اینک آن جویی که چرخ سبز را گردان کند
اینک آن رویی که ماه و زهره را حیران کند
اینک آن چوگان سلطانی که در میدان روح
هر یکی گو را به وحدت سالک میدان کند
اینک آن نوحی که لوح معرفت کشتی اوست
هر که در کشتیش ناید غرقه طوفان کند
هر که از وی خرقه پوشد برکشد خرقه فلک
هر که از وی لقمه یابد حکمتش لقمان کند
نیست ترتیب زمستان و بهارت با شهی
بر من این دم را کند دی بر تو تابستان کند
خار و گل پیشش یکی آمد که او از نوک خار
بر یکی کس خار و بر دیگر کسی بستان کند
هر که در آبی گریزد ز امر او آتش شود
هر که در آتش شود از بهر او ریحان کند
من بر این برهان بگویم زانک آن برهان من
گر همه شبههست او آن شبهه را برهان کند
چه نگری در دیو مردم این نگر کو دم به دم
آدمی را دیو سازد دیو را انسان کند
اینک آن خضری که میر آب حیوان گشته بود
زنده را بخشد بقا و مرده را حیوان کند
گرچه نامش فلسفی خود علت اولی نهد
علت آن فلسفی را از کرم درمان کند
گوهر آیینهٔ کلست با او دم مزن
کو از این دم بشکند چون بشکند تاوان کند
دم مزن با آینه تا با تو او همدم بود
گر تو با او دم زنی او روی خود پنهان کند
کفر و ایمان تو و غیر تو در فرمان اوست
سر مکش از وی که چشمش غارت ایمان کند
هر که نادان ساخت خود را پیش او دانا شود
ور بر او دانش فروشد غیرتش نادان کند
دام نان آمد تو را این دانش تقلید و ظن
صورت عین الیقین را علم القرآن کند
پس ز نومیدی بود کان کور بر درها رود
داروی دیده نجوید جمله ذکر نان کند
این سخن آبیست از دریای بیپایان عشق
تا جهان را آب بخشد جسمها را جان کند
هر که چون ماهی نباشد جوید او پایان آب
هر که او ماهی بود کی فکرت پایان کند
گر به فقر و صدق پیش آیی به راه عاشقان
شمس تبریزی تو را هم صحبت مردان کند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این غزل، مولانا به وصف شخصیتی میپردازد که همهچیز را دگرگون میکند و بر تمامی موجودات تأثیر مینهد. او به عنوان منبع معرفت و حیات معرفی میشود که میتواند انسان را از دیو به انسان تبدیل کند و در دریای عشق به زندگی بخشد. همچنین، هر کسی که به او نزدیک شود، به دانایی و خلوص میرسد و بالتبع، عواطف و دانشش را متعالی میسازد. در نهایت، شاعر به شمس تبریزی اشاره دارد و نشان میدهد که ارتباط با او، انسان را به جمع عاشقان و مردان واقعی پیوند میزند.
هوش مصنوعی: اینک آن جوی آبِ معنوی که چرخ سبز (زمین) را به حرکت درآورد و همچنین آن چهرهای که ماه و زهره (سیارهها) را مجذوب و به حیرت میاندازد.
هوش مصنوعی: اینک آن میدانی که چوگان سلطانی، یعنی نمادی از قدرت، در آن به کار میرود و توجه هر یک از سالکین را به سوی وحدت جذب میکند. به این معنا که هر کس در این میدان قرار گیرد، به درک یگانگی رهنمون میشود.
هوش مصنوعی: اینک نوح، پیامبر که کشتیاش لوح معرفت است و هر کسی که به این کشتی نپیوندد، در طوفان گرفتار خواهد شد.
هوش مصنوعی: هر کسی که از این نوح (مولانا) خرقهای بپوشد (یعنی به درونش راه یابد)، آسمان را در نوردد و برکشد. هر که از او لقمهای به دست آورد، حکمتش چون لقمان (لقمان حکیم) میشود.
هوش مصنوعی: ترتیب فصلها یعنی زمستان و بهار برای من به هم ریخته است؛ زیرا این لحظه (دم) حالت خاصی برای من دارد و در عوض بر تو (ای محبوب) تابستان را به ارمغان میآورد.
هوش مصنوعی: خار و گل در برابر او به یکسان دیده میشوند، ولی او بر کسی که به او توجه دارد، میخارد و بر دیگری که لایق نیست، گل و نعمت میبخشد.
هوش مصنوعی: هر کسی که از فرمان او به آب پناه ببرد، دچار آتش میشود و هر کسی که در آتش قرار گیرد به خاطر او به زینت و زیبایی مانند گل و ریحان دست مییابد.
