سپیدهدم که صبا بوی لطف جان گیرد
چمن ز لطف هوا نکته بر جنان گیرد
هوا ز نکهت گل در چمن تتق بندد
افق ز عکس شفق رنگ گلستان گیرد
نوای چنگ بدانسان زند صلای صبوح
که پیر صومعه راه در مغان گیرد
نکال شب که کند در قدح سیاهی مشک
در او شرار چراغ سحرگهان گیرد
شه سپهر چو زرین سپر کشد در روی
به تیغ صبح و عمود افق جهان گیرد
به رغم زال سیه شاهباز زرین بال
در این مقرنس زنگاری آشیان گیرد
به بزمگاه چمن رو که خوش تماشایی است
چو لاله کاسهٔ نسرین و ارغوان گیرد
چو شهسوار فلک بنگرد به جام صبوح
که چون به شعشعهٔ مهر خاوران گیرد
محیط شمس کشد سوی خویش در خوشآب
که تا به قبضهٔ شمشیر زرفشان گیرد
صبا نگر که دمادم چو رند شاهدباز
گهی لب گل و گه زلف ضیمران گیرد
ز اتحاد هیولا و اختلاف صور
خرد ز هر گل نو، نقش صد بتان گیرد
من اندر آن که دم کیست این مبارک دم
که وقت صبح در این تیره خاکدان گیرد
چه حالت است که گل در سحر نماید روی؟
چه آتش است که در مرغ صبحخوان گیرد؟
چه پرتو است که نور چراغ صبح دهد
چه شعله است که در شمع آسمان گیرد؟
چرا به صد غم و حسرت سپهر دایرهشکل
مرا چو نقطهٔ پرگار در میان گیرد؟
ضمیر دل نگشایم به کس مرا آن به
که روزگار غیور است و ناگهان گیرد
چو شمع هر که به افشای راز شد مشغول
بسش زمانه چو مقراض در زبان گیرد
کجاست ساقی مهروی من که از سر مهر
چو چشم مست خودش ساغر گران گیرد؟
پیامی آورد از یار و در پیاش جامی
به شادی رخ آن یار مهربان گیرد
نوای مجلس ما را چو برکشد مطرب
گهی عراق زند گاهی اصفهان گیرد
فرشتهای به حقیقت سروش عالم غیب
که روضهٔ کرمش نکته بر جنان گیرد
سکندری که مقیم حریم او چون خضر
ز فیض خاک درش عمر جاودان گیرد
جمال چهرهٔ اسلام شیخ ابو اسحاق
که ملک در قدمش زیب بوستان گیرد
گهی که بر فلک سروری عروج کند
نخست پایهٔ خود فرق فرقدان گیرد
چراغ دیدهٔ محمود آن که دشمن را
ز برق تیغ وی آتش به دودمان گیرد
به اوج ماه رسد موج خون چو تیغ کشد
به تیر چرخ برد حمله چون کمان گیرد
عروس خاوری از شرم رأی انور او
به جای خود بود ار راه قیروان گیرد
ایا عظیم وقاری که هر که بندهٔ توست
ز رفع قدر کمربند توأمان گیرد
رسد ز چرخ عطارد هزار تهنیتت
چو فکرتت صفت امر کن فکان گیرد
مدام در پی طعن است بر حسود و عدوت
سماک رامح از آن روز و شب سنان گیرد
فلک چو جلوهکنان بنگرد سمند تو را
کمینه پایگهش اوج کهکشان گیرد
ملالتی که کشیدی سعادتی دهدت
که مشتری نسق کار خود از آن گیرد
از امتحان تو ایام را غرض آن است
که از صفای ریاضت دلت نشان گیرد
وگرنه پایهٔ عزت از آن بلندتر است
که روزگار بر او حرف امتحان گیرد
مذاق جانش ز تلخی غم شود ایمن
کسی که شکر شکر تو در دهان گیرد
ز عمر برخورد آن کس که در جمیع صفات
نخست بنگرد آنگه طریق آن گیرد
چو جای جنگ نبیند به جام یازد دست
چو وقت کار بود تیغ جانستان گیرد
ز لطف غیب به سختی رخ از امید متاب
که مغز نغز مقام اندر استخوان گیرد
شکر کمال حلاوت پس از ریاضت یافت
نخست در شکن تنگ از آن مکان گیرد
در آن مقام که سیل حوادث از چپ و راست
