در جهان گر بازجویی نیست بیسودا سری
لیک این سودا غریب آمد به عالم نادری
جمله سوداها بر این فن عاقبت حسرت خورند
ز آنک صد پر دارد این و نیست آنها را پری
پیش باغش باغ عالم نقش گرمابهست و بس
نی در او میوه بقایی نی در او شاخ تری
آن ز سحری تر نماید چون بگیری شاخ او
میبرد شاخش تو را با خواجه قارون تا ثری
صورت او چون عصا و باطن او اژدها
چون نهای موسی مرو بر اژدهای قاهری
کف موسی کو که تا گردد عصا آن اژدها
گردن آن اژدها را گیرد او چون لمتری
گر کشیده میشوی آن سو ز جذب اژدهاست
ز آنک او بس گرسنهست و تو مر او را چون خوری
جذب او چون آتشی آمد درافکن خود در آب
دفع هر ضدی به ضدی دفع ناری کوثری
چون تو در بلخی روان شو سوی بغداد ای پدر
تا به هر دم دورتر باشی ز مرو و از هری
تو مری باشی و چاکر اندر این حضرت به است
ای افندی هین مگو این را مری و آن را مری
ور فسردی در تکبر آفتابی را بجو
در گداز هر فسرده شمس باشد ماهری
آفتاب حشر را ماند گدازد هر جماد
از زمین و آسمان و کوه و سنگ و گوهری
تا بداند اهل محشر کاین همه یخ بوده است
عقل جزوی ننگ مانده بر سر یخ چون خری
ای خر لرزان شده بر روی یخ در زیر بار
پوز بردارد به بالا خر که یا رب آخری
شمس تبریزی چو عقل جزو را یاری دهد
بال و پر یابد خر او برپرد چون جعفری



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مولانا در این غزل سودای عشق الهی را از همهٔ سوداهای دنیوی برتر میداند و دنیا را باغی نقاشیشده و اژدهایی در جامهٔ عصا معرفی میکند که جز با دست موسی رام نمیشود. او به رها شدن از کشش آتشین دنیا، رفتن به سوی مقصد حقیقی و دوری از ادعای سروری فرامیخواند. در پایان، خورشید شمس تبریزی را مانند آفتاب رستاخیز میداند که یخِ تکبر را آب میکند و به عقل جزئی، که مانند خری بر یخ درمانده است، بال پرواز میدهد.
هوش مصنوعی: اگر در جهان بگردی، هیچ سری را بیسودا و شوری نمییابی؛ اما این سودای عشق الهی که من دارم، در جهان غریب و کمیاب است.
هوش مصنوعی: همهٔ سوداهای دیگر در برابر این هنر سرانجام حسرت میخورند، زیرا این سودا صد بال برای پرواز دارد و آنها هیچ بالی ندارند.
هوش مصنوعی: در برابر باغ این عشق، باغ دنیا فقط نقاشی دیوار گرمابه است؛ نه میوهای پایدار دارد و نه شاخهای تازه.
هوش مصنوعی: باغ دنیا با جادو تازه و شاداب جلوه میکند، اما وقتی به شاخهاش دست بزنی، تو را همراه قارون به اعماق زمین فرومیبرد.
هوش مصنوعی: ظاهر دنیا مانند عصاست و باطنش اژدها؛ تو که موسی نیستی، به سوی این اژدهای چیره و نیرومند مرو.
هوش مصنوعی: کجاست دست موسی تا آن اژدها دوباره عصا شود و او مانند پهلوانی تنومند گردن اژدها را بگیرد؟
هوش مصنوعی: اگر به سوی دنیا کشیده میشوی، از کشش این اژدهاست؛ چون او بسیار گرسنه است و تو خوراک او هستی.
هوش مصنوعی: کشش دنیا مانند آتش است، پس خود را در آب بینداز؛ هر ضدی را با ضدش دفع میکنند و آتش را آب کوثر خاموش میکند.
هوش مصنوعی: ای پدر، اکنون که در بلخ هستی، رو به بغداد حرکت کن تا هر لحظه از مرو و هرات دورتر شوی؛ یعنی رو به مقصد حقیقی کن و از منزلهای پیشین دور شو.
هوش مصنوعی: تو میخواهی سرور باشی، اما در این درگاه بنده و چاکر بودن بهتر است؛ ای آقا، هشدار که مگو این سرور است و آن سرور.
هوش مصنوعی: اگر در تکبر یخ بسته و افسرده شدهای، خورشیدی بجو؛ زیرا خورشید (شمس) در آب کردن هر یخزدهای استاد است.
هوش مصنوعی: این خورشید به خورشید روز رستاخیز میماند که هر جسم سختی را، از زمین و آسمان و کوه و سنگ و گوهر، آب میکند.
هوش مصنوعی: تا اهل محشر بفهمند که همهٔ اینها یخ بوده است، و عقل جزئی مانند خری شرمسار بر روی یخ درمانده است.
هوش مصنوعی: ای خری که زیر بار بر روی یخ میلرزی؛ خر پوزهاش را به آسمان بلند میکند و میگوید: خدایا، آخوری و پناهی برسان.
هوش مصنوعی: هنگامی که شمس تبریزی عقل جزئی را یاری کند، خرِ این عقل بال و پر پیدا میکند و مانند جعفر طیار پرواز میکند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
ای جهان را دیدن تو فال مشتری
کیست آن کو نیست فال مشتری را مشتری
گر ز عنبر بر سمن عمدا تو افکندی زره
آن زره که کاشته است از غالیه بر ششتری
آهوی بزمی تو با کبر پلنگانت چکار
[...]
ای شکسته تیره شب بر روی ، روشن مشتری
تیره شب بر روی روشن مشتری در ششتری
از شکر بر نقره داری دانۀ یاقوت سرخ
وز شبه بر عاج داری حلقۀ انگشتری
زلف مشکین تو پنداری که آزر بر نگاشت
[...]
ای شکنج زلف جانان بر پرند ششتری
سایبان آفتابی یا نقاب مشتری
توده توده مشک داری ریخته بر پرنیان
حلقه حلقه زلف داری بافته بر ششتری
گاه بر گلنار تازه شاخهای سنبلی
[...]
ای به رخسار و به عارض آفتاب و مشتری
آفتاب و مشتری را من به جانم مشتری
داری از سنبل نهاده سلسله بر آفتاب
داری از عنبر کشیده دایره بر مشتری
از سر زلف سیه با حلقههای سنبلی
[...]
ای پدیدار آمده همچون پری با دلبری
هر که دید او مر ترا با طبع شد از دل بری
آفتاب معنی از سایت بر آید در جهان
زان که از هر معنیی چون آفتاب خاوری
زهره مزهر بر تو سازد کز عطارد حاصلی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.