ای مهین خواجه در وزارت تو
خلق یک سر خوشند و من غمگین
دومه افزون بود که ننهادم
سر بیفکر و غصه بر بالین
بیتالاحزان شدهست خانه من
بس درین خانه مردمند غمین
من غنی بودم و نمود مرا
سفر اصفهان چنین مسکین
خسرو و اصفهان نکو دیدم
خسرو ار آن اگر صفاهان این
آفرین بر روان شیرویه
باد بر دخمه شکر نفرین
در شگفتم که چون برفت از دست
آن همه زیب و زیور و آذین
چون بر این روزگار خود نگرم
دودم از دل رود به چرخ برین
پیش از اینم زمانه فرخ بود
ای خوشا آن زمانه پیشین
همه اسباب عیشم آماده
خانه عالی و صحن خانه گزین
خاطرم خرم از کتاب و قلم
منظرم تازه از گل و نسرین
فرشها داشتم همه زر تار
مبلها داشتم همه زرین
نرد و شطرنجم از صنایع هند
قلم و کاغذ از بدایع چین
میزها خوب و پردهها مرغوب
حوضم از سنگ و آینه سنگین
دف و نی بیحساب در تالار
خم می بیعدد به شیب زمین
ارگ و بربط گذشته از آحاد
تار و دنبک رسیده تا عشرین
جامههای دیم خز و سنجاب
جامهای میام همه سیمین
اسبها در طویلهام بسته
همه را پایبند و رشمه و زین
در قشنگی کتابخانه من
شده همچون نگارخانه چین
هر کجا اهل دانش و ادراک
شده در بزم بنده صدرنشین
طبخ مازندرانی و رشتی
سفرهام را نموده عطرآگین
نان و انگور سفرهام به صفا
قرص خورشید و خوشه پروین
چشم از خواب ناز نگشودم
جز به روی بتی چو حورالعین
الغرض داشتم بساطی خوش
شسته و رفته در خور تحسین
سفر اصفهان چو پیش آمد
به خزان شد حواله فروردین
همه بر باد رفت و من ماندم
با گلیمی به زیر سقف گلین
هر سحر وامخواه بر در من
به تقاضای وام کرده کمین
از در خانه پا برون ننهم
تا نکو ننگرم یسار و یمین
خادم مهوشی که پیشم بود
پیش با صد تجمل و تمکین
مهربان، دلنواز، آقادوست
خوشزبان، خندهرو، گشادهجبین
به تقاضا نکرده لب را باز
کردی از بوسه کام من شیرین
حالیا هر سحر به جای دو زلف
پیشم افکنده بر دو ابرو چین
من ز وصلش ز بیزری بیزار
میکند فقر مرد را عنین
هر سحر زر طلب کند از من
من ز خجلت فکنده سر به زمین
گویم ای شوخ غم مخور چندان
لابم ای ماه بد مکن چندین
خواجه چون شرح حال من شنود
زود تکلیف من کند تعیین
حال ای خواجه مبارکفال
مهرخوِ پاکدلِ مبارکدین
ای ترا روی و خوی هر دو نکو
ای ترا قول و عهد هر دو متین
من بسی دیدهام بزرگان را
کردهام خدمت کهین و مهین
تو چنانی که بعد سیصد قرن
به تو ناید در این زمانه قرین
همّتی کن که باز برگردد
مر مرا آن تعیش دیرین
وان چنان کن که بعد از این دیگر
نشوم جز به منّت تو رهین
هم مخواه آن که بهر یک خدمت
ببرم صد تعنت و تهجین
گه دهم زحمت فلانالملک
گه کشم منت فلانالدین
چند گویم ادیب را که بیا
شرح حالم به خواجه کن تبیین
چند گویم عماد کاری کن
چند خوانم به گوش خر یاسین
خواستی قطعه تقاضایی
گفتم این قطعه همچو دُر ثمین
بر نگردم به خانه تا ندهی
دستخط حکومت قزوین
تو هم ای خواجه از خر شیطان
مهربانی کن و بیا به زمین
تا گذشته است و بگذرد ناچار
بس شهور و سنین به خلق زمین
روزگار بقای عمر تو باد
آنچه باقی است از شهور و سنین



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قطعه به سفر خود به اصفهان و تغییرات ناگوار زندگیاش پس از آن میپردازد. او از خوشیها و تجملاتی که پیش از سفر داشته، یاد میکند و حالا در غم و اندوه به سر میبرد. زبان حال او را غم و فقر در بر گرفته و هر روز به دنبال وام و مساعدت است. شاعر از خواجهای با محبت و نیکوخو میخواهد که به حال او نظر کند و از او درخواست یاری دارد تا به روزگار خوش گذشتهاش برگردد. او در نهایت به یادآوری اهمیت روزگار و گذشت زمان میپردازد و از خواجه میخواهد که بر او توجه و مهر ورزد.
