گنجور » حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۸۶

وزن:	مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
قالب شعری:	غزل
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۷

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به نقد ریاکاری و ظاهربینی صوفیان اشاره می‌کند و خط توجه‌اش را به رندان و می‌فروشان می‌دهد که از محبت و صداقت بهره‌مندند. او در مقابل پرده‌پوشی‌های پوچ و خشکی روحانیون، از شور و شوق عشق و معاشرت به شراب و دل‌دادگی سخن می‌گوید. حافظ ضمن آگاهی دادن درباره فریب‌کاری‌های ظاهری، بر اهمیت حال و هوای عاشقانه و خلوص نیت تأکید می‌کند و نسبت به خطرهای جامعه صوفیان هشدار می‌دهد. این در حالی است که او از تجربه‌های دردناک و عشق پرشور خود نیز می‌گوید.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# خدا را کم نشین با خرقه پوشان

رخ از رندان بی‌سامان مپوشان

تو را به خدا قسم میدهم که با افراد با اسم و رسم و مقام کمتر نشست و برخاست کن و چهره ات را از مستمندان و رندان پوشیده نگاه ندار

# در این خرقه بسی آلودگی هست

خوشا وقت قبای می فروشان

در لباس مقام بسیار زشتی ها نهفته است, خوشا به حال کسانی که مقامشان می فروشی ست

# در این صوفی‌وشان دَردی ندیدم

که صافی باد عیش دُردنوشان

هوش مصنوعی: در میان صوفیان، هیچ دردی ندیدم که مانند درد شادمانی خمارترها و کسانی که نوشیدنی می‌نوشند، خالص باشد.

اخطار: برگردان‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

# تو نازک‌طبعی و طاقت نیاری

گرانی‌های مشتی دلق‌پوشان

هوش مصنوعی: تو انسان حساسی هستی و نمی‌توانی بار سنگین دلفریب‌های افرادی که فقط ظاهری فریبنده دارند را تحمل کنی.

# چو مستم کرده‌ای مستور منشین

چو نوشم داده‌ای زهرم منوشان

هوش مصنوعی: وقتی مرا مست کرده‌ای، خودت کم‌نمایان باش و مخفی بمان. چون به من شراب نوشانده‌ای، زهر را به من نده.

# بیا وز غَبْن این سالوسیان بین

صُراحی خون‌دل و بربط خروشان

هوش مصنوعی: بیا و ببین که چگونه این سالوس‌پیشگان (دوچهرگان) از ما کلاه‌برداری کرده‌اند، در حالی که در دست یکی صراحی (جام) پر از خون دل و در دست دیگری بربطی (ساز) در حال نواختن است.

# ز دلگرمی حافظ بر حذر باش

که دارد سینه‌ای چون دیگ جوشان

هوش مصنوعی: حافظ از دلگرمی و دوستی خود بر حذر می‌کند و می‌گوید که ممکن است این محبت پنهان و عمیق در سینه‌اش مانند دیگ جوشان، در لحظه‌ای به خروش و ناآرامی تبدیل شود.

پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی

راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

غزل شمارهٔ ۳۸۶ به خوانش فریدون فرح‌اندوز
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

غزل شمارهٔ ۳۸۶ به خوانش سهیل قاسمی

غزل شمارهٔ ۳۸۶ به خوانش محسن لیله‌کوهی

غزل شمارهٔ ۳۸۶ به خوانش فاطمه زندی

غزل شمارهٔ ۳۸۶ به خوانش محمدرضا مومن نژاد

همهٔ خوانش‌هاautorenew

غزل شمارهٔ ۳۸۶ به خوانش محمدرضا کاکائی

غزل شمارهٔ ۳۸۶ به خوانش عندلیب

غزل شمارهٔ ۳۸۶ به خوانش افسر آریا

غزل شمارهٔ ۳۸۶ به خوانش شاپرک شیرازی

غزل شمارهٔ ۳۸۶ به خوانش نازنین بازیان

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

پیشنهاد مشق شعر

نظامی » خمسه » خسرو و شیرین » بخش ۵۲ - فرستادن خسرو شاپور را به طلب شیرین

به پِل‌پِل دانه‌های اشک جوشان

دوانم بر در خویشت خروشان

مشاهدهٔ ۱ مورد هم آهنگ دیگر از نظامی

عطار » الهی نامه » بخش دوم » (۸) مناظرۀ شیخ ابوسعید با صوفی و سگ

به پیش بوسعید آمد خروشان

بخاک افتاد دل از کینه جوشان

مشاهدهٔ ۱۴ مورد هم آهنگ دیگر از عطار

شاه نعمت‌الله ولی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۷۳

چه خوش ذوقیست ذوق باده نوشان

چه خوش کوئیست کوی می فروشان

چه خوش آهی است آه دردمندی

چه خوشوقتی است وقت کهنه پوشان

چه خوشحالی است حال بینوایان

[...]