چنان رسد که امان از میان کران گیرد
چه غم بود به همه حال کوه ثابت را
که موجهای چنان قلزم گران گیرد
اگرچه خصم تو گستاخ میرود حالی
تو شاد باش که گستاخیاش چنان گیرد
که هر چه در حق این خاندان دولت کرد
جزاش در زن و فرزند و خان و مان گیرد
زمان عمر تو پاینده باد کـاین نعمت
عطیهای است که در کار انس و جان گیرد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در مدح شاه شیخ ابواسحاق به توصیف زیباییهای صبح و چمن میپردازد و از لطافت هوا و خوشبو شدن گلها سخن میگوید. شاعر نسبت به قدرت و شکوه پادشاهی ابواسحاق و تاثیر او بر آسایش و سرسبزی جهان نکاتی را مطرح میکند. همچنین، ترکیبی از زیباییهای طبیعی و فضیلتهای انسانی را در پیوند با حکومت او توصیف مینماید و بر جایگاه او در تاریخ و در دل مردم تاکید میکند. در این شعر، ممدوح با ویژگیهای برجستهاش در جایگاه والای خود قرار میدهد و از عشق و محبت او به مردم یاد میکند. قدردانی از زمان، قداست حیات و امید به آینده نیز در مضامین شعر به چشم میخورد.
هوش مصنوعی: سپیدهدم، نسیم ملایم، بوی دلانگیزی را از جانب محبوب میگیرد و به این ترتیب، باغ چمن، از پرتو نوازشگر هوا، حالتی زیبا و دلپذیر پیدا میکند.
هوش مصنوعی: هوا به خاطر عطر گل در باغ بسیار خوشبو میشود و افق به دلیل تابش نور سحرگاهی، رنگ و بوی گلستان را به خود میگیرد.
هوش مصنوعی: صدای چنگ بهگونهای مینوازد که صبح را به تنهایی طربناک میکند و به قدیمیها (پیر صومعه) نیز یادآور میشود که باید به میخانه بروند.
هوش مصنوعی: زمانی که شب، تاریکی خود را در جام سیاه میریزد، شعلهٔ چراغ سحر در آن روشنایی خواهد یافت.
هوش مصنوعی: خورشید مانند سپر زرین از افق بالا میآید و با تیغ نورش، آسمان را روشن میکند و تمام جهان را در بر میگیرد.
هوش مصنوعی: با وجود زال سیاه که نمادی از ضعف و پستی است، شاهباز طلایی با بالهایش در این آشیانه زنگاری (زنگزده) قرار میگیرد. به عبارت دیگر، چنین موجود نیرومندی در جایی ناپسند و آلوده فرود میآید.
هوش مصنوعی: به محفل و مجلس گل برو که دیدن آنجا بسیار دلپذیر و زیباست، مانند لاله که ظرفی از گلهای نسرین و ارغوان را در دست دارد و زیبایی آن را نشان میدهد.
هوش مصنوعی: وقتی که چوپان آسمان (فلک) به جام شراب صبحگاهی نگاه کند، آن را مانند شعاعهای خورشید در صبح شرقی میبیند.
هوش مصنوعی: خورشید مانند محیطی، زیبایی و شادابی خاصی دارد که به سمت خود جذب میکند، تا با قدرت و تسلطی که دارد، با شمشیر زرفشان هر چیزی را در دست بگیرد.
هوش مصنوعی: ببین ای نسیم، که هر لحظه مثل شخصی رند و میخانهنشین، گاهی بوسهای از لب گل میگیرد و گاهی عطر موهای زیبا (ضیمران) را استشمام میکند.
هوش مصنوعی: از ترکیب و هماهنگی عناصر اولیه و اشکال متفاوت آنها، هر گل نو میتواند تصویری از صد معشوق زیبا را خلق کند.
هوش مصنوعی: من در حالتی هستم که نمیدانم این صدای فرخنده چیست که صبحگاهان در این دنیای تاریک و پر از غم و اندوه به گوش میرسد.
