بر سر خاک دوستان، پا نه و دیده برگشا
رو نفسی بخود فرو، یک نفس از خودی برآ
لوح مزار دوستان، پیش نظر نه و، ببین
صورت حال خود ازین، آینه بدن نما
رشحه خون نگر که چون، بسته بغازگی کمر!
خاک سیاه بین چه سان، رفته به جای سرمه ها!
ریخته موی ابروان، گرد عذارها چو خط
کرده ز دیده مردمک، خاک صفت به چهره جا
کرده به رخنه های دل، مور به جای حرص ره
رفته به کاسه های سر، خاک به جای بادها!
در یگانه بوده است، اینکه به خاک گشته گم
چشم زمانه بوده است، اینکه شده است توتیا
آنکه همیشه بودیش،زیر نگین جهان همه
کالبدش بخاک چون نقش نگین گرفته جا
گنبد دخمه بر سرش، جای نشین تاج زر
خاک سیه بفرق وی، نایب سایه هما
نیست بخلوت لحد، مونس وی مگر عمل
کیست بپهلوش بجز، بستر خاک آشنا؟!
رفته ز دست مالها، گشته و بالها قرین
طی شده بیحسابها، مانده بجا حسابها
گفته برمز هر گدا، شکر که شاه نیستم
گفته زبان حال شه، کاش که بودمی گدا!
گوش نمیکند دگر وسوسه های نفس را
واعظ اگر دمی دهد گوش دلی باین صدا



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل پندی دربارهٔ مرگ است که خواننده را به سر گور دوستان میبرد تا سنگ مزار را آینهٔ سرانجام خود ببیند. شاعر با تصویرهای تلخ، زیباییهای چهره و غرور و حرص را با خون و خاک و مور جایگزینشده نشان میدهد و از شاهی که اکنون جز عملش همدمی ندارد سخن میگوید. اوج سخن آن است که گدا شکر میکند شاه نیست و شاه آرزو میکند کاش گدا بود، و در پایان واعظ میگوید شنیدن این ندا انسان را از وسوسهٔ نفس باز میدارد.
هوش مصنوعی: بر سر گور دوستان برو و چشم عبرت باز کن؛ لحظهای در خود فرو برو و یک لحظه هم از خودپرستی و منیت بیرون بیا.
هوش مصنوعی: سنگ گور دوستان را پیش چشم بگذار و ببین؛ این سنگ آینهای است که وضع و سرانجام خودت را به تو نشان میدهد.
هوش مصنوعی: ببین چگونه قطرههای خون جای سرخاب و گلگونهٔ چهرهها را گرفته و خاک سیاه به جای سرمه در چشمها نشسته است.
هوش مصنوعی: موی ابروها فروریخته و مانند خط موی تازه گرد رخسارها پخش شده، و مردمک چشم مانند خاک از چشم بیرون آمده و بر چهره جا گرفته است.
هوش مصنوعی: در شکافهای دل، به جای حرص و آز، مورچه راه یافته و در کاسهٔ سرها، به جای باد غرور، خاک جای گرفته است.
هوش مصنوعی: این که اکنون در خاک گم شده، گوهری یکتا بوده است؛ و این که اکنون گرد و توتیا شده، چشم و برگزیدهٔ روزگار بوده است.
هوش مصنوعی: کسی که همیشه همهٔ جهان زیر فرمان و انگشتریاش بود، اکنون پیکرش مانند نقش نگین در دل خاک فرو رفته است.
هوش مصنوعی: گنبد گور بر سر او جانشین تاج زرین شده و خاک سیاه بر فرقش جای سایهٔ همای سعادت را گرفته است.
هوش مصنوعی: در تنهایی گور جز کردارش همدمی ندارد؛ و جز بستر خاک چه آشنایی در کنار اوست؟
هوش مصنوعی: داراییها از دستش رفته و گناهان و وبالها همراهش مانده؛ عمری بیحساب سپری شده و اکنون حسابکشیِ آن باقی مانده است.
هوش مصنوعی: هر گدایی به اشاره میگوید خدا را شکر که شاه نیستم، و حال شاه در گور با زبان حال میگوید کاش گدا بودم؛ چون بار حساب شاه سنگینتر است.
هوش مصنوعی: واعظ، اگر کسی لحظهای با گوش دل به این ندای گورستان گوش دهد، دیگر به وسوسههای نفس اعتنا نخواهد کرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
اس ارملا اذا عرا
وارع اذالمرء اسا
در دو جهان لطیف و خوش همچو امیر ما کجا
ابروی او گره نشد گر چه که دید صد خطا
چشم گشا و رو نگر جرم بیار و خو نگر
خوی چو آب جو نگر جمله طراوت و صفا
من ز سلام گرم او آب شدم ز شرم او
[...]
صل علی محمدٍ دُرّة تاج الاصطفا
صاحب جیش الاهتدا ناظم عقد الاتّقا
بلبل بوستان شرع اختر آسمان دین
کوکب دُرّی زمین درّی کوکب سما
تاج ده پیمبران باج ستان قیصران
[...]
عقل برو برو برو عشق بیا بیا بیا
راحت جان ما توئی دور مشو ز پیش ما
داروی درد عاشقی هست دواش درد دل
نیست به نزد عاشقان خوشتر ازین دوا دوا
کشتهٔ تیغ عشق او زنده دلست جاودان
[...]
ای رخ جانفزای تو جام جم جهان نما
گشته عیان ز روی تو ذات و صفات کبریا
حسن خط جمال تو هست چو عین ذات حق
ذات حق از جمال تو گشت عیان و رونما
عرش خدا چو روی او بود نمود روی از او
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.