صوفی محمد هروی » دیوان اطعمه » بخش ۵۸

چو داری مال چون بریان فروشان

ز من بشنو بنوش و هم بنوشان

بیا از حله نان تنک باز

قبائی دوز و بریان را بپوشان

تراکم کاسه گر خواهی نخوانند

[...]

سلیمی جرونی » شیرین و فرهاد » بخش ۲ - گفتار در توحید

از آن داده ست دایم جست و جوشان

که بنموده ست از معشوق روشان

مشاهدهٔ ۲ مورد هم آهنگ دیگر از سلیمی جرونی

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۱۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

ملیحه رجایی در ‫۱۵ سال و ۱۰ ماه قبل، دوشنبه ۱۳ دی ۱۳۸۹، ساعت ۱۶:۲۱ نوشته:

غُبن = ریا کاری و خُدعه
سالوسیان = فریبکاران
معنی بیت 1: تو را به خدا قسم که با مدعیان تصوف کمتر نشست و برخاست ومعاشرت کن و از عاشقان وارسته و بی سر و سامان هم روی پنهان مساز!
معنی بیت 2: در این لباس خیلی آلودگی وجود دراد چون صوفی نماهستند. چه خوش است لباس میگساران و باده نوشان که یکرنگی در آن است.
معنی بیت 3: در این گروه صوفی نما، سوز عشق و مردانگی واهل درد ندیدم. ان شاء الله که مجلس انس شرابخواران قدیم خوش و از آلودگی پاک باشد.
معنی بیت 4: تو طبع و سرشت بسیار لطیفی داری پس تحمل درد ورنج را در مقابل عده ای ظاهر نمای خرقه پوش نداری.
معنی بیت 5 : اکنون که مرا سرمست و شیدا کرده ای چهره پنهان مکن. وقتی شراب لذیذم داده ای پس به دنبال آن زهر به کامم مریز.
معنی بیت 6: بشتاب و ریا کاری و خدعه این فریبکاران را نگاه کن که از ریا کاری آنها شیشه شراب خون دل می خورد وساز بربط نیز فریاد بر می آورد.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مهدی.ر در ‫۱۱ سال و ۵ ماه قبل، دوشنبه ۴ خرداد ۱۳۹۴، ساعت ۲۲:۰۲ نوشته:

سلام وعرض ادب محضر عزیزان
مدت زیادی درمورد مصرع دراین خرقه بسی آلودگی هست تفکر نمودم وبرایم این کلمه بسیار سبکمینمود
تفاوت زیادی بین مصدر هستن و استن وجود دارد
وقتی دریک لباسی آلودگی وجودداشته باشد باید ازفعل است استفاده کرد اما اینجا هست بکار رفته
ازحضرت حافظ بسیار بعید مینمود
بعدازتحقیق بسیار یکی از اساتید نسخه ای معرفی کرد
دراین نسخه همان سحر حافظ وجود داشت ودرعین حال فعل است بشکل استادانه ای گنجانده شده بود
آنچه من دیدم وبنظرنسخه صحیح همان بود اینگونه نگاشته شده بود
دراین خرقه بسی آلودگی هاست

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مختار در ‫۱۰ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۲ دی ۱۳۹۴، ساعت ۱۰:۲۵ نوشته:

در این خرقه بسی آلودگی هست،
یعنی:
در این خرقه آلودگی های بسیاری هست
نمی توان گفت است
و این نادرست است:
در این خرقه آلودگی های بسیاری است!!
مانند این است:
در این باغ درختان بسیاری هست
و نمی توان گفت
در این باغ درختان بسیاری است

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

محسن خانی در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۲۹ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۲۱:۵۵ نوشته:

این شعر را حسام‌الدین سراج در آلبوم لبخوانی باران، در تصنیف دُرد نوشین خوانده است:
پیوند به وبگاه بیرونی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

نادر.. در ‫۹ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۶، ساعت ۰۲:۴۳ نوشته:

چو مستم کرده‌ای، مستور منشین ..

