گنجور

حاشیه‌ها

رسته در ‫۱۵ سال و ۲ ماه قبل، جمعه ۲۶ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۰۴:۵۴ دربارهٔ رودکی » مثنوی‌ها » ابیات به جا مانده از کلیله و دمنه و سندبادنامه » بخش ۳۹:

برای نهمار معنی های مختلفی گزارش شده است. بهتر است به لعت نامه ی دهخدا مراجعه کنید که شاهد مثال های متعددی از شاعران مختلف از رودکی و فردوسی ... تا کمال الدین اسماعیل آورده است. در این بیت رودکی به نظر می رسد نهمار به معنی عجیب باشد، معنی بی شمار برای گنبدی درست در
نمی آید.
العت نامه پیوند به وبگاه بیرونی
رودکی بیت دیگری دارد که در آن لغت آمار یه معنی شماره را به کار برده است
رودکی » مثنوی‌ها » ابیات به جا مانده از کلیله و دمنه و سندبادنامه » بخش ۳۴/
نگهی گنجور مشک آمار کرد
تا مر او را زآن نهان بیدار کرد.

مهدی جهادی در ‫۱۵ سال و ۲ ماه قبل، جمعه ۲۶ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۰۰:۲۰ دربارهٔ اوحدی مراغه‌ای » دیوان اشعار » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۴ - وله فی‌الطامات:

سلام این شعر بهیچ وجه از طامات نبوده بلکه ازنصایح است

مهدی جهادی در ‫۱۵ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۲۵ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۲۳:۵۶ دربارهٔ محتشم کاشانی » دیوان اشعار » ترکیب‌بندها » شمارهٔ ۱ : باز این چه شورش است که در خلق عالم است:

باسلام وتشکر مجدد در بند 7 بیت 2(موجی به جنبش آمدو برخاست کوه کوه -ابری به بارش آمد و بگریست زار زار) ضحیح است
ودر بیت6 بی عماری (و) محمل صحیح است
دربند 8 بیت 1 شور ونشور (و) واهمه صحیح است ودر بیت 4 همین بند (ز)یاد رفت صحیح است
ودر بیت 7(آژ) اودرست است
در بند 11جای مصرع 2 با4 عوض شده است.
---
پاسخ: با تشکر، در مورد بیت 7 بند 8 متوجه اشکال نشدم. موارد دیگر به غیر از خط آخر تصحیح شدند و از جمله «به باد» مطابق پیشنهاد شما با «ز یاد» جایگزین شد. اما در مورد بند 11 صورت حاضر ارتباط بیشتری بین مصرعهای مجاور را به ذهن متبادر می‌کند و تصور می‌کنم مشکل در تفاوت نسخه‌هاست و اشتباهی رخ نداده.

محمدجلالی در ‫۱۵ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۲۵ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۲۳:۳۲ دربارهٔ رودکی » مثنوی‌ها » ابیات به جا مانده از کلیله و دمنه و سندبادنامه » بخش ۳۹:

نهمار از کلمه امار مشتق شده است و امار به معنی شمار است و نه که به ابتدای ان اضافه شده به معنای بی شمار و بی حد و اندازه میشود

مهدی جهادی در ‫۱۵ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۲۵ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۲۳:۳۰ دربارهٔ محتشم کاشانی » دیوان اشعار » ترکیب‌بندها » شمارهٔ ۱ : باز این چه شورش است که در خلق عالم است:

باسلام و تشکر فراوان از زحمتی که در پاسداشت شعر فارسی میکشیداینجانب دیوان محتشم را دیده ام در بند 4 بیت 4 (پس آتشی ..)صحیح است کما اینکه در بیت بعد میفرماید:وانگه...
وبهمین منوال بیت 7 هم با پس شروع میشود.
2-بیت آخر بند 5 (هست ازخیال....تا بی ملال)منسوب به امیرالمومنین علیه السلام است چون محتشم تاآنجا پیش رفته که میخواهد بفرماید خداوند هم عزادار امام حسین است کما اینکه قبلش سرود :یکباره جامه در خم گردون به نیل زد یعنی حضرت عیسی هم لباس نیلی (تیره) پوشید اما نمیداند چگونه مطلب را بیان کندکه شب خواب می بیند وبر اساس نقل این بیت توسط حضرت علی (ع) به اوالهام میشود .والله العالم
---
پاسخ: با تشکر، مطابق تحقیقتان در بیت مورد اشاره «بس» را با «پس» جایگزین کردیم.

komeil در ‫۱۵ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۲۵ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۲۳:۰۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱:

bit aval mesra dovom dorost ast
---
پاسخ: اگر جمله‌تا سؤالیست باید عرض شو که بله، مطابق متن چاپی تصحیح قزوینی-غنی است.

