خوش است عمر دریغا که جاودانی نیست
پس اعتماد بر این پنج روز فانی نیست
درخت قد صنوبر خرام انسان را
مدام رونق نوباوهٔ جوانی نیست
گلیست خرم و خندان و تازه و خوشبوی
ولیک امید ثباتش چنان که دانی نیست
دوام پرورش اندر کنار مادر دهر
طمع مکن که در او بوی مهربانی نیست
مباش غره و غافل چو میش سر در پیش
که در طبیعت این گرگ گلهبانی نیست
چه حاجت است عیان را به استماع بیان؟
که بیوفایی دور فلک نهانی نیست
کدام باد بهاری وزید در آفاق
که باز در عقبش نکبتی خزانی نیست؟
اگر ممالک روی زمین به دست آری
بهای مهلت یک روزه زندگانی نیست
دل ای رفیق در این کاروانسرای مبند
که خانه ساختن آیین کاروانی نیست
اگر جهان همه کام است و دشمن اندر پی
به دوستی که جهان جای کامرانی نیست
چو بتپرست به صورت چنان شدی مشغول
که دیگرت خبر از لذت معانی نیست
طریق حق رو و در هر کجا که خواهی باش
که کنج خلوت صاحبدلان مکانی نیست
جهان ز دست بدادند دوستان خدای
که پایبند عنا، جز جهان ستانی نیست
نگاه دار زبان تا به دوزخت نبرد
که از زبان بتر اندر جهان زیانی نیست
عمل بیار و علم بر مکن که مردان را
رهی سلیمتر از کوی بینشانی نیست
کف نیاز به درگاه بینیاز برآر
که کار مرد خدا جز خدای خوانی نیست
مخور چو بیادبان گاو و تخم کایشان را
امید خرمن و اقبال آن جهانی نیست
مکن که حیف بود دوست بر خود آزردن
علیالخصوص مر آن دوست را که ثانی نیست
چه سود ریزش باران وعظ بر سر خلق
چو مرد را به ارادت صدف دهانی نیست
زمین به تیغ بلاغت گرفتهای سعدی
سپاس دار که جز فیض آسمانی نیست
بدین صفت که در آفاق صیت شعر تو رفت
نرفت دجله که آبش بدین روانی نیست
نه هر که دعوی زورآوری کند با ما
به سر برد، که سعادت به پهلوانی نیست
ولی به خواجهٔ عطار گو، ستایش مشک
مکن که بوی خوش از مشتری نهانی نیست


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به نکوهش گذرای عمر و طبیعت ناپایدار جهان میپردازد و آدمی را از غفلت نسبت به فانی بودن زندگی برحذر میسازد. او تأکید میکند که اعتماد بر عمر کوتاه و دنیای مادی بیهوده است و باید از این فرصت اندک به درستی بهره برد. سعدی انسانها را به دوری از غرور و غفلت دعوت میکند و میگوید که دوستی و محبت واقعی در این دنیا کمیاب است. او همچنین به پیروی از حقیقت و دوری از زباندرمانی بیمحتوا تأکید میکند و در نهایت یادآور میشود که تنها خداوند بینیاز است و باید درورتفیق و صداقت به او روی آورد.
هوش مصنوعی: زندگی لذتبخش است، اما افسوس که دائمی نیست؛ بنابراین نباید به این پنج روز کوتاه و گذرا امید بست و به آن اعتماد کرد.
هوش مصنوعی: قد درخت صنوبر نماد زیبایی و جوانی است، اما این زیبایی و شادابی دائمی نیست و انسان همیشه نمیتواند از طراوت و شادابی جوانی برخوردار باشد.
هوش مصنوعی: گل خوشبو و شاداب است، اما نباید انتظار داشته باشی که این شادابی و طراوت برای همیشه باقی بماند.
هوش مصنوعی: انتظار نداشته باش که مادرت زمان طولانی تو را در کنار خود نگهدارد، چون در طبیعت دنیا، مهر و محبت واقعی وجود ندارد.
هوش مصنوعی: فریب خورده و غافل نباش مانند میش که سرش را در پیش خود دارد، زیرا در این طبیعت، گرگی وجود ندارد که از او مراقبت کند.
هوش مصنوعی: نیازی نیست که چیز واضحی را بشنویم یا توضیحش را بشنویم، چون ناپایداری و بیوفایی گردش روزگار به اندازهای مشخص و آشکار است که نیازی به پنهانکاری ندارد.
هوش مصنوعی: چنین بادی در دنیا وزیده که پس از آن، تباهی و بدبختی نمیآید؟ در واقع، هیچ چیزی در این دنیا نیست که از زوال و آسیب مصون باشد.
هوش مصنوعی: اگر تمام زمینها را هم به دست بیاوری، ارزشی ندارد چون بهای یک روز زندگی قابل خریدن نیست.
