آسمان را حق بود گر خون بگرید بر زمین
بر زوال ملک مُستَعصِم امیرالمؤمنین
ای محمد گر قیامت می‌برآری سر ز خاک
سر برآور وین قیامت در میان خلق بین
نازنینان حرم را خون خلق بی‌دریغ
ز آستان بگذشت و ما را خون چشم از آستین
زینهار از دور گیتی، و انقلاب روزگار
در خیال کس نیامد کانچنان گردد چنین
دیده بردار ای که دیدی شوکت باب‌الحرم
قیصران روم سر بر خاک و خاقانان چین
خون فرزندان عم مصطفی شد ریخته
هم بر آن خاکی که سلطانان نهادندی جبین
وه که گر بر خون آن پاکان فرود آید مگس
تا قیامت در دهانش تلخ گردد انگبین
بعد از این آسایش از دنیا نشاید چشم داشت
قیر در انگشتری ماند چو برخیزد نگین
دجله خونابست ازین پس گر نهد سر در نشیب
خاک نخلستان بَطحا را کند در خون عجین
روی دریا در هم آمد زین حدیث هولناک
می‌توان دانست بر رویش ز موج افتاده چین
گریه بیهودست و بیحاصل بود شستن به آب
آدمی را حسرت از دل و اسب را داغ از سَرین
نوحه لایق نیست بر خاک شهیدان زانکه هست
کمترین دولت مر ایشان را بهشتِ برترین
لیکن از روی مسلمانی و کوی مرحمت
مهربان را دل بسوزد بر فراق نازنین
باش تا فردا که بینی روز داد و رستخیز
وز لحد با زخم خون‌آلوده برخیزد دفین
بر زمین خاک قَدَمشان توتیای چشم بود
روز محشر خونشان گلگونهٔ حوران عین
قالب مجروح اگر در خاک و خون غلطد چه باک
روح پاک اندر جوار لطف رب‌العالمین
تکیه بر دنیا نشاید کرد و دل بر وی نهاد
کاسمان گاهی به مهرست ای برادر گه به کین
چرخ گردان بر زمین گویی دو سنگ آسیاست
در میان هر دو روز و شب دل مردم طَحین
زور بازوی شجاعت برنتابد با اجل
چون قضا آمد نماند قوت رای رزین
تیغ هندی برنیاید روز پیکار از نیام
شیرمردی را که باشد مرگ پنهان در کمین
تجربت بی‌فایده است آنجا که برگردید بخت
حمله آوردن چه سود آن را که در گردید زین
کرکسانند از پی مردار دنیا جنگجوی
ای برادر گر خردمندی چو سیمرغان نشین
ملک دنیا را چه قیمت حاجت اینست از خدای
گو نگه دارد به ما بر ملک ایمان و یقین
یارب این رکن مسلمانی به امن‌آباد دار
در پناه شاه عادل پیشوای ملک و دین
خسرو صاحبقران غوث زمان بوبکر سعد
آنکه اخلاقش پسندیدست و اوصافش گزین
مصلحت بود اختیار رای روشن‌بین او
با زبردستان سخن گفتن نشاید جز به لین
لاجرم در بَرّ و بحرش داعیان دولتند
کای هزاران آفرین بر جانت از جان‌آفرین
روزگارت با سعادت باد و سعدت پایدار
رایتت منصور و بختت بار و اقبالت معین
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، سعدی در مورد زوال خلافت بنی‌عباس و پیامدهای آن سخن میگوید. او به تیره‌روزی و اندوه مردم و سرنوشت خلیفه مستعصم اشاره می‌کند و از حال و روز نازنینان حرم که با خون خلق آغشته شده، سخن میگوید. شاعر به بی‌ثباتی دنیا و زودگذر بودن آن اشاره کرده و تاکید می‌کند که امید به آسایش در آن جایی ندارد. او از سرنوشت شهیدان و عاقبت خون آنان در قیامت یاد می‌کند و در نهایت، به ضرورت حفظ ایمان و یقین به خداوند در برابر ناپایداری دنیا می‌پردازد. سعدی همچنین به اشاره به امامان و پادشاهان عادل، آینده‌ای روشن و باثبات را آرزو می‌کند.
