ای روز عید خلق وز خلق را نجات
بر تو به خیر باد و سعادت شب برات
باشد بلی به خیر و سعادت برات تو
چون خلق را ز عدل تو باشد ز غم نجات
در دیدهٔ مروت و اندر تن خرد
شایسته چون حیایی و بایسته چون حیات
از بهر تازه بودن دلهای خاص و عام
پیوسته درفشانی چون ابر بر نبات
بر اعتقاد توست دل عام را قرار
بر رأی توست قاعدهٔ خاصرا ثبات
صاحب تویی و صاحب دولت تویی و هست
دولت به تو فروخته خود را به بیع بات
گر در میان بادیه جویی نشان کنی
آنجا رود به دولت تو دجله و فرات
هر شاه را که چون تو وزیری بود بود
شطرنج ملک خصم رسیده به شاهمات
از فتح سومنات و ز محمود زاولی
باقیست زنده نامی و او یافته وفات
محمود شاه مشرق دخر الملوک را
دیدار تو وزیر به از فتح سومنات
بهتر ز سومنات گشایی به نوک کلک
بر فال نیک چون بگشایی سر دوات
از خالق کریم سوی تو کرامت است
وز تو به خلق او همه بر است و مکرمات
دادی زکات جاه بسی بندگانش را
ایزد کناد جاه تو افزون ازین زکات
باز آمده به خیر و سعادت برات تو
پذرفته باد روز و شبت روزه و صلات
گر نیک بنگرند به لطف و به قهر تو
دانند کاین حیات دهد وآن دگر ممات
من بنده را نجات ده از محنت زمان
ای روز عید خلق و ز غم خلق را نجات



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده تهنیت شب برات به وزیری است که شاعر او را مایهٔ عید و رهایی مردم میداند. شاعر عدل، بخشش، تدبیر و اقبال وزیر را میستاید و قلم او را از شمشیر محمود در فتح سومنات کارسازتر میشمارد. در پایان برای پذیرفتهشدن عبادت و افزونی جاه او دعا میکند و از او میخواهد که خودش را نیز از رنج روزگار برهاند.
هوش مصنوعی: ای کسی که مایهٔ شادی و عید مردم و رهایی آنانی، شب برات بر تو مبارک و همراه با خیر و نیکبختی باشد.
هوش مصنوعی: آری، برات تو به خیر و سعادت خواهد بود، زیرا مردم به سبب عدل تو از غم رهایی مییابند. «برات» در اینجا به دو معنا اشاره دارد: شب برات و سند بخشش و رستگاری.
هوش مصنوعی: تو در چشم جوانمردی همچون شرم شایسته و در تن خرد همچون جان ضروری هستی؛ یعنی جوانمردی و خرد بی تو کامل نیست.
هوش مصنوعی: برای شاد و تازه نگهداشتن دل خاص و عام، پیوسته مانند ابری که بر گیاه میبارد، مروارید و بخشش میپراکنی.
هوش مصنوعی: آرامش دل مردم عادی به اعتماد به تو بسته است و پایداری کار بزرگان به رأی و تدبیر تو.
هوش مصنوعی: صاحب (وزیر) تویی و صاحب اقبال و دولت نیز تویی؛ دولت خود را به فروش قطعی و بیبازگشت به تو فروخته است.
هوش مصنوعی: اگر در میان بیابان جای جویی را نشان کنی، به برکت اقبال تو دجله و فرات در آنجا روان میشوند.
هوش مصنوعی: هر پادشاهی که وزیری چون تو داشته باشد، در شطرنج ملکداری، شاه دشمنش مات خواهد شد.
هوش مصنوعی: از سلطان محمود غزنوی و فتح سومنات، با آنکه خود او درگذشته، نامی زنده به جا مانده است.
هوش مصنوعی: برای محمود، پادشاه مشرق و مایهٔ افتخار پادشاهان، دیدار تو ای وزیر از فتح سومنات بهتر است؛ یعنی پادشاه کنونی که محمود نام دارد تو را از چنان فتحی برتر میداند.
هوش مصنوعی: هنگامی که به فال نیک سر دوات را میگشایی، با نوک قلمت فتحی بزرگتر از گشودن سومنات به دست میآوری.
هوش مصنوعی: از سوی خداوند بخشنده به تو بزرگی و کرامت رسیده و از تو به آفریدگان او همه نیکی و بخشش میرسد.
هوش مصنوعی: زکات مقام و جاه خود را به بسیاری از بندگان خدا دادهای؛ خداوند جاه تو را بیش از این زکات بیفزاید.
هوش مصنوعی: شب برات تو با خیر و سعادت باز آمده است؛ روزه و نماز روز و شبت پذیرفته باد.
هوش مصنوعی: اگر در لطف و خشم تو نیک بنگرند، درمییابند که لطفت زندگی میبخشد و خشمت مرگ میآورد.
هوش مصنوعی: ای که عید مردم و رهانندهشان از غمی، مرا که بندهٔ توام نیز از رنج روزگار نجات ده.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
جبار عرش و فرش و قدیم صفات و ذات
معبود مملکت ملک کون و کاینات
ذاتی قدیم بوده ولیکن نه از قدم
حیی همیشه زنده ولیکن نه از حیات
بر آسمان چو مشعله از قدرتش نجوم
[...]
هرگز ندید چشم جهان روی مکرمات
کوته نشد ز دامن کس دست حادثات
بر زایران نگشت گشاده در عطا
بر اهل فضل بسته نشد راه نایبات
بی مجد دین صفی سلاطین نجیب ملک
[...]
یک بوسه زان دو شکَرِ شیرین تر از نبات
ارزد به نزد من به همه ملکِ کاینات
خضر از کجا و خطِّ غبار تو از کجا
یک بوسه از لب تو و صد چشمه ی حیات
خواهد که احتراز کند از بلا خرد
[...]
ای دیده در شناختن حال کاینات
باید که باشدت نظری از سر انات
بنیاد کارها همه بر هفت و چار دان
نه از سر تهتک رأی از ره ثبات
زان هفت و زین چهار که مجموع یازده است
[...]
ای ز آفتاب صنع تو یک ذره کاینات
فیض تو عقل را مدد و روح را حیات
هر ذره گشته شاهی و هر قطره شاهدی
لطف تو چون به خاک سیه کرده التفات
در کاینات هر چه بدان فخر میکنند
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.