هوش مصنوعی: ای دوست، دل خود را در این مسافرخانه (دنیا) نبند، زیرا خانهسازی و داشتن زندگی ثابت در اینجا مناسب زندگی مسافران نیست.
هوش مصنوعی: اگرچه در این دنیا همه چیز میتواند به انسان لذت ببخشد، اما با وجود دشمنیها و خصومتها، جایی برای دوستی و آرامش وجود ندارد. در واقع، این دنیا برای خوشبختی و کامیابی مناسب نیست.
هوش مصنوعی: چون مانند بتپرستان به ظواهر و شکلها مشغول شدی، دیگر از لذتها و معانی عمیق خبری نداری.
هوش مصنوعی: به راه حق برو و در هر جایی که میخواهی زندگی کن؛ زیرا در خودی و در تنهایی افراد آگاه و حقیقتجو، جای خاصی وجود ندارد.
هوش مصنوعی: دوستان خدا دنیا را رها کردند، زیرا کسی که به دنیا وابسته شود، جز برداشت دنیا چیزی در دست ندارد.
هوش مصنوعی: زبانت را کنترل کن تا تو را به جهنم نرساند، زیرا هیچچیز در این دنیا از زبان بدتر و زیانبارتر نیست.
هوش مصنوعی: عمل نیکو انجام بده و به علم و دانش خود نمیبال، چون مردان بزرگ تنها در عمل صالح و رفتار صحیح میتوانند راهی مطمئن و درست پیدا کنند و هیچ نشانهای از راه درست در دنیای بینشانی وجود ندارد.
هوش مصنوعی: دست نیازی به سوی خداوند بینیاز دراز کن، چراکه کار کسی که به خدا معتقد است، جز توسل به او نیست.
هوش مصنوعی: به مانند بیادبان، منتظر پاداش و بهرهای از کارهای خود نباش، زیرا امید به ثمر و خوشبختی در آن جهان، از این راه میسر نیست.
هوش مصنوعی: خودت را به خاطر دوستی آزار نده، چه این کار نادرست و ناپسند است، بهویژه اگر آن دوست یگانه باشد و مانندش وجود نداشته باشد.
هوش مصنوعی: باران وعظ و نصیحت، فایدهای ندارد، اگر مردان را ارادت و فهمی برای پذیرش آن نباشد و مانند صدفی که بسته است، بیفایده بمانند.
هوش مصنوعی: سعدی، تو با نثر شیوا و بیان دلنشین خود، زمین را به سلاح بلاغت تسخیر کردهای، بنابراین شکرگزار باش که چنین فیض الهی جز از آسمان نازل نشده است.
هوش مصنوعی: به این ویژگی که شهرت شعر تو در جهان گسترش یافته است، نه دجله (رودی در عراق) که آبش با این روانی و جاری بودن شباهت دارد، نرفته است.
هوش مصنوعی: تنها کسی نمیتواند با ما ارتباط برقرار کند که ادعای قدرت و زور دارد، زیرا خوشبختی و موفقیت در واقع به داشتن زور و شجاعت مرتبط نیست.
هوش مصنوعی: به عطار بگو که کار نیکو را ستایش نکند، چون عطر خوش مشک هیچوقت از خود مشک نیست بلکه از مشتری (بازار) به دست میآید.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
# در متن فروغی «زیانی» ذکر شده، اما اینجا «زبانی» خوانده شده.
# «مکانی» به صورت و معنای «یک مکان خاص» خوانده شده اما احتمالاً حالت توصیفی داشته باشد به معنای «از جنس مکانی».
مرا که هیچ نصیبی ز شادمانی نیست
بسی تفاوتم از مرگ و زندگانی نیست
بروزگار جوانی اگر ترا رنگیست
مرا بجز سیبی رنگی از جوانی نیست
ز من فلک عوض عشوه عمر می خواهد
[...]
اگر بمُرد عَدو، جایِ شادمانی نیست
که زندگانیِ ما نیز جاودانی نیست
اگرچه یار مرا هیچ مهربانی نیست
ورا چو من به جهان هیچ بنده جانی نیست
فدای جان عزیزش هزار جان و جهان
مرا مودّت و عشق رخش نهانی نیست
یقین که در دل تو نیست مهربانی نیز
[...]
بقای عمر در این خاکدان فانی نیست
جهان پر از غم و امید شادمانی نیست
گل مراد از این آب و گل چه میجوئی
که در ریاض جهان بوی کامرانی نیست
برای صحبت یاران مهربان کریم
[...]
کدام زخم که بر من ز دلستانی نیست
کدام خاک کش از خون ما نشانی نیست
بخوشدلی نه که خاموشم از تو چون صورت
هزار غم ز تو دارم مرا زبانی نیست
مراست جانی و خواهم به پات افشاندن
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.