چند اسباب اقامت جمع در عالم کنی؟
ریشه تا کی در زمین عاریت محکم کنی؟
چند در پیری ز فوت مطلب دنیای دون
قامت خم گشته خود حلقه ماتم کنی؟
فکر آب و نان برآورد از حضور دل ترا
ترک جنت بهر گندم چند چون آدم کنی؟
می شود بی منت مرهم چو داغ لاله خشک
داغ خود را گر ز خون گرم خود مرهم کنی
می توانی همچو عیسی آسمان پرواز شد
سوزن خود گر جدا از رشته مریم کنی
گر کنی گردآوری خود را درین بستانسرا
سر برون از روزن خورشید چون شبنم کنی
خون دل چون آب حیوان بر تو گردد خوشگوار
با سفال خود قناعت گر ز جام جم کنی
آستانت بوسه گاه راست کیشان می شود
از عبادت چون کمان گر قامت خود خم کنی
گر دل خود را به تیغ آه سازی چاک چاک
پنجه در سرپنجه آن زلف خم در خم کنی
جز شکار دل که بوی مشک می آید ازو
بوی خون آید ز هر صیدی که در عالم کنی
در گریبان تنک ظرف اخگری افکنده ای
هر که را جز دل به راز خویشتن محرم کنی
می شوی از شش جهت روشندلان را قبله گاه
صلح اگر چون کعبه با شورابه زمزم کنی
می کنی پیدا به حرف و صوت دشمن بهر خود
از ره برهان و حجت هر که را ملزم کنی
هیچ کس انگشت بر حرف تو نتواند نهاد
گر به نقش راست از چپ صلح چون خاتم کنی
کشف گردد بر تو صائب جمله اسرار جهان
کاسه زانوی خود را گر تو جام جم کنی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: صائب در این غزل اندرزی، خواننده را از دلبستگی به دنیای ناپایدار و غم نان و آب سرزنش میکند و او را به قناعت، بینیازی از منت دیگران، رازداری، مدارا و فروتنی در عبادت فرا میخواند. او با تمثیلهایی چون سوزن عیسی، شبنم و خورشید، کعبه و زمزم و نگین انگشتر، نتیجهٔ این رهایی را عروج و محبوبیت نشان میدهد و در پایان میگوید که با تفکر و سر به زانو نهادن، همهٔ رازهای جهان آشکار میشود.
هوش مصنوعی: تا کی میخواهی وسایل ماندن در این جهان را فراهم کنی و تا کی در این زمینِ امانتی و ناپایدار ریشهٔ خود را محکم میکنی؟
هوش مصنوعی: تا کی در پیری به سبب از دست رفتن خواستههای دنیای پست غصه میخوری و قامت خمیدهات را مانند حلقهٔ عزاداری میکنی؟
هوش مصنوعی: اندیشهٔ آب و نان تو را از حضور قلب و یاد حق بیرون آورد؛ تا کی مانند آدم، بهشت را به خاطر گندم رها میکنی؟
هوش مصنوعی: اگر زخم و داغ خود را با خون گرم خودت درمان کنی، بیآنکه منت مرهم کسی را بکشی، مانند داغ لاله خشک و بهبود مییابد.
هوش مصنوعی: اگر وابستگیهای کوچک را رها کنی و سوزن خود را از رشتهٔ مریم جدا سازی، میتوانی مانند عیسی به آسمان پرواز کنی؛ اشاره به روایتی که سوزنِ همراه عیسی مانع بالاتر رفتنش شد.
هوش مصنوعی: اگر در این باغ دنیا پراکندگی خود را جمع کنی و به خود آیی، مانند شبنم که به سوی خورشید بالا میرود، سر از دریچهٔ خورشید بیرون میآوری.
هوش مصنوعی: اگر به کاسهٔ سفالین خود قانع باشی و جام جم را نخواهی، خون دل برایت مانند آب حیات گوارا میشود.
هوش مصنوعی: اگر قامت خود را در عبادت مانند کمان خم کنی، آستانهٔ تو بوسهگاه درستآیینان میشود؛ با ایهام به تیرهای راست که به کمان میپیوندند.
هوش مصنوعی: اگر دلت را با شمشیر آه پارهپاره کنی، مانند شانه میتوانی در زلف پرپیچوخم یار پنجه بیندازی و به وصال برسی.
هوش مصنوعی: هر شکاری که در جهان بکنی بوی خون میدهد، جز شکار دلها که از آن بوی مشک میآید.
هوش مصنوعی: اگر کسی جز دل خود را محرم رازت کنی، گویی اخگری در گریبان آدمی کمظرفیت انداختهای که رازت را میسوزاند و فاش میکند.
هوش مصنوعی: اگر مانند کعبه که با آب شور زمزم سازگار است، با تلخیها مدارا کنی، از همهٔ جهات قبلهٔ روشندلان میشوی.
هوش مصنوعی: هر کس را با دلیل و برهان مجاب و مغلوب کنی، با همین گفتوگو برای خود دشمن میتراشی.
هوش مصنوعی: اگر مانند نگین انگشتر که نقشش وارونه است اما درست نقش میبندد، میان راست و چپ آشتی برقرار کنی، هیچ کس نمیتواند بر سخن تو خرده بگیرد.
هوش مصنوعی: صائب، اگر سر بر زانوی تفکر بگذاری و کاسهٔ زانویت را جام جم خود کنی، همهٔ رازهای جهان بر تو آشکار میشود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.