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۵۸ نوشته:

خدا را کم نشین با خرقه پوشان
رُخ از رندان بی‌سامان مپوشان
خرقه پوشان: صوفیان، زاهدان وعابدان
رندان: آزادگان ووارستگان ازقید وبند دُنیی ودینی
ظاهراً حافظ دراین غزل درتلاش است که دوست والامقام وبا پادشاهِ عزیزی را ازنزدیک شدن به متشرّعین ِ متعصّب، زاهدان ریاکار ویکسویه نگرپرهیزدارد. خرقه پوشانی که خودبین وتمامیّت خواه هستند وجزخود دیگران راناحق وباطل می شمارند. حافظ خرقه پوشی را اساساً با خودنمایی وفریبکاری دیگران برابر دانسته ومعتقد است که کسی که صادقانه به دنبال تهذیب وپالایش نفس است نیازی به پوشیدن لباس مخصوص وجداسازی خود ازمردم ندارد وبا لباس معمولی نیز این کارمیسّر وامکانپذیراست. حافظ همیشه ازاین قشریّون متعصّب بیزاربوده وسعی کرده دیگران رانیزاز ترفندهای فریبکارانه ی آنها آگاه سازد تادردام جهل ونادانی گرفتارنشوند.
معنی بیت: محض رضای خدا سعی کن ازخرقه پوشان دوری کنی باآنها نشست وبرخاست مکن واز وارستگان وآزادشدگانِ ازبندِ تعلّقات دینی ودُنیی روی گردان مباش.
فدای پیرهن چاک ماهرویان باد
هزارجامه ی تقوا وخرقه ی پرهیز
در این خرقه بسی آلودگی هست
خوشا وقتِ قبای می فروشان
"وقت" به معنای حس وحال وجایگاهی که هرکس درآن قراردارد
قبا: نوعی لباس جلوباز بلند مردانه که دو طرف جلو آن با دکمه بسته می‌شود. خرقه وقبا ازآن جهت تفاوت دارند(حداقل دراین غزل) که "خرقه" لباس ویژه ی صوفیان و "قبا" لباس معمولی بوده که همگان استفاده می کردند ومنتسب به فرقه ی خاصی نبوده است.
معنی بیت: دراین خرقه آلودگی های بسیاری مانند: تزویر وریاکاری، نیرنگ و فریبکاری، خودبزرگ بینی، انگشت نما شدن ودرکانون توجّه دیگران قرارگرفتن وحُقّه بازی و....وجود دارد ای خوشا به حال خوب وجایگاه می فروشان وخوشا به لباس می فروشان که بی رنگ وبی ریا وساده هستند.
بردرمیخانه رفتن کاریکرنگان بود
خودفروشان رابه کوی می فروشان راه نیست.
دراین صوفی وَشان دَردی ندیدم
که صافی باد عیش دُردنوشان
صوفی وَش: کسی که ازروی ریا ادای صوفی رادرمی آورد.
صافی باد: از آلودگیها عاری وپاک هست.
دُرد: آنچه از مایعات خصوصاً شراب ته‌نشین شود و در ته ظرف جا بگیرد؛ لای؛ لرد. رندان تهیدست به سبب گرانتربودن شراب ناب دخالص، دُرد می نوشیدند.