رحیل در ‫۱۵ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۲۵ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۲۲:۵۶ دربارهٔ پروین اعتصامی » دیوان اشعار » مثنویات، تمثیلات و مقطعات » شمارهٔ ۱۶۶ - این قطعه را برای سنگ مزار خودم سروده‌ام:

در فرد چهارم، مصرع دوم- تصور می کنم بهتر آن باشد که نوشته شود:
دل بی دوست دل غمگین است
چرا که "دلی بی دوست... " نکره می شود. در حالی که اینجا "ل" با کسره خوانده میشود که اضافت است....
---
پاسخ: با تشکر، مصرع یاد شده حداقل به سیاق فارسی ایران مشکلی از لحاظ دستوری ندارد و اتفاقاً این مصرع به همین صورت ضرب‌المثل است.

سارا در ‫۱۵ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۲۵ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۱۶:۳۹ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۵۴:

دریافت شخصی من از این شعر به دو صورت است.اول: خیام در این شعر به فانی بودن انسان و این که هیچ کس(حتی فاضل و ادیب) از این قاعده مستثنی نیست اشاره کرده.
دوم : ناتوانی انسان در کشف واقعیت .( این ناتوانی در همه وجود دارد حتی در انسان هایی که به فضل و ادب احاطه دارند )

شهاب در ‫۱۵ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۲۵ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۱۶:۳۵ دربارهٔ محتشم کاشانی » دیوان اشعار » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۴۸ - تجدید مطلع:

سلام
باید به در بیت پنجم به جای "همین یگانه خداوند اعلم است علم" باشه ----> "همین یگانه خداوند علیم است اعلم"
دمتون گرم
---
پاسخ: پیشنهادتان مشکل وزنی دارد.

سارا در ‫۱۵ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۲۵ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۱۶:۲۶ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۴۹:

حسرت حاصل از گذرا بودن زندگی .

سارا در ‫۱۵ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۲۵ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۱۶:۱۹ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۶۶:

در این شعر دم غنیمت شمری وجود دارد .( بنا بر دسته بندی رباعیات خیام توسط صادق هدایت مضمون این شعر "دم را دریابیم" است .)
این غنیمت شمردن عمر یا دم از حسرتی است که از علم بر گذرا بودن زندگی حاصل می شود .

حیران در ‫۱۵ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۱۶:۲۸ دربارهٔ نظامی » خمسه » خسرو و شیرین » بخش ۱۳ - عذر انگیزی در نظم کتاب:

فرو ماند از سخت چون نقش بر سنگ
با سلام سخن درست هست
---
پاسخ: با تشکر، تصحیح شد.

سوفیا در ‫۱۵ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۱۲:۵۱ دربارهٔ محتشم کاشانی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۵:

بیت ششم، مصراع اول به نظر می رسد باید اینگونه باشد: چون محال است که آید ز تو جز بدمهری
---
پاسخ: پیشنهادتان صحیح به نظر می‌رسد، لطفاً دوستان با نسخ چاپی مقایسه کنند، صحیحش را اطلاع دهند.

امیرپاشا در ‫۱۵ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۰۴:۴۶ دربارهٔ سعدی » گلستان » باب اول در سیرت پادشاهان » حکایتِ شمارهٔ ۲۷:

به نظر می رسد بیت زیر قبل از بیت آخر جای داشته باشد:
یا وفا خود نبود در عالم یا مگر کس در این زمانه نکرد
---
پاسخ: با تشکر، اضافه شد.

بهروز در ‫۱۵ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۳ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۱۸:۵۶ دربارهٔ سعدی » گلستان » باب دوم در اخلاق درویشان » حکایت شمارهٔ ۱۰:

به نظرم میرسد که مصرع اوّل بیت سوّم:
گهی بر طارم اعلی نشینیم
درست تراست.
---
پاسخ: با تشکر، ضمن اصلاح ابیات جا افتاده نیز اضافه شد.

ناشناس در ‫۱۵ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۳ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۱۶:۰۶ دربارهٔ قاآنی » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۹۰ - و له ایضاً مدحه:

به نظر می آید حرف اول بیت 44(م) و حرف اول بیت 46 (ت) باشد
---
پاسخ: با تشکر، تصحیح شد.

