خواهم که در هم بشکنم این طاق مینافام را
زین چارطبع مختلف برجا نمانم نام را
گم شده ره میخانهام از دست شد پیمانهام
دستی بگیر ای نوجوان این پیر دُردآشام را
سگ از ره مهر و وفا همصحبت اصحاب شد
لابد سگ نفس و هوا رسوا کند بلعام را
بلبل به باد صبحدم گفته حدیث از بیش و کم
گل گوش داده تا صبا حالی کند پیغام را
عمرت به چل گر میرسد چون در فراقش میرود
عاشق ز عمر خویشتن گو مشمر این ایام را
شد پرنیانی بسترم چون نوک خار و نشترم
تا غیر همآغوش شد یار حریراندام را
جانان جان قوت روان روشن از او چشم جهان
رامش گزین دلها از آن کز دل ببرد آرام را
شاید که درویش سرا از فقر آید در غنا
بر خوان یغما زد صلا سلطان چو خاص و عام را
زاهد ز عشق و عاشقی فراروش هارب بود
بر آتش سودای تو پایی نباشد خام را
آشفته مستوری مکن از میکشان دوری مکن
ساقی به یاد مرتضی در دور افکن جام را
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر به احساسات عاشقانه و دردمندانه شاعر اشاره دارد. شاعر از خواستهاش برای شکستن مرزها و محدودیتها در زندگی میگوید و از گم شدن راهی در میخانه و از دست رفتن لذتها و پیمانهها گلایه میکند. او به نوجوانی دست میزند و میخواهد از درد و رنجهایش بگوید.
سگ، به عنوان نماد وفاداری، به دوستان وفادار میپیوندد و شاعر از بلبل و گل سخن میگوید که در پی پیامهایی از عشق و زندگیاند. عمر انسان به چهل میرسد و در این میان، شاعر نسبت به فراق معشوقش هشدار میدهد و به عدم ارزشگذاری زمان در این دوران تأکید دارد.
شاعر با توصیفی از خود به عنوان انسانی پر درد و رنج، به زیبایی معشوقش اشاره کرده و از آرامش درونی که از عشق میآید صحبت میکند. او به درویشی که از فقر به غنا میرسد اشاره میکند و زاهدان را که از عشق فرار میکنند، به چالش میکشد.
در نهایت، شاعر از ساقی میخواهد که به یاد مرتضی، جام را در دور بیندازد و از میخواران دوری نکند. این شعر به عشق، درد، و جستجوی معنا در زندگی پرداخته است.
هوش مصنوعی: میخواهم این قوس تاریک را بشکنم و از این چهار نوع طبیعت مختلف، دیگر نامی از خود به جا نگذارم.
هوش مصنوعی: من در راه میخانهام گم شدهام و پیمانهام به دست از دست رفته است. ای جوان، دستی به من بده تا از این دنیای پرفرزند و پیچیده گذر کنم.
هوش مصنوعی: سگ با حالتی محبتآمیز و وفادار همراه دوستانش شد، اما احتمالاً نفس و خواستههای ناپاکش بلعام را وادار به آبروریزی میکند.
هوش مصنوعی: بلبل در صبح زود به نسیم صحبت کرده و داستان زیباییها و ناچیزات گل را نقل کرده تا نسیم پیغام را به گل برساند.
هوش مصنوعی: وقتی عمرت به چهل سالگی میرسد و در غم فاصلهاش به سر میبری، دیگر نباید مدت زندگیات را حساب کنی. عاشق، عمر خود را در آن فراق از دست میدهد و این روزها را نباید به حساب آورد.
هوش مصنوعی: بستر من به لطافتی شبیه پرنیان درآمده است، اما همچنان مانند نوک خار و نشتر دردناک است؛ زیرا وقتی غیر از یارم به آغوشم میآید، این حس را تشدید میکند.
هوش مصنوعی: معنای این بیت به این صورت است که معشوق، جان و قدرت روح را به ما میبخشد و نور چشمان ما از اوست. او آرامش دلها را گرفته و به جهان نظم میبخشد. از اوست که آرامش دل دور میشود.
هوش مصنوعی: شاید درویش از فقری که دارد، ناگهان به ثروت و غنا برسد و در برگزاری جشن بزرگ و مهمانی، صدایش بلند شود و توجه همه، از مردم عادی تا مقامهای بالا را جلب کند.
هوش مصنوعی: زاهد از عشق و عاشقی فاصله میگیرد، اما دل او همچنان در آتش اشتیاق تو میسوزد و نمیتواند از این حال بگریزد.
هوش مصنوعی: آشفته نباش و از میبازان دوری نکن. ای ساقی، به یاد مرتضی، جام را به دور بینداز.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
امشب سبکتر میزنند این طبل بیهنگام را
یا وقت بیداری غلط بودست مرغ بام را
یک لحظه بود این یا شبی کز عمر ما تاراج شد
ما همچنان لب بر لبی نابرگرفته کام را
هم تازهرویم هم خجل هم شادمان هم تنگدل
[...]
ساقی همان به کامشبی در گردش آری جام را
وز عکس می روشن کنی چون صبح صادق شام را
می ده پیاپی تا شوم ز احوال عالم بیخبر
چون نیست پیدا حاصلی این گردش ایام را
کار طرب را ساز ده و اصحاب را آواز ده
[...]
بهر تو خلقی می کشد آخر من بدنام را
بس می نپایم، چون کنم وه این دل خودکام را
یک شب به بامی دیدمت، آنگه به یاد پای تو
رنگین بساطی می کنم از خون دل آن بام را
خواهم که خون خود چومی در گردن جامت کنم
[...]
ای ترک آتش رخ بیار آن آب آتش فام را
وین جامه ی نیلی ز من بستان و در ده جام را
چون بندگان خاص را امشب بمجلس خوانده ئی
در بزم خاصان ره مده عامان کالانعام را
خامی چو من بین سوخته و آتش ز جان افروخته
[...]
کردند ید آن زلف و رخ دلهای بی آرام را
بهر شکار بلبلان بر گل نهادی دام را
پیش گل اندام تو دارد گل اندامی ولی
لطفی نباشد آنچنان اندام بی اندام را
ساقی رسید ایام گل خالیست از می جام مل
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.