بابتلا سازد

بکیش عشق دلش زنده ابد باشد

که جان خود هدف ناوک بلا سازد

حسین خوارزمی

کجاست شیر دلی کز بلا نپرهیزد

حضرت حافظ

ترسیدن ما هم چو از بیم بلا بود

اکنون ز چه ترسیم که در عین بلاییم

ما در ره عشق تو اسیران بلاییم

کس نیست چنین عاشق بیچاره که ماییم

مولانا

در بلا هم می چشم لذات او

مات اویم مات اویم مات او

مولانا

پیش عاشق در بلا بودن به از بیم بلاست

مرغ زیرک بی سراغ خانه صیاد نیست

صائب تبریزی

در بلا بودن بود صائب به از بیم بلا

از هوا گیرد خموشی را چراغ صبحگاه

صائب تبریزی

در بلا تن دادن از بیم بلا اولی تر است

گردن خود را سبک کن زود از وام حیات

صائب تبریزی 

پیش عاقل در بلا بودن به از بیم بلاست

مرغ زیرک می‌ کند در حلقه‌ های دام رقص

صائب تبریزی

هر چند از بلای خدا می‌رمند خلق

دل را به آن بلای خدا داده‌ایم ما

صائب تبریزی

بلا و زحمت امروز بر دل درویش

از آن خوش است که امید رحمت فردا‌ست

سعدی جان

مگریز ای جان ز بلای جانان

که تو خام مانی چو بلا نباشد

مولانا

عاشقان در سایهٔ برق بلا آسوده اند

ره ز لب بیرون نمی باشد فغان زخم را

بیدل دهلوی

اول قدم از عشق سر انداختن است

جان باختن است و با بلا ساختن است

اول این است و آخرش دانی چیست؟

خود را ز خودی خود بپرداختن است

عراقی

آن کز بلا بترسد و از قتل غم خورد

او عاقلست و شیوه مجنون دگر بود

سعدی جان

گر سیل عقاب آید شوریده نیندیشد

ور تیر بلا بارد دیوانه نپرهیزد

سعدی جان

سلسلهٔ موی دوست حلقه دام بلاست

هرکه دراین حلقه نیست فارغ ازاین ماجراست

سعدی جان

از برای یک بلی کاندر ازل گفتست جان

تا ابد اندر دهد مرد بلی تن در بلا

سنایی

صبر را عاجز کند دردی که بیش از طاقت است

می کند سررشته گم از آب زورین آسیا

صائب تبریزی 

رهرو عشق از بلای آسمانی فارغ است

آب روشن را چه پروا از غبار آسیاست؟

صائب تبریزی

ایها العشاق کوی عشق میدان بلا است

تا نپنداری که کار عاشقی باد هوا است

کی تواند هر کسی رفتن طریق عشق را

ز انکه هم در منزل اول فنا اندر فنا است

شاه نعمت الله ولی 

بر باد فنا تا ندهی گرد خودی را

هرگز نتوان دید جمال احدی را

وحدت کرمانشاهی 

ترسی را که شخص به ذهن خود راه می دهد 

از وضعیتی که واقعا وجود دارد بدتر است.

چه کسی پنیر مرا برداشته است؟

اسپنسر جانسون

استاد.میراحمدی در ‫دیروز پنجشنبه، ساعت ۲۲:۰۰ دربارهٔ نظامی » خمسه » اسکندرنامه - بخش اول: شرف‌نامه » بخش ۲۸ - ویران کردن اسکندر آتشکده‌های ایران زمین را:

آنچه ازین ابیات بر می آید آنست که دین و آیین زردشتی دیگر تعالیم معنوی زرتشت پیامبر یا اسطوره نبوده و صرفا به وسیله ای برای کامجویی و تسلط حکام و موبدان تبدیل شده است 

در همین ابیات شاعر میگوید که میراث ثروتمندانی که وارث نداشتند به آتشکده می‌رسید و آتشکده ها مکان‌های ثروتمندی بوده اند و باقی قضایا!