هوش مصنوعی: ای وزیر بزرگ، در دورهٔ وزارت تو همهٔ مردم شادند و تنها من غمگینم.
هوش مصنوعی: بیش از دو ماه است که حتی یک شب بیفکر و غصه سر بر بالین نگذاشتهام.
هوش مصنوعی: خانهٔ من مانند غمخانهٔ یعقوب شده است، چون اهل این خانه همه غمگیناند.
هوش مصنوعی: من ثروتمند بودم و سفر اصفهان مرا اینچنین فقیر و درمانده کرد.
هوش مصنوعی: خسرو و اصفهان را همانند یافتم؛ آن یکی خسرو را گرفتار کرد و این یکی مرا. اشاره است به دلبستگی خسروپرویز به شکر اصفهانی که شاعر سرگذشت خود را به آن مانند میکند.
هوش مصنوعی: آفرین بر روان شیرویه، کشندهٔ خسرو، و نفرین بر گور شکر اصفهانی. شاعر از سر طنز و دلخوری از اصفهان، به شکر اصفهانی هم نفرین میفرستد.
هوش مصنوعی: در شگفتم که آن همه زینت و آرایش و تجمل چگونه از دستم رفت.
هوش مصنوعی: وقتی به روزگار کنونی خود نگاه میکنم، آه دلم چون دود به آسمان بلند میرود.
هوش مصنوعی: پیش از این روزگارم خوش و مبارک بود؛ خوشا آن روزگار گذشته.
هوش مصنوعی: همهٔ وسایل خوشیام فراهم بود؛ خانهای عالی با حیاطی برگزیده داشتم.
هوش مصنوعی: دلم با کتاب و قلم شاد بود و چشماندازم با گل و نسرین تازه و باطراوت بود.
هوش مصنوعی: فرشهایی زربافت و مبلهایی طلایی داشتم.
هوش مصنوعی: تختهنرد و شطرنجم از ساختههای هند و قلم و کاغذم از کالاهای نفیس چین بود.
هوش مصنوعی: میزهایم خوب و پردههایم پسندیده بود، حوضی از سنگ و آینههایی سنگین و گرانبها داشتم.
هوش مصنوعی: در تالارم دف و نی بیشمار بود و خمهای شراب بیحساب در زیرزمین چیده بودم.
هوش مصنوعی: ارگ و بربطم از چند عدد گذشته بود و شمار تار و تنبکم به بیست رسیده بود.
هوش مصنوعی: جامههایم از خز و پوست سنجاب و جامهای شرابم همه نقرهای بود.
هوش مصنوعی: در اصطبلم اسبها بسته بودند و همه پایبند و افسار و زین داشتند.
هوش مصنوعی: کتابخانهام در زیبایی مانند نگارخانهٔ چین شده بود.
هوش مصنوعی: هر جا اهل دانش و فهمی بود، در مجلس من بر صدر مینشست.
هوش مصنوعی: غذاهای مازندرانی و رشتی سفرهام را خوشبو کرده بود.
هوش مصنوعی: نان سفرهام در پاکی و درخشش چون قرص خورشید و خوشهٔ انگورش چون خوشهٔ ستارگان پروین بود.
هوش مصنوعی: از خواب خوش بیدار نمیشدم مگر با دیدن روی زیبارویی مانند حوریان بهشت.
هوش مصنوعی: خلاصه زندگیای خوش و آراسته و تمیز داشتم که سزاوار ستایش بود.
هوش مصنوعی: وقتی سفر اصفهان پیش آمد، بهار زندگیام به پاییز بدل شد.
هوش مصنوعی: همهچیز بر باد رفت و من با گلیمی کهنه زیر سقفی گلی ماندم.
هوش مصنوعی: هر روز صبح طلبکار پشت در خانهام کمین کرده است تا وامش را از من بخواهد.
