جام می تا خط بغداد ده ای یار مرا
باز هم در خط بغداد فکن بار مرا
باجگه دیدم و طیار وز آراستگی
عیش چون باج شد و کار چو طیار مرا
رخت کاول ز در مصطبه برداشتیم
هم بدان منزلِ برداشت فرود آر مرا
سفر کعبه به صد جهد برآوردم و رفت
سفر کوی مغان است دگر بار مرا
پیش من لاف ز شونیزیه شو نیز مزن
دست من گیر و به خاتونیه بسپار مرا
گوییام حج تو هفتاد و دو حج بود امسال
اینچنین سفته مکن تعبیه در بار مرا
گوییام کعبه ز بالای سرت کرد طواف
این چنین بیهده پندار مپندار مرا
من در کعبه زدم کعبه مرا در نگذاشت
چون ندانم زدن آن در ندهد بار مرا
دامن کعبه گرفتم دم من در نگرفت
در نگیرد چو نبیند دم کردار مرا
مغکده دید که من رد شده کعبه شدم
کرد لابه که ز من مگذر و مگذار مرا
شیر مردان در کعبه مرا نپذیرند
که سگان در دیرند خریدار مرا
سوخته بید منم زنگ زدای می خام
ساقی میکده به داند مقدار مرا
حجرالاسود نقد همگان را محک است
کم عیارم من از آن کرد محکخوار مرا
زین سپس خال بتان بس حجرالاسود من
زمزم آنک خم و کعبه در خمار مرا
خانقه جای تو و خانهٔ می جای من است
پیر سجاده تو را داده و زنار مرا
باریا دین به بهشتت نبرد وز سر صدق
برهاندهم زنار من از نار مرا
نیست در زهد ریائیت به جو سنگ نیاز
واندر این فسق نیازیست به خروار مرا
اندران شیوه که هستی تو، تو را یار بسی است
و اندرین تو که منم، نیست کسی یار مرا
مِی خوری به که رَوی طاعت بیدرد کنی
اندکی درد بِه از طاعت بسیار مرا
لاله می خورد که از پوست برون رفت تو نیز
لاله خوردم کن و از پوست برون آر مرا
گِل به بیل تو ندارم من و گلگون قدحی
میخورم تا ز گل گور دمد خار مرا
میخورم مِیْ که مرا دایه بر این ناف زده است
نبرد سرزنش تو ز سر کار مرا
چند تهدید سر و تیغ دهی کاش بُدی
دست در گردن تیغ تو حلیوار مرا
از تو منت نپذیرم که ملکوار چو شمع
تخت زرین نهی اندر صف احرار مرا
منتی دارم اگر بر سر نطعم چو چراغ
بنشانی خوش و آنگه بکُشی زار مرا
کس به عیار فرستادی و گفتی که به سِرّ
خون بریزد به سر خنجر خونخوار مرا
وز پی آنکه ز سِرّ تو خبردار شوم
کس فرستاد به سرّ اندر عیار مرا
تیغ عیار چه باید ز پی کشتن من
هم تو کُش کز تو نیاید به دل آزار مرا
تو نکوتر کُشی ایرا تو سبک دستتری
خیز بِرْهان ز گراندستیِ اغیار مرا
کافر و مست همی خوانی خاقانی را
کس مبیناد چو تو مؤمن هشیار مرا



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به توصیف حال و روز خود میپردازد و در فضایی عاشقانه و عرفانی، از ناملایمات زندگی و دلتنگیهایش میگوید. او از سفرهای خود به مکه و کعبه و عدم پذیرش خود در آنجا سخن میگوید و در عین حال به میکده و عشق به میپردازد. شاعر در بین افکار فلسفی و الهیاتی، به رویکرد خود در برابر زهد و ریاکاری انتقاد میکند و نشان میدهد که در مقام یک عارف، با دلتنگیهایش دست و پنجه نرم میکند. در نهایت، او به شدت از عشق و مینوشی صحبت میکند و به نوعی آزادی و رهایی از قید و بندهای دینی و اجتماعی را طلب میکند.