هوش مصنوعی: من میگویم که دلیل من بر این موضوع این است که او، حتی اگر همه چیز به نظر شک و تردید بیاید، میتواند آن شک و تردید را به دلیل و برهان تبدیل کند.
هوش مصنوعی: به دیوانگی و پلیدیهای انسانها توجه نکن، زیرا بهطور مداوم هر آدمی میتواند به شیطان تبدیل شود، ولی در عین حال، شیطان هم میتواند به انسان تبدیل شود.
هوش مصنوعی: این خضر، که نگهبان آب حیات و زندگی است، به موجودات زنده زندگی میبخشد و به مردگان هم حیات میدهد. خضر در فرهنگ اسلامی به عنوان شخصیتی جاودانه و بخشنده شناخته میشود.
هوش مصنوعی: هرچند نام او «فلسفی» است و به عنوان نخستین علت معرفی میشود، اما از آنجا که او به خاطر لطف و بخشش خود، میتواند علت فلسفی را درمان کند.
هوش مصنوعی: آیینهٔ وجود تو، همچون یک گوهر ارزشمند است و نباید با باندن به آن، این ارزش را از بین ببری. اگر بخواهی با او صحبت کنی، ممکن است این ارتباط باعث شود که آن ارزش از بین برود و تو مجبور به پرداخت قیمت آن شوی.
هوش مصنوعی: با آینه صحبت نکن و دم نزن، زیرا اگر با تو همکلام شود، او روی خود را میپوشاند. اگر تو با او صحبت کنی، او از تو پنهان خواهد شد.
هوش مصنوعی: کفر و ایمان تو و دیگران در اختیار اوست، پس از او روی برگردان نکن زیرا او میتواند ایمان تو را از بین ببرد.
هوش مصنوعی: هر کسی که خود را نادان فرض کند، در برابر او عالمانه میشود. اما اگر کسی به او دانش بفروشد و خود را با او برابر بداند، در واقع نادان میشود و از فهم حقیقی بازمیماند.
هوش مصنوعی: آگاهی و دانش تقلیدی، مانند دام نان، تو را به خود جذب میکند و تصورات نادرست از حقایق را بهجای علم حقیقی به تو میدهد، در حالی که دانش واقعی باید از قرآن و حقیقت باشد.
هوش مصنوعی: پس از ناامیدی، مثل فردی که به خاطر کوریاش به درها میرود، نباید داروی بینایی را فراموش کند و فقط به ذکر نیازهای مادی بپردازد؛ بلکه باید به جستجوی راههای معنوی و واقعی برود.
هوش مصنوعی: این جمله از عمق عشق به عنوان منبعی بینهایت تشبیه شده که میتواند به تمام جهان حیات بدهد و به جسمها روح و زندگی ببخشد.
هوش مصنوعی: هرکسی که مانند ماهی نگران و شاداب نباشد، در جستجوی پایان آب است؛ اما کسی که مانند ماهی است، هرگز به فکر پایان نمیافتد.
اگر با نیاز و صداقت در راه عاشقان قدم نهی و پیش روی شمس تبریزی تو را در شمار مصاحبان مردان خدا قرار می دهد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
باد نوروزی همی آرایش بستان کند
تا نگارش چون نگارستان چینستان کند
مرزها را هر زمان پیراهن از مینا دهد
شاخها را هر زمان پیرایه از مرجان کند
ابر پنداری که با باد بهاری دشمن است
[...]
ماه من جَزع مرا بر زر عقیق افشانکند
چون به زیر لعل مروارید را پنهان کند
سازد از زلف و زَنَخ هر ساعتی چوگان و گوی
تا دل و پشت مرا چون گوی و چون چوگان کند
چون بتابد زلف او بر عارضشگویی همی
[...]
میل را بر تخته چون گاه رقم گردان کند
تیر گردون را به صنعت عاجز و حیران کند
از مجسم گر بترسد خصمش اندر ساعتی
طول و عرض و سمت آن از نقطهای برهان کند
جذر و کعبی را که نگشاد ایچ کس از بستگی
[...]
ای فلک قدری که هر شب رای رو شنت
دیدبانان افق را دیده ها حیران کند
آفرینش چون قلم سر بر خط فرمان نهد
چون دبیر خاص نامت بر سر فرمان کند
جاهت ار گیرد حضیض ماه را در اهتمام
[...]
هم لبان میفروشت باده را ارزان کند
هم دو چشم شوخ مستت رطل را گردان کند
هم جهان را نور بخشد آفتاب روی تو
زهر را تریاق سازد کفر را ایمان کند
هر که را در چشم آرد چشم او روشن شود
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.