هوش مصنوعی: از ترس طلبکاران پا از خانه بیرون نمیگذارم، مگر آنکه اول خوب چپ و راست را نگاه کنم.
هوش مصنوعی: خدمتکار ماهرویی که نزد من بود، پیشتر با آراستگی و وقار بسیار رفتار میکرد.
هوش مصنوعی: او مهربان و دلجو و دوستدار ارباب بود، خوشسخن و خندان و گشادهرو.
هوش مصنوعی: بیآنکه چیزی از او بخواهم، با بوسه کام مرا شیرین میکرد.
هوش مصنوعی: اما اکنون هر صبح به جای آنکه زلفش را پیش من بیفشاند، ابروهایش را در هم میکشد و اخم میکند.
هوش مصنوعی: من از بیپولی از وصال او هم بیزار شدهام، زیرا فقر مرد را ناتوان میکند.
هوش مصنوعی: هر صبح از من پول میخواهد و من از شرمندگی سرم را پایین میاندازم.
هوش مصنوعی: به او میگویم: ای شوخ، اینقدر غصه نخور؛ و التماس میکنم که ای ماه، اینهمه بدخلقی نکن.
هوش مصنوعی: به او دلداری میدهم که وقتی خواجه شرح حال مرا بشنود، زود تکلیف مرا روشن میکند.
هوش مصنوعی: حال ای خواجهٔ خوشیُمن، ای مهربان و پاکدل و نیکآیین، به تو روی میآورم.
هوش مصنوعی: ای کسی که هم چهره و هم خلقت نیکوست و هم سخن و هم پیمانت استوار است.
هوش مصنوعی: من بزرگان بسیاری دیدهام و به کوچک و بزرگ خدمت کردهام.
هوش مصنوعی: تو چنان بیمانندی که تا سیصد قرن دیگر هم در این روزگار همتایی برایت پیدا نمیشود.
هوش مصنوعی: همتی کن تا آن زندگی آسوده و مرفه گذشته به من بازگردد.
هوش مصنوعی: و چنان کن که از این پس جز مدیون لطف تو، زیر بار منت هیچکس دیگر نباشم.
هوش مصنوعی: و روا مدار که برای گرفتن یک کار و منصب، صد طعنه و خواری تحمل کنم.
هوش مصنوعی: که گاه مزاحم فلان صاحبلقبِ «الملک» شوم و گاه منت فلان صاحبلقبِ «الدین» را بکشم.
هوش مصنوعی: تا کی به ادیب بگویم که بیا و وضع مرا برای خواجه شرح بده؟
هوش مصنوعی: تا کی به عماد بگویم کاری بکن؟ این کار مثل یاسین خواندن به گوش خر بیهوده است.
هوش مصنوعی: تو از من شعری در درخواست خواسته بودی و من این قطعه را که مانند مروارید گرانبهاست سرودم.
هوش مصنوعی: تا حکم حکومت قزوین را با دستخط خودت به من ندهی، به خانه بازنمیگردم.
هوش مصنوعی: تو هم ای خواجه، لطف کن و از لجاجت و غرور دست بردار و کوتاه بیا.
هوش مصنوعی: تا وقتی ماهها و سالهای بسیاری بر مردم زمین گذشته است و ناگزیر خواهد گذشت،
هوش مصنوعی: هرچه از ماهها و سالهای روزگار باقی مانده است، صرف درازی عمر تو باد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
بهمه شهر بود ازو آذین
در بریشم چو کرم پیله زمین
باغبان! زیر سرو بن منشین
نه کجا سرو نیست نیست زمین
نه همه سایه زیر سرو بود
زیر شاخ سمن شو و بنشین
باغ تو پر درخت سایه ورست
[...]
مجلس است این مگر بهشت برین
که بنای بهشت است بر این
پیکر بومش از بدایع روم
نقش دیوارش از صنایع چین
این ز دلها همی زداید زنگ
[...]
قدحی نوش کرد شاه زمین
شاه محمود سیف دولت و دین
تا که نفس چو آب او شد پاک
شد متین شخص او چو کوه متین
نز پی علتی و رنجی خورد
[...]
ای جمال ترا کمال قرین
طوق طوع تو بر شهور و سنین
از یمین تو ملک برده یسار
به یسار تو دهر خورده یمین
هر کجا حزم تو فرود آید
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.