معنی بیت: دروجودِاین خرقه پوشان که گمان می کنند صوفیگری همان خرقه پوشیست هیچ دَردی ازعشق واشتیاق وجود ندارد آنها ازبی دَردی وصرفاً به منظورخودنمایی،اَدای صوفیگری(پاکدامنی وخودسازی) رابه نمایش می گذارندوخود ودیگران رامی فریبند لیکن رندانِ دُردنوش، بی ریا وپاک نهادند و ازآلودگیها عاری هستند.
ساقی که جامت ازمِی صافی تهی مباد
چشم عنایتی به من دُردنوش کن
تونازک طبعی وطاقت نیاری
گرانی‌های مُشتی دَلق پوشان
باتوجّه به نازک طبع بودن مخاطب، احتمالاً غزل خطاب به شاه شجاع محبوب دل حافظ سروده شده است. شاه شجاع خودشاعر واهل ذوق ودارای دلی نازک وروحی حسّاس بود به همین سبب حافظ به اونازک طبع گفته است.
گرانی: سرسنگینی، کج خُلقی و تکبّر، خشونت طلبی
دَلق پوشان: خرقه پوشان
معنی بیت: ای عزیز تودارای طبع نازک ولطیفی هستی ونمی توانی خشکه مغزیها،کج خُلقی ها وخشونت طلبی های عدّه ای خرقه پوشِ متعصّبِ خودبین راتحمّل کنی چشمانت رابازکن و ازآنها دوری بگزین.
به زیردلق ملمّع کمندها دارند
درازدستی این کوته آستینان بین
چو مستم کرده‌ای مَستور منشین
چونوشم داده‌ای زَهرم منوشان
مستور: پوشیده
معنی بیت: ای محبوب، وقتی که اینچنین مرا به باده ی عشق ات مست کرده ای حال مراخراب و روی ازمن نهان مکن وقتی که شربت شیرین محبّت به من عطا کرده ای دیگر برای من زهرمنوشان وکامم راتلخ مکن بامن بِه ازاین باش.
دل ازمن بُرد وروی ازمن نهان کرد
خدارابا که این بازی توان کرد!
بیا وزغبْن ِ این سالوسیان بین
صُراحی خون ْدل وبَربط خروشان
غبْن: خُدعه ونیرنگ،ضرر وزیان
سالوسیان: مکّاران وحیله گران
صُراحی: ظرف شیشه‌ای یا بلوری شکم‌دار و دهانِ تنگ که در آن شراب می ریختند؛ ظرف شراب؛ تُنگ شراب، دراینحا صراحی به واسطه ی شراب سرخی که دردرون آن دارد دلش پرخون است.
بَربط: عود، از آلات موسیقی شبیه تار با کاسه‌ای بزرگ‌تر و دسته‌ای کوتاه‌تر دارد دراینجا ازمَکر وحیله ی تقواپیشگان نالان است.َ
معنی بیت: ای حبیب، ببین که چگونه ازخُدعه ونیرنگ ریاکاران،صُراحی چقدرخونین دل است وبربط نالان.
دل به مِی دربند تا مردانه وار
گردن سالوس وتقوا بشکنی
ز دلگرمیّ حافظ بر حذر باش
که داردسینه‌ای چون دیگ جوشان
"دِل گرمی" : ایهام دارد هم به معنی امیدواری، هم به معنای دلِ آتش گرفته و سوزِ دل آمده است.
معنی بیت: از سوزدل وآه ِ آتشناکِ حافظ پرهیز کن که حافظ سینه ای آتشین همچون دیگ ِجوشان دارد. بامن نامهربانی مکن وازآه جگرسوز من بپرهیز.
مکن کزسینه ام آه جگرسوز
برآید همچودودازراهِ روزن