پیدایش پیامبرنماها یا به ظاهر مصلح هایی چون مانی و مزدک و گرمی بازار آن ها هم نشان از آن دارد که جامعه نیاز به یک دگرگونی عمیق اعتقادی اجتماعی  داشته که حاکمان و موبدان تن به این دگرگونی نداده اند !

در واقع تابوت سقوط پادشاهی و زوال دین زرتشتی در ایران را حاکمان و موبدان ایرانی  ساختند و اسلام فقط میخ آخر را بر آن زد

ایرانیان یک نوع تصویر ایده آل از ایران باستان دارند که با کشورگشایی و قدرت امپراطوری پادشاهان گره خورده است اما در بطن جامعه یا زیر پوست شهر چه خبر بوده است را کمتر کسی میداند!

به هر حال تمدنها با میل به عدالت و علم و فرهنگ رشد می‌کنند و با ظلم و فساد و انحصارگرایی دچار زوال میشوند....

 

زیان کسان از پی سود خویش

بجویند و دین اندر آرند پیش

ایرانی آذری در ‫دیروز پنجشنبه، ساعت ۲۱:۴۴ در پاسخ به M Bagheri دربارهٔ نظامی » خمسه » اسکندرنامه - بخش اول: شرف‌نامه » بخش ۲۸ - ویران کردن اسکندر آتشکده‌های ایران زمین را:

شما هوش ندارید ؟ 

منابع پهلوی زنا رو جرم درحد لواط میدونستن 

رابطه با دختران تازه عروس چه صیغه ایه ؟ 

اتفاقا بیت بعدی میگه مغان شراب میخوردن و شادی میکردن بس باید ناراحت میبودن نه می میزدن 

همایون در ‫دیروز پنجشنبه، ساعت ۲۱:۱۷ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۷۵:

در سخنوری و ادبیات پیش از شاهنامه که زرتشتی و پیشازرتشتی است آمده که آناهیتا خدای آب های روان از جمشید می‌خواهد که با او‌ هم‌پرسی کند (دین را گسترش بخشد) جمشید نمی‌پذیرد و از او می‌خواهد که کمک کند تا آبادانی را در جهان گسترش بخشد پس ناهید یا آناهیتا که مادر مهر یا میترا است می‌پذیرد که جمشید آبادانی کند.
شاهنامه را میتوان نخستین فرشگرد یا نوزایی و‌ رنسانس نامید که همه اسطوره ها و سخنان پیش از خود را بازسازی و نوسازی و بازنویسی میکند همان کاری که سده ها پس از آن در ایتالیا و انگلستان و اروپا میشود
جمشید دنباله کار هوشنگ را می‌گیرد که هوشنگ:
چو بشناخت آهنگری پیشه کرد
از آهنگری ارّه و تیشه کرد
چو این کرده شد چارهٔ آب ساخت
ز دریای‌ها رودها را بتاخت

همایون در ‫دیروز پنجشنبه، ساعت ۲۱:۱۶ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۷۵:

*غزل جمشید از جلال‌دین*

همه بیت های این غزل از جمشید میگوید، که شاه چهارم است چون خورشید آسمان چهارم، او آبادانی زمین و آتش زندگی است، در برابر خورشید از بودن نمیتوان گفت، جمشید سراسر شدن است و از آن گریزی نیست همه با او‌کار می‌کنند 
“عشق را رو سرخ” دو معنی در یک فراز است مانند جمشید که دوگانگی را یگانه میسازد، رنگ عشق سرخ است و هم عشق شرمسار و روسرخ است هنگامی که دلی را میبیند که سپید مانده و با عشق همراه و سرخ‌وسپید نگشته است، خورشید هم رنگ سرخ آنش درون و هم سپیدی بیرون است 
جمشید پادشاهی است که ترس را از میان می‌برد، همان چیزی که مردم را بسوی ضحاک و اهریمن میکشاند
جمشید جاودانگی را به زندگی می‌بخشد و خود جاودانه‌ترین است جاودانگی بن‌مایه عرفان ایرانی است
رفتن جمشید به آسمان بزرگ‌ترین جشن که نوروز و عروسی آسمان و زمین است و‌ ناهید سرودخوان آن
پیش از جمشید از این جشن آگاهی نبود هرچند کیومرث هم در نوروز شاه میشود، از آن پس کار پیامبر ها آگاهی رساندن از همین نوروز است زیرا همواره بزرگ‌تر و خرم تر است و شمس تبریز هم پادشاهی مانند جمشید است که از نوروز تازه‌ای میگوید و ما باید همه پادشاهان جمشیدی و نوروزی را ارج بگذاریم