هوش مصنوعی: این بیت از شاعر میپرسد که چه وضعیتی باعث میشود گل در بامداد زیبا و شگفتانگیز به نظر برسد و چه آتش یا شوقی است که در پرندهی صبحخوان (پرندهای که در صبح میخواند) شعلهور میشود. در واقع، شاعر به زیباییهای صبح و تأثیر آن بر طبیعت و زندگی اشاره دارد.
هوش مصنوعی: این بیت دربارهٔ نوری است که صبح را روشن میکند و همچنین شعلهای که در آسمان میدرخشد، شاید اشاره به زیبایی و روشنایی و جاذبهٔ ناشی از وجود یک شخصیت یا رویداد خاص باشد.
هوش مصنوعی: چرا باید با وجود صد غم و حسرت، آسمان، که دایرهای را شکل میدهد، من را به مانند نقطهای در پرگار در وسط خود محصور کند؟
هوش مصنوعی: من به هیچکس راز دلم را نخواهم گفت، زیرا زمانه خسیس و بدسرشت است و ممکن است ناگهان به من آسیب برساند.
هوش مصنوعی: هر کسی که به فاش کردن راز دیگران مشغول شود، مانند شمعی میشود که میسوزد و متوجه نیست. زمانه هم مانند قیچی، حرفها و رازها را برش میزند و خفه میکند.
هوش مصنوعی: ساقی زیبا روی من کجاست که به خاطر محبت، مانند چشمان مست خود، پیمانه سنگین شراب را بگیرد؟
هوش مصنوعی: یار پیام خوشی فرستاده و به دنبال او، جامی پر از شادمانی به یاد آن یار مهربان میآورند.
هوش مصنوعی: وقتی که ساز و آواز مطرب در مجلس ما بلند میشود، گاهی از نغمههای عراقی و گاهی از نغمههای اصفهانی استفاده میکند.
هوش مصنوعی: فرشتهای که به طور واقعی پیامآور عالم غیب است، مانند باغی با نعمتهای خداوندی بر بهشت واقف و آگاه میشود.
هوش مصنوعی: کسی که در حریم او مانند خضر (پیامبر نامدار که به جوانی جاودان مشهور است) زندگی میکند، از نعمت و فیض وجود او، عمری جاودان و پایدار به دست میآورد.
هوش مصنوعی: قدرت و زیبایی چهرهٔ شیخ ابواسحاق به اندازهای است که ملکهٔ زمین هم وقتی در حضور او قرار میگیرد، زیبایی باغ را از او میگیرد و جلوهای تازه پیدا میکند.
هوش مصنوعی: هر گاه که بر آسمان، مقام شاهانهای به اوج برسد، نخستین نشانهاش این است که بر بالای سرش، ستارهٔ فرقدان (دو ستارهٔ دوقلوی در صورت فلکی) ظاهر میشود.
هوش مصنوعی: محمود، چشمانش مانند چراغی روشن است و دشمنانش را با براق بودن تیغ خود به گونهای میترساند که آتش بر خانوادهٔ آنها میافکند.
هوش مصنوعی: اگر بخواهیم این بیت را معنی کنیم، میتوان گفت: وقتی خون به اوج ماه میرسد، مانند تیغی که به سمت آسمان کشیده میشود، چرخ زمان نیز مانند کمان به سمت او حمله میآورد.
هوش مصنوعی: عروس خاور، به معنای خورشید، به خاطر روشنی و نور شخصیت برجستهای که دارد، شرمنده است و اگر کسی به سمت قیروان (شهری در تونس و محل زندگی حافظ) برود، نمیتواند به مقام او دست یابد.
هوش مصنوعی: ای بزرگ و باوقار، هر کسی که به تو خدمت کند، از بلندمرتبه بودن تو، بر مقام خود افزوده میشود و ارزشش بالا میرود.
هوش مصنوعی: از آسمان عطارد (که به نظر میرسد نماد خرد و دانش است) هزاران تهنیت و تبریک به تو میرسد، چون اندیشهات مثل وصف حال تو دارای قدرت و تأثیرگذاری است و میتواند کارها را بر وفق مرادت پیش ببرد.
هوش مصنوعی: حسود و دشمن همیشه در تلاشاند که بر تو طعنه بزنند و این موضوع از زمانهای گذشته تا به امروز ادامه دارد.