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

پاینده ایران در ‫۶ سال و ۴ ماه قبل، چهارشنبه ۱۱ تیر ۱۳۹۹، ساعت ۱۱:۳۴ نوشته:

خانم رجایی درود بر شما.
ببخشید حمل بر بی ادبی نباشه، نگارش غَبن:
به فتح (غ)و سکون (ب) صحیح می باشد، به معنی فریب دادن و ...

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

تماشاگه راز در ‫۵ سال و ۹ ماه قبل، دوشنبه ۱۳ بهمن ۱۳۹۹، ساعت ۱۲:۲۱ نوشته:

سپاس جناب رضا ساقی
شرحهای شما بر تمام غزلیات حافظ در سایت گنجور چونان شرابی گوارا تشنگان را سیراب کرده ، سرمستی و نشاط می بخشد
سپاس از مهر بیکران شما که از شراب شعر حافظ مست شده اید و ما را شریک الاذواق خویش می نمایید

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

رسول.عالیپور در ‫۵ سال و ۳ ماه قبل، پنجشنبه ۷ مرداد ۱۴۰۰، ساعت ۱۴:۵۴ نوشته:

با عرض سلام خدمت شما دوستان عزیز و گردانندگان این صفحه بسیار زیبا و آموزنده.

من تازه وارد این صفحه شدم و بسیار بسیار لذت بردم از اینهمه نگارش زیبا و جالبتر از همه خوانش زیبای این شعرها. برایتان آرزوی توفیق روز افزون دارم.

پیروز و پایدار باشید...

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برگ بی برگی در ‫۵ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۲۳ مرداد ۱۴۰۰، ساعت ۱۹:۰۵ نوشته:

خدا را کم نشین با خرقه پوشان

رخ از رندان بی سامان مپوشان

خدا را یعنی تو را به خدا، کم نشین یعنی اصلاََ هم نشینی نکن، مراد از خرقه پوشان در اینجا صوفیان یا همهٔ آن باورمندانِ ناآگاهند که با قرار دادنِ باور و اعتقادی تقلیدی و عاریتی در دل و مرکزِ توجهِ خود به آنها تعلقِ خاطر پیدا نموده و هویت، اصل و رستگاریِ خود را در آن سامان یا چیدمانِ ذهنیِ خود جستجو میکنند، و حافظ که پیش از این نیز موعظه ای از این دست داشت ؛"نخست موعظهٔ پیرِ صحبت این حرف است/ که از مُصاحبِ ناجنس احتراز کنید"، پس در اینجا نیز به سالکِ طریقتِ عشق توصیه می‌کند بخاطر خدا با این خرقه پوشان نشست و برخاست نکن، زیرا مراوده با این ناجنسان نه تنها موجب پیشرفت و بدست آوردنِ دانش معنوی نخواهد شد، بلکه بدلیلِ اینکه خرقه پوش حرف دیگری بجز توصیفِ خرقهٔ خود ندارد، موجبِ رفتنِ به ذهن و واماندگیِ سالک و اتلافِ وقتِ ارزشمندش خواهد شد، در مصرع دوم اما در مقابل، توصیهٔ اکید به مراوده و دیدنِ رخِ رندانِ بی سامان میکند که دیدار و هم صحبتی با چنین انسان اهلِ دلی موجبِ خیر و برکاتِ بسیار و آموختن از او میشود، رند که از نگاه حافظ انسان زیرک و رها شده از هر گونه خرقه ای در این جهان شده است چیدمانِ ذهنی و بسامان شده ای ندارد، رخ مپوشان یعنی در پی شناسایی چنین انسانهایی مانند حافظ و دیگر بزرگان باش تا از وجودِ آنها بهرهٔ معنوی ببری. مولانا نیز در باره هم نشینی و قرین میفرماید:

از قرین بی قول و گفتگو خو بدزدد دل نهان از خوی او

نهان یا پنهانی یعنی بدونِ اینکه انسان متوجه شود، و یا حتی بدون سخن گفتن و گفتگو بتدرج خوی، منش و رفتارِ همنشین بر او تاثیر می گذارد، هم تأثیر مثبت و هم تاثیر منفی.

در این خرقه بسی آلودگی هست

خوشا وقتِ قبای می فروشان

حافظ میفرماید در این خرقهٔ صوفی نمایان که ذکرِ آن رفت، آلودگی های بسیاری وجود دارد، یکی از آن آلودگی ها که منشأ سایرِ ناپاکی ها می‌گردد ریا کاری و عدمِ تطبیقِ گفتار با رفتارِ و عملِ آنان است، در مصرع دوم وقت در ادبیاتِ صوفیانه استعاره از لحظه یا حال است و رهایی از زمانِ گذشته و آینده، پس حافظ ضمنِ اشاره به این‌ اصطلاحِ صوفیان قصدِ آن دارد تا حسابِ آن اندک صوفیانِ حقیقی را از ریاکارانِ این قوم جدا کند و در عینِ حال به وقت در معنایِ معمولش نیز اشاره کند، پس می فرماید خوشا آن دَم و لحظه ای که صوفیِ حقیقی و رندِ پاکبازی چون حافظ از گذشته و حال عبور کرده و به وقت یا مُقام برسد که در این حال مجوزِ مِی فروشی به او داده می شود و قبای آموزشِ معنوی و فروشِ شرابِ عشق بر تن می کند که پاک است و عاری از هرگونه آلودگی.