احمد خرم‌آبادی‌زاد در ‫دیروز پنجشنبه، ساعت ۲۰:۵۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۰:

«به دست باش» (مصرع دوم بیت دوم) یعنی چه؟

به استناد آنچه که در زیر خواهد آمد،

«به دست باش» یعنی «بدان»، «آگاه باش»، «به هوش باش» (یا «آماده باش»)

1-همین که پای نهادی بر آستانۀ عشق/به دست باش که دست از جهان فروشویی (سعدی)

2-چو بر ولایتِ دل دست یافت لشکرِ عشق/به دست باش که هر بامداد، یغمایی‌ست (سعدی)

3-به دست باش دلا امشب از سر یاری/که بویی از سر زلف نگار می‌آید (جهان ملک خاتون)

4-ساقی به دست باش که غم در کمین ماست/مطرب نگاه دار همین ره که می‌زنی (حافظ)

 

یادآوری 1:-به استناد لغتنامه دهخدا، «به دست بودن» یعنی «صاحب بودن»

یادآوری 2:-«به دست بودن»، مجازاً به معنی «بهره‌مند بودن» نیز به کار رفته است.

Hamzei در ‫دیروز پنجشنبه، ساعت ۲۰:۵۶ دربارهٔ سعدی » گلستان » دیباچه:

ابر و باد و مَه و خورشید و ...

ابر و باد ومه خورشید و فلک کاتب شدند خوشنویسان علی ابن ابیطالب شدند

Leon . در ‫دیروز پنجشنبه، ساعت ۲۰:۲۹ دربارهٔ ایرج میرزا » مثنوی‌ها » عارف نامه » بخش ۴:

منظورش در بیت اول از عامی کیه؟

سیدمحمد جهانشاهی در ‫دیروز پنجشنبه، ساعت ۲۰:۱۳ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۸۱۸:

صائب تبریزی/ اصفهانی» دیوان اشعار » غزلیات »غزل شمارهٔ ۸۱۸ دیوان صائب به تصحیح محمد قهرمان
  
در غنچه، دلِ زنگ برآرد نفَسِ ما
رسواییِ گلبانگ ندارد، جرسِ ما

همطالعِ بیدیم در این باغ، که باشد
سر پیش فکندن، ثمرِ پیشرسِ ما

در عالمِ حیرانیِ ما، جوشِ بهار است
در ظاهر اگر خشک نماید، قفسِ ما

ما چشم ندوزیم به عیب، از هنرِ خلق
هرگز ننشیند به جراحت، مگسِ ما

چون سینه ی خورشید، نفس پخته برآریم
چون صبح ندارد رگِ خامی، نفَسِ ما

بیدار شد از ناله ی بلبل گلِ تصویر
در خوابِ بهار است همان، دادرسِ ما

از بادِ خزان سرد نگردد، دلِ گرمَش
هر غنچه که خندید، به رویِ قفسِ ما

بی برگیِ ما، برگِ نشاط است چمن را
شیرازه ی گلزار بوَد، خار و خسِ ما

از خامیِ ما، عشق به زنهار درآمد
خون شد دلِ باغ، از ثمرِ دیررسِ ما

صائب، نفسِ سوختگان حوصله سوز است
زندانِ خموشی چه کند، با نفَسِ ما؟

Leon . در ‫دیروز پنجشنبه، ساعت ۲۰:۱۲ در پاسخ به مهدی الهی دربارهٔ ایرج میرزا » مثنوی‌ها » عارف نامه » بخش ۲:

