ای صوفیِ سرگردان، در بند نکونامی
تا دُرد نیاشامی، زین دَرد نیارامی
مُلک صمدیّت را، چه سود و زیان دارد؟
گر حافظ قرآنی، یا عابد اَصنامی
زهدت به چه کار آید، گر راندهٔ درگاهی؟
کفرت چه زیان دارد، گر نیکسرانجامی
بیچارهٔ توفیقند، هم صالح و هم طالح
درماندهٔ تقدیرند، هم عارف و هم عامی
جهدت نکند آزاد، ای صید که در بندی
سودت نکند پرواز، ای مرغ که در دامی
جامی چه بقا دارد، در رهگذر سنگی؟
دور فلک آن سنگ است، ای خواجه تو آن جامی
این ملک، خلل گیرد؛ گر خود مَلَک رومی
وین روز به شام آید، گر پادشه شامی
کام همه دنیا را، بر هیچ منه سعدی
چون با دگری باید پرداخت به ناکامی
گر عاقل و هشیاری، وز دل خبری داری
تا آدمیت خوانند، ورنه کم از اَنعامی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این غزل، سعدی به صوفیان و زاهدان معاصر خود هشدار میدهد که اگر فقط به ظواهر دینی و زهد بسنده کنند، نمیتوانند به حقیقت انسانی دست یابند. او تأکید میکند که ارزش معنوی فرد در گرو عمل و نیت اوست و نه فقط در پیروی از ظواهر. همچنین، اشاره میکند که هر فرد باید به سرنوشت و تقدیر خود آگاه باشد و اینکه تلاش برای رهایی از معضلات زندگی ممکن است بینتیجه باشد اگر در بند عقاید نااهل بماند. سعدی در پایان با بیان اینکه نباید به دنیا دل بست، انسان را به خودشناسی و حقیقت جویی تشویق میکند.
ای صوفی که مسیر درست را گم کرده ای و در پی خوش نامی و معروف شدن هستی ، تا وقتی که از درد شراب معرفت ننوشی و از خود بینی دور نشی از این درد رها نخواهی یافت و در رنج خواهی بود،(کنایه از این است که همواره خود نمایی و خودبینی را همچون یک درد ذهنی و روحی با خودت داری).
هوش مصنوعی: خداوندی که صمد (غیرقابل دسترس و بینهایت) است، چه فایده یا ضرری برای تو دارد؟ آیا وجود تو در مقام حافظ قرآن (وضعیت خوب) و یا عابد بتها (وضعیت بد) فرقی میکند؟
هوش مصنوعی: اگر زهد و پرهیزگاریات برایت هیچ سودی ندارد و تو از درگاه خدا دور شدهای، پس این زهد چه فایدهای دارد؟ از سوی دیگر، اگر به کفر و نفاق برسی ولی سرانجام خوبی داشته باشی، این کفر چه ضرری برای تو خواهد داشت؟
هوش مصنوعی: افراد خوب و بد، هر دو گرفتار تقدیر و سرنوشت هستند و در نتیجه، هیچکدام نمیتوانند از آنچه برایشان مقدر شده، رهایی یابند؛ حتی عارفان بزرگ و عامهٔ مردم نیز به همین سرنوشت دچارند.
هوش مصنوعی: ای صید، با تلاشت به آزادی نخواهی رسید، چرا که در بند هستی. و ای مرغ، حتی اگر تلاش کنی برای پرواز، به دلیل اینکه در دام افتادهای، فایدهای نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: جام در برابر سنگ، هیچ بقایی ندارد. دور فلک مانند سنگی است که جام را به سوی خود میکشاند، پس ای خواجه تو همان جامی هستی که در برابر این سنگ قرار داری.
هوش مصنوعی: این سرزمین دچار نقص و آسیب خواهد شد، حتی اگر تو ملکهٔ رومی باشی و روزی به شام بیایی، حتی اگر تو پادشاه شام باشی.
هوش مصنوعی: سعدی میگوید که برای رسیدن به خواستهها و آرزوهای دنیوی، نباید به هیچکس وابسته شد، زیرا در تعامل با دیگران ممکن است به شکست و ناامیدی دچار شوی.
هوش مصنوعی: اگر عاقل و باهوش هستی و از دل خود خبر داری، باید به انسانیت شناخته شوی، وگرنه از حیوانات هم کمتر خواهی بود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
بسیار سفر باید تا پخته شود خامی
صوفی نشود صافی تا درنکشد جامی
گر پیر مناجات است ور رند خراباتی
هر کس قلمی رفتهست بر وی به سرانجامی
فردا که خلایق را دیوان جزا باشد
[...]
سوز تو کجا گیرد، در خرمن هر خامی؟
مرغ تو فرو ناید، ای دوست به هر بامی
مرد ره سودایت، صاحب قدمی باید
کان بادیه را نتوان، پیمود به هر گامی
بد نام ابد کردم، خود را و نمیدانم
[...]
امروز به جد دارم با تو سر دشنامی
ای زشت همه زشتان، ای ننگ همه نامی
مشهوری و مغروری، از راه یقین دوری
جامی بطلب باری، از بهر سرانجامی
از رد و قبول خلق، ای صدر نشین لکلک
[...]
از باده عیشم بود مستانه به کف جامی
زد ساغر من بر سنگ دیوانه میآشامی
ای هم دم از افسانه یک لحظه به خوابش کن
شاید که جهان گیرد یک مرتبه آرامی
با این همه زهد ای بت در عشق تو نزدیکست
[...]
افتاده ام از چشمت در کشور گمنامی
می گریم و می سوزم چون شمع من از خامی
درد تو مرا آورد بالین سرانجامی
ای درد توام درمان در بستر ناکامی
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۱۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.