در این صوفی وَشان دردی ندیدم

که صافی باد عیش دُرد نوشان

صوفی وش همان صوفی نما هایی هستند که مولانا میفرماید؛

"از هزاران اندکی زین صوفی اند مابقی در دولت او می زیند"

، این صوفی نمایان هیچ گونه احساس دَردی ندارند، نه غم فِراق و هجران و نه حتی غمِ گذران زندگی مادی خود، فقط به ذکر و لفاظی اکتفا کرده و در گوشه ای منفعلانه در انتظارِ قُوت و رِزقِ روزمره‌ ای می نشینند تا کسی به نذر بر درِ خانقاهشان بَرَد، در مصرع دوم دُرد نوشی به معنی شراب خواری ست و سالکان راه عشق هستند که از رندِ مِی فروشی چون حافظ شرابِ عشق و خرد را دریافت نموده و عیش و لذت واقعی را درک می‌کنند، صاف و بدونِ دُرد بودن شراب به منزلهٔ بی آلایش شدنِ هرچه بیشترِ آن عیش و مستی ست که خالصانه بوده و سالک این عیش را مقدمه و در راستایِ وصل کامل می داند، و حافظ می‌فرماید این خلوص و شرابِ صافیِ عیشِ و نوشِ سالکان مستدام باد.

تو نازک طبعی و طاقت نداری

گرانی های مشتی دلق پوشان

تو ، خطاب به همهٔ رهپویان و سالکان است که نازک طبع و شکننده هستند، یعنی بدلیلِ اینکه خود پاک و بی آلایشند در صدقِ گفتارِ خرقه پوشان تردید نمی کنند، گرانی های دلق پوشان یعنی تفاخرهای زاهدانه که حافظ قاصداََ آنرا در کنارِ خرقه پوشِ صوفی قرار می دهد تا بگوید در این مورد تفاوتی بینِ مسلک هایِ مختلف نیست و آن آلوده جامگان در هر لباسی داعیه‌ی مرشدی و راهنماییِ دیگران را دارند، پس حافظ از مضراتِ همنشینی با صوفی وشان و مدعیانِ دلق پوش را شکستنِ روح و طبعِ لطیفِ سالکِ تازه کارِ ضعیف و کم طاقت می داند که با گرانی هایِ مُشتی دلق پوشِ ریا کار در مقامِ مقایسه می افتد و در برابرِ آنان اصطلاحن کم آورده و احتمالاََ در دامشان می افتد. اما انسانهای بزرگ و عارفان با قدرت و طاقتی که دارند در مواجههٔ با صوفیانِ دلق پوش دستِ بالا را داشته و بسادگی آنان را به چالش کشیده و رسواشان می کنند. پس بهتر است سالک تا وقتی قدرتمند نشده از مواجهه و همنشینی با دلق پوشان پرهیز کند و از شرابِ دُرد نوشان بنوشد.

چو مستم کرده ای مستور منشین

چو نوشم داده ای زهرم منوشان

اما دُرد نوشانِ صافی که از شرابِ عشق مست شده اند طاقتِ مستوری و پوشیده ماندنِ ساقی را ندارند، پس حافظ از آن یگانه ساقی می خواهد اکنون که او را با دُردش مست نموده رخساره بنماید تا به وصلش برسد که منظورِ اصلی از آن شراب نیز همین است، در مصراع دوم حافظ مستوریِ ساقی یا معشوق را نقطه مقابلِ دُرد نوشی و عینِ زهر نوشی می داند که موجبِ هلاکت است، پس‌ ادامه می دهد حال که نوشم داده ای با مستوریِ خود زهرم منوشان که اگر به دیدارت توفیق نیابم هلاک خواهم شد و حتی محتمل است در کمینِ گرانی هایِ مُشتی دلق پوش افتاده و شکارِ آنان شوم.