پرانتز باز کنم طبق اسناد بسیار زیادی هم جنس بازی دو انسان بالغ جزو تابو های سنگین بوده ولی بچه بازی خیلی غیرعادی نبوده که بهشون میگفتن غلام بچه...تا وقتی هم که به سن بلوغ نرسیده بودند ازشون استفاده میشد از فتحعلی تا عباس میرزا و ... مدارک زیادی وجود داره که علاقه داشتن به حدی که انگلیس برای جلب اعتماد غلام بچه های زیبا به شاه ها هدیه 

سید محمد طاها صحت بخش در ‫دیروز پنجشنبه، ساعت ۱۹:۳۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۹۰:

جویبار مُلک را، آب روان شمشیر توست

 

تو درخت عدل بنشان، بیخ بدخواهان بکن.

بنظرم «را» مصراع اول نشانه فک اضافه است یعنی «شمشیر تو،(مثل)آب روان جویبار ملک است »

 

سیدمحمد جهانشاهی در ‫دیروز پنجشنبه، ساعت ۱۷:۲۹ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۲:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۲
  
دل می‌روَد و نیست کَسی، دادرسِ ما
از قافله دور است، خروشِ جرسِ ما

هم‌مشربِ اوضاعِ گرفتاریِ صبحیم
پرواز به منظر نرسد، از قفسِ ما

بر هیچ‌کَس، افسانهٔ امّید نخواندیم
عمری‌ست همان بی‌کَسیِ ما ست، کَسِ ما

ما هیچ‌کَسان، نازِ چه اقبال فروشیم؟
تقدیر عرَق کرد، به حشرِ مگسِ ما

خاریم ولی در هوس‌آبادِ تعیّن
بر دیدهٔ دریا مژه چیده‌ست، خسِ ما

ما و سخن از کینه‌فروزی‌، چه خیال است؟
آیینه نداده‌ست به آتش، نفَسِ ما

بر فرصتِ خام، آن‌همه دکّان نتوان چید
مهمانِ دِماغ است، مِیِ زودرسِ ما

مکتوبِ وفا، مُشعِرِ امّیدِ نگاهی‌ست
واکن مژه، تا خوانده شود ملتمَسِ ما

بیدل، به جنونِ امل از پا ننشستیم
کاش آبله گیرد، سرِ راهِ هوَسِ ما

سوشیانت در ‫دیروز پنجشنبه، ساعت ۱۷:۲۴ دربارهٔ حنظلهٔ بادغیسی » قطعات » شمارهٔ ۱:

در کتاب تاریخ طبری هم توضیحی در باب وی آمده. 

سوشیانت در ‫دیروز پنجشنبه، ساعت ۱۷:۲۱ دربارهٔ سعدی » گلستان » باب ششم در ضعف و پیری » حکایت شمارهٔ ۷:

چقدر این گلستان سعدی فوق‌العاده است. هر واژه آن درس زندگی است. 

 

مجید آخته در ‫دیروز پنجشنبه، ساعت ۱۶:۳۰ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » منوچهر » بخش ۱۴ - حاضر شدن سام به درگاه منوچهر شاه و شرح نبردهایش در هندوستان و فرمان یافتن سوزاندن هندوستان و کابل را:

درود بر شما!

در بیت 56 بر پایه‌ی شاهنامه‌ی تصحیح استاد خالقی مطلق، جای سرباز و گوپال باید دگر شود:

 

چو بشنید کاکوی آواز من

چنان زخم گوپال سرباز من

 

با سپاس از تلاش‌های ارزنده‌تان!

