واعظ خر است و انجمن وعظ خرگله
گر خر رود به خرگله نتوان ز خر گله
از صوت طفل خرد تواجد کند بلی
راه سماع خر بود آواز زنگله
آسودگی مجوی ز واعظ که خلق را
جز درد سر نمی دهد از بانگ و مشغله
روشن نشد ز پرتو گفتار او ولی
کی کرم شبچراغ کند کار مشعله
شیخ خمیده پشت که آرد به چله روی
از بهر صید عام کمان می کند چله
فرض است عشق و هر چه بجز عشق نافله ست
تا چند ترک فرض کنی بهر نافله
جامی رساند سلسله خود به اهل فقر
لیکن به هیچ جا نرسد کس به سلسله



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل هجوی تند بر واعظان و شیخان ریاکار است. شاعر واعظ را خر و مجلسش را گلهٔ خران میخواند، وجد ساختگی و هیاهوی بیحاصل او را ریشخند میکند و چلهنشینی شیخ را دامی برای شکار مردم عامی میداند. در پایان، عشق را تنها واجب حقیقی میشمارد و میگوید حتی پیوستن به سلسلهٔ درویشان، بیعشق، کسی را به مقصد نمیرساند.
هوش مصنوعی: واعظ مانند خر نادان است و مجلس وعظ او گلهٔ خران است. اگر خری به گلهٔ خران برود، نمیتوان از آن خر شکایت کرد. شاعر با «خرگله» (گلهٔ خر) و «خر گله» (شکایت از خر) بازی لفظی کرده است.
هوش مصنوعی: واعظ از شنیدن صدای کودکی خردسال به وجد ساختگی میافتد. آری، موسیقی و سماعِ خر همان صدای زنگولهای است که به گردنش میبندند. یعنی وجد او از چیزهای پیشپاافتاده است و ارزشی ندارد.
هوش مصنوعی: از واعظ آرامش نخواه، زیرا او با فریاد و هیاهویش جز سردرد چیزی به مردم نمیدهد.
هوش مصنوعی: هیچ دلی از نور سخن او روشن نشد، و چگونه ممکن است کرم شبتاب کار مشعل را بکند. یعنی روشنایی سخن او ناچیز است و راه را نشان نمیدهد.
هوش مصنوعی: شیخ گوژپشتی که به چلهنشینی روی میآورد، در حقیقت برای شکار مردم عامی، پشت خمیدهاش را کمان میکند و چلهنشینی را زه آن. شاعر با دو معنای «چله» (چهل روز خلوت و زه کمان) ریاکاری او را نشان میدهد.
هوش مصنوعی: عشق واجب است و هر چیز دیگری جز عشق عبادتی مستحب و افزون است. تا کی واجب را به خاطر مستحب رها میکنی؟
هوش مصنوعی: جامی رشتهٔ طریقت خود را به درویشان و اهل فقر پیوند داده است، اما کسی تنها با داشتن نسب طریقتی و سلسله به جایی نمیرسد و رسیدن به حقیقت به عشق و حال بسته است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای عمر خویش کرده به بیهودگی یله
خشنود بندگان و خداوند با گله
ای خویشتن به جامهٔ نیکو فریفته
وندر زیان همیشه تو را بانگ و مشغله
زان جامه یاد کن که بپوشی به روز مرگ
[...]
ای نیزه تو گوی و دل دشمن انگله
خصم تو روبهست و حسام تو بنگله
با خوی تو نه مشک بکار و نه غالیه
با روی تو نه شمع بکار و نه مشعله
شیرین حدیث شاهی و شیرین مناظره
[...]
ای در دعای جان تو اجرام یک زبان
وی در هوای مهر تو خورشید یک دله
در ظلمت حوادث عقل از برای خلق
افروخته ز رای تو صد گونه مشعله
از کوی آرزو بدر خانۀ کرم
[...]
دارم ز جورت ایصنم عنبرین کله
صد گونه در صمیم سویدای دل گله
شایسته نیست از تو که با آنچنان جمال
با مات هست بسته طریق مجامله
شایسته نیست از تو که با آنچنان جمال
[...]
ای رهروان بادیه پیمای چرخ را
رکن بساط مجلس اعلات مرحله
قدر ترا که دانه و دام از معالیست
طاوس گلشن فلک افتاده در تله
خیاط چرخ ساخته از جرم ماه و مهر
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.