هوش مصنوعی: ای محبوب، جام می را به من بده تا از آن بنوشم، چرا که من همچنان در بغداد هستم و میخواهم باز هم بار سنگین غم و درد خود را در همان جا بگذارم.
هوش مصنوعی: در جایی دیدم که پرندگانی خوشظاهر خواسته بودند از خوشی و لذت زندگی مالی به دست آورند، اما هنگامی که کار به آنجا رسید، آن خوشبختی نیز به مالی که باید پرداخت شود، تبدیل شد.
هوش مصنوعی: به خاطر آمدن و رفتن از خانهای معین، لوازم و بار را برداشتهایم و میخواهیم دوباره به همان مکان برگردیم.
هوش مصنوعی: در پی سفر به کعبه و تلاش بسیار برای رسیدن به آنجا بودم، اما اکنون نیت کردم که دوباره به سمت کوی مغان بروم.
هوش مصنوعی: نمیخواهم دربارهٔ شونیزیه (دریای زیبا) سخن بگویم یا خودم را بزرگ کنم، بلکه باید دست من را بگیری و به خاتونیه (جایی خاص یا شهر) بسپاری.
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که حج تو به اندازهٔ هفتاد و دو بار حج دیگر ارزشمند بوده است. اینگونه در مورد من و حالتم بدبین نباش و بر من سخت نگیر.
هوش مصنوعی: به نظر میرسد کعبه، در عظمت و مقامش، به دور من میچرخد و این تصور را ایجاد میکند که برای من اهمیت خاصی دارد، اما تو اینطور فکر نکن و این خیال را نداشته باش.
هوش مصنوعی: من در کعبه خواستم وارد شوم، اما کعبه مرا راه نداد. نمیدانم چرا، زیرا این سکونت نمیتواند بار گناهانم را تحمل کند.
هوش مصنوعی: من به دامن کعبه چنگ زدم، اما دعای من به اجابت نرسید. چون کردار و عمل من را نمیبیند، دعا و درخواست من از او هم پذیرفته نمیشود.
هوش مصنوعی: مغکده، که معبد زرتشتیهاست، شاهد بود که من از کعبه عبور کردهام و به سمت آن آمدهام؛ لذا از من خواهش کرد که از او بگذرم و اجازه ندهد که به من آسیبی برسد.
هوش مصنوعی: در کعبه، که نماد پاکی و دیانت است، مردان بزرگ و دلیر من را قبول نمیکنند؛ چرا که مانند سگان در دیر (معبد) هستند که تنها به دنیای مادی و هوسپرستی میپردازند و ارزش من را درک نمیکنند.
هوش مصنوعی: من از شراب میکده که نمیداند مقدار من، سوخته و بیحال شدهام، مثل چوب بید که در آتش میسوزد.
هوش مصنوعی: حجرالاسود (سنگ سیاه موجود در کعبه) معیاری برای سنجش ارزش و اعتبار مردم است. من که ارزش کمی دارم، از آن سنگ در حالتی استفاده شدهام که مرا بیارزش میداند.
هوش مصنوعی: اکنون بعد از این، زیبایی خال معشوقان برای من مانند سنگ سیاه (حجرالاسود) است و آب زمزم که در کعبهست، مانند خم شرابی است که در وضعیت مستی من قرار دارد.
هوش مصنوعی: پیر یا مرشد تو، مکان مقدس و خانقه را به تو داده است، در حالی که خانهٔ شراب و مینوشی به من تعلق دارد و من هنوز در قید و بند دنیا هستم.
هوش مصنوعی: ایمان و دین من به بهشت نخواهد برد، و من از روی صداقت و راستگویی زنار (نشان بیزاری از دین) را از آتش جهنم نجات میدهم.
هوش مصنوعی: زهد و ریاکاری تو به اندازهای بیارزش است که به یک دانه سنگ هم نیاز ندارد و در این فساد و گناه، نیازی به انبوهی از خروارها هم برای من وجود ندارد.
هوش مصنوعی: در شیوهای که تو زندگی میکنی، دوستان و یاران زیادی داری، اما در وضعیتی که من هستم، هیچکس یار و همراه من نیست.