هوش مصنوعی: اگر آسمان حق داشت، باید بر زوال حکومت مُستعصم، که امیرالمؤمنین است، اشک بریزد و خون بگرید.
هوش مصنوعی: ای محمد (پیامبر اسلام)، اگر روز قیامت را برپا کنی، سر از خاک برآور و این قیامت را در میان مردم مشاهده کن.
هوش مصنوعی: خون مردم بی‌دریغ و بی‌رحم از دروازه حرم گذشته و ما تنها با اشک خود که از آستینمان سرازیر شده، غم و اندوه را احساس می‌کنیم.
هوش مصنوعی: مراقب باشید از دوری دنیا و تغییرات زمان، زیرا هیچکس نتوانسته پیش‌بینی کند که اوضاع به این شکل دگرگون خواهد شد.
هوش مصنوعی: ای کسی که عظمت دربار روم و قیصران آن را دیده‌ای، نگاهت را بردار؛ زیرا اکنون آن شوکتی که داشتند، به خاک افتاده و هیچ چیزی از آن باقی نمانده است.
هوش مصنوعی: خون فرزندان عموی پیامبر اسلام (مصطفی) بر آن زمینی که پادشاهان پیشین بر آن سجده کردند، ریخته شده است.
هوش مصنوعی: ای کاش بر اثر ریخته شدن خون آن پاکان (فرزندان عم مصطفی)، مگس اگر بر آن خاک بنشیند تا پایان دنیا شیرینی عسل در دهانش تلخ شود.
هوش مصنوعی: از این پس دیگر نباید به آسایش و خوشی در دنیا امید داشت، زیرا دنیا مانند قیری می‌ماند که بر روی انگشتری باقی می‌ماند و زمانی که نگین (زینت) آن برمی‌خیزد، از آن خبری نخواهد بود.
هوش مصنوعی: رود دجله دیگر مانند گذشته آرام نیست و حالا که سرش به زیر خاک برود، نخلستان باطِحا را نیز با خون مخلوط خواهد کرد.
هوش مصنوعی: به خاطر این داستان ترسناک، سطح دریا به هم ریخته و می‌توان فهمید که بر روی آن، به خاطر موج‌ها، چین و چروک افتاده است.
هوش مصنوعی: گریه کردن بی‌فایده است و نتیجه‌ای ندارد، مثل اینکه بخواهی با آب، انسانی را که حسرتش را می‌خوری بشویی، یا اینکه داغی که بر سر اسب افتاده، قابل درمان نیست.
هوش مصنوعی: نظام مرثیه‌خوانی بر شهیدان نباید به نام آنها صورت گیرد، زیرا بهشت برتر و عالیشان، از کمترین حکومت و سلطنت نیز بالاتر است.
هوش مصنوعی: اما از دیدگاه یک مسلمان و به خاطر نیکویی، دل مهربان بر جدایی محبوب عزیز بسوزد.
هوش مصنوعی: صبر کن تا فردا که روز قیامت و برپا شدن حساب و کتاب را خواهی دید و مردگان از قبرهای خود با زخم‌های خونین برمی‌خیزند.
هوش مصنوعی: در روز قیامت، خاک زیر پای شهیدان (بنی‌عباس) به مانند زینتی برای چشم‌ها خواهد بود و خونشان همانند گلی است که رنگ آن شبیه به گل‌های بهشتی (حوران) است.
هوش مصنوعی: اگر جسم آسیب‌دیده‌ای در خاک و خون بیفتد، اهمیتی ندارد، زیرا روح پاک در نزد خداوند رحمان، یعنی رب‌العالمین، قرار دارد و در امنیت است.
هوش مصنوعی: ای برادر، نباید به دنیا اتکا کرد و دل به آن بست، زیرا آسمان (فروغ دنیا) گاه با محبت و گاهی با دشمنی و کینه رفتار می‌کند.
هوش مصنوعی: دنیا مانند چرخشی است که بر روی زمین می‌چرخد و گویی دو سنگ آسیاب بزرگ در نهاد آن قرار دارند. در این چرخش، مردم نیز در میان روز و شب، به شکل مداوم و بی‌وقفه در حال چرخش و تغییر هستند و دل‌هایشان دچار حوادث مختلف میشود.