هوش مصنوعی: اگر فلک (آسمان) با زیبایی تو را بنگرد، سمند (اسب) تو به قدری بلندپرواز است که منزلت او به اوج کهکشان میرسد.
هوش مصنوعی: ملال و سختیهایی که در زندگی تحمل کردی، به تو خوشبختیای میدهد که سیاره مشتری سهم خود را از آن میبرد.
هوش مصنوعی: هدف از آزمایش تو در روزگار این است که دل تو از پاکی تلاش و زحمتت به خلوص و صفا دست یابد.
هوش مصنوعی: پایه و اساس عزت از آنچه که روزگار دربارهٔ او قضاوت میکند، بالاتر و محکمتر است.
هوش مصنوعی: کسی که شکر تو را در دهان خود میگذارد، از تلخی غم و ناراحتی روحش در امان است و زندگیاش شیرین میشود.
هوش مصنوعی: کسی که در تمام ویژگیها و صفات، ابتدا به بررسی میپردازد و سپس راهی را انتخاب میکند، بهرهمند از عمر طولانی و موفقیت خواهد بود.
هوش مصنوعی: وقتی که جای جنگ دیده نشود و کسی به شراب روی آورد، در زمان کار و ضرورت، او به تیغی که جان را میگیرد، چنگ میزند.
هوش مصنوعی: از لطف و رحمت خداوند، بهخاطر مشکلات و دشواریها، از امید دور مشو، زیرا عاقبت مقام و موقعیت خوب به دست میآید، حتی اگر فرایند آن سخت و دردناک باشد.
هوش مصنوعی: پس از سالها تلاش و زحمت، شیرینی کمال و خوشی را در جایگاهِ تنگ و دشوار میتوان پیدا کرد.
هوش مصنوعی: در آن شرایطی که مشکلات و حوادث به صورت ناگهانی و شدید از دو سو حملهور میشوند، به طوری که امکان فرار و نجات باقی نمیماند.
هوش مصنوعی: چه غم دارد اگر کوه ثابت (کوهی استوار و پابرجا) در هر حال و شرایطی تحت تأثیر امواج بزرگ دریا قرار گیرد؟ این نشاندهنده قدرت و استحکام او است و دلیلی بر نگرانی نیست.
هوش مصنوعی: اگرچه دشمن تو با جسارت به پیش میرود، اما تو خوشحال باش، زیرا جسارت او عاقبت به ضرر خودش تمام خواهد شد.
هوش مصنوعی: هر خوبی و برکتی که این خاندان (حاکمیت) برای مردم انجام دهد، ثمرهاش تنها به زن و فرزند و خانه و زندگی خودشان بازمیگردد.
هوش مصنوعی: عمر تو همیشه با دوام باشد، زیرا این نعمت، هدیهای است که در زندگی انسان و روح او تأثیرگذار است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
عنان آه چسان جسم ناتوان گیرد؟
چگونه مشت خسی برق را عنان گیرد؟
به آه داشتم امیدها، ندانستم
که این فلک زده هم رنگ آسمان گیرد
چه احتیاج کمندست در شکار ترا؟
[...]
بهار شد که چمن جام ارغوان گیرد
ز جوش سبزه زمین رنگ آسمان گیرد
به طرف باغ بساط زمردی فکنند
ز لاله برهمن خاک، طیلسان گیرد
به دوش نامیه دیبای بهمنی فکنند
[...]
چو ترک چشم تو ز ابروی خود کمان گیرد
بگو به تیر نخستین مرا نشان گیرد
فریب عشق به حرب بتی کشید مرا
که از رخش سپر از قامتش سنان گیرد
سپاه شاه که شهری به چار مه نگرفت
[...]
مگر نسیم به زلف تو شب مکان گیرد
که بامداد جهان را به مشک بان گیرد
ز قیرگون سر زلف تو یافت بس تو قیر
که قیروان سپهش تا به قیروان گیرد
اگر که ابرو، و مژگان به قوس بنمائی
[...]
برای اینکه مگر از تو دل نشان گیرد
ز هر کنار گریبان این و آن گیرد
اگرچه راه بسوی تو کاروان را نیست
دل از هوس چو جرس راه کاروان گیرد
کجاست چون تو کز اشراف شهر تا برسد
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۱۱ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.