داغیم چون سپند، مپرس از بیان ما
در سرمه بال میزند امشب فغان ما
عرضِ کمال ما عرقآلود خجلت است
ابر است اگر بلند شود آسمان ما
ما را چو شمع بابِ گداز آفریدهاند
یعنی ز مغز نرمتر است استخوان ما
شبنمصفت ز بسکه سبکبار میرویم
بوی گل است، ناقهکش کاروان ما
چون شعله، سر به عالم بالا نهادهایم
خاشاک وهم نیست حریف عنان ما
شوخی، نگاه ما نفروشد چو آینه
عمریست تخته است ز حیرت، دکان ما
پرواز ناله نیز به جایی نمیرسد
از بس بلند ساختهاند آشیان ما
رنگ شکسته آینهٔ بیخودی بس است
یارب! زبان ما نشود ترجمان ما
جز داغ نیست مائدهٔ دستگاه عشق
آتش خورَد کسی که شود میهمان ما
با آنکه ما اسیرِ کمند حوادثیم
عنقاست بینشان به سراغ نشان ما
کو خامشی که شانهکش مدعا شود؟
آشفته است طرهٔ وضع بیان ما
پیداست راز سینهٔ ما بیدل از زبان
یک پارهٔ دل است زبان در دهان ما



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: بیدل در این غزل حال عاشقی سوخته، فروتن و بیخود را با تصویرهای اسپند، شمع، شبنم، شعله و آینه وصف میکند. او بارها از ناتوانی زبان در بیان حال سخن میگوید و خاموشی و رنگ پریده را گویاتر از گفتار میداند. در بیت پایانی اما میپذیرد که زبانش پارهای از دل است و راز سینه را آشکار میکند.
هوش مصنوعی: مانند اسپندِ روی آتش سوخته و داغدیدهایم؛ از گفتار ما چیزی نپرس. امشب فریاد ما در سرمه پر میزند، یعنی نالهمان خاموش و بیصداست، چون سرمه صدا را میگیرد.
هوش مصنوعی: هرگاه کمال خود را نشان میدهیم، از شرم عرق میکنیم. اگر آسمان ما هم بالا رود، چیزی جز ابر نیست؛ یعنی بلندیِ ما نیز از شرم خیس و نمناک است.
هوش مصنوعی: ما را مانند شمع شایستهٔ ذوب شدن آفریدهاند؛ چنان نرم و گدازپذیریم که استخوان ما از مغز استخوان نیز نرمتر است.
هوش مصنوعی: مانند شبنم چنان سبکبار میرویم که ساربانِ کاروان ما بوی گل است؛ یعنی کاروان ما چنان لطیف است که بویی آن را میبرد.
هوش مصنوعی: مانند شعله رو به عالم بالا داریم و خار و خاشاک پندار نمیتواند جلوی حرکت ما را بگیرد.
هوش مصنوعی: نگاه ما مانند آینه ناز و جلوه نمیفروشد. عمری است که از شدت حیرت، دکان ما تخته و بسته است؛ آینه نیز که در حیرت میماند، جز تختهٔ حیرت چیزی ندارد.
هوش مصنوعی: آشیانهٔ ما را چنان بلند ساختهاند که حتی پرواز ناله هم به آن نمیرسد.
هوش مصنوعی: رنگ پریدهٔ چهره برای نشان دادن بیخودی ما کافی است. خدایا، مبادا زبان ما بیانگر حال ما شود؛ حال ما را رنگ چهره بهتر از سخن نشان میدهد.
هوش مصنوعی: بر سفرهٔ عشق جز داغ خوراکی نیست؛ هر کس مهمان ما شود باید آتش بخورد.
هوش مصنوعی: هرچند ما گرفتار کمند رویدادها هستیم، چنان بینشانیم که حتی عنقا که خود بینشان است، در جستوجوی نشان ما سرگردان است.
هوش مصنوعی: کجاست خاموشیای که مقصود ما را مانند شانه سامان دهد؟ زلف گفتار ما آشفته و پریشان است.
هوش مصنوعی: بیدل، راز درون ما از زبانمان آشکار است، زیرا زبانی که در دهان داریم پارهای از دل ماست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
جاه تو از نوایب گیتی امان ما
جان تو در امان و فدای تو جان ما
آن ماه مهر پیکر نامهربان ما
گفت ای بنطق طوطی شکّرستان ما
وقت سحر شدی به تماشای گل به باغ
شرمت نیامد از رخ چون گلستان ما
در باغ سرو را ز حیا پای در گلست
[...]
از حد گذشت قصه درد نهان ما
ترسم که ناله فاش کند راز جان ما
جایی رسید ناله که از آسمان گذشت
با او بهیچ جا نرسید این فغان ما
ما گم شدیم در طلب حی لایموت
[...]
از حد گذشت قصه درد نهان ما
ترسم که ناله فاش کند راز جان ما
ای حیرت صفات تو بند زبان ما
انگشت حیرت است زبان در دهان ما
جان میدهد نشان که تو در دل نشستهای
زان دلنشین بود سخن دل نشان ما
ما ذرهایم و ذات تو خورشید قدر و شأن
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.