بی تامّل صرفِ نقدِ وقت ، در دنیا کنی
چون به کار حق رسی امروز را فردا کنی
دست خود از چرک دنیا گر توانی پاک شست
دست در یک کاسه با خورشید چون عیسی کنی
سنبل و ریحان شود در خوابگاه نیستی
آنچه از انفاس صرف آه در شبها کنی
عیب خود جویند بینایان به صد شمع و چراغ
تو به چندین چشم عیب دیگران پیدا کنی
تا نگردیده است پشتت خم به بالا کن سری
با قد خم چون میسر نیست سر بالا کنی
چون صدف سهل است کردن قطره را در خوشاب
جهد کن تا قطره خود را مگر دریا کنی
چند در اختر شماری صرف سازی نقد عمر؟
از دم عقرب گره تا کی به دندان وا کنی؟
تا به کی چون غنچه در بستانسرای روزگار
رخنه در قصر وجود از خنده بیجا کنی؟
سیل را روشنگری چون اتصال بحر نیست
سعی کن تا در دل روشن ضمیران جا کنی
دست اگر چون موج شویی از عنان اختیار
می توانی در دل دریا کمر را وا کنی
چون صدف گنجینه گوهر ترا صائب کنند
رزق خود دریوزه گر از عالم بالا کنی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل اندرزی است دربارهٔ رها کردن دنیا و رو آوردن به حق. شاعر از تأخیر در کار خدا، عیبجویی از دیگران، طالعبینی و خندهٔ بیجا انتقاد میکند. در برابر، آه شبانه، پاکی از دنیا، همنشینی با روشندلان و تسلیم کردن اختیار را سفارش میکند. در پایان میگوید کسی که روزی خود را مانند صدف از آسمان بخواهد، گنجینهٔ گوهر میشود.
هوش مصنوعی: سرمایهٔ وقت خود را بیاندیشه در کار دنیا خرج میکنی، اما وقتی نوبت کار خدا میرسد، امروز را به فردا میاندازی و تأخیر میکنی.
هوش مصنوعی: اگر بتوانی دستت را از آلودگی دنیا پاک بشویی، مانند عیسی که به آسمان چهارم رفت، با خورشید همکاسه و همنشین میشوی.
هوش مصنوعی: نفسهایی که در شبها صرف آه و ناله میکنی، در گور و خوابگاه نیستی به سنبل و ریحان خوشبو بدل میشود؛ یعنی آه شبانه توشهٔ آخرت است.
هوش مصنوعی: اهل بصیرت با صد شمع و چراغ در پی یافتن عیب خود هستند، اما تو با چشمهای بسیار دنبال پیدا کردن عیب دیگرانی.
هوش مصنوعی: تا پشتت از پیری خم نشده، سر به سوی بالا و عالم معنا بلند کن؛ چون با قامت خمیده دیگر نمیتوانی سر بالا کنی.
هوش مصنوعی: مانند صدف، قطره را به مروارید ناب بدل کردن کار آسانی است؛ بکوش تا قطرهٔ وجود خود را دریا کنی، یعنی به کل و حقیقت بپیوندی.
هوش مصنوعی: تا کی سرمایهٔ عمر را در ستارهشماری و طالعبینی هدر میدهی و تا کی میخواهی گره کارت را از دم برج عقرب با دندان باز کنی؟ یعنی گشایش کار را از ستارگان جستن بیهوده و پرخطر است.
هوش مصنوعی: تا کی مانند غنچه در باغ روزگار با خندهٔ بیجا در کاخ وجود خود شکاف میاندازی؟ همانگونه که غنچه با شکفتن از هم میپاشد، شادی بیجا هستی را ویران میکند.
هوش مصنوعی: هیچ چیز مانند پیوستن به دریا سیل را زلال و روشن نمیکند؛ پس تو نیز بکوش تا در دل روشندلان جایی بیابی تا وجودت صفا پیدا کند.
هوش مصنوعی: اگر مانند موج از اختیار و ارادهٔ خود دست بشویی، میتوانی در دل دریا کمر باز کنی و آسوده بیاسایی؛ یعنی تسلیم شدن مایهٔ آرامش است.
هوش مصنوعی: ای صائب، اگر روزی خود را مانند صدف از عالم بالا گدایی کنی، تو را همچون صدف گنجینهٔ گوهر خواهند کرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
در فنون شاعری جامی ز حد بردی سخن
وقت آن آمد که در کنج خموشی جا کنی
پیر گشتی در سواد شعر بردن با بیاض
چون قلم ترسم که روزی سر درین سودا کنی
مایه مدح و غزل دانی که هست اکثر دروغ
[...]
چند ای دل نامه وصف بتان املا کنی
ذکر خوبان پری رخسار مه سیما کنی
گه زنی از غمزه مردم کش خون ریز دم
گه زبان در مدحِ لعلِ دُرفِشان گویا کنی
گه ز شوق خال داغی بر دل پر خون نهی
[...]
پا چو مجنون جمع اگر در دامن صحرا کنی
می توانی رام لیلی را ز استغنا کنی
بی تأمل می کنی در کار باطل عمر صرف
چون به کار حق رسی امروز را فردا کنی
کار خود را راست کن با قامت همچون الف
[...]
همچو شمشیر ای پسر گر جوهری پیدا کنی
میتوانی جای خود را در دلی پیدا کنی
چهرهای چون برگ گل داری تنی چون بوی گل
حیف اگر جز در دل اهل محبّت جا کنی
سینة آیینه داری در درون پیرهن
[...]
پیش از آن کاندر سرِ دارِ ملامت جا کنی
طعنه مخلوق را بر گوش جان اصغا کنی
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.