سیدمحمد جهانشاهی در ‫دیروز پنجشنبه، ساعت ۱۵:۱۶ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۱:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۱
  
چون صبح، مجو طاقتِ آزارِ کس از ما
کم نیست که ما را، بِدَر آرد نفَس از ما

ما قافلهٔ بی‌نفَسِ موجِ سرابیم
چندین عدم آن‌ سوست، صدایِ جرس از ما

مُردیم به ضبطِ نفَس و لب نگشودیم
تا بویِ تظّلم نبَرد، دادرس از ما

عمری‌ست در این انجمن، از ضعف دوتاییم
خلخال رسانید به پایِ مگس، از ما

همت نزند گل، به سرِ نازِ فضولی
رنگ آینه بشکست، به رویِ هوس از ما

پُر ناکَس از این مزرعهٔ یأس دمیدیم
بر چشمِ توقّع، مگذارید خَس از ما

در گَردِ خیالِ تو سراغی‌ست، وگرنه
چیزی دگر از ما نتوان یافت، پس از ما

رنگ، آینهٔ الفتِ گل هیچ نپرداخت
قانع به دلِ چاک شد آخِر، قفس از ما

ما را ننشانید کَسی بر سَرِ راهَش
بیدل تو پذیری، مگر این ملتمس از ما

سیدمحمد جهانشاهی در ‫دیروز پنجشنبه، ساعت ۱۵:۰۸ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۰:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۰
  
هرجا رَوی ای ناله، سلامی ببَر از ما
یادَش، دلِ ما بَرد به جایِ دگر از ما

امّید، حریفِ نفَسِ سست‌عنان نیست
ما را برسانید به او، پیش‌تر از ما

دل را، فلک آخر به گدازی نپسندید
هیهات! چه بر سنگ زد این شیشه‌گر از ما

تا کِی هوس‌آوارهٔ پرواز توان زیست؟
یارب که جدا کرد، سرِ زیرِ پَر از ما؟

آیینه به‌بَر، غافل از آن جلوه دمیدیم
جز ما نتوان یافت کَسی را، بتر از ما

بی‌پردگی، آیینهٔ آثارِ غِنا نیست
عریانی ما، بُرد کلا‌ه و کمر از ما

گوهر، ز قناعت گرِهِ طبع محیط است
از کَس دلِ پُر نیست فلک را، مگر از ما

کَس، آینه بر طاقِ تغافل نپسندد
از خود نگرفتی خبر، ای بی‌خبر از ما

ما را ز درَت، جرأتِ دوری چه خیال است؟
صد مرحله دور است در این رَه، جگر از ما

تا حشر در این بزم محال است، توان بُرد
خلوت ز تو و عالمِ بیرونِ دَر از ما

عمری‌ست، وفا ممتحِنِ ناز و نیاز است
نی تیغ ز دستِ تو جدا شد، نه سَر از ما

زحمتکشِ وهمیم، چه اِدبار و چه اقبال
بیدل نتوان گفت، شب از ما سحر از ما

سیدمحمد جهانشاهی در ‫دیروز پنجشنبه، ساعت ۱۴:۵۹ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۹:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۹
  
چه ممکن است؟ که راحت، سَری برآورَد از ما
مگر نفَس روَد و دیگری برآورَد از ما

به عرصهٔ دو نفَس، انقلابِ فرصتِ هستی
گمان نبود که دل، لشکری برآورَد از ما

چو رنگ، عهدهٔ ناموس وحشتیم به گردن
ز خویش هرکه برآید، پَری برآورَد از ما

شرارِ کاغذ، اگر در خیال بال گشاید
جنون به حکمِ وفا، مجمری برآورَد از ما

دِماغِ ما، سَرِ غوّاصیِ محیط ندارد
بس است ضبطِ نفَس، گوهری برآورَد از ما

فلک ز صبحِ قیامت، فکنده شور به عالم
مباد پنبهٔ گوشِ کَری برآورَد از ما

فسرده‌ایم به زندانِ عقل، چاره محال است
جنون، مگر که قیامت‌گَری برآورَد از ما

به رنگِ غنچه نداریم برگِ عشرتِ دیگر
شکستِ شیشه، مگر ساغری برآورَد از ما

بهارِ بیخودی افسوس گل نکرد زمانی
که رنگِ رفته، چمن پیکری برآورَد از ما

در انتظارِ رهایی نشسته‌ایم، که شاید
به رویِ ما مژه بستن،  دَری برآورَد از ما

چو بیدلیم همه ناگزیرِ نامه‌سیاهی
جبین مگر به عرَق، کوثری برآورَد از ما

۱
۲
۳
۴
…
۵۸۷۳