هوش مصنوعی: اگر شراب بنوشی و از عبادت و بندگی دور شوی، این بهتر است که کمدرد باشی تا اینکه به عبادت بسیار مشغول باشی و در عذاب و رنج قرار داشته باشی.
هوش مصنوعی: لاله (گل سرخ) از آن جهت میخورد که از غم و درد بیرون بیاید و تو نیز به من کمک کن تا از غم و غصهام خارج شوم و آزاد شوم.
در نیلِ تو گِل نریختهام و باده گلگون از آن رو میخورم که از خاک گورم خار برویَد (به استناد زیرنویس نسخه علی عبدالرسولی، در مصرع نخست بیت 21، «گِل به نیل» از آن رو به کار برده شده که در گذشته نیل فروشان در نیل گِل میریختند تا وزن آن افزایش یابد).).
هوش مصنوعی: من شراب مینوشم که دایهام (پرستارم) این را به من داده و میخواهد از من مراقبت کند، بنابراین حرفها و سرزنشهای تو برای من تأثیری ندارد.
هوش مصنوعی: هر چند که با سر و تیغ (شمشیر) تهدید میکنی، ای کاش که دستم در گردن شمشیر تو میبود؛ زیرا در این صورت، زخم آن به مراتب زیباتر از سرزنشهای تو بود.
هوش مصنوعی: من از تو هیچ احسان و لطفی نمیپذیرم، زیرا تو مانند پادشاه که شمعی را روی تخت زرین برپا میکنی، فقط نام مرا در میان آزادگان قرار میدهی.
هوش مصنوعی: اگر بر من منت داشته باشی و به مانند چراغی بر سر نطعم بنشانی، خوشحال میشوم و سپس مرا به طرز زاری خواهی کشت.
هوش مصنوعی: شخصی را به دنبال من فرستادی و به او گفتی که خون مرا با خنجر تند و کشنده بریزد.
هوش مصنوعی: برای آنکه از راز و اسرار تو مطلع شوم، هیچکس به سراغ عیار (دزد) من نفرستاد.
هوش مصنوعی: تیغ شخص عیار (باسل) چه لزومی دارد که برای کشتن من به کار رود، هم تو مرا بکش که از تو هیچ آزار و آسیب به دل من نمیآید.
هوش مصنوعی: ای تو که از من بهتر و هنرمندتری، نیازی به کشتن من نیست؛ در این عالم، تو با ناز و سبکبالی خود، از بزرگان و دشمنان من فاصله بگیر و مرا از آزار آنها نجات بده.
هوش مصنوعی: کافر و مست (ناآگاه) تو مرا میخوانی، اما هیچکس به اندازه تو (که مؤمن و هشیار به نظر میرسی) نمیتواند مرا در حالتهای واقعیام بشناسد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
کس فرستاد به سر اندر عیار مرا
که «مکن یاد به شعر اندر بسیار مرا»
وین فژه پیر ز بهر تو مرا خوار گرفت
برهاناد ازو ایزد جبار مرا
ماهرویا ز غم عشق نگه دار مرا
مگذر از بیعت دیرینه و مگذار مرا
به محالی و خطائی که تو را هست خیال
خط مکش بر من و بیهوده میازار مرا
چند گویی که به یکبار زبونگیر شدی
[...]
به خرابات گرو شد سر و دستار مرا
طلبم کن ز خرابات و به دست آر مرا
بفغانند مغان از من و از زاری من
شاید از پیر مغان هم ندهد بار مرا
ساخت اندر دل ما یار خراباتی جای
[...]
مگذر ای یار و درین واقعه مگذار مرا
چون شدم صید تو برگیر و نگهدار مرا
اگرم زار کشی میکش و بیزار مشو
زاریم بین و ازین بیش میازار مرا
چون در افتاده ام از پای و ندارم سر خویش
[...]
بغم عشق گلی کرد گرفتار مرا
در عجب آتشی انداخت بیکبار مرا
گاه در جلوه درآورد قد رعنا را
گاه بنمود خم طره طرار مرا
گاه سویم نظر از نرگس شهلا افکند
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۹ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.