هوش مصنوعی: زور و قدرت شجاعت نمی‌تواند در برابر مرگ مقاومت کند، زیرا وقتی سرنوشت بوجود آید، دیگر نیروی اراده و تلاش هم تاثیری نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: در روز نبرد، تیغ هندی (سلاحی قوی) به کار نیاید، چون مردان شجاعی که منتظر مرگ پنهانی هستند، در کمین هستند. این اشاره به این دارد که حتی بهترین سلاح‌ها نیز در برابر حوادث نامشهود و اجتناب‌ناپذیر ناتوان می‌شوند.
هوش مصنوعی: تجربه در جایی بی‌فایده است که وقتی بخت به کسی پشت کند و به او حمله کند، دیگر سودی ندارد که از پیش بدان چه کارهایی کرده است.
هوش مصنوعی: کرکس‌ها به دنبال جنازهٔ دنیا هستند. ای برادر، اگر عاقل هستی، مانند سیمرغ برنشین و از مجادلات دنیا دوری کن.
هوش مصنوعی: این دنیا چه ارزش دارد که انسان برای آن در نزد خداوند نیازمند باشد، اگر او ایمان و یقین را به ما عطا کند، بهتر است که گنجینه‌اش در دست ما باشد.
هوش مصنوعی: خداوندا، ای کاش این پایه و اساس مسلمانی، در شهری امن و آرام باشد و زیر سایه‌ی پادشاهی عادل که پیشوای کشور و دین است، محفوظ بماند.
هوش مصنوعی: خسرو صاحبقران (منظور همان بهرام) که او یک یاری‌دهنده و نجات‌بخش در زمان خود است، همواره به خوبی‌هایش مشهور بوده و ویژگی‌هایش انتخابی و برجسته است.
هوش مصنوعی: مناسب بود که او - یعنی بوبکر سعد - با انسان‌های دانا و باتجربه (زبدست) صحبت کند، و تنها در خصوص مسائلی که نیاز به روشنی نظر و بصیرت دارد، این کار بهتر است که با ادب و نرمی انجام شود.
هوش مصنوعی: بنابراین در خشکی و دریا، افرادی هستند که طرفدار دولت هستند و به خاطر تو، ای جان‌آفرین، هزاران بار به تو سلام و درود می‌فرستند.
هوش مصنوعی: برای تو آرزوی روزگاری خوش و سعادت پایدار دارم. پرچمت همیشه پیروز باشد و بختت سعادتمند و اقبالت یاری‌گر تو باشد.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
فهم کن گر مؤمنی فضل امیرالمؤمنین
فضل حیدر ، شیر یزدان ، مرتضای پاکدین
فضل آن کس کز پیمبر بگذری فاضل تر اوست
فضل آن رکن مسلمانی ، امام المتّقین
فضل زین الاصفیا ، داماد فخر انبیا
[...]
ای برید شاه ایران از کجا رفتی چنین
نامه ها نزد که داری؟ بار کن! بگذار! هین
کی جدا گشتی ز شاه و چندگه بودی براه
چند گون دیدی زمان و چند پیمودی زمین
سست گشتی تو همانا کز ره دور آمدی
[...]
حاسدان بر من حسد کردند و من فردم چنین
داد مظلومان بده ای عز میر مؤمنین
شیر نر تنها بود هرجا و خوکان جفت‌جفت
ما همه جفتیم و فردست ایزد دادآفرین
حاسدم بر من همی پیشی کند، این زو خطاست
[...]
گشت گیتی چون بهشت از فر ماه فرودین
بوستان را کرد پر پیرایه های حور عین
بر بهشت بوستان مگزین بهشت آسمان
کان بهشت بر گمانست این بهشت بر یقین
ابر گوئی کرده غارت تخت بزازان هند
[...]
آفرین بر دولت محمودیان باد آفرین
کافریدش زآفرین خویشتن جان آفرین
آفرین بر دولتی کش هر زمان گوید خدا
آفرین باد آفرین بر چون تو دولت آفرین
چون نباشد آفرین ایزدی بر دولتی
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۱۱ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.