گنجور

رباعی شمارهٔ ۵۱

 
خیام نیشابوری
خیام » رباعیات
 

هر سبزه که برکنار جویی رسته است

گویی ز لب فرشته‌خویی رسته است

پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی

کان سبزه ز خاک لاله رویی رسته است

 

🖰 با دو بار کلیک روی واژه‌ها یا انتخاب متن و کلیک روی آنها می‌توانید آنها را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

🖐 حذف شماره‌ها | وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی) | 🔍 شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

گلهای رنگارنگ » شمارهٔ ۵۳۶ » (همایون) (۱۹:۰۴ - ۱۹:۴۲) ترانه سرا: خیام نیشابوری خواننده ترانه: عهدیه آهنگساز: جواد معروفی تنظیم آهنگ: جواد معروفی مطلع شعر ترانه: هر سبزه که بر کنار جویی رسته است

🎜 معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است ...

تصاویر مرتبط در گنجینهٔ گنجور

نسخهٔ چاپی و مصور رباعیات خیام - تصحیح فروغی، تصاویر محمد تجویدی، خط جواد شریفی - امیرکبیر - ۱۳۵۴ » تصویر 35 هر سبزه که بر کنار جویی ... - خوشنویسی دیجیتال کاوه اخوین

📷 پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی، 📖 راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 شما حاشیه بگذارید ...

محسن در ‫۱۰ سال و ۱۲ ماه قبل، جمعه ۲ مهر ۱۳۸۹، ساعت ۲۲:۲۴ نوشته:

بیت دوم رو به این صورت من شنیده بودم:
زنهار که پا بر سر سبزه تا بخواری ننهی ....
و به نظر این طور صحیح تر میاد.
---
پاسخ: اشتباه می‌کنید، نقل شما از نظر وزنی به طور واضح مشکل دارد.

 

محمد در ‫۸ سال و ۱۲ ماه قبل، پنج شنبه ۶ مهر ۱۳۹۱، ساعت ۰۰:۳۷ نوشته:

«تا» در این جا به معنی همان «زنهار» و «مبادا» می‌باشد و همان طور که در پاسخ آمده، ضبط اصلی این شعر به همین صورت است که در سایت آمده.
یعنی مبادا بر سرسبزه به خواری پا نهی، چرا که ...

 

رضا در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دو شنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۲، ساعت ۱۹:۰۸ نوشته:

در این بیت /تا/ به معنی زنهار میباشد و آوردن زنهار حشو به حساب می آید و از شیخ خیام چنین خطایی بعید است

 

مهدی زهرائی در ‫۶ سال قبل، پنج شنبه ۱۹ شهریور ۱۳۹۴، ساعت ۱۱:۱۵ نوشته:

لطفا به وزن شعر توجه داشته باشید. اضافه کردن واژه ی زنهار، وزن را بهم می زند.
بنده اینجور در ذهنم بود:
تا بر سر سبزه پا بخواری ننهی
کان سبزه ز خاک لاله رویی رسته ست
اگر کسی نسخه ی مصحح چاپی در دسترس دارد لطفا بررسی کند.
ممنون

 

سراینده تازه کار در ‫۵ سال قبل، دو شنبه ۲۵ مرداد ۱۳۹۵، ساعت ۰۶:۲۴ نوشته:

من آخرین مصرع رو اینگونه شنیده بودم:
کان جایگه چشم نگاری بودست

 

سروش در ‫۵ سال قبل، یک شنبه ۳۱ مرداد ۱۳۹۵، ساعت ۱۵:۱۴ نوشته:

هان بر سر سبزه پا به خواری ننهی

 

سارا در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، چهار شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۵، ساعت ۰۱:۴۰ نوشته:

درست نوشته شده در کتاب ادبیات من هم همین نوشته شده

 

لبانیان در ‫۴ سال و ۵ ماه قبل، دو شنبه ۲۳ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۰۱:۵۳ نوشته:

با درود فراوان
این رباعی زیبا را مرحومه قمرالملوک وزیری در مایه افشاری أجرا نمودند که استاد ناصر تقوایی در سکانسی به یاد ماندنی در سریال جاودانه دایی جان ناپلئون نیز به زیبایی و درستی از این اثر ماندگار استفاده نموده اند.

 

روفیا در ‫۴ سال و ۵ ماه قبل، دو شنبه ۱۴ فروردین ۱۳۹۶، ساعت ۱۷:۰۱ نوشته:

یکی از المان های حاضر در اشعار خیام احترام و ارج نهادن به موجودات خصوصا عناصریست که مستقیما با خاک در ارتباط هستند.
احترام به سبزه، کوزه شکسته، گرد و خاک...
چیزی که ما ایرانیان چندیست ادب مقام آن را به فراموشی سپرده ایم!
بر فراز مزرعه ای که در روزهای نوروز در آن مشغول کار بودم درخت جنگلی ای که بومی منطقه سوادکوه است با نام «ولیک» هر سال با شکوفه های سپید بسیار چونان عروس می درخشید، در غیابم کارگر محلی تنها به دلیل اینکه درخت زیبا بر سر راهش بود و برای دور زدنش ناگزیر بود چند قدم اضافه بردارد با چند ضربه تبر آن را از میان برداشت، هنگامی که از او پرسیدم چرا این موجود جاندار زیبا را از میان برداشتی به راحتی گفت :
درخت هرزی بود، خودرو بود!
گفتم ناراحت شدم، گفت یکی از جنگل برایت می آورم!!
خیال می کرد من از جایگاه مالکیت سخن می گویم. گفتم آخر مگر تو درختی دیگر از جنگل بیاوری این درخت که نابودش کردی زنده خواهد شد؟!
کاش ما در صحرای سوزانی به دام می افتادیم تا میدانستیم یک درخت بومی خودرو چه قدر و منزلتی دارد!
یا حتی یک علف آبدار...
پندش ده و گو که نرم نرمک می‌بیز
مغز سر کیقباد و چشم پرویز

 

Sousan Fatai در ‫۲ سال و ۴ ماه قبل، پنج شنبه ۲۹ فروردین ۱۳۹۸، ساعت ۰۱:۱۶ نوشته:

هان! بر سَرِ سبزه پا به خواری ننهی

 

بهرام مشهور در ‫۲ سال قبل، سه شنبه ۲۲ مرداد ۱۳۹۸، ساعت ۲۳:۳۶ نوشته:

شعری را که گنجور نوشته اصل و درست است منتها دوستان باید دقت بیشتری بکنند . این یکی از موارد نادر در صنعت شعر پارسی است که از یک کلمه (پا) شاعر فاکتور گرفته ! در واقع خیام می بایستی از نظر دستور زبان درمصرع سوم بنویسد : پا پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی - که پای اول فعل امر است : پا - خور - بین - رو که برای تکمیل این افعال امر یک حرف اضافه ب یا به به ابتدای آن می افزایند ولی بدون این حرف اضافه نیز فعل درست است . پا یعنی بپا یعنی مواظب باش معنی این مصرع این است : بپا که پا بر سر سبزه به بی احترامی (خواری) نگذاری - چرا که این سبزه از خاک لاله رویی رسته است .

 

حسین در ‫۱ سال و ۱۰ ماه قبل، جمعه ۱۹ مهر ۱۳۹۸، ساعت ۱۱:۵۱ نوشته:

با درود.
با توجه به گفته های آقای محمدعلی طاهری...
آن بر سر سبزه پا به خواری ننهی

 

الهه صادقلو در ‫۷ ماه قبل، دو شنبه ۶ بهمن ۱۳۹۹، ساعت ۰۹:۵۴ نوشته:

 

"سبزه"


هر سبزه که بر کنارِ جویی رُسته است
گویی زِ لبِ فرشته خویی رُسته است


پا بر سَرِ سبزه  تا به خواری نَنِهی
کان سبزه زِ خاکِ لاله رویی رُسته است


- رُسته: روییده
- گویی: انگار، مانند اینکه
- فرشته خو: پاک سرشت، پاک نهاد
- تا: مبادا
- پا به خواری نَنِهی: با بی توجهی رویِ آن راه نروی
- کان: که آن
- لاله رو: لاله رخ، کسی که رویی زیبا و شاداب همچون گُلِ لاله دارد


برداشت آزاد :


هر سبزه یِ شادابی که در کنار جویباری می بینی؛ انگار که از لب و دهان مردمِ پاک سرشتی روئیده است! مردمِ پاک نهادی که زمانی نه چندان دور زندگی می کرده و اکنون خاکِ لبِ جویباری شده است. ای تو! مبادا با بی توجهی و بدون اندیشه بر رویِ سبزها راه روی؛ شاید آن سبزه از خاکِ لاله رخی که زمانی زیبا و شاداب بوده، روئیده باشد!


خیز و در کاسه یِ زر آبِ طربناک انداز
پیشتر زآنکه شود کاسه یِ سر خاک انداز


عاقبت منزلِ ما وادیِ خاموشان است
حالیا غُلغُله در گنبدِ افلاک انداز


چشمِ آلوده نظر از رخِ جانان دور است
بر رخِ او  نظر از آینه یِ پاک انداز


دیوان حافظ » غزل 264


- خیز: برخیز، دست به کار شو
- کاسه یِ زر: جام طلائی
- آبِ طربناک: باده، اندیشه هایِ نیک و شادی آور
- انداز: بریز، پُر کن
- کاسه یِ سر: جمجمه
- خاک انداز: به چاله ای جهت جمع آوری آشغال و خاکروبه نیز گفته می شود
- وادیِ خاموشان: سرزمینِ مردگان، گورستان
- غُلغُله: بانگِ شادی، منشا خوبی، کار نیکی که باعث راحتی و شادی دیگران شود
- گنبدِ افلاک: آسمان، روزگار
- چشمِ آلوده نظر: چشمِ ناپاک
- رخِ جانان: نشانه هایِ خداوند، الطاف و موهبت های الهی
- آینه یِ پاک: چشم و دلِ پاک

 

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور ثبت نام کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.