رسته در ‫۱۵ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۳ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۰۷:۱۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲:

ای فروغ ماه حسن از روی رخشان شما.
پرسیده‌اند که کدامیک درست است: ماه حسن؟ یا حسن ماه؟
در نسخه های علامه قزوینی و افشار٬ماه حسن٬ آمده است ، در نسخه ی کتابخانه ی ایاصوفیه در ترکیه که به سال 812 تا 817 هجری قمری کتابت شده و نسخه ی موزه ی ملی دهلی که به سال 824 قمری کتابت شده هم چنین است ولی در تمام چاپ های تصحیح شده ی دیوان حافظ، تا آنجا که بنده می‌دانم ٬ حسن ماه٬ آمده است.
آیا این‌ اختلاف‌ها از روی تصادف و اتفاق است؟
به نظر بنده این گرایش به تصحیح متن از روی قواعد ادبی است. حسنِ ماه رابطه ی صفت و موصوفی دارد و در سنت ادبی امروزی ایرانی ملموس و مقبول است در حالی که ترکیب ( ماهِ حسن) تا اندازه‌ای سوءهاضم آور است، تا آنجا که باید دوباره و سه باره بیت را بخوانی تا خیال آن را در ذهن خود جا بیندازی و آخر سر هم با شک و شبه از آن بگذری و یا نگذری.
ولی اگر از منظر دیگری به قضیه بنگریم موضوع را می‌توان روشن‌تر کرد. دیوان حافظ متی از ادبیات ایران است . ولی این فقط بخشی از واقعیت است. واقعیت این است که این دیوان نه تنها متن ادبی فارسی دری است بلکه سندی مغانی است. سنت مغان در ایران زمین را می‌توان تا شش هزار و هفت هزار سال پی‌گیری کرد.
یکی از سنت‌های مغان در ایران زمین دیدن موجودی بوده است که نام های مختلف از آن نقل شده است:
به دیوان شمس نگاه کنید
مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۴۷/
دی منجم گفت دیدم طالعی داری تو سعد
گفتم آری، لیک از ماه روز افزون خویش
مه چه باشد با مه من، کز جمال و طالعش
نحس اکبر سعد اکبر گشت در گردون خویش
در دیوان شمس و مثنوی معنوی می‌توان توصیف های فراوانی از ماه درون به دست آورد. همین موضوع را می‌توان در آثار عارفان مغانی دیگر به فراوانی به دست آورد. سنایی و عطار و نظامی توصیف های روشنی از آن به دست داده اند.
به دیوان حافظ نگاه کنید:
حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۰۶/
گفتا برون شدی به تماشای ماه نو
از ماه ابروان منت شرم باد، رو
کل غزل را به دقت بخوانید تا وصف ماه درون به دستتان بیاید.
حافظ دیدار های تکان دهنده ای از این ماه درون به دست داده است . ماهی که از خورشید هم پر فروغ تر است:
حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۲۰/
خورشید خاوری کند از رشک جامه چاک
گر ماه مهر پرور من در قبا رود
حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۴۶/
فروغ ماه می‌دیدم ز بام قصر او روشن
که رو از شرم آن خورشید در دیوار می‌آورد

نتیجه آنکه : ادیبانی که مطابق قواعد ادبی، صفت و موصوف، تشبیه، استعاره، مجاز ... متن را تصحیح کرده‌اند گفته‌اند ٬ حسن ماه٬ . که اغلب چنین است. ولی دانشمندانی مثل علامه قزوینی به متن قدیم وفادار مانده اند.
آنچه حافظ می‌دیده است صفتی از ماه آسمان نبوده است، تشبهی از ماه آسمان به دست نداده است بلکه ٬ ماه حسن٬‌ در نظر او از خورشید روشن‌تر بوده است. عارفان مغانی ماه درون و یا ماه حسن را به صورت موجودی باالذات می نگرند در حالی که ادیبان آن را با صفت و اوصاف در خیال تصویر می کنند. اختلاف از اینجا است.

هومن در ‫۱۵ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۳ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۰۱:۵۵ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۳۸:

استاد شجریان در آلبوم رندان مست بیت سوم را میخوانند: خاصه آن را که در ازل بوده است...
لطفا چک بفرمایید
---
پاسخ: با تصحیح فروغی مقایسه شد، متن صحیح است.

هومن در ‫۱۵ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۳ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۰۱:۵۴ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۳۸:

استاد شجریان در آلبوم رندان مست هم بیت دوم را به صورت وان که را دیده در "جمال" تو رفت می خوانند. لطفا با منابع موثق چک بفرمایید.
---
پاسخ: با تصحیح فروغی مقایسه شد، متن صحیح است.

کیانوش در ‫۱۵ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۲۲ آذر ۱۳۸۹، ساعت ۲۳:۴۴ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » آغاز کتاب » بخش ۳ - گفتار اَندر آفرینشِ عالم:

با درود. به نظر می آید که مصرع نخست بیت دهم باید چنین نوشته شود: ابر ده و دو هفت کدخدای
---
پاسخ: اگر منظورتان جدانویسی بوده، جدا نوشتیم، اما اگر مقصودتان حذف «شد» است اشتباه می‌کنید، مشکل وزنی دارد.

۱
۵۵۴۷
۵۵۴۸
۵۵۴۹
۵۵۵۰
۵۵۵۱
۵۷۲۳