بیا و از غَبن، این سالوسیان بین

صراحی خون دل و بربط خروشان

بیا می تواند خطاب به ساقی باشد که رخسار بنماید و ببیند، یا خطاب به سالکِ طریقت باشد یعنی آگاه باش، غَبن در اینجا یعنی از سرِ افسوس، سالوسیان نیز همان صوفی وشانِ خرقه پوشِ با سامانِ بیتِ نخست و دلق پوشانند، پس حافظ می‌فرماید بیا و ببین، یا آگاه باش و عاقبتِ کارِ خرقه و دلق پوشانِ سالوس مسلک را ببین و عبرت بگیر که با رنگ و ریا جامه می درانند اما دردِ عشقی ندارند، در مصراع دوم گواهِ این مطلب را صُراحیِ مملو از خونی ذکر می کند که آن صوفی نماها شراب می پندارند، یعنی بجایِ شرابِ عشق، خون و درد و نفرت را در جهان می پراکنند، اما بربطشان خروشان است و افلاک را در می نوردد، یا بعبارتی ادعاشان گوشِ فلک را کر کرده است. امروزه نیز این بربطِ خروشان و صُراحیِ پر از خون و درد بوضوح در جهان دیده می شود.

ز دلگرمیِ حافظ بر حذر باش

که دارد سینه ای چون دیگ جوشان

پس حافظ که به سالکانِ طریقتِ عاشقی توصیه می کند از صوفی وشانِ دلق پوش دوری گزینند، در اینجا آن خرقه پوشان را برحذر می دارد تا مبادا دور و برِ حافظ آفتابی شوند، که او دلی گرم و چون آتش در سینه دارد، دلی که از آتشِ عشق می سوزد و سینه ای که همچون دیگ جوشان است و این جوشش و آتشِ عشقِ درونی می تواند دامنِ آن خرقه پوش را بگیرد، درواقع می فرماید تنها در صورتیکه سالک همچون حافظ و عارفانِ حقیقی به مراتبِ بالای معرفت رسید آنگاه می تواند با اطمینان با چنین سالوس مسلکان و صوفی نمایانِ بی دردی مواجه شده و از آلودگیِ خرقهٔ باورهایِ عمدتاََ خرافیِ آنان درامان بماند.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

شیوا سلامی در ‫۲ سال قبل، شنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۳، ساعت ۰۵:۰۸ پاسخ داده:

خیلی توضیح خوبی بود. سپاس

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

در سکوت در ‫۴ سال و ۳ ماه قبل، شنبه ۱۵ مرداد ۱۴۰۱، ساعت ۱۰:۴۰ نوشته:

این غزل را "در سکوت" بشنوید

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علیرضا زرین آرا در ‫۳ سال و ۸ ماه قبل، چهارشنبه ۱۰ اسفند ۱۴۰۱، ساعت ۱۰:۴۶ نوشته:

خانم سیمین غانم در برنامه جشن هنر شیراز این غزل را در مایه شوشتر از دستگاه همایون به زیبایی اجرا کرده اند همراه با جناب لطف الله مجد اصغر بهاری جمشید شمیرانی حسن ناهید و دیگران. یاد همه اساتید گرانقدر گرامی باد. حتما این قطعه را ببینید و بشنوید.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

کوششگر جزا در ‫۱ سال و ۶ ماه قبل، شنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۰۱:۴۷ نوشته:

بنظر میرسه این بیت:

"خدا را کم نشین با خرقه پوشان

رخ از رندان بی‌سامان مپوشان"

و چند بیت بعدی, و به طور کلی این غزل, به نوعی اقتباس, الهام, بازنویسی یا فشرده سازی ای از آیه ی بیست و هشت سوره ی کهف در قرآن باشد, که میفرماید:

«و همیشه خویش را با کمال شکیبایی به محبت آنان که صبح و شام خدای خود را می‌خوانند و رضای او را می‌طلبند وادار کن، و مبادا دیدگانت از آنان بگردد از آن رو که به زینتهای دنیا مایل باشی، و هرگز از آن که ما دل او را از یاد خود غافل کرده‌ایم و تابع هوای نفس خود شده و به تبهکاری پرداخته متابعت مکن.»

محبت به افراد "خداپرست" و بدون زینت = رندان بی سامان

نگرداندن دیدگان از آنان به علت "زینتهای دنیا" = خرقه نمادی از جاه و مقام,

متابعت نکردن از "افراد غافل" = دلق پوشان, صوفی‌وشان و خرقه پوشان نمادی از مقامات دولتی و دینی و اجتماعی

و البته قسمتهایی ازین مفهوم جاهای دیگری هم تکرار شده اند, مثل آیه هجده لقمان: «و با بی اعتنایی از مردم روی مگردان....»

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

غزل شمارهٔ ۳۸۶

تازه‌های نرم‌افزار گنجور